Luận văn chùa vĩnh tràng trong đời sống văn hoá người dân ở thành phố mỹ tho tỉnh tiền giang

Luận văn khám phá vai trò của chùa Vĩnh Tràng trong đời sống văn hóa người dân Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang, qua các giá trị lịch sử và tâm linh.

• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Văn Hóa Học
• Đề tài: Luận Văn Về Chùa Vĩnh Tràng Và Vai Trò Trong Đời Sống Văn Hóa Người Dân Mỹ Tho, Tiền Giang
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Mỹ Tho

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Tổng quan tình hình nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Lý thuyết nghiên cứu
• Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• Bố cục luận văn
• 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN
• 1.1. Các khái niệm công cụ
• 1.2. Cơ sở lý luận về đời sống văn hóa
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.4. Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của Phật giáo thành phố Mỹ Tho
• 1.5. Hệ thống chùa Phật giáo tại thành phố Mỹ Tho
• 1.6. Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của Chùa Vĩnh Tràng
• 1.7. Tiểu kết chương 1
• 2. GIÁ TRỊ VĂN HOÁ VẬT THỂ VÀ PHI VẬT THỂ CỦA CHÙA VĨNH TRÀNG
• 2.1. Giá trị văn hoá vật thể
• 2.2. Không gian cảnh quan và bố cục tổng thể kiến trúc
• 2.3. Kết cấu kiến trúc
• 2.4. Trang trí kiến trúc
• 2.5. Hệ thống tượng thờ
• 2.6. Đồ thờ và pháp khí
• 2.7. Giá trị văn hoá phi vật thể
• 2.8. Giá trị tâm linh
• 2.9. Giá trị giáo dục đạo đức
• 2.10. Tiểu kết chương 2
• 3. CHÙA VĨNH TRÀNG - TRUNG TÂM SINH HOẠT VĂN HOÁ CỦA NGƯỜI DÂN Ở THÀNH PHỐ MỸ THO
• 3.1. Bối cảnh kinh tế văn hóa xã hội thành phố Mỹ Tho
• 3.2. Bối cảnh kinh tế
• 3.3. Bối cảnh xã hội
• 3.4. Bối cảnh văn hoá
• 3.5. Chùa Vĩnh Tràng trong đời sống của người dân thành phố Mỹ Tho
• 3.6. Chùa Vĩnh Tràng trong đời sống tâm linh
• 3.7. Chùa Vĩnh Tràng trong quan hệ cộng đồng
• 3.8. Chùa Vĩnh Tràng trong việc giáo dục con người
• 3.9. Chùa Vĩnh Tràng trong việc bảo tồn giá trị di sản văn hoá
• 3.10. Chùa Vĩnh Tràng trong phục vụ nhu cầu du lịch tâm linh
• 3.11. Một số dự báo về xu hướng của Chùa Vĩnh Tràng trong giai đoạn hiện nay
• 3.12. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Chùa Vĩnh Tràng

Chùa Vĩnh Tràng, một trong những ngôi chùa nổi tiếng tại Mỹ Tho, Tiền Giang, không chỉ là nơi thờ tự mà còn là biểu tượng văn hóa của người dân nơi đây. Được xây dựng vào thế kỷ 19, chùa mang trong mình những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc. Kiến trúc của chùa là sự kết hợp hài hòa giữa phong cách phương Đông và phương Tây, tạo nên một không gian tâm linh độc đáo. Theo thống kê, chùa thu hút hàng trăm ngàn lượt khách mỗi năm, trong đó có nhiều du khách quốc tế. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của chùa trong đời sống văn hóa và tâm linh của người dân Mỹ Tho. Chùa không chỉ là nơi thờ cúng mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa, nơi diễn ra các lễ hội tôn giáo lớn, thu hút sự tham gia của đông đảo tín đồ và du khách.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển

Chùa Vĩnh Tràng được xây dựng vào năm 1849, do một vị quan tri huyện tên là Bùi Công Đạt sáng lập. Qua nhiều thập kỷ, chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu và mở rộng, đặc biệt dưới sự trụ trì của các hòa thượng nổi tiếng. Chùa không chỉ là nơi thờ tự mà còn là nơi nuôi dưỡng tinh thần yêu nước trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và Mỹ. Nhiều hoạt động cách mạng đã diễn ra tại đây, khẳng định vai trò của chùa trong lịch sử đấu tranh của dân tộc. Sự phát triển của chùa gắn liền với sự phát triển của Phật giáo tại Tiền Giang, thể hiện qua các hoạt động văn hóa, giáo dục và từ thiện mà chùa đã thực hiện.

II. Giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của Chùa Vĩnh Tràng

Chùa Vĩnh Tràng không chỉ nổi bật với kiến trúc độc đáo mà còn chứa đựng nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể. Kiến trúc của chùa được thiết kế tinh xảo với các họa tiết trang trí phong phú, hệ thống tượng thờ đa dạng, thể hiện sự kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống và hiện đại. Các hiện vật như đồ thờ, pháp khí cũng mang giá trị lịch sử và văn hóa cao. Về mặt phi vật thể, chùa là nơi diễn ra nhiều nghi lễ tôn giáo, lễ hội truyền thống, tạo nên không khí linh thiêng và gắn kết cộng đồng. Những giá trị này không chỉ thu hút du khách mà còn góp phần bảo tồn và phát huy văn hóa địa phương.

2.1. Giá trị văn hóa vật thể

Giá trị văn hóa vật thể của Chùa Vĩnh Tràng thể hiện qua kiến trúc và các hiện vật bên trong chùa. Kiến trúc chùa được xây dựng theo phong cách đặc trưng của Phật giáo, với các cột trụ lớn, mái ngói cong và các họa tiết chạm khắc tinh xảo. Hệ thống tượng thờ tại chùa rất phong phú, bao gồm các tượng Phật, Bồ Tát và các vị thánh. Những hiện vật như đồ thờ, pháp khí cũng được bảo quản tốt, mang lại giá trị lịch sử và văn hóa cho chùa. Những yếu tố này không chỉ tạo nên vẻ đẹp cho chùa mà còn thể hiện sự tôn kính đối với tín ngưỡng tôn giáo của người dân.

III. Chùa Vĩnh Tràng trong đời sống văn hóa của người dân Mỹ Tho

Chùa Vĩnh Tràng đóng vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa của người dân Mỹ Tho. Không chỉ là nơi thờ cúng, chùa còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa, nơi diễn ra các hoạt động cộng đồng, giáo dục và từ thiện. Người dân thường đến chùa để tham gia các lễ hội, nghi lễ tôn giáo, tạo nên sự gắn kết trong cộng đồng. Chùa cũng là nơi bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, giúp người dân hiểu rõ hơn về nguồn cội và bản sắc văn hóa của mình. Sự hiện diện của chùa trong đời sống hàng ngày của người dân thể hiện qua các hoạt động tâm linh, giáo dục và giao lưu văn hóa.

3.1. Vai trò của Chùa Vĩnh Tràng trong cộng đồng

Chùa Vĩnh Tràng không chỉ là nơi thờ tự mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa của người dân Mỹ Tho. Các lễ hội lớn như Lễ Phật Đản, Lễ Vu Lan thường được tổ chức tại chùa, thu hút đông đảo tín đồ và du khách tham gia. Chùa cũng là nơi tổ chức các hoạt động từ thiện, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn trong cộng đồng. Sự gắn kết giữa chùa và người dân thể hiện qua các hoạt động giao lưu văn hóa, tạo nên một không gian thân thiện và ấm áp. Chùa Vĩnh Tràng thực sự là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của người dân nơi đây.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phật giáo là tôn giáo xuất hiện sớm nhất tại vùng đất Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang, với hơn 394 ngôi chùa trên toàn tỉnh và khoảng 25.000 Phật tử theo thống kê năm 2016. Trong đó, Chùa Vĩnh Tràng được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia và là trung tâm Phật giáo của tỉnh. Năm 2016, chùa thu hút hơn 117.000 lượt khách tham quan, trong đó gần 48.500 lượt là khách quốc tế. Luận văn tập trung nghiên cứu vai trò của Chùa Vĩnh Tràng trong đời sống văn hóa của người dân thành phố Mỹ Tho trong vòng 5 năm trở lại đây, nhằm làm rõ giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của chùa, cũng như tác động của các yếu tố kinh tế, xã hội, văn hóa đến đời sống tinh thần cộng đồng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của các thiết chế tôn giáo trong đời sống xã hội hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hai lý thuyết chính để phân tích:

• Lý thuyết Nhân học diễn giải của Clifford Geertz: Văn hóa được xem như một hệ thống biểu tượng chứa đựng ý nghĩa sâu xa, tác động đến hành vi và cấu trúc xã hội. Lý thuyết này giúp giải mã ý nghĩa kiến trúc, tượng thờ và các hoạt động lễ hội tại Chùa Vĩnh Tràng, đồng thời lý giải sự tham gia của cộng đồng vào các sinh hoạt tôn giáo.

