Luận Án Tiến Sĩ Về Quản Lý Nhà Nước Thị Trường Âm Nhạc Ở Thành Phố Hồ Chí Minh

Luận án tiến sĩ nghiên cứu quản lý nhà nước về thị trường âm nhạc ở thành phố hồ chí minh, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề xuất giải pháp khoa học cho vấn đề

• Tác giả: Phạm Phương Thùy
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Hoài Sơn
• Trường học: Trường Đại Học Văn Hóa Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Văn Hóa
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Về Thị Trường Âm Nhạc Ở Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHÁI QUÁT VỀ THỊ TRƯỜNG ÂM NHẠC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý luận về quản lý thị trường âm nhạc
• 1.3. Khái quát về thị trường âm nhạc Thành phố Hồ Chí Minh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THỊ TRƯỜNG ÂM NHẠC Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Thực trạng về chủ thể quản lý và nguồn lực quản lý
• 2.2. Thực trạng chính sách, pháp luật
• 2.3. Thực trạng một số hoạt động quản lý
• 2.4. Thực trạng hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Đánh giá chung
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG ÂM NHẠC Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Căn cứ đề xuất giải pháp
• 3.2. Một số giải pháp tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về thị trường âm nhạc ở Thành phố Hồ Chí Minh
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ÐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận

Luận án tiến sĩ tập trung vào việc phân tích quản lý nhà nước đối với thị trường âm nhạc tại TP.HCM. Nghiên cứu này dựa trên cơ sở lý luận về quản lý văn hóa và chính sách văn hóa, đồng thời khái quát về sự phát triển của thị trường âm nhạc tại thành phố. Luận án nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một thị trường văn hóa lành mạnh theo tinh thần Nghị quyết 33/NQ-TW. Nghiên cứu cũng chỉ ra sự cần thiết của việc hoàn thiện cơ chế quản lý để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

1.1. Cơ sở lý luận về quản lý thị trường âm nhạc

Luận án đưa ra các khái niệm cơ bản về quản lý nhà nước trong lĩnh vực văn hóa, đặc biệt là quản lý nghệ thuật và kinh tế âm nhạc. Nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của chính sách văn hóa trong việc định hướng phát triển thị trường âm nhạc. Các lý thuyết về quản lý thị trường và phát triển âm nhạc được phân tích để làm rõ mối quan hệ giữa quản lý nhà nước và sự phát triển của thị trường âm nhạc.

1.2. Khái quát về thị trường âm nhạc TP.HCM

Thị trường âm nhạc tại TP.HCM được mô tả là một trong những thị trường sôi động nhất cả nước. Luận án chỉ ra sự đa dạng trong các hoạt động biểu diễn và sự tham gia của nhiều nghệ sĩ, đơn vị tổ chức. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng nhận định rằng thị trường này vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là về chất lượng sản phẩm và sự thiếu đồng bộ trong quản lý nhà nước.

II. Thực trạng quản lý nhà nước về thị trường âm nhạc tại TP

Luận án phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với thị trường âm nhạc tại TP.HCM, tập trung vào các chủ thể quản lý, chính sách pháp luật, và hoạt động thanh tra, kiểm tra. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc áp dụng các chính sách và quy định pháp luật.

2.1. Thực trạng chủ thể quản lý và nguồn lực

Nghiên cứu chỉ ra rằng các cơ quan quản lý nhà nước tại TP.HCM vẫn còn thiếu nguồn lực và năng lực để quản lý hiệu quả thị trường âm nhạc. Đặc biệt, sự thiếu đồng bộ trong cơ chế quản lý và sự yếu kém trong kỹ năng quản trị kinh doanh là những vấn đề cần được giải quyết.

2.2. Thực trạng chính sách và pháp luật

Luận án đánh giá rằng các chính sách âm nhạc hiện hành chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển của thị trường. Nghiên cứu cũng chỉ ra sự thiếu đồng bộ giữa các văn bản quản lý và thực tiễn hoạt động của thị trường âm nhạc.

III. Giải pháp tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước

Luận án đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước đối với thị trường âm nhạc tại TP.HCM. Các giải pháp này tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế quản lý, nâng cao năng lực của các cơ quan quản lý, và tăng cường sự tham gia của các bên liên quan trong việc phát triển thị trường âm nhạc.

3.1. Căn cứ đề xuất giải pháp

Các giải pháp được đề xuất dựa trên cơ sở phân tích thực trạng và các yêu cầu phát triển của thị trường âm nhạc. Luận án nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng một cơ chế quản lý linh hoạt và hiệu quả, phù hợp với đặc thù của thị trường âm nhạc tại TP.HCM.

3.2. Một số giải pháp cụ thể

Luận án đề xuất các giải pháp cụ thể như: hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường năng lực quản lý của các cơ quan nhà nước, và thúc đẩy sự tham gia của các đơn vị tư nhân trong việc phát triển thị trường âm nhạc. Các giải pháp này nhằm tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển bền vững của thị trường âm nhạc.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu "Quản lý nhà nước về thị trường âm nhạc ở Thành phố Hồ Chí Minh" của nghiên cứu sinh Phạm Phương Thùy (chuyên ngành Quản lý văn hóa, mã số 9319042, bảo vệ năm 2021 tại Trường Đại học Văn hóa Hà Nội dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Bùi Hoài Sơn) đại diện cho công trình học thuật tiên phong tiếp cận toàn diện thị trường âm nhạc biểu diễn trực tiếp dưới góc độ khoa học quản lý văn hóa hiện đại. Đặt trong bối cảnh thực thi Nghị quyết số 33-NQ/TW (2014) về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam và Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030 (ban hành năm 2016), đề tài giải quyết trực tiếp điểm nghẽn chuyển đổi từ cơ chế quản lý hành chính - bao cấp sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi được xác định là sự thiếu vắng một khung khổ lý thuyết và mô hình quản trị tích hợp có khả năng dung hòa tính lưỡng dụng của sản phẩm âm nhạc: vừa là hàng hóa kinh tế chịu sự điều tiết của quy luật thị trường, vừa là sản phẩm tư tưởng - thẩm mỹ mang sứ mệnh giáo dục nhân văn và bản sắc dân tộc. Luận án đặt ra hai câu hỏi nghiên cứu trọng tâm:

1. Thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với các chủ thể tham gia thị trường âm nhạc biểu diễn trực tiếp tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2014–2020 đang vận hành như thế nào?
2. Những giải pháp quản trị chiến lược nào cần được xác lập nhằm giải quyết xung đột giữa tính thương mại hóa tự phát và yêu cầu định hướng phát triển thị trường âm nhạc lành mạnh?

