Đánh Giá Hiệu Quả Công Tác Chi Trả Dịch Vụ Môi Trường Rừng Trên Địa Bàn Tỉnh Thái Nguyên

Tỉnh Thái Nguyên, nằm trong vùng Đông Bắc bộ, có diện tích tự nhiên 3533,1891 ha và dân số gần 2 triệu người. 94 trang · Đại học Nông Lâm Thái Nguyên · 2017.

• Tác giả: Vũ Mạnh Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Dương Văn Thảo
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nông lâm kết hợp/Lâm nghiệp
• Đề tài: Đánh giá công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• Danh mục các bảng
• Danh mục các hình
• Từ viết tắt
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu đề tài
• 1.2. Mục tiêu tổng quát
• 1.3. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. Yêu cầu đề tài
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở pháp lý cho chi trả dịch vụ môi trường rừng
• 2.2. Khái niệm về rừng
• 2.3. Khái niệm chi trả dịch vụ môi trường
• 2.4. Thiết lập kế hoạch chi trả dịch vụ môi trường
• 2.5. Cơ sở thực tiễn
• 2.6. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.7. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.8. Tổng quan về đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên
• 2.8.1. Điều kiện tự nhiên tỉnh Thái Nguyên
• 2.8.2. Đánh giá hiện trạng kinh tế - xã hội
• 2.8.3. Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng đến công tác quản lý và chi trả dịch vụ môi trường rừng
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
• 3.3. Thời gian nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết
• 3.5.2. Thu thập thông tin và số liệu về đối tượng nghiên cứu
• 3.5.3. Điều tra phỏng vấn người dân
• 3.5.4. Phương pháp phân tích xử lý số liệu
• 3.5.5. Phương pháp chuyên gia
• 3.5.6. Phương pháp kế thừa
• 3.5.7. Phương pháp thành lập bản đồ
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Hiện trạng tài nguyên rừng khu vực tham gia chính sách chi trả DVMTR
• 4.1.1. Rừng đặc dụng
• 4.1.2. Rừng phòng hộ
• 4.1.3. Rừng sản xuất
• 4.1.4. Nhận xét về hiện trạng tài nguyên rừng khu vực chi trả DVMTR
• 4.2. Đánh giá quá trình thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Khái quát quá trình triển khai công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng tại tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.2. Kết quả thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.3. Nhận xét quá trình thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.4. Kết quả đạt được của chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.5. Kết quả kinh tế
• 4.2.6. Kết quả về xã hội
• 4.2.7. Kết quả về môi trường
• 4.2.8. Kết quả điều tra khảo sát mức độ hài lòng của các hộ được chi DVMTR năm 2015
• 4.2.9. Nhận xét về các kết quả đạt được
• 4.2.10. Đánh giá chung về công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng tỉnh Thái Nguyên
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Đặt vấn đề

Tỉnh Thái Nguyên, nằm trong vùng Đông Bắc bộ, có diện tích tự nhiên 3533,1891 ha và dân số gần 2 triệu người. Rừng tại đây không chỉ có giá trị kinh tế mà còn có vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường và sinh thái. Nghị định số 99/2010/NĐ-CP về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) đã được thực hiện từ năm 2011, nhằm tạo cơ chế chi trả giữa người sử dụng và cung cấp dịch vụ môi trường. Chính sách này đã mang lại nhiều lợi ích, như bảo vệ đất, duy trì nguồn nước sạch và giảm phát thải khí nhà kính. Đánh giá công tác chi trả DVMTR tại Thái Nguyên là cần thiết để nhận diện những thành tựu và thách thức trong việc thực hiện chính sách này.

1.1. Mục tiêu đề tài

Mục tiêu tổng quát của đề tài là khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên và quá trình thực hiện công tác chi trả DVMTR. Mục tiêu cụ thể bao gồm đánh giá hiện trạng tài nguyên rừng, quá trình thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng và kết quả đạt được từ chính sách này. Đề tài cũng nhằm chỉ ra những hạn chế và đề xuất giải pháp khắc phục khó khăn, từ đó nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách.

II. Tổng quan tài liệu

Cơ sở pháp lý cho chi trả dịch vụ môi trường rừng được quy định trong Nghị định số 99/2010/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan. Rừng được định nghĩa là một hệ sinh thái đa dạng, có vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ môi trường như bảo vệ đất, điều tiết nguồn nước và bảo tồn đa dạng sinh học. Dịch vụ môi trường rừng không chỉ mang lại lợi ích cho người quản lý rừng mà còn cho toàn xã hội. Chi trả dịch vụ môi trường rừng là cơ chế kết nối giữa người cung cấp và người sử dụng dịch vụ, nhằm thúc đẩy bảo vệ và phát triển rừng.

2.1. Khái niệm về dịch vụ môi trường rừng

Dịch vụ môi trường rừng bao gồm các giá trị sử dụng của môi trường rừng, như bảo vệ đất, điều tiết nguồn nước và phòng chống thiên tai. Chi trả dịch vụ môi trường rừng là một giao dịch tự nguyện giữa bên sử dụng và bên cung cấp dịch vụ, nhằm đảm bảo cung cấp dịch vụ môi trường một cách bền vững. Chính sách này không chỉ tạo ra nguồn tài chính cho bảo vệ rừng mà còn khuyến khích cộng đồng tham gia vào công tác bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