• Lý thuyết Chức năng: Bao gồm chức năng cá thể của Bronislav Malinowski và chức năng xã hội của Durkheim và Radcliffe-Brown. Lý thuyết này nhấn mạnh vai trò của các thể chế văn hóa trong việc thỏa mãn nhu cầu cá nhân và củng cố sự gắn kết xã hội. Qua đó, luận văn đánh giá chức năng của chùa trong đời sống tinh thần, giáo dục đạo đức và xây dựng môi trường văn hóa cộng đồng.

Các khái niệm chính bao gồm: giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể, đời sống văn hóa, thiết chế tôn giáo, và biểu tượng văn hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính với các kỹ thuật:

• Phỏng vấn sâu: Lấy mẫu phán đoán gồm Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh, các sư trụ trì, nhà quản lý văn hóa, và khách hành hương. Các đối tượng này cung cấp thông tin chi tiết về lịch sử, giá trị và vai trò của chùa.

• Quan sát tham dự: Thực địa tại Chùa Vĩnh Tràng để ghi nhận kiến trúc, hiện vật, các nghi thức và lễ hội diễn ra, đồng thời thu thập cảm nhận của cộng đồng và khách tham quan.

• Phân tích tài liệu: Tổng hợp các công trình nghiên cứu trước đây, văn bản pháp luật về di sản văn hóa, và số liệu thống kê liên quan.

Cỡ mẫu phỏng vấn khoảng 20-30 người, lựa chọn theo tiêu chí có kiến thức sâu về đề tài. Phân tích dữ liệu theo phương pháp diễn giải và so sánh, tổng hợp nhằm đưa ra nhận định toàn diện. Thời gian nghiên cứu kéo dài 12 tháng, tập trung vào giai đoạn 2016-2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Giá trị văn hóa vật thể của Chùa Vĩnh Tràng
   Chùa có tổng diện tích gần 30.000 m², kiến trúc kết hợp hài hòa giữa phong cách Á Đông và phương Tây, với các hạng mục nổi bật như Chánh điện, Nhà Tổ, Nhà Ông Giám, hai cổng cổ lầu, và 16 tháp tổ. Các công trình được xây dựng và trùng tu qua nhiều giai đoạn, đặc biệt là giai đoạn 1920-1930 với sự tham gia của kiến trúc sư từng du học Pháp. Kiến trúc chùa có 64 cột gỗ lớn, cửa bức bàn hiếm có ở Nam Bộ, cùng hệ thống tượng thờ và trang trí tinh xảo.

2. Giá trị văn hóa phi vật thể
   Chùa là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và giáo dục đạo đức của cộng đồng Mỹ Tho. Các lễ hội lớn như Đại giới đàn, Lễ Phật Đản, Vu Lan thu hút hàng chục nghìn người tham dự mỗi năm. Hoạt động tâm linh tại chùa đáp ứng nhu cầu tinh thần, tạo sự gắn kết cộng đồng và truyền tải các giá trị nhân văn, tương thân tương ái.

3. Vai trò trong đời sống cộng đồng
   Chùa Vĩnh Tràng không chỉ là nơi thờ tự mà còn là điểm giao lưu văn hóa, nơi người dân tìm kiếm sự bình an và thư giãn. Trung bình mỗi năm có khoảng 100.000 lượt khách đến viếng, trong đó gần 50% là khách quốc tế, góp phần phát triển du lịch tâm linh địa phương.

