Luận án tiến sĩ quản lý kinh tế chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số vùng tây bắc

Luận án tiến sĩ nghiên cứu chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản cho người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Đình Hưng
• Người hướng dẫn: PGS. Mai Văn Bưu
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• CAM KẾT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ CHÍNH SÁCH ĐẢM BẢO TIẾP CẬN GIÁO DỤC CƠ BẢN ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Lý do chọn đề tài
• 1.3. Tổng quan nghiên cứu Chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số
• 1.4. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.5. Mục đích, phạm vi và đối tượng nghiên cứu
• 1.5.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.5.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Khung lý thuyết của luận án
• 1.8. Phương pháp nghiên cứu của luận án
• 1.9. Những đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
• 1.10. Kết cấu của luận án
• 1.11. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH ĐẢM BẢO TIẾP CẬN GIÁO DỤC CƠ BẢN ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ
• 2.1. Tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số
• 2.2. Quan niệm, đặc điểm cơ bản của người dân tộc thiểu số
• 2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản cho người dân tộc thiểu số
• 2.4. Chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số
• 2.4.1. Khái niệm và mục tiêu của Chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số
• 2.4.2. Nguyên tắc của chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số
• 2.4.3. Các Chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số
• 2.4.4. Nhân tố ảnh hưởng đến Chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số
• 2.5. Kinh nghiệm quốc tế về chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số và bài học kinh nghiệm cho vùng Tây Bắc của Việt Nam
• 2.5.1. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 2.5.2. Kinh nghiệm của một số nước trong khối ASEAN
• 2.5.3. Kinh nghiệm của Thái Lan
• 2.5.4. Kinh nghiệm của một số nước Mỹ Latinh
• 2.5.5. Bài học kinh nghiệm rút ra đối với vùng Tây Bắc của Việt Nam
• 2.6. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG TIẾP CẬN GIÁO DỤC CƠ BẢN ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ VÙNG TÂY BẮC
• 3.1. Tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc
• 3.2. Tình hình tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc
• 3.3. Phân tích tình hình đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản cho học sinh dân tộc thiểu số tại hai tỉnh điển hình Lào Cai và Điện Biên của vùng Tây Bắc
• 3.3.1. Tình hình đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản cho học sinh dân tộc thiểu số tại Tỉnh Lào Cai
• 3.3.2. Tình hình đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản cho học sinh dân tộc tại Tỉnh Điện Biên
• 3.4. Khung lý thuyết phân tích và thực chứng về các nhân tố tác động đến tiếp cận giáo dục cơ bản của trẻ em dân tộc thiểu số
• 3.5. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH ĐẢM BẢO TIẾP CẬN GIÁO DỤC CƠ BẢN ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ VÙNG TÂY BẮC
• 4.1. Tình hình chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số tại vùng Tây Bắc
• 4.2. Chính sách đầu tư cơ sở vật chất cho trường học
• 4.3. Chính sách tài chính cho đội ngũ giáo viên của các cơ sở giáo dục
• 4.4. Chính sách phát triển nguồn nhân lực giáo viên, cán bộ quản lý
• 4.5. Chính sách tài chính đối với học sinh
• 4.6. Chính sách phát triển cơ sở hạ tầng xã hội vùng miền núi
• 4.7. Chính sách tuyên truyền cho giáo dục cơ bản
• 4.8. Đánh giá thực trạng tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc
• 4.8.1. Đánh giá thực trạng đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản từ phía người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc
• 4.8.2. Đánh giá thực trạng đảm bảo tiếp cận giáo dục từ phía cơ sở giáo dục
• 4.8.3. Đánh giá thực trạng chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc
• 4.9. Mô hình phân tích nhân tố tác động đến thực thi chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc
• 4.10. Đánh giá kết quả chung đạt được
• 4.11. Những hạn chế và nguyên nhân
• 4.12. Mô hình lý thuyết đánh giá chất lượng và sự hài lòng của người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc đối với việc cung cấp dịch vụ giáo dục cơ bản
• 4.12.1. Mô hình lựa chọn để đánh giá
• 4.12.2. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu của mô hình
• 4.12.3. Phương pháp xử lý dữ liệu
• 4.13. Kết quả mô hình hồi quy
• 4.14. Đánh giá nhân tố ảnh hưởng đến việc đảm bảo tiếp cận giáo dục đối với người dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc
• 4.14.1. Nhóm nhân tố thuộc về Nhà nước
• 4.14.2. Nhóm nhân tố thuộc về Địa phương
• 4.14.3. Nhóm nhân tố thuộc về hệ thống cung cấp dịch vụ giáo dục cho người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc
• 4.14.4. Nhóm nhân tố thuộc về người dân vùng Tây Bắc
• 4.15. TIỂU KẾT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH NHẰM ĐẢM BẢO TIẾP CẬN GIÁO DỤC CƠ BẢN ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ VÙNG TÂY BẮC ĐẾN NĂM 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030
• 5.1. Định hướng chính sách đảm bảo tiếp cận dịch vụ giáo dục cơ bản cho người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc
• 5.2. Giải pháp hoàn thiện Chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc
• 5.2.1. Nhóm giải pháp tăng cường khả năng cung cấp dịch vụ giáo dục cơ bản của các cơ sở giáo dục đối với người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc
• 5.2.2. Nhóm giải pháp tăng cường sự hỗ trợ và thu hút học sinh dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc đến trường
• 5.2.3. Nhóm giải pháp hoàn thiện Chính sách phát triển cơ sở hạ tầng vùng Tây Bắc
• 5.3. Một số giải pháp điều kiện khác
• 5.4. Một số đề xuất, kiến nghị với các cơ quan Nhà nước
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan nghiên cứu về chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số