III. Đối tượng nội dung và phương pháp nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng tại tỉnh Thái Nguyên. Nội dung nghiên cứu bao gồm đánh giá hiện trạng tài nguyên rừng, quá trình thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng và kết quả đạt được. Phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập thông tin, điều tra phỏng vấn người dân và phân tích số liệu. Việc áp dụng các phương pháp này giúp đảm bảo tính chính xác và khách quan trong việc đánh giá công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua các cuộc khảo sát, phỏng vấn và tài liệu từ các cơ quan chức năng. Phương pháp phân tích số liệu được sử dụng để đánh giá hiệu quả của chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Việc áp dụng các phương pháp này giúp cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình thực hiện chính sách tại địa phương, từ đó đưa ra những nhận xét và khuyến nghị phù hợp.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng tại Thái Nguyên đã đạt được nhiều thành tựu, như tăng cường bảo vệ rừng, cải thiện sinh kế cho người dân và nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết, như việc thiếu nguồn lực tài chính và sự tham gia của cộng đồng. Đánh giá chung về công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng cho thấy cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách.

4.1. Đánh giá hiệu quả chính sách

Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã góp phần bảo vệ tài nguyên rừng và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đảm bảo tính bền vững của chính sách. Việc đánh giá hiệu quả chính sách cần dựa trên các tiêu chí cụ thể, từ đó đưa ra các khuyến nghị nhằm cải thiện công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng trong tương lai.

V. Kết luận và kiến nghị

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng tại Thái Nguyên đã có những bước tiến đáng kể, tuy nhiên vẫn cần khắc phục nhiều hạn chế. Kiến nghị cần tập trung vào việc tăng cường nguồn lực tài chính, nâng cao nhận thức của cộng đồng và cải thiện cơ chế quản lý. Việc thực hiện các kiến nghị này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, từ đó bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững tại tỉnh Thái Nguyên.

5.1. Đề xuất giải pháp

Để nâng cao hiệu quả công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng, cần có các giải pháp cụ thể như tăng cường đào tạo cho cộng đồng, cải thiện cơ chế chi trả và tăng cường sự tham gia của các bên liên quan. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách mà còn góp phần bảo vệ tài nguyên rừng và phát triển bền vững tại địa phương.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thái Nguyên là một tỉnh trung du miền núi thuộc vùng Đông Bắc Bộ, giữ vị trí địa lý - chính trị quan trọng và là nơi đầu nguồn của các hệ thống sông lớn như sông Cầu, sông Công, sông Chợ Chu. Rừng tại Thái Nguyên đóng vai trò phòng hộ xung yếu, cung cấp và điều tiết nguồn nước cho các công trình thủy nông, thủy điện trọng điểm như hồ Núi Cốc, hồ Bảo Linh, hồ Suối Lạnh, đồng thời bảo vệ đất, giảm thiểu xói mòn, sạt lở và bảo tồn tính đa dạng sinh học.

Trước bối cảnh nguồn tài nguyên gỗ rừng tự nhiên đã đóng cửa khai thác và nguồn vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước cho công tác quản lý, bảo vệ rừng còn hạn chế, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 99/2010/NĐ-CP ngày 24/9/2010 về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR), chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2011. Đây là cơ chế tài chính nhằm tạo sự gắn kết và giao dịch kinh tế giữa bên sử dụng dịch vụ môi trường rừng (các nhà máy thủy điện, cơ sở sản xuất nước sạch, cơ sở công nghiệp, dịch vụ du lịch) và bên cung ứng dịch vụ môi trường rừng (các chủ rừng, tổ chức, hộ gia đình, cộng đồng nhận khoán bảo vệ rừng). Để nhìn nhận khách quan việc thực thi chính sách này sau giai đoạn vận hành tại địa phương, tác giả Vũ Mạnh Tùng đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Nông lâm kết hợp: "Đánh giá công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định rõ ràng:

1. Mục tiêu tổng quát: Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên và đánh giá tổng thể quá trình thực hiện công tác chi trả DVMTR trong những năm qua trên địa bàn tỉnh.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Đánh giá đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên có ảnh hưởng đến công tác lâm nghiệp.
   • Đánh giá hiện trạng tài nguyên rừng tại khu vực có tham gia thực hiện chính sách chi trả DVMTR.
   • Đánh giá quá trình tổ chức triển khai chính sách chi trả DVMTR tại tỉnh Thái Nguyên.
   • Đánh giá kết quả đạt được của chính sách trên các phương diện kinh tế, xã hội và môi trường.
   • Đánh giá chung về công tác chi trả DVMTR, chỉ rõ các thành tựu, thuận lợi, khó khăn, tồn tại, từ đó đề xuất các giải pháp khắc phục nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

Nhiệm vụ nghiên cứu gắn liền với các yêu cầu: nắm vững hệ thống văn bản pháp quy của Nhà nước; vận dụng chính xác quy định, quy phạm lâm nghiệp; thu thập số liệu khách quan, trung thực và đưa ra các giải pháp có tính khả thi cao.