4. Tác động của yếu tố kinh tế, xã hội, văn hóa
   Sự phát triển kinh tế và đô thị hóa tại Mỹ Tho đã làm thay đổi cảnh quan xung quanh chùa, tuy nhiên chùa vẫn giữ được không gian xanh và cảnh quan hài hòa. Chính quyền địa phương và các tổ chức Phật giáo đã phối hợp trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đồng thời phát triển các dịch vụ phục vụ khách hành hương và du lịch.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy Chùa Vĩnh Tràng là một thiết chế văn hóa đa chức năng, vừa bảo tồn giá trị lịch sử, nghệ thuật kiến trúc, vừa đáp ứng nhu cầu tinh thần và xã hội của cộng đồng. Việc kết hợp lý thuyết Nhân học diễn giải và Chức năng giúp làm rõ ý nghĩa sâu sắc của các biểu tượng kiến trúc và hoạt động lễ hội, đồng thời giải thích nguyên nhân chùa được người dân đón nhận rộng rãi. So với các nghiên cứu trước đây tập trung vào kiến trúc và lịch sử, luận văn bổ sung góc nhìn về văn hóa phi vật thể và vai trò xã hội của chùa. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ số lượng khách tham quan theo năm, bảng phân tích các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể, cũng như sơ đồ bố cục kiến trúc chùa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác bảo tồn kiến trúc và hiện vật
   Thực hiện các biện pháp bảo dưỡng định kỳ, phục hồi các hạng mục kiến trúc cổ và hiện vật quý hiếm trong vòng 3 năm tới, do Ban Quản lý Di tích phối hợp với các chuyên gia bảo tồn thực hiện.

2. Phát triển các hoạt động văn hóa, lễ hội truyền thống
   Mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng các lễ hội Phật giáo nhằm thu hút thêm khách tham quan và tăng cường sự gắn kết cộng đồng, với mục tiêu tăng 20% lượt tham dự trong 5 năm tới, do Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh chủ trì.

3. Xây dựng chương trình giáo dục văn hóa và đạo đức
   Tổ chức các lớp học, tọa đàm về giá trị văn hóa và đạo đức Phật giáo cho thanh thiếu niên và cộng đồng địa phương, nhằm nâng cao nhận thức và phát huy giá trị truyền thống, triển khai trong 2 năm đầu.

4. Phát triển du lịch tâm linh bền vững
   Hợp tác với các cơ quan du lịch để xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa tâm linh, đảm bảo bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa, đặt mục tiêu tăng doanh thu du lịch tâm linh 15% mỗi năm, thực hiện trong 5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Văn hóa học, Nhân học, Tôn giáo học
   Luận văn cung cấp tài liệu tham khảo sâu sắc về giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của một di tích Phật giáo tiêu biểu, hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu về văn hóa tín ngưỡng và di sản.

2. Nhà quản lý văn hóa và di sản
   Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách bảo tồn, phát huy giá trị di tích, đồng thời phát triển các hoạt động văn hóa phù hợp với xu hướng hiện đại.

3. Các tổ chức Phật giáo và cộng đồng Phật tử
   Giúp hiểu rõ hơn về vai trò của chùa trong đời sống tinh thần và xã hội, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động Phật sự và giáo dục đạo đức.

4. Ngành du lịch và phát triển cộng đồng
   Tham khảo để phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa tâm linh, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương và bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống.

Câu hỏi thường gặp

1. Chùa Vĩnh Tràng có những giá trị văn hóa vật thể nào nổi bật?
   Chùa có kiến trúc kết hợp phong cách Á – Âu độc đáo, với 64 cột gỗ lớn, cửa bức bàn hiếm có, hai cổng cổ lầu trang trí sành sứ tinh xảo, cùng 16 tháp tổ bằng đá và bê tông. Đây là những giá trị lịch sử, nghệ thuật tiêu biểu của vùng Nam Bộ.

2. Vai trò của chùa trong đời sống tinh thần của người dân Mỹ Tho ra sao?
   Chùa là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, giáo dục đạo đức, tổ chức lễ hội lớn thu hút đông đảo người dân và khách thập phương, giúp cộng đồng tìm kiếm sự bình an, gắn kết và phát huy truyền thống tương thân tương ái.

3. Làm thế nào để bảo tồn các giá trị phi vật thể của chùa?
   Cần duy trì và phát triển các lễ hội truyền thống, tổ chức các hoạt động giáo dục văn hóa, đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và thế hệ trẻ để truyền lại giá trị văn hóa qua các thế hệ.