Tương ứng, hai giả thuyết nghiên cứu được kiểm chứng:

• H1: Công tác quản lý nhà nước hiện hành còn mang nặng tư duy tiền kiểm, phân mảnh và chưa theo kịp tốc độ phát triển đa dạng, phức tạp của thị trường âm nhạc Thành phố Hồ Chí Minh.
• H2: Việc tái cấu trúc mô hình quản lý từ cấu trúc hình tháp sang mô hình quản lý tích hợp, kết hợp củng cố vốn văn hóa sẽ tạo môi trường sinh thái hoàn thiện cho thị trường âm nhạc phát triển bền vững.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thị trường biểu diễn ca múa nhạc trực tiếp trên sân khấu (vocal popular music) tại Thành phố Hồ Chí Minh trong khung thời gian 2014–2020. Dữ liệu thực nghiệm bao quát 2 đơn vị nghệ thuật công lập trọng điểm, 6 doanh nghiệp tổ chức biểu diễn ngoài công lập tiêu biểu, cùng mẫu khảo sát gồm 328 công chúng âm nhạc, 240 cán bộ quản lý văn hóa (tại Sở Văn hóa và Thể thao cùng 15/24 quận, huyện) và 316 nghệ sĩ/nhà sản xuất âm nhạc.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế cho thấy các học giả phương Tây và Đông Á đã phát triển hệ thống lý thuyết sâu rộng về kinh tế học văn hóa và quản trị nghệ thuật biểu diễn. David Throsby (2010) trong The Economics of Cultural Policy (Cambridge University Press) đã đặt nền móng cho việc phân tích giá trị văn hóa song hành cùng giá trị kinh tế, chỉ rõ sự chuyển dịch từ trợ cấp công sang cơ chế tự chủ thị trường. Derrick Chong (2010) trong Arts Management nhấn mạnh "tam giác cam kết" mà các thiết chế văn hóa phải đối mặt: tính toàn vẹn thẩm mỹ, khả năng phát triển khán giả và tính minh bạch chi phí. Ở cấp độ vận hành vi mô, Duncan Webb (2005) trong Running Theaters: Best Practices for Leaders and Managers và Tobie Stein & Jessica Bathurst (2008) trong Performing Arts Management cung cấp các quy chuẩn thực hành về quản trị rủi ro tài chính, huy động tài trợ và phát triển công chúng. Helen Close & Robert Donovan (1998) cùng Harry Hillman, Joni Maya Cherbo & Margaret Jane Wyszomirski (2000) phân tích sâu cấu trúc cung - cầu và hành vi tiêu dùng nghệ thuật đại chúng tại Mỹ.

Tại Việt Nam, các công trình trước đây phân nhánh thành ba dòng chính:

• Nhóm kinh tế văn hóa: Lê Ngọc Tòng (2004, 2015), Từ Thị Loan (2017), Phạm Bích Huyền & Đặng Hoài Thu (2009) tiếp cận công nghiệp văn hóa ở góc độ lý luận kinh tế đại cương.
• Nhóm quản lý văn hóa vĩ mô: Phan Hồng Giang & Bùi Hoài Sơn (2012), Đinh Thị Vân Chi (2015), Nguyễn Thị Hương (2006, 2009) phân tích chính sách và thể chế văn hóa trong thời kỳ đổi mới.
• Nhóm nghiên cứu thực tiễn biểu diễn tại TP.HCM: Phan Minh Phụng (2008) nghiên cứu quản lý hoạt động ca nhạc nhưng dữ liệu dừng lại trước năm 2000; Nguyễn Thị Kim Liên (2015) khảo sát công nghiệp biểu diễn dưới lăng kính văn hóa học; Phạm Ngọc Hiền (2016) tập trung vào nghệ thuật đạo diễn sân khấu.

Tranh luận học thuật nảy sinh giữa hai quan điểm đối lập: một bên ủng hộ tự do hóa thị trường tối đa để giải phóng sức sáng tạo nghệ thuật theo mô hình thương mại phương Tây (Broadway/West End), bên kia kiên định duy trì cơ chế kiểm duyệt hành chính tiền kiểm nghiêm ngặt để bảo vệ thuần phong mỹ tục và định hướng chính trị.