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu trên phạm vi toàn tỉnh Thái Nguyên, tập trung khảo sát thực địa tại 7 xã trọng điểm có rừng cung ứng DVMTR: Tân Thái, Phúc Tân, Phúc Trìu, Phúc Xuân, Nghinh Tường, Phú Đình và Yên Lạc.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được tiến hành nghiên cứu từ tháng 01/2017 đến tháng 04/2017. Các dữ liệu thứ cấp và thống kê được thu thập từ giai đoạn 2011–2016, trọng tâm là các năm 2015 và 2016.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lý thuyết và cơ sở pháp lý chặt chẽ theo các quy định hiện hành của Nhà nước Việt Nam về lâm nghiệp và cơ chế chi trả dịch vụ hệ sinh thái (PES):

• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật:

  • Nghị định số 99/2010/NĐ-CP ngày 24/9/2010 của Chính phủ về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
  • Nghị định số 147/2016/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 99/2010/NĐ-CP.
  • Thông tư số 34/2009/TT-BNNPTNT ngày 10/6/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định tiêu chí xác định và phân loại rừng.
  • Thông tư số 80/2011/TT-BNNPTNT hướng dẫn phương pháp xác định tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng.
  • Thông tư liên tịch số 62/2012/TTLT-BNNPTNT-BTC hướng dẫn cơ chế quản lý, sử dụng tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng.
  • Các cẩm nang kỹ thuật của Tổng cục Lâm nghiệp: "Sổ tay hướng dẫn rà soát rừng phục vụ chi trả dịch vụ môi trường", "Sổ tay quản lý tài chính – kế toán chi trả dịch vụ môi trường rừng" (2015).

• Khung khái niệm và mô hình kỹ thuật:

  • Khái niệm về rừng và sinh quyển địa cầu dựa trên các định nghĩa kinh điển của Morozov (1930) và I. Mê-lê-khốp (1974).
  • Khái niệm dịch vụ môi trường rừng và cơ chế PES theo Wunder (2005) cùng quy định tại Điều 4 Nghị định 99/2010/NĐ-CP, xác định rõ 5 loại DVMTR được thu tiền: bảo vệ đất, chống xói mòn bồi lắng lòng hồ/sông/suối; điều tiết và duy trì nguồn nước; hấp thụ và lưu giữ cacbon; bảo vệ cảnh quan tự nhiên và đa dạng sinh học phục vụ du lịch; cung ứng bãi đẻ, nguồn thức ăn và con giống tự nhiên/nguồn nước cho nuôi trồng thủy sản.
  • Hai hình thức chi trả: Chi trả trực tiếp (thỏa thuận tự nguyện giữa bên dùng và bên cung ứng) và Chi trả gián tiếp (bên sử dụng ủy thác tiền qua Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng).
  • Thuật toán xác định đơn giá và phân bổ tiền DVMTR cho chủ rừng và hộ nhận khoán: Khóa luận trình bày chi tiết công thức xác định số tiền điều phối cấp tỉnh ($B_{1i}$), số tiền bình quân cho 1 ha rừng đã quy đổi theo hệ số $K$ ($V$), và số tiền chi trả thực nhận cho chủ rừng ($B_2, A_2$) và hộ nhận khoán ($B_3, A_3$). Hệ số $K$ thành phần được cấu thành từ 4 chỉ số:
    • $K_1$: Theo trạng thái và trữ lượng rừng (rừng giàu = 1,00; rừng trung bình = 0,95; rừng nghèo và phục hồi = 0,90).
    • $K_2$: Theo mục đích sử dụng rừng (rừng đặc dụng = 1,00; rừng phòng hộ = 0,95; rừng sản xuất = 0,90).
    • $K_3$: Theo nguồn gốc hình thành (rừng tự nhiên = 1,00; rừng trồng = 0,90).
    • $K_4$: Theo mức độ khó khăn bảo vệ (rất khó khăn = 1,00; khó khăn = 0,95; ít khó khăn = 0,90).

• Phương pháp nghiên cứu thực tế:

  • Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết: Hệ thống hóa các công trình nghiên cứu quốc tế (World Bank, Camille Bann, David Pearce...) và báo cáo trong nước (Winrock International, CIFOR - Phạm Thu Thủy, PanNature, Nguyễn Việt Dũng...).
  • Phương pháp thu thập thông tin, số liệu thứ cấp: Thu thập tài liệu địa lý, tự nhiên, kinh tế, xã hội, thống kê dân sinh từ Niên giám thống kê tỉnh Thái Nguyên (Cục Thống kê, 2015), báo cáo UBND tỉnh (2015, 2017), số liệu quy hoạch lâm nghiệp của Phân viện Điều tra Quy hoạch Rừng Đông Bắc Bộ (2014); số liệu diện tích, hợp đồng khoán, đối tượng nộp tiền và kế hoạch tài chính từ Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Thái Nguyên.
  • Phương pháp điều tra phỏng vấn người dân: Thực hiện khảo sát chọn mẫu bán cấu trúc tại 7 xã có rừng cung cấp DVMTR với tổng quy mô mẫu là 45 đối tượng, gồm: xã Tân Thái (11 hộ), xã Phúc Tân (1 hộ), xã Phúc Xuân (11 hộ), xã Phúc Trìu (3 hộ), xã Nghinh Tường (8 hộ), xã Phú Đình (2 hộ) và đại diện Ban chỉ huy quân sự huyện Phú Lương tại xã Yên Lạc.
  • Phương pháp phân tích, xử lý số liệu: Tổng hợp, làm sạch và xử lý thống kê mô tả số liệu điều tra bằng phần mềm Microsoft Excel 2010.
  • Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến của cán bộ chuyên trách tại Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Thái Nguyên, các giảng viên Khoa Lâm nghiệp (Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên) và cán bộ kiểm lâm địa bàn.
  • Phương pháp bản đồ: Sử dụng phần mềm hệ thông tin địa lý (GIS) để biên tập và xây dựng bản đồ ranh giới các khu vực chi trả DVMTR cấp xã.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài trong bối cảnh quản lý tài nguyên rừng tại Việt Nam; xác định rõ vị trí của rừng Thái Nguyên đối với an ninh nguồn nước vùng hạ lưu; nêu bật mục tiêu tổng quát, 5 mục tiêu cụ thể, 4 yêu cầu nghiệp vụ và ý nghĩa khoa học - thực tiễn của nghiên cứu.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Tập trung làm rõ 3 mảng nội dung chính:

• Cơ sở pháp lý và lý luận về DVMTR: Hệ thống hóa các văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương, phân tích bản chất kinh tế của PES, quy trình thiết lập kế hoạch chi trả qua 3 bước (nhận dạng dịch vụ, lượng hóa giá trị kinh tế, thiết lập cơ chế chi trả); chi tiết hóa công thức toán học tính tiền điều phối, đơn giá bình quân diện tích quy đổi $K$ và mức tiền thanh toán cho bên cung ứng.
• Tổng quan nghiên cứu trong và ngoài nước: Trích dẫn các bài học quốc tế về chi trả dịch vụ sinh thái rừng tại Mỹ Latinh, châu Âu, Đức, Campuchia; điểm luận các nghiên cứu thực tiễn tại Việt Nam do Winrock International (2015), CIFOR (2013), PanNature (2015) và dự án 3PAD tại Bắc Kạn (2011) thực hiện.
• Đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên:
  • Tự nhiên: Vị trí tiếp giáp, địa hình chuyển tiếp ít chia cắt hơn các tỉnh miền núi khác (độ cao trung bình 200 - 300 m); khí hậu 2 mùa rõ rệt với lượng mưa trung bình 1.500 mm/năm (87% dồn vào mùa mưa); hệ thống sông Cầu, sông Công; tài nguyên đất đa dạng với 136.880 ha đất đỏ vàng trên phiến thạch sét (chiếm 38,76%) và 42.052 ha đất vàng nhạt trên đá cát (11,91%).
  • Tài nguyên rừng: Đất có rừng chiếm 43,9% diện tích tự nhiên và 86,2% đất lâm nghiệp; rừng tự nhiên chiếm 51,7% đất lâm nghiệp (chủ yếu là rừng phục hồi chiếm 31,06%); rừng trồng chiếm 34,5% đất lâm nghiệp; tổng trữ lượng rừng gỗ đạt 4,126 triệu m³ và rừng tre nứa đạt 81,7 triệu cây.
  • Kinh tế - xã hội: Tăng trưởng GDP đạt 26,5% (2015) và 15,2% (2016); GDP bình quân đầu người đạt 52 triệu đồng (2016); cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh sang công nghiệp - xây dựng (44,65% năm 2015); dân số toàn tỉnh đạt 1.155.991 người; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 56%; tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 16,69% (2013) xuống 11,60% (2015), song còn phân hóa cao ở vùng sâu như Võ Nhai (28,30%) và Định Hóa (22,72%).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định cụ thể đối tượng nghiên cứu là hoạt động chi trả DVMTR tại tỉnh Thái Nguyên; thời gian khảo sát thực địa từ tháng 01/2017 đến tháng 04/2017. Trình bày chi tiết quy trình 4 bước điều tra phỏng vấn 45 đối tượng tại 7 xã; quy trình thu thập số liệu thứ cấp, tham vấn chuyên gia và phương pháp biên tập bản đồ chi trả DVMTR bằng công nghệ GIS.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Theo cấu trúc mục lục và các danh mục bảng biểu của công trình, chương này tập trung vào 4 nhóm kết quả chính:

• Hiện trạng tài nguyên rừng tham gia chi trả DVMTR: Bóc tách và phân tích hiện trạng 3 loại rừng (rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất) tại các lưu vực có cung ứng DVMTR trên địa bàn các huyện Đại Từ, Định Hóa, Phú Lương, Võ Nhai, Phổ Yên và TP. Thái Nguyên.
• Đánh giá quá trình triển khai chính sách chi trả DVMTR: Phân tích sơ đồ hệ thống tổ chức của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Thái Nguyên; thống kê các đơn vị sử dụng DVMTR phải nộp tiền trong năm 2015 và 2016; đánh giá định mức thu, số tiền thu được và tiến độ giải ngân kinh phí cho các chủ rừng trong năm 2015.
• Kết quả đạt được của chính sách: Đánh giá đa chiều về hiệu quả kinh tế (tạo nguồn thu ngoài ngân sách, bổ sung thu nhập cho người làm rừng), hiệu quả xã hội (nâng cao nhận thức, giải quyết sinh kế, giảm thiểu tranh chấp đất rừng) và hiệu quả môi trường (giảm số vụ vi phạm lâm luật, bảo vệ lưu vực đầu nguồn hồ Núi Cốc).
• Kết quả điều tra khảo sát mức độ hài lòng và đánh giá chung: Phân tích phản hồi của 45 đối tượng được hưởng lợi tại 7 xã về mức độ phù hợp của đơn giá chi trả/ha, sự minh bạch trong thanh toán, các khó khăn phát sinh trong tuần tra bảo vệ rừng; chỉ ra các nguyên nhân hạn chế và đề xuất phương hướng khắc phục.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn diện các phát hiện nghiên cứu; khẳng định vai trò thiết thực của chính sách chi trả DVMTR tại Thái Nguyên; đồng thời kiến nghị UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng các biện pháp hoàn thiện định mức chi trả, đẩy nhanh tiến độ cấp phát và tăng cường ứng dụng kỹ thuật trong giám sát diện tích rừng.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa các dữ liệu phát triển kinh tế - xã hội gắn liền với tài nguyên lâm nghiệp tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn thực hiện chính sách:

Chỉ tiêu kinh tế - xã hội và lâm nghiệp	Năm 2015	Năm 2016
Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP)	26,5%	15,2%
GDP bình quân đầu người	45,6 triệu đồng	52,0 triệu đồng
Giá trị sản xuất công nghiệp	376.485 tỷ đồng	477.900 tỷ đồng
Giá trị xuất khẩu trên địa bàn	15.089 triệu USD	19.167 triệu USD
Thu cân đối ngân sách nhà nước	7.371 tỷ đồng	8.878 tỷ đồng
Tốc độ tăng GTSX ngành Nông lâm nghiệp - Thủy sản	6,3%	5,3%
Diện tích trồng rừng mới tập trung	6.858 ha	5.796,7 ha (địa phương)
Tỷ lệ độ che phủ rừng	52,5%	> 50,0%
Tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh	11,60%	Giảm dần qua các năm

Nguồn: Tổng hợp từ Cục Thống kê và UBND tỉnh Thái Nguyên trong văn bản khóa luận

Về mặt chuyên môn lâm nghiệp và quản lý chính sách, đề tài ghi nhận những đóng góp cụ thể:

• Làm rõ thực trạng thực thi chính sách tại địa phương: Khóa luận cung cấp bức tranh chi tiết về việc áp dụng Nghị định 99/2010/NĐ-CP và Nghị định 147/2016/NĐ-CP trên địa bàn tỉnh; phân loại rõ ràng các nhóm chủ rừng (chủ rừng tổ chức, hộ gia đình cá nhân, cộng đồng thôn bản và lực lượng vũ trang) tham gia cung ứng dịch vụ.
• Hệ thống hóa quy trình kỹ thuật và tài chính: Minh họa rõ ràng quy trình dòng tiền chi trả gián tiếp từ bên sử dụng dịch vụ thông qua Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Thái Nguyên đến các chủ rừng và hộ nhận khoán; chi tiết hóa các bước tính toán hệ số $K$ ($K_1, K_2, K_3, K_4$) làm căn cứ chi trả công bằng, sát hợp với chất lượng rừng thực tế.
• Xây dựng bản đồ khu vực chi trả cấp xã: Ứng dụng bản đồ số hóa xác định cụ thể phạm vi không gian rừng cung cấp DVMTR tại 7 xã trọng điểm (Yên Lạc, Phú Đình, Phúc Trìu, Tân Thái, Phúc Tân, Phúc Xuân, Nghinh Tường), hỗ trợ đắc lực cho công tác quản lý, nghiệm thu diện tích rừng hàng năm.
• Thu thập dữ liệu thực nghiệm xã hội học: Cung cấp phản ánh trực tiếp từ 45 hộ dân và đơn vị nhận khoán tại thực địa, làm rõ mức độ đồng thuận với chính sách cũng như các vướng mắc về định mức chi trả tiền rừng trên 1 ha còn thấp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận:

  • Thời gian và nguồn lực nghiên cứu: Tác giả tự nhìn nhận thời gian thực hiện ngắn (trong 4 tháng, từ 01/2017 đến 04/2017) và năng lực nghiên cứu của sinh viên đại học còn hạn chế nên phạm vi khảo sát xã hội học mới dừng lại ở 45 đối tượng.
  • Quy mô và độ phân bổ mẫu điều tra: Cỡ mẫu điều tra tại một số địa bàn còn khá mỏng và thiếu tính đồng đều (xã Phúc Tân chỉ phỏng vấn 1 hộ, xã Phú Đình 2 hộ, xã Phúc Trìu 3 hộ), chưa đủ tính đại diện thống kê sâu cho toàn bộ cộng đồng nhận khoán trong tỉnh.
  • Tính liên tục của số liệu tài chính: Số liệu giải ngân chi tiết trong khóa luận tập trung chủ yếu vào năm 2015 và các chỉ tiêu ước tính năm 2016; chưa tổng hợp được bức tranh đối chiếu tài chính xuyên suốt cả giai đoạn 2011–2016.
  • Phương pháp lượng hóa dịch vụ môi trường: Nghiên cứu chủ yếu dựa vào số liệu báo cáo hành chính thứ cấp và điều tra xã hội học định tính, chưa có điều kiện đo đạc thực nghiệm các chỉ tiêu sinh thái vật lý (lượng đất xói mòn được giữ lại hay lưu lượng dòng chảy thực tế vào hồ Núi Cốc).

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng phạm vi và quy mô điều tra xã hội học với mẫu số liệu lớn hơn, phân tầng theo từng nhóm đối tượng chủ rừng (Ban quản lý, hộ gia đình, cộng đồng) trên toàn bộ 9 đơn vị hành chính cấp huyện của tỉnh.
  • Cập nhật và đánh giá tác động sau khi áp dụng hoàn chỉnh Nghị định 147/2016/NĐ-CP (nghiên cứu chuỗi số liệu tài chính từ năm 2017 trở đi).
  • Kết hợp công nghệ viễn thám (Remote Sensing) và GIS đa thời gian để tự động hóa quy trình theo dõi biến động diện tích, trữ lượng rừng, phục vụ xác định hệ số $K$ chuẩn xác đến từng lô rừng nhận khoán.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành: Các ngành Nông lâm kết hợp, Lâm nghiệp, Quản lý tài nguyên rừng, Kinh tế nông nghiệp và Quản lý tài nguyên môi trường có thể tham khảo cấu trúc một đề tài đánh giá chính sách lâm nghiệp hoàn chỉnh.
• Cán bộ quản lý chuyên ngành: Cán bộ đang công tác tại Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng, Chi cục Kiểm lâm các tỉnh trung du miền núi phía Bắc có thể tham khảo phương pháp tiếp cận điều tra thực địa và quy trình thành lập bản đồ lưu vực chi trả cấp xã.
• Người làm đề tài tương tự: Có thể kế thừa khung lý thuyết về hệ số $K$, công thức xác định dòng tiền phân bổ từ cấp tỉnh xuống hộ nhận khoán, cũng như cấu trúc phiếu điều tra xã hội học về mức độ hài lòng của người dân đối với chính sách chi trả DVMTR.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận căn cứ vào các văn bản pháp lý chủ yếu nào để đánh giá chính sách chi trả DVMTR?
Khóa luận căn cứ vào hệ thống văn bản pháp lý gồm: Nghị định số 99/2010/NĐ-CP; Nghị định số 147/2016/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 99; Thông tư số 34/2009/TT-BNNPTNT về tiêu chí và phân loại rừng; Thông tư số 80/2011/TT-BNNPTNT hướng dẫn phương pháp xác định tiền DVMTR; và Thông tư liên tịch số 62/2012/TTLT-BNNPTNT-BTC hướng dẫn quản lý, sử dụng tiền DVMTR.