4. Chùa Vĩnh Tràng đóng góp thế nào vào phát triển du lịch địa phương?
   Với kiến trúc độc đáo và các hoạt động tâm linh phong phú, chùa thu hút khoảng 100.000 lượt khách mỗi năm, trong đó gần 50% là khách quốc tế, góp phần thúc đẩy du lịch tâm linh và kinh tế địa phương.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Luận văn sử dụng phương pháp định tính, gồm phỏng vấn sâu các đối tượng chủ chốt, quan sát tham dự các hoạt động tại chùa, phân tích tài liệu và số liệu thống kê, nhằm đảm bảo tính khách quan và toàn diện.

Kết luận

• Chùa Vĩnh Tràng là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, mang giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc, kết hợp kiến trúc Á – Âu độc đáo và hệ thống tượng thờ, trang trí tinh xảo.
• Chùa đóng vai trò trung tâm trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng, giáo dục đạo đức và gắn kết cộng đồng người dân Mỹ Tho.
• Các hoạt động lễ hội và sinh hoạt tôn giáo tại chùa thu hút đông đảo người dân và khách du lịch, góp phần phát triển du lịch tâm linh địa phương.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản và phát triển các hoạt động văn hóa phù hợp với xu hướng hiện đại.
• Đề xuất các giải pháp bảo tồn kiến trúc, phát triển lễ hội, giáo dục văn hóa và du lịch bền vững nhằm nâng cao vai trò của chùa trong đời sống xã hội.

Next steps: Triển khai các đề xuất bảo tồn và phát triển trong vòng 3-5 năm tới, đồng thời mở rộng nghiên cứu về các di tích Phật giáo khác tại vùng Nam Bộ.

Các nhà nghiên cứu, quản lý văn hóa và cộng đồng Phật tử cần phối hợp chặt chẽ để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của Chùa Vĩnh Tràng, góp phần xây dựng đời sống văn hóa tinh thần phong phú, bền vững cho địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN 1. Các khái niệm công cụ * Giá trị Theo Ngô Đức Thịnh Giá trị (value) là một khái niệm của nhiều bộ môn khoa học khác nhau như toán học, xã hội học, nghệ thuật, triết học, văn hoá học. Do vậy, trong mỗi bộ môn khoa học khái niệm này mang những hàm nghĩa khác nhau. Chúng tôi tiếp cận khái niệm giá trị từ góc độ văn hoá học, một bộ môn nghiên cứu liên ngành, nên giá trị được hiểu theo ý nghĩa sau: Giá trị cũng như chuẩn mực, tập quán, tri thức.

đều là sản phẩm của quá trình tư duy, sản xuất tinh thần của con người, nó là yếu tố cốt lõi nhất của văn hoá. Giá trị văn hoá là một hình thái của ý thức, của đời sống tinh thần, tuy nhiên nó phản ánh và kết tinh những giá trị của đời sống vật chất và đời sống tinh thần của con người [53,tr.21] Tuy nhiên, tuỳ theo mỗi bộ môn khoa học, mỗi góc độ tiếp cận, thậm chí tuỳ vào mục đích nghiên cứu riêng, người ta có thể nhấn mạnh hay chỉ quan tâm đến giá trị tinh thần hay giá trị vật chất của các hiện tượng văn hoá. Khi nghiên cứu vai trò của chùa Vĩnh Tràng trong đời sống văn hóa của người dân, chúng tôi đặt khái niệm giá trị trên cả hai yếu tố giá trị vật chất và giá trị tinh thần. Giá trị vật chất gắn với kiến trúc, hệ thống trang trí, tượng thờ của Chùa và giá trị tinh thần của người dân địa phương.

 Văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể Tác giả Trần Ngọc Thêm đã đưa ra định nghĩa về văn hóa: “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội” [51, tr. 15 Văn hóa là sản phẩm của quá trình tồn tại của con người. Văn hoá không phải là một giá trị đơn lẻ mà là một hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần. Hay còn gọi là văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể.

