Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA DỊCH VỤ CÔNG TRỰC TUYẾN 1.1 NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN 1. Chính phủ điện tử * Các quan điểm tiếp cận khái niệm CPĐT - Theo quan điểm của quyết định luận kỹ thuật: CPĐT tập trung vào công nghệ. Theo quan điểm này, CPĐT, bằng công nghệ thông tin trực tuyến, hỗ trợ dịch vụ nhanh chóng và chính xác cho các công việc công cộng. - Theo quan điểm của quyết định luận xã hội: CPĐT tập trung vào tái cơ cấu dịch vụ công (DVC) bằng cách cải thiện các quy trình quản lý để hỗ trợ một cách hiệu quả việc ứng dụng CNTT.
- Theo quan điểm của các phương tiện phát triền kinh tế, CPĐT là khái niệm hướng tới mục đích phục hồi năng lực cạnh tranh quốc gia và kích hoạt kinh tế dựa trên việc phát triển ngành công nghiệp thông tin tiên phong, CPDDT hỗ trợ trực tiếp và gián tiếp ngành công nghiệp công nghệ thông tin và truyền thông, bởi sự phân phối nguồn cung và mạng lưới cơ sở hạ tầng. * Định nghĩa chung về CPĐT - Theo nghĩa hẹp: CPĐT là việc cung cấp các dịch vụ công định hướng khách hàng, thuận tiện hơn, hiệu quả hơn và chia sẻ thông tin thông qua các phương tiện truyền thông điện tử (như mạng diện rộng, mạng internet, và điện toán di động) để biến đổi các mối quan hệ với công dân, doanh nghiệp và các bộ phận khác của chính phủ. + Lý tưởng nhất, CPĐT nên có nghĩa là ít quản lý và nhiều phục vụ hơn về phía chính phủ (tất cả cấp và cơ quan) và nhiều hơn nữa sự tham gia của công dân. Vì vậy, CPĐT có thể không chỉ nhằm cung cấp DVC hiệu quả hơn, mà còn là một phần của tiến trình dân chủ.
Ngoài ra CPĐT có thể được thương mại hóa đáng kể (công dân sau đó trở thành khách hàng) và có thể được coi như một "công cụ kỹ thuật". Tất nhiên, trong thực tế có thể có một số giải pháp hỗn hợp (trong bất kỳ nền kinh tế thị trường nào). - Theo nghĩa rộng: CPĐT là việc sử dụng CNTT-TT (iCT) để cải thiện hoạt động của các tổ chức khu vực công cộng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 + Phạm vi của CPĐT gồm 3 lĩnh vực chính: Cải thiện các quy trình chính phủ: Quản trị điện tử; Kết nối công dân: Công dân điện tử; Xây dựng các tương tác bên ngoài: Xã hội điện tử.
Khái niệm cổng thông tin điện tử Cổng thông tin điện tử là điểm truy cập tập trung và duy nhất; tích hợp các kênh thông tin các dịch vụ , ứng dụng; là một sản phẩm hệ thống phần mềm được phát triển trên một sản phẩm phần mềm cổng lõi (Portal core), thực hiện trao đổi thông tin, dữ liệu với các hệ thống thông tin, đồng thời thực hiện cung cấp và trao đổi với người sử dụng thông qua một phương thức thống nhất trên nền tảng Web tại bất kỳ thời điểm nào và từ bất kỳ đâu. Khái niệm dịch vụ công (Public service) là dịch vụ có tính chất công cộng phục vụ nhu cầu chung của cộng đồng (là những đòi hỏi của công dân/doanh nghiệp từ phía nhà nước khi họ đã thực hiện trách nhiệm với nhà nước và những dịch vụ này đáp ứng các quyền cơ bản của công dân, cộng đồng). Bao gồm: - Dịch vụ sự nghiệp công (hoặc phúc lợi công cộng: y tế, giáo dục, văn hóa, trợ cấp, hưu trí…) - Dịch vụ công ích (vệ sinh môi trường, nước sạch, giao thông công cộng, bưu điện, quốc phòng, an ninh,…) - Dịch vụ hành chính công (DVHCC) (cấp giấy phép, đăng ký, giấy xác nhận, thu ngân sách, giải quyết khiếu nại, tố cáo,…) 1. Khái niệm dịch vụ công điện tử/trực tuyến Là DVHCC và các DVC khác được cung cấp cho các tổ chức, cá nhân trên môi trường mạng.
