Luận văn thạc sĩ hay lỗi sử dụng tiếng việt do chuyển di từ ngôn ngữ thứ nhất của sinh viên trung quốc ở đại học thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích lỗi sử dụng tiếng Việt do chuyển di từ ngôn ngữ thứ nhất của sinh viên Trung Quốc tại Đại học Thái Nguyên.

• Tác giả: Phùng Thư Ấn
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Thị Vân
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm - Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ, văn hóa và văn học Việt Nam
• Đề tài: Lỗi Sử Dụng Tiếng Việt Do Chuyển Di Từ Ngôn Ngữ Thứ Nhất Của Sinh Viên Trung Quốc Ở Đại Học Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Bố cục của luận văn
• 2. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN
• 2.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 2.2. Tình hình nghiên cứu lỗi sử dụng ngôn ngữ thứ 2 của người học ngoại ngữ
• 2.3. Lí thuyết về lỗi trong học ngoại ngữ
• 2.4. Khái niệm chuyển di ngôn ngữ, các kiểu chuyển di ngôn ngữ và lỗi sử dụng ngoại ngữ do chuyển di ngôn ngữ
• 3. THỰC TRẠNG SINH VIÊN TRUNG QUỐC Ở ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN MẮC LỖI SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT DO CHUYỂN DI TỪ NGÔN NGỮ THỨ NHẤT
• 3.1. Kết quả khảo sát lỗi sử dụng tiếng Việt do chuyển di từ L1 của sinh viên Trung Quốc ở Đại học Thái Nguyên
• 3.2. Nhận xét chung
• 3.3. Kết quả số liệu điều tra
• 3.4. Phân loại và miêu tả lỗi sử dụng tiếng Việt do chuyển di từ tiếng Hán mà sinh viên Trung Quốc ở Đại học Thái Nguyên đã mắc
• 3.4.1. Lỗi về ngữ âm tiếng Việt do chuyển di từ L1 của sinh viên Trung Quốc ở ĐHTN
• 3.4.2. Lỗi dùng từ do chuyển di từ ngôn ngữ thứ nhất của sinh viên Trung Quốc ở Đại học Thái Nguyên
• 3.4.3. Lỗi về ngữ pháp
• 4. CÁC KIỂU CHUYỂN DI TỪ TIẾNG HÁN SANG TIẾNG VIỆT DẪN ĐẾN LỖI SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT CỦA SINH VIÊN TRUNG QUỐC
• 4.1. Chuyển di cách phát âm của tiếng Hán sang cách phát âm tiếng Việt
• 4.2. Chuyển di cách viết các âm vị, âm tiết hay từ của tiếng Hán sang cách viết âm vị, âm tiết hay từ của tiếng Việt
• 4.3. Người học chuyển di nghĩa và cách dùng từ ngữ tiếng Hán sang nghĩa và cách dùng từ ngữ tiếng Việt
• 4.4. Chuyển di cấu trúc ngữ pháp của tiếng Hán sang cấu trúc ngữ pháp của tiếng Việt
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về lỗi tiếng Việt của sinh viên Trung Quốc tại Đại học Thái Nguyên

Lỗi sử dụng tiếng Việt của sinh viên Trung Quốc tại Đại học Thái Nguyên là một vấn đề đáng chú ý trong quá trình học tập. Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc sử dụng ngôn ngữ này do ảnh hưởng từ ngôn ngữ mẹ đẻ của họ. Việc hiểu rõ về các lỗi này sẽ giúp cải thiện chất lượng giảng dạy và học tập.

1.1. Đặc điểm ngôn ngữ của sinh viên Trung Quốc

Sinh viên Trung Quốc thường gặp khó khăn trong việc phát âm và ngữ pháp tiếng Việt. Sự khác biệt giữa tiếng Hán và tiếng Việt dẫn đến nhiều lỗi trong giao tiếp.

1.2. Tình hình học tiếng Việt tại Đại học Thái Nguyên

Đại học Thái Nguyên là một trong những cơ sở giáo dục có nhiều sinh viên Trung Quốc theo học. Tuy nhiên, họ vẫn mắc phải nhiều lỗi ngôn ngữ do chuyển di từ tiếng Hán.

II. Vấn đề và thách thức trong việc học tiếng Việt của sinh viên Trung Quốc

Việc học tiếng Việt của sinh viên Trung Quốc tại Đại học Thái Nguyên gặp nhiều thách thức. Những khó khăn này không chỉ đến từ ngôn ngữ mà còn từ văn hóa và phương pháp học tập.

2.1. Khó khăn trong việc phát âm tiếng Việt

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc phát âm các âm vị tiếng Việt do sự khác biệt với âm vị tiếng Hán. Điều này dẫn đến việc giao tiếp không hiệu quả.

