CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU TRONG LUẬN ÁN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 1. Các công trình liên quan đến quản lí nhà nước về xây dựng 1. Các công trình nghiên cứu ở trong nước - Vai trò quản lí nhà nước đối với lĩnh vực đầu tư xây dựng trong tiến trình hội nhập khu vực và thế giới (2005) – Đề tài khoa học cấp cơ sở, Viện Kinh tế xây dựng Bộ Xây dựng, Hà Nội.
Đề tài nghiên cứu những vấn đề lí luận về quản lí nhà nước đối với lĩnh vực đầu tư xây dựng như khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản lí nhà nước đối với lĩnh vực đầu tư xây dựng. Trên cơ sở đánh giá thực tiễn về vai trò quản lí nhà nước đối với lĩnh vực đầu tư xây dựng về ưu điểm, hạn chế, đề tài đã đưa ra giải pháp tăng cường vai trò của Nhà nước đối với lĩnh vực đầu tư xây dựng đáp ứng yêu cầu hội nhập khu vực và thế giới. - Nghiên cứu hoàn thiện đề án cải cách hành chính trong lĩnh vực đầu tư xây dựng (2012) - Đề tài khoa học cấp cơ sở, Viện Kinh tế xây dựng Bộ Xây dựng, Hà Nội. Đề tài nghiên cứu rà soát các luật lệ, chính sách có liên quan trực tiếp đến các lĩnh vực về cấp đất, cấp phép, đấu thầu xây dựng giai đoạn trước năm 2000; xác định chức năng, nhiệm vụ quản lí nhà nước liên quan đến cấp đất, cấp phép xây dựng, đấu thầu xây dựng và kiến nghị sửa đổi, bổ sung cho phù hợp, khắc phục tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót; xác định chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm của các chủ thể tham gia quá trình đầu tư xây dựng; đề xuất mô hình vận hành thực hiện thủ tục cải cách hành chính về cấp đất, cấp phép, đấu thầu xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp quy, các giải pháp thực hiện, thủ tục hành chính.
9 - Quản lí nhà nước đối với dự án đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước ở Việt Nam (2009) – Luận án tiến sĩ của Tạ Văn Khoái, Học viện Chính trị- Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội. Luận án nghiên cứu quản lí nhà nước đối với dự án đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước theo các giai đoạn của chu trình dự án. Theo đó, quản lí nhà nước đối với dự án đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước được xác định gồm 5 nội dung cơ bản: hoạch định, xây dựng khung pháp luật, ban hành và thực hiện cơ chế, tổ chức bộ máy và kiểm tra, kiểm soát. Luận án chỉ ra những hạn chế trên nhiều mặt như khung pháp luật chưa đồng bộ, chưa thống nhất, cơ chế quản lí còn lạc hậu, năng lực quản lí chưa đáp ứng yêu cầu; có 3 nhóm nguyên nhân của những hạn chế, trong đó có nguyên nhân chủ quan từ bộ máy các cơ quan quản lí nhà nước.Trên cơ sở đó, luận án đề xuất 6 nhóm giải pháp đổi mới quản lí nhà nước đối với dự án đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước trong giai đoạn tiếp theo.
- Nâng cao hiệu quả, hiệu lực thanh tra tài chính dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn nhà nước ở Việt Nam (2010) – Luận án tiến sĩ của Nguyễn Văn Bình, Học viện Tài chính, Hà Nội. Luận án nghiên cứu những vấn đề lí luận và thực tiễn về hoạt động thanh tra tài chính đối với các dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn nhà nước. Luận án tập trung nghiên cứu, khảo sát những dự án đầu tư xây dựng thuộc thẩm quyền giám sát, đánh giá toàn bộ của cơ quan nhà nước. Từ việc đánh giá thực trạng hiệu lực, hiệu quả thanh tra tài chính đối với các dự án đầu tư xây dựng từ nguồn vốn nhà nước, làm rõ những khiếm khuyết trong cơ chế hoạt động thanh tra tài chính dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn nhà nước, luận án đề xuất giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả thanh tra dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư vốn nhà nước, phòng chống tham nhũng, thất thoát, lãng phí vốn đầu tư của Nhà nước.
- Hoàn thiện quản lí nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn ngân sách trong ngành giao thông vận tải Việt Nam (2012) – Luận án tiến sĩ của 10 Nguyễn Thị Bình, Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội. Luận án xác định quản lí nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn ngân sách nhà nước gồm 5 khâu: xây dựng quy hoạch, kế hoạch; lập, thẩm định, phê duyệt dự án; triển khai các dự án; nghiệm thu, thẩm định chất lượng, bàn giao công trình; và thanh quyết toán. Các nội dung này được nghiên cứu có tính đến sự tác động của yếu tố môi trường pháp luật, cơ chế chính sách, tổ chức quản lí, năng lực bộ máy và thanh tra, kiểm tra, giám sát đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trong ngành giao thông vận tải. Trên cơ sở đánh giá thực trạng, chỉ ra nguyên nhân của thực trạng quản lí nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn ngân sách nhà nước trong ngành giao thông vận tải Việt Nam, luận án đề xuất phương hướng, các giải pháp về ban hành luật, các văn bản hướng dẫn như ban hành luật quy hoạch, hệ thống định mức tư vấn đầu tư xây dựng, nhấn mạnh giải pháp quy định chế tài, nâng cao trình độ năng lực, phẩm chất của các chủ thể tham gia gồm chủ đầu tư, tư vấn và nhà thầu.
