MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ở Việt Nam thì ngành nông nghiệp luôn được coi là ngành quan trọng hàng đầu. Nhà nước ta đã chú trọng đầu tư và quan tâm nhiều hơn tới nông nghiệp, song nông nghiệp đang gặp nhiều khó khăn và thách thức lớn như gặp nhiều rủi ro, bất lợi do thời tiết, thị trường, thể chế chính sách, đặc biệt là vấn đề VSATTP đang trở thành rào cản lớn đối với nông sản Việt Nam khi muốn tìm chỗ đứng vững chắc trên thị trường trong nước và quốc tế trước sự cạnh tranh gay gắt của các nền nông nghiệp lớn trên thế giới. Những bất lợi này tác động rất lớn tới người nông dân.
Xét một cách toàn diện người nông dân luôn là những người chịu nhiều thiệt thòi và luôn gặp khó khăn trong cuộc sống. Nằm trong vành đai khí hậu nhiệt đới gió mùa vì thế nên Việt Nam có khả năng sản xuất rau quanh năm với số lượng, chủng loại rau rất phong phú đa dạng 60-80 loại rau trong vụ đông xuân, 20-30 loại rau trong vụ hè thu đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa và xuất khẩu. Tuy nhiên, theo nhận xét của các chuyên gia, mặc dù Việt Nam có sản lượng rau quả khá lớn, nhưng xuất khẩu rau quả vẫn chưa đạt được kết quả như mong muốn. Sở dĩ như vậy là do chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) chưa được quan tâm đúng mức.
VSATTP đang trở thành vấn đề thời sự nóng bỏng của các quốc gia trên thế giới bởi nó không chỉ liên quan đến sức khỏe của người tiêu dùng mà còn liên quan trực tiếp đến lợi ích kinh tế của mỗi quốc gia, nhất là đối với những nước đang phát triển và mới bước vào hội nhập. Trong những năm qua, đối với sản phẩm trồng trọt, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành các quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt (VietGAP) cho rau, quả tươi; rau an toàn búp tươi, lúa và cà phê. Việc ban hành quy trình này không chỉ nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo phúc lợi xã hội, sức khoẻ người sản xuất và người tiêu dùng, bảo vệ môi trường và truy nguyên nguồn gốc sản phẩm mà còn góp phần tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho người nông h 2 dân lấy hoạt động trồng trọt làm ngành nghề chính. Rau là loại thực phẩm không thể thiếu trong bữa ăn hàng ngày của con người, rau cung cấp nhiều Vitamin, chất khoáng, chất xơ và rau có tính dược lý cao mà các thực phẩm khác không thể thay thế được.
Khi đời sống của nhân dân ngày càng được cải thiện, thì nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm rau đảm bảo VSATTP và có chất lượng ngày càng cao, vì vậy việc phát triển ngành trồng rau theo quy trình VietGAP ngày càng được mở rộng. Hiện nay, nhu cầu về rau xanh đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm đã trở nên rất cần thiết đối với người tiêu dùng thị trấn Hùng Sơn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy một số nông dân vẫn chưa thực hiện đúng quy trình sản xuất rau an toàn, nên chất lượng rau chưa đảm bảo, đặc biệt về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của người tiêu dùng. Mặt khác, mạng lưới kinh doanh, tiêu thụ rau an toàn (RAT) hiện tại chưa được quản lý tốt, nên chưa đáp ứng được nhu cầu của nhân dân.
Vì thế, thị trấn Hùng Sơn đã xác định hình thành vùng sản xuất rau an toàn là nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế của địa phương. Liệu định hướng của chính quyền xã khi đưa thị trấn trở thành vùng sản xuất rau an toàn có phải là hướng đi đúng đắn để tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân trong xã hay không. Vậy, thực trạng phát triển sản xuất RAT của thị trấn Hùng Sơn như thế nào? Có những yếu tố, nguyên nhân chủ yếu nào ảnh hưởng? Cần có những định hướng và các giải pháp chủ yếu nào để sản xuất RAT của thị trấn phát triển nhanh, vững chắc và đạt hiệu quả kinh tế cao. Trước những hạn chế, yếu kém cần phải đề ra những giải pháp góp phần thúc đẩy sự phát triển của HTX nông nghiệp trên đại bàn thị trấn, cụ thể là HTX rau an toàn thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, tôi chọn đề tài: “Tìm hiểu hoạt động và đánh giá hiệu quả kinh tế của hợp tác xã rau an toàn thị trấn Hùng Sơn tại thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên”.
Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Tìm hiểu hoạt động và đánh giá hiệu quả kinh tế của hợp tác xã rau an toàn thị trấn Hùng Sơn tại thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Từ đó, thấy được vai trò và sự cần thiết của HTX kiểu mới trong việc liên kết, mở rộng quy mô sản xuất, tạo ra chuỗi giá trị sản phẩm bền vững, ổn định kinh tế cho các hộ thành viên sản xuất và các cửa hàng tiêu thụ góp phần nâng cao thu nhập cho xã viên và tạo sự liên kết từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm trong lĩnh vực nông nghiệp. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu được thực trạng công tác tổ chức và hoạt động sản xuất kinh doanh của HTX rau an toàn thị trấn Hùng Sơn trên địa bàn thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
- Đánh giá hiệu quả kinh tế của HTX rau an toàn thị trấn Hùng Sơn. - Đề xuất được một số định hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của HTX rau an toàn thị trấn Hùng Sơn tại thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Nội dung nghiên cứu - Tìm hiểu điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội tại thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ. - Tìm hiểu được thực trạng công tác tổ chức và hoạt động sản xuất kinh doanh và đánh giá hiệu quả kinh tế của HTX rau an toàn thị trấn Hùng Sơn trên địa bàn thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
- Đề xuất được một số định hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế HTX rau an toàn thị trấn Hùng Sơn tại thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Câu hỏi nghiên cứu + Điều tra sơ lược về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của thị trấn Hùng Sơn. + Tìm hiểu tình hình sản xuất rau an toàn của HTX rau an toàn thị trấn Hùng Sơn. h 4 + Phân tích, đánh giá hiệu quả kinh tế của HTX rau an toàn thị trấn Hùng Sơn.
+ Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức trong việc sản xuất và tiêu thụ rau của HTX. + Một số định hướng, giải pháp phát triển sản xuất rau an toàn tại HTX. Phương pháp nghiên cứu 1. Phương pháp điều tra thu thập thông tin 1.1 Thu thập thông tin thứ cấp - Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp là phương pháp thu thập các thông tin, số liệu có thường có trong các báo cáo khuyến nông hoặc các tài liệu đã công bố.
Các thông tin này thường được thu thập từ cá cơ quan tổ chức, văn phòng. - Phạm vi đề tài thu thập các số liệu đã công bố liên quan đến vấn đề nghiên cứu tại UBND thị trấn Hùng Sơn. + Số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp Số liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp từ HTX rau an toàn thị trấn Hùng Sơn, để thu thập số liệu sơ cấp, tôi đã sử dụng phương pháp chủ yếu sau: - Sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp đối với chủ HTX rau an toàn thị trấn Hùng Sơn để tìm hiểu về quá trình hình thành, triển khai, thực hiện mô hình kinh tế HTX, những thông tin về tình hình cơ bản của HTX như: Họ tên, tuổi, dân tộc, giới tính, trình độ văn hóa, số thành viên, vốn sản xuất.
Những thông tin về kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của HTX như: Tình hình các khoản chi, các khoản thu cả hiện vật và giá trị. Các yếu tố sản xuất như: Vốn, kỹ thuật, lao động, giá cả thị trường, cách thức tổ chức sản xuất, cách thức quản lý. Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn và xu hướng thực hiện trong tương lại. - Phương pháp trực tiếp tham gia quá trình sản xuất.
Trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất của HTX như: làm đất, chọn giống, h 5 chăm sóc, bón phân và phòng trừ sau bệnh. Từ đó dánh giá được những thuận lợi, khó khăn mà HTX gặp phải trong quá trình thu hoạch cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh của HTX. - Phương pháp quan sát: Tiến hành quan sát trực tiếp khi tham gia các hoạt động của HTX, nhằm có cái nhìn tổng quan về HTX, đồng thời cũng là những tư liệu để đánh giá độ chính xác các thông tin mà chủ HTX cung cấp. - Phương pháp thảo luận: Cùng với chủ HTX, các xã viên thảo luận về những vấn đề khó khăn tồn tại trong HTX đang gặp phải.
Phương pháp tông hợp, xử lý số liệu 1. Đối với thông tin thứ cấp Sau khi thu thập được thông tin thứ cấp, tiến hành phân loại, sắp xếp thông tin theo thứ tự ưu tiên về dộ quan trọng của thông tin. Đối với thông tin sơ cấp Số liệu thu thập trong quá trình điều tra được tổng hợp, xử lý và tính toán trên phần mềm excel. Phương pháp so sánh Phương pháp này dùng để so sánh các yếu tố định lượng và định tính.
So sánh phân tích các yếu tố, chỉ tiêu đã được lượng hóa có cùng nội dung, tính chất tương tự để xác định mức độ biến động của các chỉ tiêu. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá: * Các chỉ tiêu đánh giá kết quả sản xuất Hệ thống chỉ tiêu về kết quả sản xuất kinh doanh của HTX như: Giá trị sản xuất, chi phí trung gian, giá trị gia tăng, thu nhập hỗn hợp, lợi nhuận cụ thể là. - Giá trị sản xuất GO (Gross Output): Là giá tính bằng tiền của toàn bộ các loại sản phẩm vật chất và dịch vụ lao động nông nghiệp được tạo ra tính trên một đơn vị diện tích trong thời gian một năm hay một chu kì sản xuất. 𝑃𝑖 h 6 Trong đó: Qi: Là khối lượng sản phẩm thứ i.
Pi: Là đơn giá sản phẩm thứ i i: Là số lượng chủng loại sản phẩm - Chi phí trung gian IC: (Intermediate cost): Là toàn bộ chi phí vật chất và dịch vụ trong quá trình sản xuất ra sản phẩm.