DVCTT được cung cấp chủ yếu qua cổng thông tin điện tử, chú trọng tới tính thuận tiện và hiệu quả xử lý công việc với sự hỗ trợ của các công cụ và hệ thống công nghệ thông tin. Dịch vụ hành chính công Là những dịch vụ liên quan đến thực thi pháp luật, gắn với thẩm quyền mang tính quyền lực pháp lý, không nhằm mục tiêu lợi nhuận, mang tính công bằng bình đẳng đối với người thụ hưởng, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho tổ chức, cá nhân dưới hình thức các loại giấy tờ có giá trị pháp lý trong các lĩnh vực mà cơ quan nhà nước đó quản lý. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 - Mỗi DVHCC gắn liền với một thủ tục hành chính để giải quyết hoàn chỉnh một công việc cụ thể liên quan đến tổ chức, cá nhân. DVHCC trực tuyến là một bộ phận của DVCTT.
- Phân loại DVHCC điện tử: + Hoạt động cấp các loại giấy phép, giấy phép đăng ký kinh doanh, chứng chỉ hành nghề. + Hoạt động cấp các loại xác nhận, chứng thực: công chứng, chứng minh thư nhân dân, giấy khai sinh, khai tử,… + Hoạt động thu các khoản đóng góp và ngân sách và ngân quỹ nhà nước: thuế, phí, lệ phí. + Hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo của người dân và xử lý vi phạm hành chính. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ THUYẾT VỀ DỊCH VỤ CÔNG TRỰC TUYẾN 1.
Các mức độ ứng dụng DVCTT - DVCTT mức độ 1: Là dịch vụ đảm bảo cung cấp đầy đủ các thông tin về thủ tục hành chính và các văn bản có liên quan quy định về thủ tục hành chính đó. + Tiêu chí xác định cụ thể: là DVHCC cung cấp đầy đủ hoặc phần lớn các thông tin về: + Quy trình thực hiện DVHCC công đó: Thủ tục thực hiện dịch vụ. Các giấy tờ cần thiết. Các bước tiến hành.
Thời gian thực hiện. Chi phí thực hiện. - DVCTT mức độ 2: Là DVCTT mức độ 1 và cho phép người sử dụng tải về các mẫu văn bản và khai báo để hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu. Hồ sơ sau khi hoàn thiện được gửi trực tiếp hoặc qua đường bưu điện đến cơ quan, tổ chức cung cấp dịch vụ.
+ Tiêu chí xác định cụ thể: là DVHCC cung cấp đáp ứng được tất cả các tiêu chí sau: Đạt được tiêu chí mức độ 1. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Cho phép người dân tải về các mẫu đơn, hồ sơ để người sử dụng có thể in ra giấy; hoặc điền vào các mẫu đơn. Việc nộp lại hồ sơ sau khi hoàn thành được thực hiện qua đường bưu điện hoặc người sử dụng trực tiếp mang đến cơ quan thụ lý hồ sơ. - DVCTT mức độ 3: là DVCTT mức độ 2 và cho phép người sử dụng điền và gửi trực tuyến các mẫu văn bản đến cơ quan, tổ chức cung cấp dịch vụ.