2.2. Lỗi ngữ pháp phổ biến

Lỗi ngữ pháp là một trong những vấn đề lớn mà sinh viên Trung Quốc thường gặp phải. Họ thường áp dụng cấu trúc ngữ pháp của tiếng Hán vào tiếng Việt, dẫn đến nhiều sai sót.

III. Phương pháp học tiếng Việt hiệu quả cho sinh viên Trung Quốc

Để cải thiện khả năng sử dụng tiếng Việt, sinh viên Trung Quốc cần áp dụng những phương pháp học tập hiệu quả. Việc này không chỉ giúp họ giảm thiểu lỗi mà còn nâng cao khả năng giao tiếp.

3.1. Phương pháp luyện phát âm

Luyện phát âm là một trong những phương pháp quan trọng giúp sinh viên cải thiện khả năng nói tiếng Việt. Việc nghe và lặp lại các âm vị sẽ giúp họ phát âm chính xác hơn.

3.2. Tăng cường giao tiếp thực tế

Giao tiếp thực tế với người bản ngữ sẽ giúp sinh viên cải thiện kỹ năng ngôn ngữ. Họ có thể tham gia các hoạt động ngoại khóa để thực hành tiếng Việt.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về lỗi tiếng Việt

Nghiên cứu về lỗi tiếng Việt của sinh viên Trung Quốc tại Đại học Thái Nguyên đã chỉ ra nhiều vấn đề cần khắc phục. Những kết quả này có thể được áp dụng trong giảng dạy để nâng cao chất lượng học tập.

4.1. Kết quả khảo sát lỗi sử dụng tiếng Việt

Kết quả khảo sát cho thấy sinh viên Trung Quốc mắc nhiều lỗi về phát âm và ngữ pháp. Những lỗi này cần được phân tích và khắc phục kịp thời.

4.2. Đề xuất giải pháp cải thiện

Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ cho sinh viên Trung Quốc để giúp họ khắc phục lỗi và nâng cao khả năng sử dụng tiếng Việt.

V. Kết luận và tương lai của việc học tiếng Việt tại Đại học Thái Nguyên

Việc học tiếng Việt của sinh viên Trung Quốc tại Đại học Thái Nguyên có nhiều tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, cần có những biện pháp cụ thể để giảm thiểu lỗi và nâng cao chất lượng học tập.

5.1. Tương lai của sinh viên Trung Quốc tại Việt Nam

Sinh viên Trung Quốc có thể trở thành cầu nối văn hóa giữa hai nước nếu họ cải thiện được khả năng sử dụng tiếng Việt.

5.2. Vai trò của giáo viên trong việc hỗ trợ sinh viên

Giáo viên cần đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn và hỗ trợ sinh viên Trung Quốc trong quá trình học tiếng Việt.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình hội nhập giáo dục quốc tế đã thu hút hàng ngàn lưu học sinh Trung Quốc đến Việt Nam học tập, trong đó Đại học Thái Nguyên là một trong những trung tâm đào tạo trọng điểm ở khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Tuy nhiên, rào cản ngôn ngữ, đặc biệt là hiện tượng can thiệp tiêu cực từ tiếng mẹ đẻ (tiếng Hán - L1) sang ngôn ngữ thứ hai (tiếng Việt - L2), đã tạo nên những sai lệch mang tính hệ thống. Khảo sát thực tế trên 102 sinh viên Trung Quốc thuộc khóa 2016 - 2018 tại ba đơn vị đào tạo của Đại học Thái Nguyên cho thấy tổng cộng 2457 lượt lỗi phát sinh trong quá trình tiếp nhận và thực hành tiếng Việt. Tần suất mắc lỗi bình quân lên tới 24,08 lượt lỗi trên mỗi cá nhân, phản ánh mức độ tác động sâu rộng của sự can thiệp ngôn ngữ trong cả kỹ năng viết học thuật và giao tiếp phát âm thường ngày.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi của luận văn là nhận diện, thống kê, phân loại và miêu tả hệ thống lỗi sử dụng tiếng Việt do chuyển di tiêu cực từ tiếng Hán tại ba cơ sở: Trường Đại học Nông Lâm (kí hiệu K1), Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh (kí hiệu K2), và Khoa Ngoại ngữ (kí hiệu K3). Mục tiêu cụ thể là chỉ rõ cơ chế chuyển di từ tiếng Hán sang tiếng Việt trên các bình diện ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm giúp giảm thiểu tỷ lệ sai lệch ngôn ngữ. Công trình nghiên cứu này mang ý nghĩa học thuật quan trọng khi bổ sung dữ liệu thực nghiệm giá trị cho lý thuyết phân tích lỗi, đồng thời hướng tới mục tiêu tối ưu hóa phương pháp giảng dạy, giúp người học rút ngắn khoảng 30% đến 40% thời gian thích ứng với hệ thống chuẩn ngữ âm và ngữ pháp tiếng Việt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết ngôn ngữ học ứng dụng hiện đại, kết hợp chặt chẽ giữa trường phái phân tích đối chiếu (Contrastive Analysis) và trường phái phân tích lỗi (Error Analysis) do nhà ngôn ngữ học Stephen Pit Corder khởi xướng. Bên cạnh đó, luận văn tích hợp lý thuyết hệ ngữ trung gian (Interlanguage) của Larry Selinker và lý thuyết thụ đắc ngôn ngữ dựa trên ngữ pháp tạo sinh cùng trường phái tâm lý hành vi luận. Khung lý thuyết này tập trung làm sáng tỏ 5 khái niệm cốt lõi: chuyển di ngôn ngữ (Language Transfer), chuyển di tích cực và chuyển di tiêu cực, hệ ngữ trung gian tiệm cận ngôn ngữ đích, lỗi có hệ thống, và hiện tượng giao thoa ngôn ngữ - văn hóa. Theo đó, chuyển di tiêu cực được định nghĩa là sự áp đặt sai lệch các thói quen phát âm, cấu trúc cú pháp và nét nghĩa từ tiếng mẹ đẻ sang ngôn ngữ đích, khiến phát ngôn của người học đi chệch khỏi chuẩn mực ngôn ngữ học tiếp nhận.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được triển khai thực địa trong giai đoạn 2016 - 2018 với nguồn dữ liệu thực chứng gồm 102 bài kiểm tra viết định kỳ và 10 văn bản đọc ghi âm phát âm trực tiếp từ 102 du học sinh Trung Quốc. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng tại ba cơ sở đào tạo trực thuộc Đại học Thái Nguyên (K1, K2 và K3), đảm bảo tính đại diện cao cho đối tượng sinh viên đại học nước ngoài học tiếng Việt.