2. Hệ số K trong công thức tính tiền chi trả DVMTR của đề tài gồm những thành phần nào?
Hệ số $K$ được tính toán dựa trên 4 hệ số thành phần: $K_1$ điều chỉnh theo trạng thái và trữ lượng rừng (giàu: 1,00; trung bình: 0,95; nghèo/phục hồi: 0,90); $K_2$ điều chỉnh theo mục đích sử dụng (đặc dụng: 1,00; phòng hộ: 0,95; sản xuất: 0,90); $K_3$ điều chỉnh theo nguồn gốc hình thành (rừng tự nhiên: 1,00; rừng trồng: 0,90); và $K_4$ điều chỉnh theo mức độ khó khăn trong bảo vệ rừng (rất khó khăn: 1,00; khó khăn: 0,95; ít khó khăn: 0,90).

3. Khảo sát xã hội học thực địa của khóa luận được phân bổ tại những địa bàn nào?
Khảo sát phỏng vấn được thực hiện trên 45 đối tượng tại 7 xã: Tân Thái (11 hộ), Phúc Xuân (11 hộ), Nghinh Tường (8 hộ), Phúc Trìu (3 hộ), Phú Đình (2 hộ), Phúc Tân (1 hộ) và đại diện Ban chỉ huy quân sự huyện Phú Lương đóng tại xã Yên Lạc.

4. Hiện trạng độ che phủ và cơ cấu rừng tỉnh Thái Nguyên được khóa luận ghi nhận như thế nào?
Độ che phủ rừng của tỉnh đạt 52,5% năm 2015 và trên 50% năm 2016. Đất có rừng chiếm 43,9% diện tích tự nhiên và 86,2% diện tích đất lâm nghiệp; trong đó rừng tự nhiên chiếm 51,7% đất lâm nghiệp (phần lớn là rừng phục hồi, chiếm 31,06% đất có rừng), rừng trồng chiếm 34,5% đất lâm nghiệp; tổng trữ lượng rừng gỗ đạt 4,126 triệu m³ và tre nứa đạt 81,7 triệu cây.

5. Khóa luận đã xây dựng bản đồ chi trả DVMTR cho những xã cụ thể nào?
Tác giả đã ứng dụng phần mềm bản đồ để biên tập và thành lập bản đồ khu vực chi trả DVMTR cho 7 xã thuộc tỉnh Thái Nguyên gồm: xã Yên Lạc (huyện Phú Lương), xã Phú Đình (huyện Định Hóa), xã Phúc Trìu (TP. Thái Nguyên), xã Tân Thái (huyện Đại Từ), xã Phúc Tân (thị xã Phổ Yên), xã Phúc Xuân (TP. Thái Nguyên) và xã Nghinh Tường (huyện Võ Nhai).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Mạnh Tùng đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận, khung pháp lý và phương pháp luận tính toán chi trả dịch vụ môi trường rừng theo quy định của pháp luật Việt Nam. Bằng việc phối hợp giữa phân tích số liệu thứ cấp, ứng dụng công nghệ bản đồ số và tiến hành điều tra phỏng vấn 45 đối tượng tại 7 xã trọng điểm, công trình đã phản ánh trung thực hiện trạng tài nguyên rừng và quá trình triển khai chính sách chi trả DVMTR trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Mặc dù còn hạn chế về quy mô dung lượng mẫu khảo sát và tính bao quát chuỗi thời gian, đề tài vẫn là một tài liệu học thuật có giá trị tham khảo rõ ràng cho sinh viên, cán bộ lâm nghiệp và các nhà quản lý trong việc đánh giá và hoàn thiện cơ chế tài chính bảo vệ rừng tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Thái Nguyên là một tỉnh trung du miền núi, nằm trong vùng Đông Bắc bộ, trung tâm tỉnh lỵ cách thủ đô Hà Nội 80 km về phía Bắc, có tổng diện tích tự nhiên 3533,1891 ha, dân số là 1.991 ngƣời với nhiều dân tộc anh em cƣ trú trên địa bàn 180 xã, phƣờng, thị trấn, thuộc 7 huyện, 2 thành phố. Nhân dân các dân tộc tỉnh Thái Nguyên có truyền thống yêu nƣớc, đoàn kết, cần cù lao động và có tinh thần cách mạng kiên cƣờng. Rừng Thái Nguyên gắn bó với lịch sử vẻ vang trong cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm giải phóng dân tộc, là nơi đầu nguồn của các con sông nhƣ: sông Công, Sông Chợ Chu, sông Cầu … cung cấp nƣớc cho các hồ đập thủy lợi lớn nhƣ: Hồ Núi Cốc, hồ Bảo Linh, hồ Suối Lạnh v.v… Bên cạnh những giá trị kinh tế, bảo vệ môi trƣờng cảnh quan, bảo vệ nguồn gen động thực vật quý hiếm, còn có giá trị về mặt lịch sử văn hóa và nghiên cứu khoa học. Nghị định số 99/2010/NĐ-CP ngày 24/9/2010 (sau đây gọi tắt là Nghị định 99) của Chính phủ về chính sách chi trả dịch vụ môi trƣờng rừng (DVMTR) bắt đầu thực hiện từ ngày 01/01/2011.