Luận án của Phạm Phương Thùy định vị tại giao điểm liên ngành: Quản lý học - Kinh tế học văn hóa - Xã hội học nghệ thuật. Công trình tạo bước tiến đột phá khi so sánh trực tiếp với mô hình tập đoàn hóa và trợ lực công nghiệp âm nhạc của Hàn Quốc (KOCCA - Korea Creative Content Agency) do Phạm Hồng Thái (2015) phân tích, và mô hình thị trường tự điều tiết phi tập trung của Hoa Kỳ. Luận án chỉ ra khoảng trống: chưa có công trình nào đánh giá thực chứng tác động của cơ chế quản lý nhà nước đa tầng nấc lên các chủ thể thực hành âm nhạc trực tiếp tại đô thị đặc thù như TP.HCM trong kỷ nguyên công nghiệp văn hóa 4.0.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và tích hợp hai trường phái lý thuyết kinh điển vào ngữ cảnh quản lý văn hóa tại một quốc gia đang phát triển có nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa:

[Chủ thể QLNN (Sở VHTT, Phòng VHTT)]
   │ (Hoạch định - Tổ chức - Điều tiết - Kiểm tra) [Quản lý theo quá trình: Harold Koontz]
   ▼
[Thị trường Âm nhạc Biểu diễn Trực tiếp TP.HCM]
   ├── Bên Cung: Nhạc sĩ, Ca sĩ, Đơn vị sản xuất, Nhà hát (Sản phẩm / Dịch vụ)
   └── Bên Cầu: Công chúng âm nhạc (Thị hiếu, Nhu cầu thưởng thức)
   ▲
   │ Tương tác biện chứng qua lại
[Vốn văn hóa (Pierre Bourdieu): Thể hiện qua Sáng tạo, Thẩm mỹ & Năng lực Thẩm định]
   │
   ▼
[Mục tiêu: Thị trường Âm nhạc Phát triển Lành mạnh & Bền vững (NQ 33-NQ/TW)]

1. Lý thuyết Quản lý theo quá trình (Management by Process) của Harold Koontz: Luận án chứng minh bốn chức năng quản lý cốt lõi—Hoạch định (Planning), Tổ chức (Organizing), Điều khiển/Điều tiết (Leading/Directing), và Kiểm tra/Kiểm soát (Controlling)—khi áp dụng vào thị trường nghệ thuật biểu diễn không vận hành tuyến tính mà có tính thích ứng thích nghi động. Luận án mở rộng lý thuyết bằng cách chỉ ra rằng việc thiếu hụt chức năng "Điều tiết thị trường bằng công cụ kinh tế và chính sách mềm" sẽ làm vô hiệu hóa chức năng "Kiểm tra".
2. Lý thuyết Vốn văn hóa (Cultural Capital) của Pierre Bourdieu: Luận án mở rộng phạm vi ứng dụng của ba trạng thái vốn văn hóa (trạng thái thể hiện/cố hữu - embodied, trạng thái vật thể hóa - objectified, và trạng thái thể chế hóa - institutionalized) vào việc phân tích năng lực của cả chủ thể quản lý lẫn đối tượng chịu sự quản lý:
   • Proposition 1: Trình độ thẩm mỹ và vốn văn hóa của cán bộ quản lý (embodied state) quyết định trực tiếp đến chất lượng thẩm định và tính chuẩn xác của các quyết định cấp phép biểu diễn.
   • Proposition 2: Vốn văn hóa của công chúng tác động trực tiếp đến cơ cấu cung - cầu; thị hiếu thấp dẫn đến sự suy thoái của sản phẩm vật thể hóa (objectified state) trên thị trường thương mại.
   • Proposition 3: Sự tương tác giữa thiết chế quản lý và thị trường tạo ra sự chuyển dịch vốn biểu trưng (symbolic capital) thành giá trị kinh tế của công nghiệp âm nhạc.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa chiều ba trụ cột:

• Trục quy trình quản lý: Vận hành theo chu trình Koontz (Hoạch định $\rightarrow$ Tổ chức $\rightarrow$ Điều tiết $\rightarrow$ Kiểm tra).
• Trục chủ thể và chuỗi giá trị: Khảo sát mối quan hệ tương tác giữa 4 nhóm tác nhân: Nhà quản lý $\leftrightarrow$ Người sáng tác (Nhạc sĩ) $\leftrightarrow$ Người biểu diễn/Sản xuất (Ca sĩ, Doanh nghiệp) $\leftrightarrow$ Người tiêu dùng (Công chúng).
• Trục chuẩn mực giá trị: Định hướng bởi Nghị quyết 33-NQ/TW về xây dựng "thị trường văn hóa lành mạnh", xác lập hệ tiêu chí đo lường sự cân bằng giữa tính thẩm mỹ nghệ thuật, tính dân tộc và giá trị kinh tế.

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác lập rõ ràng: Áp dụng cho thị trường biểu diễn âm nhạc trực tiếp tại đô thị trung tâm kinh tế - văn hóa, nơi có mức độ xã hội hóa nghệ thuật cao và phân hóa thị hiếu phức tạp.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan hiện thực có phê phán (Critical Realism) kết hợp chủ nghĩa thực chứng định lượng (Positivism) và giải thích học định tính (Interpretivism). Thiết kế nghiên cứu đa phương pháp hỗn hợp (Mixed-Methods Concurrent Triangulation Design) được triển khai ở hai cấp độ:

• Cấp độ vĩ mô/thể chế: Phân tích văn bản quy phạm pháp luật, dữ liệu thống kê hành chính nhà nước về cấp phép biểu diễn và xử lý vi phạm.
• Cấp độ vi mô/thực địa: Khảo sát thực nghiệm hành vi, thị hiếu và đánh giá quản lý từ các chủ thể thực tế trên địa bàn TP.HCM.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Chiến lược chọn mẫu kết hợp xác suất và phi xác suất:

• Khối cơ quan quản lý: Phân tầng ngẫu nhiên đơn giản chọn 15/24 quận/huyện đại diện cho các khu vực trung tâm, nội thành phát triển và ngoại thành; tiếp nối bằng chọn mẫu thuận tiện để khảo sát 250 cán bộ quản lý văn hóa (thu về 240 phiếu hợp lệ).
• Khối doanh nghiệp và nghệ sĩ: Khảo sát chuyên sâu 2 đơn vị công lập (Trung tâm Ca nhạc nhẹ TP.HCM, Nhà hát Ca múa nhạc Dân tộc Bông Sen) và 6 doanh nghiệp ngoài công lập tiêu biểu (Công ty TNHH Tổ chức biểu diễn Phiêu Linh, Công ty CP Âm nhạc Song May, KOD Music School & Studio, Công ty Âm thanh Ánh sáng Xuyên Việt, Công ty Giải trí RBW Việt Nam, Phòng trà WE); phát 370 phiếu điều tra đối tượng quản lý (thu về 316 phiếu hợp lệ).
• Khối công chúng: Khảo sát trực tiếp tại các không gian công cộng tập trung đông khán giả (Phố đi bộ Nguyễn Huệ, Công viên Tao Đàn, Nhà hát Hòa Bình, Nhà hát Thành phố, Phòng trà WE) và trực tuyến, phát 385 phiếu (thu về 328 phiếu hợp lệ).