Theo Luật Di sản văn hóa ngày 29 tháng 6 năm 2001 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật di sản văn hóa ngày 18 tháng 6 năm 2009 của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thì văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể được hiểu như sau: + Văn hóa vật thể là sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, bao gồm di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia. + Văn hóa phi vật thể: là sản phẩm tinh thần gắn với cộng đồng hoặc cá nhân, vật thể và không gian văn hóa liên quan, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học thể hiện bản sắc của cộng đồng, không ngừng được tái tạo và được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức khác. Tuy nhiên sự phân chia này chỉ mang tính tương đối, vì giữa văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể có mối quan hệ khắng khít, gắn bó với nhau. Không thể tách rời yếu tố vật thể ra khỏi phi vật thể.

Và ngược lại văn hoá phi vật thể cũng sẽ không thể tồn tại độc lập với văn hoá vật thể. Có thể nói nếu xem phi vât thể là yếu tố nội dung thì vật thể là cái áo hình thức của nội dung đó. Văn hóa phi vật thể sẽ được thể hiện qua vật thể và trong văn hóa vật thể sẽ chứa đựng yếu tố văn hoá phi vât thể. Cơ sở lý luận về đời sống văn hóa Theo Từ điển Tiếng Việt, đời sống là “Toàn bộ nói chung những hoạt động trong một lĩnh vực nào đó của con người, của xã hội.

Đời sống riêng, đời sống tinh thần, đời sống văn hoá” [43, tr. Với cách hiểu này thì văn hoá chỉ là một lĩnh vực trong đời sống của con người theo cách phân chia: văn hoá, xã hội, kinh tế…. Văn hoá luôn hiển hiện 16 trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội: Văn hoá ăn, văn hoá mặc, văn hoá giao tiếp, văn hoá ứng xử, văn hoá giao thông, văn hoá nhà ở, văn hoá công sở. Theo tác phẩm Đường lối văn hoá văn nghệ của Đảng Cộng sản Việt Nam của Bộ Văn hoá được xuất bản năm 1987 đã đưa ra khái niệm “đời sống văn hoá chính là những hành vi sống biểu hiện một trình độ văn hoá, bao gồm các hoạt động của xã hội, của tập thể, của từng cá nhân, nhằm mục đích văn hoá tức là hoàn thiện con người” [12,tr 218, 219].

Theo tác phẩm Đường lối văn hoá văn nghệ của Đảng Cộng sản Việt Nam của Bộ Văn hoá – Thông tin được xuất bản năm 1995 Đảng nhận định đời sống văn hoá là một bộ phận của đời sống xã hội, mà đời sống xã hội bao gồm những hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu vật chất và nhu cầu tinh thần của con người. Đáp ứng nhu cầu vật chất giúp con người tồn tại, thoả mãn nhu cầu tinh thần thì giúp hình thành nhân cách con người. Xã hội phát triển lên cao thì nhu cầu vật chất và tinh thần cũng phát triển tương ứng hình thành nhu cầu văn hoá. Nhóm tác giả Trần Văn Ánh, Nguyễn Xuân Hồng, Nguyễn Văn Hy đã phân tích khái niệm đời sống văn hoá [4,tr 21-24]: Đời sống văn hoá là bộ phận cấu thành thích hợp và có thể coi là “mặt cắt ngang’ trong đời sống chung của con người và xã hội.

Nó gồm một tổng hợp những thành tố văn hoá tác động qua lại với đời sống của những cá nhân và cộng đồng, khả dĩ để đáp ứng nhu cầu, tinh thần của con người và thúc đẩy sự tiến triển của đời sống xã hội. Đời sống văn hoá cũng có khi được hiểu như “mội trường văn hoá” là khâu nối liền giữa văn hoá của xã hội và văn hoá của cá nhân. Nó là một tổng thể những yếu tố văn hoá vật thể, phi vật thể và nhân cách văn hoá bao quanh con người, gây ra sự tác động lẫn nhau giữa các cá nhân trên phạm vi không gian nào đó, trực tiếp hình thành nếp sống và lối sống của con người ở đó. Thể thống nhất này của đời sống văn hoá thường gồm 4 loại yếu tố: 17 - Những yếu tố văn hoá vật thể và phi vật thể hiện diện ở mỗi cộng đồng: các thiết chế văn hoá, các tác phẩm và sản phẩm văn hoá, các phương tiện thông tin đại chúng và truyền bá văn hoá, lễ hội, văn hoá, văn nghệ dân gian, các trường học, các nhóm văn hoá….