Đây là một chính sách tạo ra cơ chế dịch vụ chi trả giữa những ngƣời sử dụng các DVMTR và những ngƣời cung ứng DVMTR, nhằm xã hội hóa công tác bảo vệ rừng và phát huy các giá trị kinh tế của môi trƣờng rừng trong hoàn cảnh nguồn tài nguyên gỗ rừng tự nhiên đã cạn kiệt và vốn ngân sách Nhà nƣớc đầu tƣ cho bảo vệ rừng rất hạn chế. Trong những năm qua chính sách chi trả DVMTR đã mang lại những hiệu quả thực tế và quan trọng cho việc bảo vệ đất, hạn chế xói mòn, bồi lắng lòng hồ, sông, suối; c 2 điều tiết duy trì nguồn nƣớc sạch cho sản xuất và đời sống xã hội; hấp thụ và lƣu giữ cacbon của rừng, giảm phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính; bảo vệ cảnh quan tự nhiên và bảo tồn đa dạng sinh học của các hệ sinh thái rừng; cung ứng bãi đẻ, nguồn thức ăn và con giống tự nhiên, sử dụng nguồn nƣớc từ rừng cho nuôi trồng thủy sản. Bên cạnh đó cũng góp phần tăng thu nhập cho những ngƣời dân sống trong vùng rừng. Xuất phát từ thực tiễn trên, nghiên cứu: “Đánh giá công tác chi trả dịch vụ môi trƣờng rừng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên” rất có ý nghĩa trong công tác chi trả dịch vụ môi trƣờng góp phần nhìn nhận một cách chi tiết về công tác chi trả dịch vụ môi trƣờng rừng đã đƣợc triển khai trong những năm qua trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

Mục tiêu đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Khái quát lên điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Thái Nguyên và khái quát quá trình thực hiện công các chi trả DVMTR trong những năm qua tại tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu cụ thể — Đánh giá đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên. — Đánh giá hiện trạng tài nguyên rừng khu vực có chi trả DVMTR trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

— Đánh giá quá trình thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trƣờng rừng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. — Đánh giá kết quả đạt đƣợc của chính sách chi trả dịch vụ môi trƣờng rừng tại tỉnh Thái Nguyên. — Đánh giá chung về công tác chi trả dịch vụ môi trƣờng rừng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên nhằm chỉ ra những thành tựu, thuận lợi, khó khăn và c 3 phƣơng pháp khắc phục khó khăn góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách. Yêu cầu đề tài Nắm vững các quy định của Nhà nƣớc đối với công tác chi trả dịch vụ môi trƣờng rừng.

Hiểu và vận dụng tốt các quy định, quy phạm, văn bản pháp luật về công tác chi trả dịch vụ môi trƣờng. Các số liệu điều tra, thu thập chính xác, đầy đủ phản ánh trung thực, khách quan về công tác công tác chi trả dịch vụ môi trƣờng rừng trên địa bàn nghiên cứu. Đƣa ra những khuyến nghị phù hợp với thực tế và mang tính khả thi cao. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học Tổng hợp khái quát hóa các cơ sở lý thuyết và thực tiễn các thông tin liên quan về rừng, môi trƣờng và công tác chi trả dịch vụ môi trƣờng rừng. Ý nghĩa thực tiễn - Khái quát lên hiện trạng tài nguyên rừng tỉnh Thái Nguyên cũng nhƣ khu vực có hoạt động chi trả DVMTR. - Đánh giá công tác chi trả dịch vụ môi trƣờng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên để tìm ra những hạn chế và tồn tại. Đề xuất các giải pháp nhằm khắc phục những khó khăn đang tồn tại.

c 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở pháp lý cho chi trả dịch vụ môi trƣờng rừng  Căn cứ Nghị định số 99/2010/NĐ-CP ngày 24 tháng 9 năm 2010 của Chính phủ về chính sách chi trả dịch vụ môi trƣờng rừng.  Nghị định 147/2016/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 99/2010/NĐ-CP chính sách chi trả dịch vụ môi trƣờng.  Thông tƣ số 34/2009/TT-BNNPTNT ngày 10 tháng 6 năm 2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định tiêu chí xác định và phân loại rừng.

 Thông tƣ số: 80/2011/TT-BNNPTNT Hƣớng dẫn phƣơng pháp xác định tiền chi trả dịch vụ môi trƣờng rừng.  Thông tƣ liên tịch số: 62/2012/TTLTBNNPTNT-BTC Hƣớng dẫn cơ chế quản lý sử dụng tiền chi trả dịch vụ môi trƣờng rừng. Khái niệm về rừng  “Rừng là một tổng thể cây gỗ, có mối liên hệ lẫn nhau, nó chiếm một phạm vi không gian nhất định ở mặt đất và trong khi quyển. Rừng chiếm phần lớn bề mặt Trái Đất và là một bộ phận của cảnh quan địa lý” (Morozov, 1930)[19].