- Quản lí nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản bằng ngân sách nhà nước ở Việt Nam (2016) – Luận án tiến sĩ của Nguyễn Huy Chí, Học viện Hành chính Quốc gia, Hà Nội. Luận án nghiên cứu hệ thống hoá, bổ sung khung lí thuyết về quản lí nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng vốn ngân sách nhà nước; phân tích, đánh giá thực trạng quản lí nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng vốn ngân sách nhà nước. Tác giả đề xuất phương hướng và 6 giải pháp hoàn thiện quản lí nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng vốn ngân sách nhà nước. - Hoàn thiện phân cấp quản lí đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng nguồn vốn ngân sách của thành phố Hà Nội đến năm 2020 (2016) – Luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Thanh, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
Luận án nghiên cứu cơ sở lí luận về phân cấp quản lí đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng vốn ngân sách nhà nước, thực trạng phân cấp quản lí đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn ngân 11 sách nhà nước ở thành phố Hà Nội trong khoảng thời gian từ năm 2007 đến năm 2014, đề xuất 7 giải pháp tăng cường phân cấp quản lí đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn ngân sách thành phố Hà Nội. - Vi phạm pháp luật trong đầu tư xây dựng cơ bản có vốn ngân sách nhà nước ở Việt Nam – Luận án tiến sĩ của Trịnh Quang Bắc (2017), Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội. Luận án nghiên cứu khái niệm, đặc điểm, nội dung (các loại vi phạm) pháp luật trong hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản có vốn ngân sách nhà nước; các điều kiện bảo đảm phòng, chống, các yếu tố ảnh hưởng đến vi phạm pháp luật trong hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản có vốn ngân sách nhà nước; kinh nghiệm đấu tranh phòng, chống vi phạm pháp luật trong đầu tư xây dựng cơ bản có vốn ngân sách nhà nước của một số nước trên thế giới và giá trị tham khảo cho Việt Nam. Tác giả phân tích, đánh giá thực trạng các vi phạm pháp luật về đầu tư xây dựng cơ bản có vốn ngân sách nhà nước trong khoảng thời gian từ năm 2010 – 2014, chỉ rõ những nguyên nhân khách quan, chủ quan và các điều kiện của các vi phạm pháp luật.
Luận án đưa ra quan điểm và 2 nhóm giải pháp phòng chống vi phạm pháp luật trong đầu tư xây dựng cơ bản có vốn ngân sách nhà nước hiện nay. - Tổ chức và hoạt động của thanh tra xây dựng ở Việt Nam hiện nay (2017) – Luận án tiến sĩ của Phạm Thị Anh Đào, Học viện Khoa học xã hội, Hà Nội. Với mục đích đưa ra các khuyến nghị khoa học làm cơ sở cho việc tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của thanh tra xây dựng ở Việt Nam, luận án làm rõ khái niệm tổ chức, hoạt động thanh tra xây dựng, đặc điểm, các yếu tố cấu thành nên tổ chức, hoạt động thanh tra xây dựng; vai trò của tổ chức, hoạt động thanh tra xây dựng cũng như các yếu tố tác động tới tổ chức, hoạt động thanh tra xây dựng; đánh giá thực trạng tổ chức, hoạt động thanh tra xây dựng trước và sau năm 2010 đồng thời chỉ ra những kết quả, hạn chế cũng như nguyên nhân của kết quả, hạn chế đó. Luận án xác định nhu cầu, quan điểm và giải pháp đổi mới 12 tổ chức, hoạt động thanh tra xây dựng như: đổi mới tổ chức, hoạt động thanh tra xây dựng theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền ở đô thị và ở nông thôn; hoàn thiện các quy định pháp luật về thanh tra xây dựng theo hướng minh bạch, cụ thể, khả thi.
Các công trình nghiên cứu ở ngoài nước Contruction Infection handbook (1989, Sổ tay thanh tra xây dựng) - Sách tham khảo của James, Jorome O"Brien, Nostrand, Reinhold (Springer; 3rd ed. Softcover reprint of the original 3rd ed. Đây là công trình hướng dẫn mang tính nghiệp vụ chuyên ngành. Nội dung chủ yếu của cuốn sách này nhằm mục đích hướng dẫn về mặt kĩ thuật và kĩ năng cho các cán bộ thanh tra trong hoạt động thanh tra xây dựng.
Toàn bộ chương 6 của cuốn sách tập trung hướng dẫn kĩ năng kiểm tra cho từng hạng mục công trình từ giai đoạn kiểm tra ban đầu, kiểm tra giữa công trình và kiểm tra kết thúc công trình xây dựng. Đây là công trình nghiên cứu có giá trị tham khảo, đặc biệt là về các giải pháp nâng cao năng lực chuyên môn cho các thanh tra viên – những người tiến hành hoạt động thanh tra trong lĩnh vực xây dựng. An Evaluation of the Mandatory Building Inspection Scheme in HongKong (Đánh giá đề án thanh tra xây dựng bắt buộc ở Hồng Kông, 2008) - Luận án quản lí học của Law Wai shing Nigel, Đại học Hồng Kông.