Luận án tập trung vào việc phân tích chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản cho người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc. Vùng Tây Bắc là khu vực có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh, nhưng cũng là nơi có nhiều khó khăn về kinh tế, xã hội. Tiếp cận giáo dục cơ bản của người dân tộc thiểu số tại đây còn hạn chế, với tỷ lệ người mù chữ cao và cơ sở hạ tầng giáo dục thiếu thốn. Luận án nhấn mạnh sự cần thiết của việc nghiên cứu và hoàn thiện các chính sách giáo dục để đảm bảo sự phát triển bền vững của vùng.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài

Vùng Tây Bắc là địa bàn có tỷ lệ hộ nghèo cao và mặt bằng dân trí thấp. Chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện đời sống kinh tế - xã hội của người dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, thực trạng giáo dục tại đây còn nhiều bất cập, như thiếu cơ sở vật chất, giáo viên, và tỷ lệ bỏ học cao. Điều này đòi hỏi sự nghiên cứu sâu sắc để đề xuất các giải pháp hiệu quả.

1.2. Tổng quan nghiên cứu

Các nghiên cứu trong nước về chính sách giáo dục cho người dân tộc thiểu số đã được thực hiện từ nhiều góc độ. Các công trình nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá thực trạng và tác động của các chính sách hiện có. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khoảng trống trong việc nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến tiếp cận giáo dục cơ bản tại vùng Tây Bắc.

II. Cơ sở lý luận về chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản

Luận án đưa ra cơ sở lý luận về chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản, bao gồm khái niệm, mục tiêu, và nguyên tắc của chính sách. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách cũng được phân tích, bao gồm yếu tố kinh tế, xã hội, và văn hóa. Luận án cũng tham khảo kinh nghiệm quốc tế trong việc thực hiện các chính sách tương tự, từ đó rút ra bài học cho vùng Tây Bắc.

2.1. Khái niệm và mục tiêu

Chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản nhằm mục tiêu cung cấp cơ hội học tập bình đẳng cho người dân tộc thiểu số. Chính sách này tập trung vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng, đào tạo giáo viên, và hỗ trợ tài chính cho học sinh. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng giáo dục và giảm tỷ lệ mù chữ tại vùng Tây Bắc.

2.2. Kinh nghiệm quốc tế

Luận án tham khảo kinh nghiệm của các quốc gia như Trung Quốc, Thái Lan, và một số nước Mỹ Latinh trong việc thực hiện chính sách giáo dục cho người dân tộc thiểu số. Các bài học kinh nghiệm được rút ra bao gồm việc tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng, đào tạo giáo viên, và thực hiện các chính sách hỗ trợ tài chính hiệu quả.