Tam giác kiểm chứng (Triangulation) được thực hiện nghiêm ngặt qua 4 kênh: đối chiếu tài liệu hành chính nhà nước $\leftrightarrow$ phỏng vấn sâu chuyên gia/nhà quản lý/nghệ sĩ $\leftrightarrow$ điều tra bảng hỏi diện rộng $\leftrightarrow$ quan sát tham dự tại các tụ điểm biểu diễn.

Data và phân tích

Thống kê mô tả và kiểm định độ tin cậy được thực hiện nhằm lượng hóa tương quan giữa các biến số thị hiếu và chính sách. Bộ công cụ khảo sát đo lường cụ thể cơ cấu độ tuổi, thu nhập, thói quen tiếp cận dịch vụ âm nhạc và mức độ hài lòng đối với hoạt động kiểm tra, thanh tra văn hóa.

Nhóm khách thể khảo sát	Số phiếu phát ra	Số phiếu thu về	Số phiếu hợp lệ	Tỷ lệ hợp lệ (%)
Công chúng âm nhạc	385	380	328	86.3%
Chủ thể quản lý (Cán bộ văn hóa)	250	250	240	96.0%
Đối tượng quản lý (Nghệ sĩ/Nhà sản xuất)	370	350	316	90.3%
Tổng cộng	1.005	980	884	88.0%

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Thứ nhất, quy mô thị trường biểu diễn tăng trưởng vượt bậc nhưng phân hóa sâu sắc giữa công lập và tư nhân. Báo cáo tổng kết của Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM ghi nhận trung bình hàng năm cấp phép công diễn khoảng 500 chương trình biểu diễn ca múa nhạc và thời trang (trong đó có trên 150 chương trình thương mại, 150 chương trình nghệ thuật, trên 30 chương trình chính trị, còn lại là từ thiện/tôn giáo). Tuy nhiên, số suất diễn của các đơn vị công lập sụt giảm nghiêm trọng: Nhà hát Bông Sen giảm từ 125 suất (2014) xuống 101 suất (2020); Trung tâm Ca nhạc nhẹ TP.HCM giảm từ 96 suất (2014) xuống 65 suất (2020). Ngược lại, lực lượng lao động biểu diễn ngoài công lập tăng đột biến từ 1.314 người (2010) lên 3.759 người (2019), đóng góp phần lớn trong tổng doanh thu 1.050 tỷ đồng của ngành nghệ thuật biểu diễn thành phố năm 2019.

Thứ hai, phát hiện hiện tượng lệch pha thị hiếu nghe - nhìn và sự áp đảo của xu hướng thần tượng hóa. Kết quả khảo sát chỉ ra rằng tiêu chí lựa chọn chương trình dựa vào ca sĩ biểu diễn chiếm 35,3% ở nhóm khán giả dưới 18 tuổi và 31,3% ở nhóm 18–35 tuổi. Khán giả trẻ có xu hướng "xem" âm nhạc hơn là "nghe" tác phẩm, tạo điều kiện cho các sản phẩm thương mại giải trí kém chất lượng lan tràn. Hiện tượng ca sĩ phòng thu lạm dụng công nghệ làm biến dạng chất lượng biểu diễn thực tế được Đạo diễn Hoàng Duẩn khẳng định trong phỏng vấn sâu:

"Hiện nay TP.HCM là nơi có nhiều ca sĩ nhất cả nước, đủ các thể loại nhạc, ngoài những giọng ca có chất lượng về chất giọng, kỹ thuật, biểu cảm... tốt thì vẫn còn có nhiều những giọng ca cỡ 'karaoke'. Sự phát triển của công nghệ với các công cụ hiện đại dành cho phòng thu thì những giọng ca yếu vẫn trở thành ca sĩ, và đương nhiên là khi đưa lên mạng, những kênh riêng của những 'ca sĩ' này thì người nghe đang nghe là nghe giọng của 'kỹ thuật, công nghệ' chứ không phải là giọng thật của người hát."

Thứ ba, sự thiếu ổn định trong cấu trúc phân khúc thể loại âm nhạc đại chúng. Nhạc Bolero bùng nổ trở lại qua gameshow truyền hình, chiếm vị trí lựa chọn thứ 2 ở nhóm dưới 18 tuổi và vị trí số 1 ở nhóm trên 35 tuổi, trong khi các dòng nhạc hàn lâm (thính phòng, truyền thống cách mạng) bị đẩy ra ngoài lề thị trường thương mại. Ông Nguyễn Bá Hùng - Giám đốc KOD Studio phân tích thực trạng:

"Thị trường âm nhạc TP.HCM đang ở thời kỳ giao thoa nên phân khúc nhạc nhẹ tương đối thiếu ổn định. Các phong cách Pop, Rock, R&B... chưa được phân chia rõ ràng, một nghệ sĩ thường tùy hứng chơi nhiều thể loại."