 “Rừng là một bộ phận của cảnh quan địa lý, trong đó bao gồm một tổng thể các cây gỗ, cây bụi, cây cỏ, động vật và vi sinh vật. Trong quá trình phát triển của mình chúng có mối quan hệ sinh học và ảnh hƣởng lẫn nhau và với hoàn cảnh bên ngoài” (M.  “Rừng là sự hình thành phức tạp của tự nhiên, là thành phần cơ bản của sinh quyển địa cầu” (I. Mê lê khôp, 1974)[20].

c 5  Khái niệm: Rừng là quần xã sinh vật trong đó cây rừng là thành phần chủ yếu. Quần xã sinh vật phải có diện tích đủ lớn. Giữa quần xã sinh vật và môi trƣờng, các thành phần trong quần xã sinh vật phải có mối quan hệ mật thiết để đảm bảo khác biệt giữa hoàn cảnh rừng và các hoàn cảnh khác.  Vai trò của rừng đƣợc đánh giá theo các vai trò chính nhƣ sau: Là hệ sinh thái đa dạng và giàu có nhất trên cạn, đặc biệt là rừng ẩm nhiệt đới.

Năng suất trung bình của rừng trên thế giới đạt 5 tấn chất khô/ha/năm, đáp ứng 2 - 3% nhu cầu lƣơng thực phẩm cho con ngƣời. Rừng có vai trò to lớn về môi trƣờng và phát triển, là nguồn cung cấp nguyên vật liệu cần thiết cho con ngƣời. Rừng cung cấp lƣơng thực, thực phẩm, nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, dƣợc liệu, du lịch, giải trí. Rừng là "lá phổi xanh" hấp thụ CO2, tái sinh oxy, điều hòa khí hậu cho khu vực.

Rừng tạo nên khoảng 16 tấn oxy/ha/năm (rừng thông 30 tấn, rừng trồng 3 - 10 tấn). Mỗi ngƣời một năm cần 4.000kg O2 tƣơng ứng với lƣợng oxy do 1.000 m2 cây xanh tạo ra trong năm. Rừng giúp giảm nhẹ Hiệu ứng nhà kính và biến đổi khí hậu trên toàn cầu. Nhiệt độ không khí rừng thƣờng thấp hơn nhiệt độ đất trống khoảng 3 – 5oC, Rừng bảo vệ và ngăn chặn gió bão, giảm thiểu lũ lụt, gió bão, hạn hán,.

 Phân loại rừng ở Việt Nam: Phân loại rừng theo chức năng gồm: rừng sản xuất, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng. Phân loại rừng theo trữ lƣợng gồm: rừng rất giàu trữ lƣợng cây đứng trên 300 m³/ha, rừng giàu trữ lƣợng cây đứng từ 201– 300 m³/ha, rừng trung c 6 bình trữ lƣợng cây đứng từ 101–200 m³/ha và rừng nghèo trữ lƣợng cây đứng từ 10 đến 100 m³/ha. Phân loại rừng theo nguồn gốc hình thành gồm: rừng tự nhiên và rừng nhân tạo. Phân loại rừng theo điều kiện lập địa gồm: rừng núi đất, rừng núi đá, rừng ngập nƣớc, rừng ngập mặn, rừng trên đất phèn, rừng ngập nƣớc ngọt, rừng trên đất cát.

Phân loại rừng theo loài cây gồm: rừng gỗ, rừng tre nứa, rừng cau dừa, rừng hỗn giao gỗ và tre nứa. Khái niệm về dịch vụ môi trường rừng “Môi trường rừng bao gồm các hợp phần của hệ sinh thái rừng: thực vật, động vật, vi sinh vật, nƣớc, đất, không khí, cảnh quan thiên nhiên. Môi trƣờng rừng có các giá trị sử dụng đối với nhu cầu của xã hội và con ngƣời, gọi là giá trị sử dụng của môi trƣờng rừng, gồm: bảo vệ đất, điều tiết nguồn nƣớc, phòng hộ đầu nguồn, phòng hộ ven biển, phòng chống thiên tai, đa dạng sinh học, hấp thụ và lƣu giữ cacbon, du lịch, nơi cƣ trú và sinh sản của các loài sinh vật, gỗ và lâm sản khác” (Chính phủ, 2010)[2]. Dịch vụ môi trường rừng (Forest environmental services) là công việc cung ứng các giá trị sử dụng của môi trƣờng rừng để đáp ứng các nhu cầu của xã hội và đời sống của nhân dân bao gồm các loại dịch vụ đƣợc quy định tại khoản 2 điều 4 nghị định 99 về chính sách chi trả dịch vụ môi trƣờng rừng.

Trong đó giá trị môi trƣờng rừng đƣợc hiểu là giá trị mà rừng làm lợi cho môi trƣờng, do bản thân các khu rừng tạo ra nhƣng không chỉ đƣợc sử dụng bởi những ngƣời quản lý, bảo vệ phát triển rừng mà còn toàn xã hội. Với việc xem xét đến các dịch vụ môi trƣờng rừng thì các giá trị này đƣợc xem xét nhƣ một loại hàng hóa công cộng, có thể do cả xã hội sử dụng mà c 7 ngƣời làm rừng không quản lý và điều tiết đƣợc quá trình khai thác và sử dụng chúng. Khái niệm chi trả dịch vụ môi trường Chi trả dịch vụ môi trường rừng (Payment for environmental services) đƣợc xem là cơ chế nhằm thúc đẩy việc tạo ra và sử dụng các dịch vụ sinh thái bằng cách kết nối ngƣời cung cấp dịch vụ và ngƣời sử dụng hệ sinh thái.