Tác giả kết hợp đồng bộ ba phương pháp phân tích chủ đạo: phương pháp thống kê phân loại nhằm đo lường chính xác tần suất và tỷ lệ phần trăm của từng dạng lỗi; phương pháp miêu tả và phân tích cấu trúc nhằm mổ xẻ nguyên nhân sai lệch; phương pháp so sánh đối chiếu giữa tiếng Hán và tiếng Việt trên cả ba bình diện kết học, nghĩa học và dụng học. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm lượng hóa chuẩn xác mức độ vi phạm, đồng thời phân tích sâu bản chất tâm lý ngôn ngữ học của quá trình hình thành hệ ngữ trung gian, tạo tiền đề vững chắc cho việc xây dựng giải pháp khắc phục.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Qua phân tích 2457 lượt lỗi từ ngữ liệu thực tế, nghiên cứu đã xác định 4 phát hiện quan trọng có giá trị khoa học và thực tiễn cao:

Thứ nhất, lỗi ngữ âm chiếm tỷ trọng lớn nhất với 912 lượt lỗi, tương đương 37,11% tổng số lỗi ghi nhận. Trong đó, sinh viên mắc lỗi nặng ở việc phát âm phụ âm đầu tắc vô thanh /t/ thay cho phụ âm đầu lưỡi hữu thanh /d/ (chữ viết đ), phát âm phụ âm bật hơi /p'/ thay cho phụ âm môi - môi /b/, và biến đổi các âm cuối khép /p/, /m/ thành âm gốc lưỡi /c/, /ng/ (như phát âm tập thành tậc, nam thành nang). Về thanh điệu, thanh ngã và thanh hỏi có tỷ lệ phát âm sai lệch cao hơn đáng kể so với thanh huyền và thanh sắc.

Thứ hai, lỗi ngữ pháp đứng ở vị trí thứ hai với 861 lượt lỗi, chiếm 35,04% tổng số vi phạm. Các lỗi ngữ pháp chủ yếu xuất phát từ việc sao chép cơ học trật tự cú pháp tiếng Hán sang tiếng Việt, nổi bật là việc đặt trạng ngữ chỉ địa điểm đứng trước vị ngữ (ví dụ: Tôi ở Trường Đại học Kinh tế học tập thay vì Tôi học tập ở Trường Đại học Kinh tế) và sai trật tự danh ngữ khi đặt từ chỉ định đứng trước danh từ (ví dụ: Này quyển sách thay vì Quyển sách này).

Thứ ba, lỗi dùng từ chiếm 684 lượt lỗi, tương đương 27,83%. Phát hiện cho thấy sinh viên gặp khó khăn lớn khi một từ tiếng Hán bao hàm nét nghĩa của nhiều từ tiếng Việt độc lập. Điển hình là từ xi trong tiếng Hán được chuyển di sai lệch thành rửa trong mọi ngữ cảnh, dẫn đến các kết hợp sai như rửa quần áo (thay vì giặt quần áo) hay rửa đầu (thay vì gội đầu); hoặc từ da bị chuyển di thành đánh thuốc (thay vì tiêm thuốc), đánh điện thoại (thay vì gọi điện thoại).

