Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Công tác PCLP cũng như SLĐ của Đảng đối với công tác PCLP là chủ đề đang nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, nhất là giai đoạn hiện nay, khi mà cuộc đấu tranh PCTN, LP quyết liệt hơn bao giờ hết. Cho đến nay chưa có một đề tài, một công trình khoa học nào nghiên cứu một cách đầy đủ, cụ thể, hệ thống về vấn đề Đảng lãnh đạo công tác PCLP. Mặc dù vậy, đã có nhiều nghiên cứu có liên quan đến vấn đề lãng phí và công tác PCLP cũng như SLĐ, chỉ đạo của các cấp ủy, chính quyền trong công tác PCLP cùng với tham nhũng, tiêu cực, được thể hiện ở các sách, các luận án, luận văn hay các bài viết được đăng tải trên các tạp chí khoa học uy tín. Trên cơ sở đọc, nghiên cứu, luận án giới thiệu tổng quan một số công trình tiêu biểu trong nước và quốc tế như sau: 1.
CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU Ở NƯỚC NGOÀI LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu về lãng phí và các giải pháp phòng, chống lãng phí Cuốn sách The Art of the Watchdog: Fighting Fraud, Waste, Abuse, and Corruption in Government - “Sử dụng cơ quan giám sát: Giải pháp chống gian lận, lãng phí, lạm dụng và tham nhũng trong chính phủ”[44] là cuốn sách của Daniel L. Feldman and David R. Eichenthal - những chuyên gia Quản lý công của New York.
Nội dung cuốn sách đưa ra những tư vấn về giải pháp chống tiêu cực, lãng phí, lạm quyền và tham nhũng. Tác giả khẳng định sự giám sát của công dân chính là giải pháp tốt nhất, thường xuyên nhất để chống tiêu cực, lãng phí. Trên cơ sở những ưu điểm và hạn chế của hoạt động giám sát thời gian vừa qua, các tác giả đưa ra những chỉ dẫn cho người đọc về các hình thức và phương pháp để giám sát công chức, tránh tiêu cực, tham nhũng và lãng phí. Các tác giả khẳng định: giám sát hiệu quả là giải pháp hiệu quả để có thể nâng 10 cao chất lượng hoạt động của chính phủ và tăng cường dân chủ, cải thiện niềm tin của công chúng đối với chính phủ.
Womack trong cuốn sách nổi tiếng Tư duy tinh gọn: từ tư duy tinh gọn đến sản xuất tinh giản; từ loại bỏ lãng phí đến tiết kiệm chi phí [119] đã cung cấp 5 nguyên tắc của tư duy tinh gọn cùng các kỹ năng trong quản lý. Năm nguyên tắc đó bao gồm: định rõ giá trị, xác định chuỗi giá trị cho mỗi dòng sản phẩm, giá trị chảy liên tục và tạo điều kiện để khách hàng kéo giá trị từ các chuỗi giá trị của bạn khi cần, không được phép ngừng tay cho đến khi bạn đạt được sự hoàn hảo. Với góc nhìn quản lý kinh tế, tác giả chỉ ra những biện pháp chống lãng phí và tiết kiệm chi phí trong sản xuất, quản lý của doanh nghiệp. Loại bỏ lãng phí và tiết kiệm chi phí là mục tiêu quan trọng trong sự phát triển của doanh nghiệp.
Tác giả cũng đưa ra các ví dụ cụ thể để các doanh nghiệp quản lý bằng tư duy tinh gọn một cách hiệu quả, đạt được những thành công đầy ấn tượng. Tài sản công là nguồn lực có ý nghĩa lớn đối với sự tăng trưởng bền vững của mỗi quốc gia, nhưng việc quản lý và sử dụng tài sản công cũng là một trong những lĩnh vực thường xuyên để xảy ra thất thoát, lãng phí. Quản lý tài sản công hiệu quả sẽ tránh được những lãng phí lớn. Trong cuốn sách Quản lý hiệu quả tài sản công [29], các tác giả Dag Detter, Stefan Fölster tập trung phân tích tài sản công mang tính thương mại; đưa ra một số biện pháp để quản lý tài sản công hiệu quả, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế của những biện pháp này một cách khách quan, khoa học trong điều kiện, bối cảnh của quốc gia mà mình nghiên cứu, cụ thể là những kinh nghiệm quý báu trong quản lý tài sản công của Thụy Điển và Singapore.
Các tác giả cũng cho rằng, việc thành lập các quỹ của cải quốc gia để tạo điều kiện cho tính minh bạch trong quản lý tài sản công là biện pháp hiệu quả nhất đối với nhiều quốc gia. Những biện pháp mà cuốn sách đề cập và phân tích là hữu ích đối với việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp PCLP. 11 Việc xây dựng chính sách quản lý tài chính chặt chẽ là biện pháp quan trọng để hạn chế tối đa xảy ra thất thoát, lãng phí… Đi sâu vào nghiên cứu về sự thay đổi sâu sắc về thể chế và phương thức quản lý tài chính của Trung Quốc trong quá trình đổi mới, tác giả Hạng Hoài Thành với cuốn sách Quản lý tài chính của Trung Quốc [87] là tài liệu tham khảo hữu ích trong việc đánh giá và đề xuất giải pháp phòng, chống thất thoát, lãng phí. Cuốn sách phân tích sự thay đổi trong quản lý tài chính của Trung Quốc thể hiện trên ba mặt: Một là, sự sáng tạo chế độ; hai là, vận dụng đúng đắn chính sách tài chính phát huy tác dụng điều tiết, kiểm soát vĩ mô của tài chính; ba là, dựa vào luật pháp để giải quyết vấn đề tài chính, thúc đẩy trình độ quản lý tài chính không ngừng nâng cao.