- Những yếu tố cảnh quan văn hoá (tự nhiên và xây dựng) hiện diện ở mỗi cộng đồng: di tích lịch sử - văn hoá, phong cảnh, công viên, quy hoạch và kiến trúc, tượng, đài… - Những yếu tố văn hoá cá nhân ở mỗi cộng đồng – những con người biểu hiện văn hoá: trình độ học vấn, mức phát triển nhu cầu, sở thích và thị hiếu văn hoá, định hướng giá trị, các sinh hoạt và xử lý thời gian lao động và thời gian tự do, văn hoá ứng xử, nếp sống văn hoá, lễ nghi, lễ phép…. - Những yếu tố văn hoá của các vi môi trường trong những cộng đồng (gia đình, tập thể nhỏ về lao động, học tập, quân ngũ…) Như vậy khái niệm đời sống văn hoá mà chúng ta hiểu ở đây, căn cứ vào khái niệm văn hoá là nền tảng tinh thần của đời sống con người (trong sự khu biệt với kinh tế là nền tảng vật chất của đời sống con người), là một trong những phương tiện và phương thức thoả mãn các nhu cầu chính yếu của đời sống xã hội, đó là nhu cầu tồn tại nhân tính (sống và bảo vệ cuộc sống theo hướng chuẩn mực hoá). Văn hoá còn được coi là hình thức sống. Khái niệm đời sống văn hoá là khái niệm chỉ quá trình hoạt động văn hoá thoả mãn các nhu cầu văn hoá, bao gồm hoạt động văn hoá tự thân và sáng tạo sản phẩm văn hoá nhắm thoả mãn các nhu cầu về thoả mãn thẩm mỹ và giải trí, về xây dựng môi trường văn hoá và về phát triển và hoàn thiện nhân cách con người.

Đời sống văn hoá là hệ quả của mối quan hệ biện chứng giữa môi trường văn hoá và chủ thể văn hoá (cộng đồng và cá nhân). Đời sống văn hoá không chỉ thể hiện mức sống và chất lượng sống mà còn thể hiện tập trung ở lối sống và nếp sống thông qua: 18 - Hoạt động văn hoá tự thân: (ứng xử trong quan hệ cộng đồng, hoạt động tín ngưỡng, tâm linh, tham gia lễ thức, lệ tục và lễ hội), - Hoạt động văn hoá sáng tạo (sáng tác văn học nghệ thuật, dân gian và bác học) nhằm tạo ra các loại sản phẩm văn hoá (vật thể và phi vật thể) đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hoá. - Hoạt động xây dựng môi trường văn hoá (cộng đồng và gia đình) và hoàn thiện nhân cách (cá nhân) Với phân tích trên đã nêu rõ hơn về đời sống văn hoá. Vì vậy, chúng ta nhận thấy rằng vai trò của Chùa Vĩnh Tràng trong đời sống văn hoá của người dân thành phố Mỹ Tho, có nghĩa là chùa Vĩnh Tràng có vai trò gì trong hoạt động văn hoá tự thân, hoạt động văn hoá sáng tạo và hoạt động xây dựng môi trường văn hoá.

Cụ thể sẽ nhận định chùa Vĩnh Tràng có tác động như thế nào đến quan hệ cộng đồng, hoạt động tâm linh, nhu cầu hưởng thụ văn hoá và sự hoàn thiện nhân cách con người…. Việc nhận định này sẽ căn cứ trên việc phân tích giá trị văn hoá vật thể và phi vật thể của Chùa Vĩnh Tràng. Giá trị Văn hoá vật thể sẽ được biểu hiện thông qua hệ thống kiến trúc, trang trí, hoành phi, bao lam, liễn đối, tượng thờ và các di vật khác… Các hoạt động lễ hội, các nghi thức thờ cúng Phật, các hoạt động xã hội…. sẽ hàm chứa giá trị văn hoá phi vật thể.

Cơ sở thực tiễn Mỹ Tho là một trong những vùng đất được khai phá sớm của khu vực Nam bộ, được hình thành cách nay hơn 330 năm. Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của Phật giáo thành phố Mỹ Tho Là trung tâm kinh tế, chính trị và văn hóa của tỉnh Tiền Giang, Mỹ Tho có lịch sử hình thành cách nay trên 330 năm.