Thứ tư, tính đồng nhất theo đơn vị khảo sát cho thấy tỷ lệ lỗi phát sinh khá đồng đều giữa các nhóm sinh viên tại K1, K2 và K3, chứng minh cơ chế lỗi mang tính bản chất loại hình ngôn ngữ của người học bản ngữ tiếng Hán chứ không phụ thuộc vào chuyên ngành đào tạo cụ thể.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các sai lệch trên bắt nguồn từ cơ chế chuyển di thói quen vô thức từ ngôn ngữ thứ nhất. Khi chưa làm chủ được hệ thống quy tắc của tiếng Việt, người học có xu hướng dựa vào hệ thống ngữ âm và cú pháp tiếng Hán sẵn có để kiến tạo phát ngôn. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ lỗi chuyển di 37,11% ở bình diện ngữ âm và 35,04% ở bình diện ngữ pháp trong luận văn này tương đồng với kết quả nghiên cứu của Grauberg (36%) và George (33%), đồng thời thấp hơn mức 51% mà Trần Thị Châu từng công bố khi nghiên cứu người học ngôn ngữ thứ hai.

Để tối ưu hóa việc truyền tải dữ liệu, các phát hiện này có thể được mô hình hóa trực quan qua biểu đồ hình tròn thể hiện cơ cấu 3 nhóm lỗi chính, kết hợp với bảng ma trận đối chiếu song ngữ thể hiện sự tương đồng và khác biệt của 22 phụ âm đầu, 16 nguyên âm và 6 thanh điệu tiếng Việt so với hệ thống ngữ âm tiếng Hán. Việc đối sánh này chứng minh rằng lỗi của sinh viên không phải là sự tùy tiện mà là các bước trung gian có tính quy luật trong tiến trình tiếp cận chuẩn tiếng Việt.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng đào tạo tiếng Việt cho lưu học sinh:

Thứ nhất, tái cấu trúc chương trình luyện âm chuyên sâu trong 12 tuần đầu tiên của khóa học. Giảng viên bộ môn tiếng Việt cần thực hiện phân tích đối chiếu trực tiếp các cặp âm vị dễ nhầm lẫn như âm /d/ - /t/, âm /b/ - /p'/ và các thanh điệu hỏi - ngã thông qua hệ thống bài tập cặp tối thiểu. Mục tiêu hành động là giảm ít nhất 45% tỷ lệ lỗi ngữ âm sau 3 tháng rèn luyện liên tục.

Thứ hai, thiết kế sổ tay ngữ cảnh hóa từ vựng và bảng đối chiếu từ đa nghĩa tiếng Hán - tiếng Việt. Khoa Ngoại ngữ và tổ bộ môn chuyên trách biên soạn các tài liệu chuyên biệt giúp sinh viên phân biệt các nét nghĩa cụ thể của các động từ hành vi như giặt, gội, rửa hay gọi, tiêm, đánh. Mục tiêu là kiểm soát và giảm khoảng 50% số lượt lỗi lựa chọn từ vựng sai sau 1 học kỳ chính khóa.

Thứ ba, chuẩn hóa hệ thống bài tập chỉnh sửa trật tự cú pháp và cấu trúc ngữ đoạn. Đội ngũ giảng viên hướng dẫn sinh viên nhận diện sự khác biệt giữa trật tự cú pháp tiếng Hán (trạng ngữ đứng trước vị ngữ, định từ đứng trước trung tâm ngữ) và trật tự cú pháp tiếng Việt thông qua sơ đồ phân tích trực quan. Thời gian áp dụng định kỳ 2 tiết mỗi tuần trong suốt năm học thứ nhất nhằm nâng tỷ lệ đặt câu chuẩn ngữ pháp lên trên 85%.

Thứ tư, xây dựng ngân hàng ngữ liệu lỗi và phần mềm hỗ trợ tự học trực tuyến. Ban quản lý lưu học sinh phối hợp với phòng đào tạo phát triển ứng dụng nhận diện lỗi phát âm và ngữ pháp tự động cho 100% sinh viên Trung Quốc mới nhập học, giúp người học tự điều chỉnh hệ ngữ trung gian trước khi bước vào giai đoạn học chuyên ngành chính thức.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật và thực tiễn giá trị cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Thứ nhất, giảng viên giảng dạy tiếng Việt như một ngoại ngữ tại các trường đại học và viện nghiên cứu. Giảng viên có thể khai thác trực tiếp ngân hàng 2457 ngữ liệu lỗi thực tế để thiết kế giáo án thực hành, dự báo trước các khó khăn ngữ âm và ngữ pháp của sinh viên, từ đó xây dựng phương pháp giảng dạy phân hóa hiệu quả.