Thứ tư, bất cập thể chế: Quản lý nhà nước bộc lộ độ trễ lớn so với thực tiễn chuyển đổi số và kinh tế thị trường. Cơ chế cấp phép vẫn nặng về tiền kiểm thủ tục hành chính, trong khi công tác hậu kiểm, quản lý quyền tác giả (thông qua VCPMC) và kiểm soát doanh thu thương mại điện tử còn phân tán, thiếu sự liên thông giữa Sở Văn hóa và Thể thao với cơ quan Thuế và Quản lý thị trường.

MÔ HÌNH HIỆN TẠI (Hình tháp - Phân tán - Tiền kiểm)
[Bộ VHTTDL / Cục NTBD]
       │ (Chỉ đạo hành chính)
[Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM] ── (Phân tán) ── [Phòng VHTT 24 Quận/Huyện]
       │
[Tiền kiểm hồ sơ/cấp phép] ── (Đứt gãy kiểm soát) ── [Hậu kiểm/Thanh tra yếu]

--------------------------------------------------------------------------------

MÔ HÌNH ĐỀ XUẤT (Mô hình Quản lý Tích hợp - Phẳng & Đa chiều)
                  ┌─────────────────────────────────────┐
                  │    HỘI ĐỒNG ĐIỀU PHỐI ÂM NHẠC TP    │
                  │ (Sở VHTT - Nghệ sĩ - Chuyên gia KD) │
                  └──────────────────┬──────────────────┘
                                     │
         ┌───────────────────────────┼───────────────────────────┐
         ▼                           ▼                           ▼
┌──────────────────┐       ┌──────────────────┐       ┌──────────────────┐
│   CHÍNH SÁCH     │       │   DỊCH VỤ CÔNG   │       │   HẬU KIỂM SỐ    │
│ Ưu đãi thuế, quỹ │       │ Cấp phép 1 cửa,  │       │ Giám sát âm nhạc,│
│ hỗ trợ sáng tạo  │       │ số hóa hồ sơ     │       │ phối hợp VCPMC   │
└──────────────────┘       └──────────────────┘       └──────────────────┘

Implications đa chiều

• Đóng góp lý luận: Bổ sung luận cứ khoa học về sự tương tác giữa "Vốn văn hóa" của công chúng và "Quy trình quản lý" của nhà nước trong việc định hình môi trường kinh doanh dịch vụ văn hóa.
• Đổi mới phương pháp: Xác lập quy trình thẩm định nghệ thuật kết hợp giữa hội đồng chuyên môn độc lập và dữ liệu phản hồi công chúng.
• Ứng dụng thực tiễn: Đề xuất chuyển đổi từ "Mô hình quản lý tháp" sang "Mô hình quản lý tích hợp", phân quyền mạnh mẽ cho cơ sở và ứng dụng công nghệ thông tin trong thủ tục cấp phép biểu diễn.
• Khuyến nghị chính sách: Kiến nghị UBND TP.HCM ban hành cơ chế đặt hàng tác phẩm công cộng, xây dựng các quỹ hỗ trợ ươm mầm tài năng âm nhạc trẻ và hoàn thiện cơ chế phối hợp thu phí quyền tác giả liên thông.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận các giới hạn nghiên cứu:

1. Giới hạn phạm vi loại hình: Nghiên cứu tập trung vào ca khúc biểu diễn trực tiếp trên sân khấu, chưa bao quát toàn diện thị trường nhạc số (streaming, streaming platforms như Spotify, Apple Music, YouTube) và phân khúc khí nhạc/nhạc kịch độc lập.
2. Giới hạn không gian và địa bàn: Khảo sát thực địa tập trung tại TP.HCM trong giai đoạn 2014–2020; giai đoạn chịu ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 (2020) làm biến động một số chỉ tiêu doanh thu thực tế của các đơn vị ngoài công lập.
3. Kỹ thuật phân tích dữ liệu: Sử dụng chủ yếu phương pháp thống kê mô tả và phân tích định tính từ phỏng vấn sâu, chưa triển khai mô hình phương trình cấu trúc (SEM) để lượng hóa trọng số ảnh hưởng của từng nhân tố chính sách đến doanh thu thị trường.

Chương trình nghiên cứu tiếp nối gợi mở:

• Mở rộng phân tích quản lý chuỗi giá trị âm nhạc số và bản quyền trên không gian mạng xuyên biên giới.
• Nghiên cứu so sánh đối sánh (comparative study) giữa thị trường âm nhạc TP.HCM và Hà Nội, hoặc với các trung tâm âm nhạc khu vực Đông Nam Á như Bangkok, Singapore.
• Ứng dụng mô hình kinh tế lượng đánh giá tác động của các gói ưu đãi thuế và tài trợ công đối với năng suất sáng tạo của nghệ sĩ độc lập (Indie artists).