III. Thực trạng tiếp cận giáo dục cơ bản tại vùng Tây Bắc

Luận án phân tích thực trạng tiếp cận giáo dục cơ bản tại vùng Tây Bắc, tập trung vào hai tỉnh điển hình là Lào Cai và Điện Biên. Kết quả cho thấy tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số tiếp cận giáo dục cơ bản còn thấp, đặc biệt là ở cấp trung học cơ sở. Các yếu tố ảnh hưởng bao gồm điều kiện kinh tế khó khăn, khoảng cách địa lý, và thiếu cơ sở vật chất.

3.1. Tình hình tại Lào Cai

Tại Lào Cai, tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số tiếp cận giáo dục tiểu học đạt mức khá, nhưng tỷ lệ này giảm đáng kể ở cấp trung học cơ sở. Nguyên nhân chính là do thiếu trường lớp và giáo viên, cũng như điều kiện kinh tế khó khăn của các gia đình.

3.2. Tình hình tại Điện Biên

Tại Điện Biên, tình hình còn khó khăn hơn với tỷ lệ học sinh bỏ học cao. Các yếu tố như địa hình hiểm trở, thiếu cơ sở hạ tầng, và văn hóa địa phương đã ảnh hưởng tiêu cực đến việc tiếp cận giáo dục của học sinh dân tộc thiểu số.

IV. Định hướng và giải pháp hoàn thiện chính sách

Luận án đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản tại vùng Tây Bắc. Các giải pháp bao gồm tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng, đào tạo giáo viên, và hỗ trợ tài chính cho học sinh. Luận án cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc phối hợp giữa các cơ quan nhà nước và địa phương để thực hiện hiệu quả các chính sách này.

4.1. Giải pháp tăng cường cơ sở hạ tầng

Đầu tư xây dựng trường lớp, nhà ở bán trú, và các cơ sở vật chất khác là yếu tố quan trọng để cải thiện tiếp cận giáo dục cơ bản. Cần ưu tiên xây dựng các trường học tại các vùng sâu, vùng xa để giảm khoảng cách địa lý.

4.2. Giải pháp đào tạo giáo viên

Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng giáo dục. Cần có các chính sách hỗ trợ giáo viên làm việc tại các vùng khó khăn, như tăng lương và cung cấp nhà ở.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ CHÍNH SÁCH ĐẢM BẢO TIẾP CẬN GIÁO DỤC CƠ BẢN ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ 1. Tính cấp thiết của đề tài 1. Lý do chọn đề tài Vùng Tây Bắc được đánh giá là vùng lõi của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ và là địa bàn sinh sống của trên 11,6 triệu người thuộc hơn 30 dân tộc anh em, trong đó khoảng 63% là đồng bào các dân tộc thiểu số. Nghị quyết số 37-NQ/TW/2004 của Bộ Chính trị khóa IX và Kết luận số 26-KL/TW/2012 đã khẳng định rõ vùng Tây Bắc là địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, có tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên, truyền thống văn hóa của các đồng bào dân tộc.

Tuy nhiên, đây cũng là địa bàn phức tạp về địa hình bị nhiều chia cắt, với cơ sở hạ tầng chưa được hoàn thiện và thường bị ảnh hưởng của thiên tai, lũ quét, mưa đá; có xuất phát điểm kinh tế- xã hội thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao, mặt bằng dân trí vẫn còn rất thấp và tệ nạn buôn bán ma túy, tiêm trích, nghiện hút cao. Thực hiện mục tiêu giảm nghèo, trong nhiều năm qua Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách nhằm phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi nói chung và vùng Tây Bắc nói riêng. Các chính sách đã tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội của người dân tộc thiểu số; cơ sở hạ tầng từng bước được hoàn thiện; giảm tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo; đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng dần lên. Do vậy, diện mạo vùng Tây Bắc đã có những thay đổi căn bản, nhất là những vùng sâu, vùng xa và vùng đặc biệt khó khăn, đời sống của đồng bào các dân tộc không ngừng được cải thiện.