Thứ hai, lưu học sinh Trung Quốc đang học tập và nghiên cứu tại Việt Nam. Người học sử dụng các bảng thống kê và phân tích đối chiếu trong luận văn như một cẩm nang tự học, giúp phát hiện sớm các thói quen chuyển di tiêu cực để tự điều chỉnh cách phát âm và cách dùng từ chuẩn xác ngay từ năm thứ nhất.

Thứ ba, các chuyên gia nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng và ngôn ngữ học đối chiếu. Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm phong phú về quá trình phát triển hệ ngữ trung gian, hỗ trợ kiểm chứng các mô hình lý thuyết về thụ đắc ngôn ngữ thứ hai trong môi trường giáo dục đại học đa văn hóa.

Thứ tư, các nhà quản lý giáo dục và cán bộ phát triển chương trình đào tạo quốc tế. Các cơ sở đào tạo có thể căn cứ vào các đề xuất của luận văn để điều chỉnh khung thời lượng giảng dạy, bổ sung môn học thực hành tiếng chuyên sâu cho sinh viên nước ngoài ngay trong học kỳ tiền khóa học.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuyển di tiêu cực từ tiếng Hán biểu hiện rõ nhất ở bình diện ngôn ngữ nào? Kết quả khảo sát thực tế trên 102 sinh viên cho thấy bình diện ngữ âm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với 912 lượt lỗi, chiếm 37,11% tổng số lỗi ghi nhận. Các lỗi phát âm điển hình bao gồm việc nhầm lẫn phụ âm đầu hữu thanh /d/ thành vô thanh /t/, phát âm sai thanh hỏi - ngã và biến đổi các âm cuối khép môi như /p/, /m/ thành âm vòm họng /c/, /ng/.

2. Vì sao sinh viên Trung Quốc thường mắc lỗi khi sử dụng các từ giặt, gội và rửa trong tiếng Việt? Hiện tượng này xảy ra do sự bất đối xứng về số lượng từ vựng giữa hai ngôn ngữ. Trong tiếng Hán, một từ xi có thể đại diện cho nhiều hành động làm sạch khác nhau, trong khi tiếng Việt phân định ranh giới ngữ nghĩa rất rạch ròi theo đối tượng tác động (rửa mặt, giặt áo, gội đầu). Sinh viên chuyển di cơ học một nghĩa gốc dẫn đến việc dùng từ sai ngữ cảnh thực tế.

3. Lỗi ngữ pháp trật tự từ do chuyển di xuất hiện dưới những dạng nào? Lỗi trật tự từ phổ biến nhất là việc chuyển di cấu trúc danh ngữ tiếng Hán sang tiếng Việt (như viết Này quyển sách thay cho Quyển sách này) và đặt trạng ngữ chỉ địa điểm trước vị ngữ chính (như viết Tôi ở trường học tập thay cho Tôi học tập ở trường). Nghiên cứu ghi nhận tới 861 lượt vi phạm ngữ pháp loại này trong tổng số 102 bài khảo sát.

4. Làm thế nào để phân biệt lỗi chuyển di từ tiếng mẹ đẻ với các lỗi phát âm thông thường? Lỗi chuyển di ngôn ngữ mang tính đặc thù và có tính hệ thống gắn liền với cấu trúc tiếng Hán, chẳng hạn như lỗi phát âm /d/ thành /t/ chỉ xuất hiện ở người học nói tiếng Hán chứ không xuất hiện ở sinh viên Lào hay người bản ngữ Việt Nam. Ngược lại, các lỗi như phát âm lẫn lộn giữa /l/ và /n/ là lỗi phương ngữ phổ biến không xuất phát từ cơ chế chuyển di ngôn ngữ thứ nhất.

5. Luận văn đóng góp giải pháp gì cho công tác biên soạn giáo trình tiếng Việt? Luận văn đề xuất tích hợp ma trận so sánh đối chiếu ngữ âm và từ vựng trực tiếp vào nội dung bài học, đồng thời bổ sung hệ thống bài tập thực hành nhận diện lỗi sai trật tự cú pháp. Việc đưa các tình huống lỗi thực tế vào giáo trình giúp giảm thiểu tới khoảng 40% nguy cơ hình thành lỗi cố tật trong quá trình thụ đắc ngôn ngữ của người học.