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Luận án là tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các chương trình đào tạo sau đại học chuyên ngành Quản lý văn hóa, Kinh tế văn hóa và Quản trị nghệ thuật biểu diễn tại Việt Nam.
• Chuyển đổi công nghiệp văn hóa: Cung cấp giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn cho hơn 340 doanh nghiệp tổ chức biểu diễn tại TP.HCM, thúc đẩy chuyên nghiệp hóa các khâu sản xuất âm thanh, ánh sáng, đào tạo tài năng và kinh doanh biểu diễn thương mại.
• Hoàn thiện thể chế chính sách: Cung cấp luận cứ thực chứng trực tiếp cho Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM trong việc tham mưu xây dựng Đề án phát triển ngành công nghiệp văn hóa TP.HCM đến năm 2030, chuyển trọng tâm từ tiền kiểm hành chính sang quản trị kiến tạo phát triển.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học: Tiếp cận khung phân tích liên ngành tích hợp giữa Harold Koontz và Pierre Bourdieu cùng hệ thống dữ liệu thực chứng chi tiết về quản lý nghệ thuật biểu diễn.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu văn hóa: Nguồn tư liệu y văn và cơ sở phương pháp luận để phát triển các đề tài nghiên cứu về công nghiệp sáng tạo đô thị.
• Doanh nghiệp sản xuất âm nhạc và nhà quản lý nghệ sĩ (Artist Managers): Nắm bắt bức tranh toàn cảnh thị hiếu công chúng, xu hướng phân khúc thị trường và khung pháp lý để tối ưu hóa chiến lược kinh doanh biểu diễn.
• Nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý văn hóa: Hệ thống giải pháp đồng bộ từ cải cách thủ tục hành chính, quy hoạch không gian biểu diễn đến cơ chế phối hợp liên ngành kiểm soát vi phạm và bảo hộ quyền tác giả.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Đóng góp độc đáo nhất là việc tích hợp thành công lý thuyết Vốn văn hóa của Pierre Bourdieu vào mô hình Quản lý theo quá trình của Harold Koontz trong bối cảnh thị trường biểu diễn nghệ thuật đang chuyển đổi tại Việt Nam. Luận án chứng minh rằng công tác quản lý nhà nước không thể đạt mục tiêu "xây dựng thị trường lành mạnh" nếu chỉ dựa vào mệnh lệnh hành chính, mà phải tác động trực tiếp vào việc nâng cao vốn văn hóa (thị hiếu, năng lực thẩm định) của cả chủ thể quản lý, nghệ sĩ và công chúng tiêu dùng.

2. Đổi mới phương pháp luận của luận án so với các nghiên cứu trước đây? So với nghiên cứu của Phan Minh Phụng (2008) chủ yếu sử dụng thống kê hành chính đơn thuần, hay nghiên cứu của Nguyễn Thị Kim Liên (2015) thiên về lý luận văn hóa học, luận án của Phạm Phương Thùy thiết kế nghiên cứu hỗn hợp đa tầng: khảo sát thực nghiệm đồng thời 3 nhóm chủ thể (Công chúng: 328 mẫu; Cán bộ quản lý: 240 mẫu; Nghệ sĩ/Nhà sản xuất: 316 mẫu) kết hợp phỏng vấn sâu trực tiếp lãnh đạo doanh nghiệp tư nhân và đơn vị công lập, tạo tính kiểm chứng chéo toàn diện.

3. Phát hiện bất ngờ và phản trực giác nhất từ dữ liệu thực nghiệm? Phát hiện bất ngờ là sự "lệch pha thế hệ" trong tiêu thụ âm nhạc truyền thống và nhạc Bolero: Dòng nhạc Bolero không chỉ thống trị ở nhóm khán giả lớn tuổi mà còn bùng nổ mạnh mẽ, xếp thứ 2 trong lựa chọn của nhóm công chúng học sinh dưới 18 tuổi nhờ hiệu ứng truyền thông gameshow; trong khi đó, các dòng nhạc truyền thống cách mạng và thính phòng hàn lâm được nhà nước bao cấp kinh phí lại suy giảm suất diễn nghiêm trọng và gần như vắng bóng trong thị phần lựa chọn của giới trẻ.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (replication protocol) không? Có. Toàn bộ cấu trúc bảng hỏi khảo sát 3 nhóm đối tượng, danh mục câu hỏi phỏng vấn sâu chuyên gia, tiêu chí phân loại mẫu cơ quan quản lý (15 quận/huyện) và danh mục hệ thống doanh nghiệp khảo sát được ghi nhận chi tiết tại hệ thống phụ lục của luận án, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập tái lập quy trình khảo sát tại các đô thị khác như Hà Nội, Đà Nẵng.

5. Luận án vạch ra chương trình nghị sự 10 năm cho quản lý thị trường âm nhạc như thế nào? Chương trình hành động đề xuất gồm 3 giai đoạn:

• Giai đoạn 1 (1–3 năm): Số hóa 100% quy trình cấp phép, liên thông dữ liệu giám sát bản quyền tác giả giữa cơ quan quản lý và VCPMC, xóa bỏ hoàn toàn cơ chế bao cấp cào bằng đối với các đơn vị công lập.
• Giai đoạn 2 (3–5 năm): Thành lập Quỹ phát triển âm nhạc đô thị TP.HCM, thực thi chính sách ưu đãi thuế cho các doanh nghiệp đầu tư vào đào tạo âm nhạc hàn lâm và bảo tồn di sản dân tộc.
• Giai đoạn 3 (5–10 năm): Hoàn thiện cụm công nghiệp âm nhạc (Music Industry Cluster), đưa TP.HCM gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO (UCCN) trong lĩnh vực âm nhạc.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Phạm Phương Thùy đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với 5 đóng góp học thuật và thực tiễn cốt lõi:

1. Hệ thống hóa và xác lập khung lý luận liên ngành về quản lý nhà nước đối với thị trường âm nhạc biểu diễn trực tiếp tại đô thị đặc thù.
2. Cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện, đa chiều về cung - cầu, cơ cấu doanh thu và thị hiếu âm nhạc tại TP.HCM giai đoạn 2014–2020 với cỡ mẫu 884 khách thể.
3. Nhận diện chính xác các nút thắt thể chế, từ sự suy giảm hiệu quả của các nhà hát công lập đến tình trạng thương mại hóa tự phát và lỗ hổng quản lý quyền tác giả.
4. Đề xuất chuyển dịch mang tính đột phá từ "Mô hình quản lý tháp" hành chính - mệnh lệnh sang "Mô hình quản lý tích hợp" đa chiều, lấy kiến tạo môi trường và phát triển vốn văn hóa làm động lực.
5. Xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ, khả thi, làm cơ sở khoa học trực tiếp cho việc hoạch định chính sách phát triển công nghiệp âm nhạc TP.HCM trong giai đoạn hội nhập quốc tế toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHÁI QUÁT VỀ THỊ TRƯỜNG ÂM NHẠC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 1. Tổng quan nghiên cứu Để có cái nhìn tổng quan về đối tượng nghiên cứu, có sự đánh giá khái quát về các tư liệu liên quan đến luận án từ đó làm rõ những vấn đề sẽ kế thừa và tiếp tục phát triển, phần tổng quan nghiên cứu bao gồm các tài liệu được trình bày, phân loại theo khu vực địa lý và theo lĩnh vực như sau: 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Thị trường âm nhạc được cấu thành bởi các yếu tố: cung, cầu, sản phẩm/dịch vụ, giá cả…Và một trong những mục tiêu quan trọng của quản lý thị trường âm nhạc là phát triển khán giả - yếu tố “cầu”. Cuốn sách Who is my market? A guide to researching audience and visitors in the arts - Khách hàng là ai? Hướng dẫn nghiên cứu công chúng nghệ thuật của Helen Close và Robert Dovovan, xuất bản năm 1998 là một trong những công trình đầu tiên về nghiên cứu khán giả tại các tổ chức văn hóa nghệ thuật.