Tuy nhiên, cho đến nay vùng Tây Bắc vẫn là vùng khó khăn nhất cả nước. Việc tiếp cận giáo dục cơ bản của người dân tộc thiểu số còn hạn chế, 304 xã ĐBKK chưa đủ lớp học kiên cố, 15.930 thôn, bản chưa có nhà trẻ, mẫu giáo, chất lượng giáo dục và nguồn nhân lực còn thấp: Có tới 21% người dân tộc thiểu số (trong độ tuổi đi học trở lên) không biết đọc, biết viết chữ phổ thông, số người trong độ tuổi lao động của vùng chưa qua đào tạo chiếm tới 89,5%; riêng dân tộc thiểu số chưa qua đào tạo chiếm 94,2% (cao nhất là dân tộc Mảng 98,7%, La Hủ 97,7%, Xinh Mun 94,6%, Lô Lô 93,3%); Hạn chế từ tiếp cận tiếp cận giáo dục cơ bản của người dân tộc vùng Tây Bắc làm cho tình trạng nghèo và tái nghèo của nhóm đối tượng này luôn ở mức cao nhất cả nước. Trong bối cảnh khoảng cách phân hóa về kinh tế, xã hội diễn ra càng nhanh và 11 mạnh thì vùng Tây Bắc có nguy cơ tụt hậu và bị bỏ lại phía sau cả về kinh tế, giáo dục và xã hội dẫn đến tiềm ẩn nhiều nguy cơ về mất ổn định an ninh, chính trị và xã hội. Vì vậy luận án “Chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc” không chỉ giải quyết những khó khăn trong quá trình thực hiện chính sách hỗ trợ tiếp cận giáo dục cho nhóm đối tượng này, mà còn đảm bảo điều kiện cần thiết để người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc có thể tham gia vào quá trình sản xuất hàng hóa tiến tới giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế, xã hội của vùng, từ đó thực hiện được mục tiêu đảm bảo quốc phòng an ninh và trật tự an toàn xã hội.

Tổng quan nghiên cứu Chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số 1. Các công trình nghiên cứu trong nước Vấn đề dân tộc luôn là một trong những mối quan tâm của mọi quốc gia, ảnh hưởng đến sự tồn tại, ổn định và phát triển của quốc gia đó. Vì tính chất phức tạp và đa dạng của vấn đề dân tộc mà những nghiên cứu về dân tộc đã được tiếp cận với nhiều góc độ khác nhau. Ở Việt Nam, vấn đề dân tộc và quan hệ giữa các dân tộc luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm bởi các dân tộc thiểu số đã có nhiều đóng góp to lớn trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ đất nước.

Khi bước vào giai đoạn xây dựng đất nước, tiến hành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, các chính”sách của Đảng và Nhà nước càng tập trung cho mục tiêu thực hiện đoàn kết, bình đẳng, hỗ trợ lẫn nhau cùng tiến bộ và phát triển giữa các dân tộc. Có thể chia các nghiên cứu thành 3 nhóm chính: (i) những nghiên cứu về dân tộc và các vấn đề dân tộc, (ii) những nghiên cứu về chính sách dân tộc, (iii) những nghiên cứu về Chính sách đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản đối với người dân tộc thiểu số. Nhóm 1: Những nghiên cứu về dân tộc và các vấn đề dân tộc Những nghiên cứu trong nước về dân tộc và các vấn đề dân tộc khá phong phú và đa dạng. Các nghiên cứu đã đề cập đến khái niệm dân tộc và dân tộc thiểu số, lịch sử hình thành các tộc người ở Việt Nam.

Đặng Nghiêm Vạn (2003) đã nêu lên một số vấn đề lý luận về cộng đồng quốc gia dân tộc và cộng đồng tộc người, đồng thời giới thiệu sự tiến triển và đặc điểm của cộng đồng quốc gia dân tộc Việt Nam và của các tộc người cấu thành. Bùi Xuân Đính (2012) đã giới thiệu về những vấn đề chung của ngành dân tộc học và của các tộc người Việt Nam cũng như đặc điểm, vị trí, vai trò, ảnh hưởng của các tộc người đối với các vùng đó. Bên cạnh đó có rất nhiều công trình nghiên cứu chuyên khảo về từng tộc người và xác định các thành phần dân tộc 12 như các nghiên cứu của Khổng Diễn và các tác giả (1999), Khổng Diễn (2001), Bùi Minh Đạo và Vũ Thị Hồng (2003), Lê Hải Đường (2004), Phan Văn Hùng (2009), Khổng Diễn và Trần Bình (2007), Đặng Thị Hoa và các tác giả (2011), Khổng Diễn và các tác giả (2011), Lò Giàng Páo (2011, 2014), Ngô Quang Sơn (2012), Phạm Quang Hoan (2012). Nhiều nghiên cứu tập trung giới thiệu và mô tả về đặc trưng lịch sử và văn hoá của các dân tộc cũng như điều kiện tự nhiên của các vùng dân tộc thiểu số.