Kết luận

Luận văn của tác giả Phùng Thư Ấn là một công trình nghiên cứu công phu, giải quyết trọn vẹn bài toán lý luận và thực tiễn về lỗi tiếng Việt của người học nước ngoài thông qua 5 kết luận cốt lõi:

• Khảo sát thực chứng toàn diện trên 102 sinh viên thuộc 3 cơ sở đào tạo của Đại học Thái Nguyên, ghi nhận chính xác 2457 lượt lỗi chuyển di.
• Xác lập cơ cấu phân bố lỗi gồm ngữ âm chiếm 37,11%, ngữ pháp chiếm 35,04% và từ vựng chiếm 27,83% với tần suất bình quân 24,08 lỗi trên một người học.
• Mổ xẻ sâu sắc cơ chế tâm lý ngôn ngữ học của quá trình chuyển di tiêu cực từ tiếng Hán sang tiếng Việt trên cả ba bình diện kết học, nghĩa học và dụng học.
• Khẳng định lỗi là thành tố tự nhiên cấu thành hệ ngữ trung gian nhưng cần được can thiệp sư phạm kịp thời để tránh biến thành lỗi cố tật khó sửa.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp đồng bộ kết hợp đổi mới giáo trình, phương pháp luyện âm và ứng dụng công nghệ trong lộ trình rèn luyện từ 12 đến 24 tuần.

Đóng góp lớn nhất của nghiên cứu là cung cấp bức tranh thực trạng chân thực và các giải pháp sư phạm có tính ứng dụng cao cho ngành dạy tiếng Việt như một ngoại ngữ. Trong giai đoạn 6 đến 12 tháng tới, các cơ sở đào tạo cần nhanh chóng chuẩn hóa bộ tài liệu bổ trợ dựa trên các dữ liệu khảo sát thực nghiệm này. Hãy áp dụng ngay các giải pháp đối chiếu ngữ âm và cú pháp của luận văn vào thực tiễn giảng dạy để nâng cao tối đa hiệu quả thụ đắc tiếng Việt cho du học sinh quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu lỗi sử dụng ngôn ngữ thứ 2 của người học ngoại ngữ Đến nay đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về lỗi sử dụng ngôn ngữ thứ 2 (L2) của người học. Trước tiên phải kể đến công trình nghiên cứu của ngành Phân tích đối chiếu [10], [57], [61].

Cũng phải nói ngay rằng, trước khi ngành Phân tích đối chiếu (CA- Contrastive Analysis) ra đời, hướng nghiên cứu về lỗi sử dụng ngôn ngữ thứ 2 - ngoại ngữ (L2) của người học (NH) ngoại ngữ chưa được giới nghiên cứu ngôn ngữ học quan tâm một cách thoả đáng. Ngành Phân tích đối chiếu ra đời khoảng giữa thế kỉ XIX và được tiếp nhận một cách rộng rãi nhằm đáp ứng yêu cầu dạy học L2, giúp người học (NH) nắm bắt ngoại ngữ một cách nhanh hơn, tốt hơn. CA đã lấy trường tâm lí hành vi luận (behaviorism) làm căn cứ lí luận khi đưa ra quan điểm: “lực cản duy nhất khiến người học ngoại ngữ không đạt kết quả như mong muốn là sự can thiệp không nên có của thói quen từ tiếng mẹ đẻ hay ngôn ngữ thứ nhất (L1) của người học; và tất cả lỗi trong quá trình học ngoại ngữ là do sự khác biệt giữa L1 và L2” [dẫn theo 24, tr. Cũng theo quan điểm của CA, “Sự khác biệt giữa hai ngôn ngữ (L1 và L2) chẳng những là nguyên nhân sâu xa của lỗi mà còn là bức tường rào tạo ra những khó khăn cho người học” [dẫn theo 24, tr.

Chính vì vậy, việc đối chiếu L1 và L2, chỉ ra được sự khác nhau giữa chúng sẽ là chìa khoá giải quyết vấn đề phát hiện lỗi và sửa lỗi khi học ngôn ngữ thứ hai. Tuy nhiên, quan điểm về lỗi và khả năng tiên đoán tất cả các lỗi của lí thuyết ngành Phân tích đối chiếu đã gây ra sự hoài nghi về nguyên nhân gây lỗi của người học L2 trong giới nghiên cứu ngôn ngữ. Sự hoài nghi đó đã khơi dậy, 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thúc đẩy hàng loạt các công trình nghiên cứu lỗi L2 của người học tiếng Anh ra đời vào đầu những năm 70, thế kỉ trước của các học giả nước ngoài. Có thể kể ra một số công trình tiêu biểu, như: - Công trình nghiên cứu các học viên người Đức mắc lỗi sử dụng L2 của tác giả Grauberg,W.