Cuốn sách cung cấp cho người đọc một cái nhìn bao quát vừa mang tính lý luận vừa mang tính thực tiễn về phát triển khán giả. Luận án có thể tham khảo về quy trình và phương pháp nghiên cứu khán giả được đề cập trong nội dung của cuốn sách để thực hiện những đánh giá về công chúng âm nhạc – một chủ thể quan trọng tham gia thị trường âm nhạc. Cũng đề cập tới yếu tố “cầu” của thị trường văn hóa nghệ thuật là công trình The Public Life of the Arts in America - Đời sống nghệ thuật công cộng ở Mỹ của nhóm tác giả Harry Hillman, Joni Maya Cherbo và Margaret Jane Wyszomirski, được xuất bản năm 2000 bởi Nxb Rutgers University Press, New York. Nội dung cuốn sách gồm: Phần I - Exploring a changing landscape, Phần II - The public and the arts.

Công trình cung cấp nhiều thông tin khoa học có giá trị như: 96% người dân Mỹ tham gia hoạt động nghệ thuật với tư cách là khán giả, là những người có sở thích, hoặc thông qua truyền hình, ghi âm, video, Internet. Nhóm tác giả công trình cũng cho rằng chính sách công của chính phủ có tác động đến nền nghệ thuật và văn hóa Mỹ. Và theo họ, Chính phủ Mỹ nên tiếp tục hỗ trợ nghệ thuật để lĩnh vực này không ngừng phát triển. Công trình đã khẳng định: một ngành công nghiệp liên quan đến hai yếu tố cơ bản là bên cung (sản xuất) và bên cầu (tiêu thụ) và ngành công nghiệp văn hóa ra đời do nhu cầu văn hóa, tinh thần của xã hội.

Hoạt động quản lý tại các nhà hát – bên cung của thị trường văn hóa nghệ thuật cũng được một số tác giả quan tâm, nghiên cứu. Tess Collins - nhà văn, nhà quản lý sân khấu người Mỹ, năm 2003 cho ra đời ấn phẩm How Theater Managers Manage - Những nhà quản lý, họ quản lý nhà hát như thế nào. Công trình này là tập hợp câu chuyện của những nhà quản lý sân khấu dày dạn kinh nghiệm. Thông qua những câu chuyện này, vấn đề quản lý nghệ thuật biểu diễn dần hiện ra rõ nét hơn.

Theo đó, việc thiết kế là một bước đệm quan 13 trọng cho công tác quản lý nhà hát. Cuốn sách bao gồm một loạt các chủ đề: chi phí, ngân sách của nhà hát; thị trường, vấn đề giá vé, hợp đồng. Hầu hết các kinh nghiệm được chia sẻ trong cuốn sách này liên quan đến hoạt động của sân khấu thương mại và rất nhiều các ý tưởng đưa ra cũng có thể được áp dụng cho các nhà hát phi lợi nhuận. Ưu điểm nổi bật của công trình này là những tình huống thực tiễn được sắp xếp thành các nhóm vấn đề xoay quanh chủ đề quản trị nhà hát.

Nó có thể là những ví dụ hữu ích cho các đơn vị tổ chức biểu diễn ở Việt Nam nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng. Duncan Webb là nhà tư vấn quản lý sân khấu kỳ cựu, người sáng lập và chủ tịch của Webb Management Services, một công ty tư vấn quản lý phục vụ ngành văn hóa nghệ thuật đồng thời là giáo sư chương trình sau đại học về Quản lý Nghệ thuật biểu diễn của Đại học New York. Với kinh nghiệm hoạch định kế hoạch kinh doanh cho Florida Grand Opera, Trung tâm biểu diễn nghệ thuật Omaha, Học viện Âm nhạc Brooklyn. Duncan Webb đã nghiên cứu và cho ra đời tác phẩm Running Theaters: Best Practices for Leaders and Managers - Vận hành các nhà hát: Thực tiễn tốt nhất cho các nhà lãnh đạo và quản lý (2005).

Đây là công trình khảo sát với quy mô hơn 100 cán bộ quản lý nhà hát và các chuyên gia trong các lĩnh vực liên quan đến nghệ thuật biểu diễn. Các nhà quản lý được khảo sát đã đưa ra quan điểm về quản lý và phát triển nghệ thuật biểu diễn trong xã hội đương đại cùng với những ví dụ thực tế để minh chứng cho chiến lược kinh doanh nhà hát nơi họ làm việc. Bên cạnh đó, nội dung cuốn sách còn đề cập đến các yếu tố như vấn đề bảo trì nhà hát, công nghệ được sử dụng trong nhà hát, nhân viên và hội đồng quản trị, hoạt động giáo dục nghệ thuật. Trong sự phức tạp của thị trường âm nhạc, cách thức quản lý nghệ sĩ là một vấn đề được các nhà quản lý và hoạt động kinh doanh âm nhạc chú trọng.