Dang, Chu và các tác giả (2014) đã giới thiệu những nét văn hoá kinh tế, văn hoá vật chất, văn hoá tổ chức xã hội, văn hoá tinh thần của các cư dân sống trên đất nước cũng như những nét khái quát nhất về lịch sử tộc người dân tộc ở Việt Nam. Ngô Đức Thịnh (2006) đã phân tích một số vấn đề lý luận và phương pháp nghiên cứu văn hoá về tộc người và văn hoá tộc người cũng như một số vấn đề về văn hoá Việt Nam. Những nét văn hoá đặc trưng nhất của một số tộc người, trong đó có người Thái, người Chăm, Khmer. đã được đề cập trong các nghiên cứu trên cũng như trong các nghiên cứu của Ngô Văn Lệ (2003, 2004), Doãn Hùng (2010), Phan Huy Lê (2011), Bùi Xuân Đính (2012).

Một số nghiên cứu đã gắn các vấn đề dân tộc với phát triển kinh tế, xã hội, văn hoá và môi trường của vùng dân tộc và miền núi. Các công trình nghiên cứu này đã đưa ra những đánh giá về thuận lợi và khó khăn của các dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc trong phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, như công trình nghiên cứu của Bế Viết Đẳng (1996), Khổng Diễn (1996), Trần Văn Bình”(2001), Vương Duy Quang (2005), Lê Ngọc Thắng (2005), Nguyễn Văn Thắng (2008), Phạm Đăng Hiến (2008), Trịnh Quang Cảnh (2009), Bùi Minh Đạo (2009), Đỗ Quang Tụ và Nguyễn Liễn (2010), Khổng Diễn (2010), Nguyễn Văn Minh (2010), Bùi Xuân Đính (2010), Phạm Quang Hoan (2011). Lê Du Phong và các tác giả (2009) đã đưa ra tổng quan tình hình dân số, kinh tế xã hội vùng dân tộc thiểu số ở nước ta, đưa ra dự báo cơ hội và thách thức đối với vùng dân tộc thiểu số và ngành nghề ở vùng dân tộc thiểu số trong điều kiện Việt Nam là thành viên của WTO. Các tác giả Nguyễn Lâm Thành và Lê Ngọc Thắng (2015) đã đề cập đến đặc điểm của thế giới toàn cầu hoá và những khuynh hướng phổ biến đối với vấn đề dân tộc, những tác động của toàn cầu hoá đến các quốc gia đa dân tộc cũng như đường lối của Đảng và Nhà nước ta đối với vấn đề dân tộc trong bối cảnh đó.

Nhiều nghiên cứu về các vấn đề dân tộc trong phát triển bền vững vùng dân tộc thiểu số cũng đã được tiến hành. Lê Ngọc Thắng (2005) đã làm rõ chức năng quản lý của nhà nước về công tác dân tộc, vị trí và vai trò của công tác dân tộc, chính sách phát 13 triển kinh tế - xã hội ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nghiên cứu của Phan Văn Hùng (2006) đã đề cập đến những vấn đề về phát triển bền vững, các mô hình phát triển bền vững vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Bùi Minh Đạo (2011) đã nêu những vấn đề cơ bản về phát triển bền vững vùng, thực trạng phát triển kinh tế, xã hội, đời sống văn hoá và tôn giáo, môi trường, cùng một số vấn đề đặt ra, quan điểm và giải pháp trong phát triển bền vững vùng dân tộc thiểu số.

Ngoài ra, còn có thể kể đến nghiên cứu của tác giả Phạm Quang Hoan (2012) đã đánh giá, tổng kết một số vấn đề cơ bản trong phát triển bền vững của các dân tộc ở Việt Nam đến năm 2010 ở các vùng Đông Bắc, Tây Bắc, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên và một số dân tộc Chăm, Khơ me và ở các vùng biên giới của Việt Nam. Nhìn chung các nghiên cứu về dân tộc và các vấn đề dân tộc đã cung cấp tiền đề cho việc hình thành, đánh giá và hoàn thiện các chính sách dân tộc.