- Công trình nghiên cứu sinh viên đại học từ nhiều nước khác nhau mắc lỗi sử dụng L2 của tác giả George, H. - Công trình nghiên cứu trẻ em Tây Ban Nha mắc lỗi sử dụng L2 của Dulay, H and M. Burt (1984), “You can”t learn without goofing, An analysis of children”s second language errors”, in Error Analysis edited by Jack C. Richards, London and New York: Longman, 95-123 (Bạn không thể học mà không mắc lỗi, phân tích lỗi khi học ngôn ngữ thứ hai của trẻ, Phân tích lỗi, biên tập Jack C.

Richards, Nhà xuất bản Longman tại London và New York, 95-123). - Công trình nghiên cứu sinh viên Trung Quốc mắc lỗi sử dụng L2 của tác giả Tran Thi Chau (1974), “Error analysis, contrastive analysis and students” perception: a study of difficulty in second language learning”, International Review of applied Lingguistics 13, 43-119 (Phân tích lỗi, so sánh đối chiếu và nhận thức của người học: một nghiên cứu về những khó khăn khi học ngôn ngữ thứ hai, Tổng quan về Ngôn ngữ ứng dụng trên thế giới, số 13, 43-119). 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Kết quả nghiên cứu của các công trình dẫn trên cho thấy, yếu tố L1 là một trong những nguyên nhân gây lỗi sử dụng L2 của người học. Chỉ có điều, tỉ lệ mắc lỗi do nguyên nhân chuyển di từ L1 không giống nhau giữa các nhà nghiên cứu và cũng chỉ chiếm một phần không lớn lắm.Grauberg, tỉ lệ mắc lỗi do sự khác biệt giữa L1 và L2 là 36%; của H.

George là 33%; của L.Mukattsh là 23%; còn của tác giả Trần Thị Châu là 51% và của tác giả H. Trước tình hình này, CA phải đối mặt với hai vấn đề: (1) Không lí giải được một cách thỏa đáng tất cả lỗi mà NH vi phạm, và (2) nhiều lỗi mà CA dự đoán NH sẽ vướng phải lại không tìm thấy trong thực tế. Từ đó CA không còn chiếm vị thế đỉnh cao như khi nó mới thành lập và biến thể thành một phiên bản thứ hai. Phiên bản thứ hai của CA chỉ thừa nhận khả năng giải thích một số lỗi của NH thông qua so sánh đối chiếu hai ngôn ngữ.

Và đây cũng chính là tiền đề cho sự ra đời chính thức của phân ngành ngôn ngữ học ứng dụng Phân tích lỗi (Err or Analysis-EA) vào những năm 1970 nhằm khắc phục hạn chế của CA và hướng tới mục tiêu chính là giáo học pháp. Corder với các bài báo của mình [53] đã đặt nền móng cho phương pháp EA. Ngữ pháp tạo sinh cho rằng: (i) khả năng ngôn ngữ của con người là bẩm sinh, (ii) việc thụ đắc ngôn ngữ mẹ đẻ của trẻ em không qua cơ chế kích thích phản ứng mà thông qua quá trình kiến tạo giả thuyết của đứa trẻ khi được tiếp cận ngữ liệu, (iii) trong tiến trình như thế, đứa trẻ không ngừng kiểm nghiệm, điều chỉnh, bổ sung hay loại bỏ những giả thuyết của mình, và (iv) ở mỗi giai đoạn phát triển, ngôn ngữ của trẻ là có hệ thống [53, 20-21]. Ngoài quan điểm trên, S.

Corder [53, 166 - 170] còn cho rằng tiến trình phân tích lỗi gồm 6 công đoạn, là: chọn ngữ liệu phân tích, xác định câu có lỗi, phân loại, mô tả lỗi, giải thích lỗi và đánh giá. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Gần đây, hướng nghiên cứu trên thế giới đã bắt đầu đi vào tìm hiểu lỗi trong từng kĩ năng, nhất là kĩ năng viết của người học (trên cứ liệu nghiên cứu lỗi của người học tiếng Anh). Có thể dẫn ra một số tác giả tiêu biểu như: - Cohen, A. (1987), "Student processing of feedback on their compositions” in Wendon, A.ac, retrieved on 6 October, 2005 (Viết ngôn ngữ thứ hai và nghiên cứu: quá trình viết và phân tích lỗi trong các bài viết của sinh viên, TESL-EJ 6 (2), www.ac, trích xuất ngày 6/10/2005).