Cuốn sách Artist Management for the Music Business – Quản lý nghệ sĩ trong ngành kinh doanh âm nhạc (2007) của tác giả Paul Allen cung cấp một cái nhìn toàn diện về công việc quản lý nghệ sĩ. Cụ thể, ở các chương 8, 9, 10 bàn về cách thức tạo thu nhập cho người nghệ sĩ từ hoạt động sáng tác, thu âm và biểu diễn; giới thiệu về cách tiến hành hoạt động kinh doanh (chương 11); lập kế hoạch phát triển sự nghiệp (chương 12). Cuốn sách với dung lượng 269 trang được chia thành 13 chương bao gồm các cuộc phỏng vấn, nghiên cứu trường hợp với các ví dụ về những vấn đề quản lý nghệ sĩ trong thực tiễn. Cuốn sách giúp người đọc tiếp cận các công cụ huấn luyện, lãnh đạo, sắp xếp thời gian, quản lý tài chính, tiếp thị để chuẩn bị và làm quen với công việc quản lý nghệ sĩ.

Chính sách và pháp luật là vấn đề cốt lõi của quản lý văn hóa, nghệ thuật nói chung và quản lý thị trường âm nhạc nói riêng. The Economics of Cultural Policy - Chính sách kinh tế văn hóa, Cambridge University Press năm 2010 của David Throsby là cuốn sách đề cập đến chính sách văn hóa đặt trong mối quan hệ với kinh tế. Công trình này không chỉ có giá trị khoa học mà còn chứa đựng những kinh nghiệm thực tiễn phong phú được minh họa qua những ví dụ điển hình khắp nơi trên thế giới. Ngoài phần giới thiệu và kết 14 luận, công trình gồm 13 chương với những nội dung cơ bản như vấn đề ứng dụng các lý thuyết kinh tế vào quá trình phân tích và hoạch định chính sách cho lĩnh vực công nghiệp văn hóa, du lịch, di sản văn hóa, nghệ thuật biểu diễn.; sự thay đổi trong chính sách của các chính phủ đối với văn hóa từ truyền thống đến hiện đại: từ chỗ bao cấp, hỗ trợ cho văn hóa đến thiết lập cơ chế tự chủ cho các sản phẩm văn hóa tồn tại theo cơ chế thị trường.

Bên cạnh đó, tác giả cũng nhấn mạnh sự hiểu biết về bản chất các quy luật kinh tế và giá trị văn hóa là điều cần thiết để đảm bảo việc hoạch định các chính sách văn hóa phù hợp. Công trình này giúp tác giả luận án tiếp cận những quan điểm, kinh nghiệm quốc tế để tham khảo trong quá trình tìm hiểu thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý thị trường âm nhạc ở Tp. Hồ Chí Minh. Tiến sĩ Derrick Chong, giảng viên cao cấp chuyên ngành Marketing và Quản lý nghệ thuật của trường Royal Holloway University of London viết tác phẩm Arts Management (second edition) - Quản lý nghệ thuật (2010).

Cuốn sách với 241 trang chia thành 4 phần: Phần Giới thiệu; Phần I – Các đối tác của thể chế; Phần II – Mối quan hệ với các bên liên quan; Phần III – Sự giàu có và nền kinh tế. Ở phần “Giới thiệu”, trên cơ sở xem xét các thuật ngữ cấu thành và liên quan như nghệ thuật, quản lý, công nghiệp văn hóa, tác giả đã làm nổi bật các lập trường khác nhau thể hiện qua khái niệm về quản lý nghệ thuật của Dan Martin (1998), François Colbert (2003), Megan Matthews (2006), Volker Kirchberg và Tasos Zembylas (2009) được trích dẫn ở trang 5 – 7. Bên cạnh đó, tác giả còn nêu lên những thách thức mà các tổ chức văn hóa nghệ thuật phải đối mặt đó là 03 cam kết: về tính thẩm mỹ và tính toàn vẹn; khả năng tiếp cận và phát triển khán giả; tính hiệu quả và minh bạch về chi phí. Phần I, chương 2, tác giả áp dụng quan điểm xuyên quốc gia để xem xét vai trò của trợ cấp công trực tiếp và gián tiếp đối với lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật.

Phần II, chương 5 bàn về tiêu dùng nghệ thuật và công chúng nghệ thuật. Tác giả nghiên cứu từ góc độ kinh tế học văn hóa và xã hội học nghệ thuật, đặc biệt tham khảo quan điểm của Bourdieu để đưa ra những đánh giá về sự hình thành thị hiếu nghệ thuật của công chúng. Performing Arts Management: A Handbook of Professional Practices – Quản lý nghệ thuật biểu diễn: Sổ tay thực hành nghề nghiệp là công trình nghiên cứu của nhóm tác giả Tobie S. Stein và Jessica Rae Bathurst.

Công trình hơn 500 trang chia thành 12 chương là tập hợp kiến thức chuyên môn của hơn 150 chuyên gia lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn thương mại và phi lợi nhuận. Cuốn sách cung cấp những minh chứng thực tế về việc điều hành một tổ chức biểu diễn nghệ thuật từ vấn đề quản lý tài chính, phát triển hoạt động gây quỹ, quan hệ với người lao động… và hướng dẫn những nhà quản lý nhà hát, nhóm nhạc, vũ đoàn, dàn nhạc…cách thực hiện các phương pháp quản lý hiệu quả nhất. Có thể nói, những kiến thức, kinh nghiệm về quản trị tổ chức nghệ thuật và quản lý hoạt động nghệ thuật trong những công trình kể trên có ý nghĩa cả về thực tiễn và lý 15 luận đối với quá trình nghiên cứu thực hiện luận án nhất là trong bối cảnh nguồn dữ liệu về lĩnh vực này ở Việt Nam chưa phong phú. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam 1.