Các giao dịch trong quá trình xử lý hồ sơ và cung cấp dịch vụ được thực hiện trên môi trường mạng. Việc thanh toán lệ phí (nếu có) và nhận kết quả được thực hiện trực tiếp tại cơ quan, tổ chức cung cấp dịch vụ. + Tiêu chí xác định cụ thể: là DVHCC cung cấp đáp ứng được tất cả các tiêu chí sau: Đạt được tiêu chí mức độ 2. Cho phép người sử dụng điền vào các mẫu đơn, hồ sơ và gửi lại trực tuyến các mẫu đơn, hồ sơ sau khi điền xong tới cơ quan và người thụ lý hồ sơ.
Các giao dịch trong quá trình thụ lý hồ sơ và cung cấp dịch vụ được thực hiện qua mạng. Tuy nhiên, việc thanh toán chi phí và trả kết quả sẽ được thực hiện khi người sử dụng đến trực tiếp cơ quan cung cấp dịch vụ. + Ưu điểm của cung cấp DVCTT mức độ 3: Giảm thời gian gửi/nhận hồ sơ, giảm thời gian đi lại cho người sử dụng, giảm thời gian và công sức của người sử dụng dịch vụ; từ đó làm tăng hiệu suất và hiệu quả kinh tế của các cơ quan cung cấp dịch vụ. Tăng tính minh bạch của các cơ quan cung cấp dịch vụ, giúp người sử dụng có thể theo dõi về trạng thái hiện tại được phục vụ của quá trình cung cấp DVC.
Tăng khả năng giám sát các cơ quan cấp trên vì các cơ quan cấp trên có thể kiểm tra được tình trạng xử lý các hồ sơ hiện thời. Từ đó, làm tăng tính trách nhiệm của các cơ quan cung cấp DVC. Tạo cơ hội cho việc cải cách hành chính (các quy trình, thủ tục hành chính cần được chuẩn hóa, sửa đổi các bất cập khi cung cấp trực tuyến). - DVCTT mức độ 4: là DVCTT mức độ 3 và cho phép người sử dụng thanh toán lệ phí (nếu có) được thực hiện trực tuyến.
Việc trả kết quả có thể được thực hiện trực tuyến, gửi trực tiếp hoặc qua đường bưu điện đến người sử dụng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 + Tiêu chí xác định cụ thể: là DVHCC cung cấp đáp ứng được tất cả các tiêu chí sau: Đạt được tiêu chí mức độ 3; Việc thanh toán chi phí sẽ được thực hiện trực tuyến, việc trả kết quả có thể thực hiện trực tuyến hoặc gửi qua đường bưu điện. + Nguyên nhân của việc khó cung cấp các DVHCC trực tuyến ở mức độ 4 là: Chưa có cơ chế xác nhận người dùng (vì chưa có cơ sở dữ liệu con người ~ chứng minh thư điện tử). Chưa có khả năng thu phí.
Mức độ an toàn, bảo mật cho các giao dịch trực tuyến đòi hỏi rất cao. Thói quen và nhận thức của các cán bộ công nhân viên chức trong cơ quan cung cấp dịch vụ còn hạn chế, đòi hỏi cần thời gian và những cơ chế chính sách, thay đổi thói quen, nhận thức. Thói quen và nhận thức của người sử dụng dịch vụ, tình trạng dân trí. Hạ tầng CNTT-TT và internet chưa đáp ứng nhu cầu của người dân và cơ quan nhà nước.
Dịch vụ công điện tử với công dân G2C - Dịch vụ thông tin + Thông tin bắt buộc là thông tin cần phải được cung cấp cho các bên liên quan khi thông tin này có quan hệ với các dịch vụ phải được cung cấp theo quy định của pháp luật hoặc theo quy định. Ví dụ: Các thông tin trực tuyến quản lý, thông tin nhận dạng công dân trực tuyến và các thông tin trực tuyến về luật pháp và thống kê. + Thông tin không bắt buộc được cung cấp liên quan đến các dịch vụ mà pháp luật không yêu cầu hoặc không bắt buộc.