8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo Johanne Myles, lỗi tỉ lệ thuận với mức độ phức tạp nội dung bài viết và bốn nguyên nhân chính gây ra lỗi trong khi viết là: 1) Chuyển di L1 (tức chuyển di tiếng mẹ đẻ), 2) Áp dụngthái quá quy tắc, 3) Người học không chắc chắn về nội dung ý tưởng (tức không xác định rõ nội dung bài viết), và 4) Thiếu nhận thức về câu, cấu trúc văn bản. Ở Việt Nam, trong hơn chục năm trở lại đây đã có một số công trình nghiên cứu lỗi của người học ngoại ngữ (cũng dựa trên ngữ liệu lỗi của người học tiếng Anh), như: - Phạm Đăng Bình (2001), "Một số quan niệm khác nhau về lỗi trong quá trình dạy và học tiếng nước ngoài”, Ngôn ngữ, số 14, 59-66. - Phạm Đăng Bình (2002), "Thử đề xuất một cách phân loại lỗi của người học ngoại ngữ nhìn từ góc độ dụng học giao thoa ngôn ngữ - văn hoá”, Ngôn ngữ, số 9, 58-72. - Phạm Đăng Bình (2003), “Khảo sát lỗi giao thoa ngôn ngữ - văn hoá trong diễn ngôn của người Việt học tiếng Anh”, Luận án TS Ngữ Văn.

Ngoài những công trình của tác giả Phạm Đăng Bình vừa dẫn, còn một số bài viết của một vài tác giả khác cũng bàn về lỗi của người Việt khi học tiếng Anh, xin dẫn ra dưới đây: - Cao Thị Thu (2004), "Phân biệt cách dùng một số động từ tiếng Anh thường bị mắc lỗi ở người Việt”, Ngôn ngữ, số 10, 72-77. - Trần Kim Phượng (2005), "Những lỗi thường gặp về trật tự từ ở người Việt học tiếng Anh”, Ngôn ngữ & Đời sống, số 10, 28-29. - Hoàng Tuyết Minh (2005), "Lỗi thường mắc của học viên người Việt khi sử dụng những động từ nhóm Become”, Hội thảo Quốc tế Ngôn ngữ học Liên Á VI, 444 - 451. - Đỗ Minh Hùng (2007), “Lỗi ngữ pháp tiếng Anh thường gặp của người Việt Nam”, Luận án TS Ngữ Văn, ĐHQG Tp HCM.

9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo tác giả Phạm Xuân Bình, “… mặc dù việc học tiếng Anh ngoại ngữ đã có từ lâu, nhưng (chúng tôi thêm từ này - Phùng Thư Ấn) hoạt động nghiên cứu lỗi của người Việt học TA ngoại ngữ chưa nhiều, chưa có hệ thống, và cũng chưa có các đầu sách chuyên sâu về vấn đề này.” [ Dẫn theo 24, tr. Luận án tiến sĩ của tác giả Phạm Đăng Bình đã đánh dấu một bước tiến mới cần ghi nhận: tác giả đã phân tích lỗi của người học ngoại ngữ từ nhiều góc độ: Từ các lí thuyết của ngôn ngữ học cấu trúc hành vi luận, ngôn ngữ học chức năng, tâm lí học ngôn ngữ, ngôn ngữ học đối chiếu đến lí thuyết giao tiếp liên văn hoá đều được tác giả vận dụng để phân tích các kiểu lỗi. Phải khẳng định rằng, đóng góp quan trọng dễ nhận thấy của tác giả là đã đề xuất cách phân loại lỗi từ góc độ dụng học giao thoa ngôn ngữ - văn hoá chung cho tất cả các đối tượng học ngoại ngữ, bất kể người học có ngôn ngữ mẹ đẻ là gì.[6] Tác giả Lê Tuyết Ngọc [dẫn theo 24], qua khảo sát lỗi tiếng Anh của 100 sinh viên ở trường ĐH Công nghệ Hà Nội, đã chia các lỗi này thành 7 loại và qui về 3 nguyên nhân gây lỗi, là: 1) Chương trình và tài liệu giảng dạy không hoàn toàn thích hợp; 2) Giáo viên chưa đạt trình độ chuẩn hoặc thiếu kinh nghiệm giảng dạy; và 3) Người học chưa được cung cấp đầy đủ kiến thức về ngữ pháp tiếng Anh và kĩ năng viết. Tác giả Đỗ Minh Hùng đã tập trung khảo sát ba bộ phận ngữ pháp thường mắc lỗi nhiều nhất trong sử dụng tiếng Anh của người học ngoại ngữ, cụ thể ở đây là lỗi của người Việt về sử dụng giới từ, mạo từ và thì dựa trên lí thuyết phân tích lỗi, ngữ hệ trung gian và chiến lược học tiếng của người học L2.

Tóm lại, việc nghiên cứu lỗi của người học ngoại ngữ đã được giới nghiên cứu ngôn ngữ học quan tâm nhưng vẫn còn chưa hoàn toàn đồng nhất về quan điểm, nguyên nhân mắc lỗi của người học ngoại ngữ. Các công trình chủ yếu là dành tìm hiểu những lỗi sử dụng L2 - ở đây là tiếng Anh - của người 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.