Quản lý tài chính là một bộ phận cấu thành có vai trò rất quan trọng hoạt động quản lý của Chính phủ. Chính sách quản lý tài chính phù hợp, cùng với đòn bẩy tiền tệ, trở thành bộ phận cốt lõi, mang tới những thay đổi cơ bản trong cơ chế, chính sách quản lý nền kinh tế quốc dân. Nhờ chính sách quản lý tài chính hợp lý, Trung Quốc đã tăng trưởng kinh tế nhanh và mạnh trong nhiều năm liền, luôn ở mức trên dưới 10%/năm, một thành tích đáng nể, đưa Trung Quốc lên vị thế mới trên trường quốc tế. Cuốn sách cũng đề cập đến những nội dung quan trọng cần nắm vững để quản lý tốt công tác tài chính, bao gồm: Một là, tầm quan trọng của tài chính đối với hoạt động chính trị, kinh tế của nhà nước; hai là, tài chính có vị trí và tác dụng quan trọng trong điều tiết kiểm soát vĩ mô của nhà nước; ba là, sức mạnh tài chính nhà nước có liên quan chặt chẽ với sự hùng mạnh, ổn định và an ninh của nhà nước; bốn là, trong công tác tài chính cần chú ý giải quyết tốt các mối quan hệ, không những chú ý đến lợi ích kinh tế mà còn chú ý đến lợi ích chính trị, lợi ích xã hội.
Trong cuốn sách, các vấn đề quản lý tài chính bao gồm: quản lý dự toán ngân sách, kho bạc nhà nước, chi tiêu công, bảo hiểm xã hội, thuế và phí, công trái, nợ quốc gia, vốn nhà nước tại doanh nghiệp,… được trình bày một cách đầy đủ, toàn diện. Bên cạnh đó, tác giả còn đi sâu phân tích những vấn đề đang rất được quan tâm hiện nay 12 như quản lý tài chính trong quá trình toàn cầu hoá kinh tế, quản lý kế toán, giám sát tài chính, tin học hoá trong quản lý tài chính,… Đây là những kinh nghiệm, bài học quý giá cho Việt Nam, nhất là trong giai đoạn hiện nay, khi nước ta đã gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới. Viết về phương cách PCLP đối với mỗi cá nhân, có thể kể đến cuốn 7 Chiến lược thịnh vượng và hạnh phúc của Jim Rohn[61]. Cuốn sách chỉ ra các cách phát huy tối đa khả năng của bản thân để thành công, đạt được cả thịnh vượng và hạnh phúc.
Qua cuốn sách này, người đọc sẽ nắm được các chiến lược cá nhân để phát triển bản thân về kiểm soát tài chính và thời gian, tránh lãng phí thời gian, công sức và tiền bạc. Tương tự, cuốn sách Quản lý thời gian [45] của bộ đôi tác giả Richard Guare và Peg Dawson đưa ra những cách thức khoa học và dễ thực hiện nhất để thay đổi thói quen tư duy và hành động, để không chỉ sắp xếp được tốt hơn thời gian biểu, cân bằng công việc với cuộc sống riêng tư mà còn cải thiện được trí nhớ một cách rõ rệt. Những cuốn sách nói trên xoay quanh các vấn đề làm thế nào để tiết kiệm chi phí, thời gian và công sức, đạt hiệu quả và lợi ích tối ưu cho các nhóm đối tượng là tổ chức hay cá nhân. Tuy nhiên, chưa có cuốn sách nào viết về lãng phí dưới hướng tiếp cận là một vấn đề riêng biệt, cụ thể, có ảnh hưởng lớn tới xã hội.
Các công trình nghiên cứu về đảng cầm quyền lãnh đạo phòng, chống lãng phí - Cuốn sách Cầm quyền khoa học[51] được dịch từ nguyên bản tiếng Trung, do Nhà xuất bản Nhân dân Giang Tô phát hành, khái quát quan điểm của Đảng Cộng sản Trung Quốc về đảng cầm quyền: một là, cầm quyền khoa học; hai là, cầm quyền dân chủ và ba là, cầm quyền theo pháp luật. Trong đó, cuốn sách tập trung diễn giải về cầm quyền quyền khoa học. Với 3 phần, 10 chương, cuốn sách khẳng định: “Cầm quyền là khoa học, không thể chỉ dựa 13 vào kinh nghiệm mà phải làm việc tuân theo quy luật nội tại của sự việc. Cái gọi là cầm quyền khoa học (ở đây chỉ Đảng Cộng sản Trung Quốc) là kết hợp thực tế Trung Quốc, không ngừng tìm hiểu và tuân theo quy luật cầm quyền của đảng cộng sản, quy luật xây dựng chủ nghĩa xã hội, quy luật phát triển xã hội loài người, dùng tư tưởng khoa học, chế độ khoa học, phương pháp khoa học để lãnh đạo sự nghiệp chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc”.
Đặc biệt, trong Phần thứ hai (từ chương 6 tới chương 8) có chỉ ra một số yêu cầu cụ thể từ khía cạnh thao thác nhằm nắm bắt và vận dụng được tài nguyên cầm quyền, làm thế nào để giảm chi phí cầm quyền, nâng cao hiệu quả cầm quyền đến việc thông qua quyết sách khoa học, thực hiện cầm quyền khoa học. Đây là những vấn đề mà luận án có thể tham khảo và làm rõ hơn.