BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI DE TÀI C SỞ \ | ) LICH SU LAP HIEN NUOC CUA CONG HOA NHAN DAN TRUNG HOA _ CHU NHIEM DE TÀI: THS. TRAN THỊ HOA fo k DON VỊ: KHOA PL HANH CHÍNH - NHÀ N¯ỚC “a Ha Nội, 2021 THÀNH VIÊN THAM GIA È TÀI STT HO VÀ TEN DON VI CONG TAC 1 Ths. Tran Thi Hoa ại hoc Luật Ha Nội 2 Ths. Nguyên Mai Thuyên ại học Luật Hà Nội 3 Ths.
Nguyên Thi Khánh Huyén Dai học Luật Ha Nội 4 Ths. Chử ình Phúc Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam MỤC LỤC a Trang MO DAU. Tinh cap thiét cua dé tai | 2. Mục ích, mục tiêu nghiên cứu 2 3.
Cách tiép cận và ph°¡ng pháp nghiên cứu 2 4. ôi t°ợng, phạm vi nghiên cứu Z 5. BO cục : l 3 CHUONG 1: TONG QUAN TINH HINH NGHIÊN CUU VAN DE 4 1. Tinh hình nghiên cứu trong n°ớc 4 2.
Tình hình nghiên cứu ở n°ớc ngoài 7 CHUONG 2: SỰ RA DOI CUA N¯ỚC CHND TRUNG HOA VA 18 HIEN PHAP 1954 1. Khai l°ợc hoạt ộng lập hiến ở Trung Quốc từ cuối thé ki XIX ến 18 nm 1949 2. Sự ra ời của n°ớc CHND Trung Hoa và C°¡ng l)nh chung của 23 Hội nghị Hiệp th°¡ng chính trị 1949 2. N°ớc CHND Trung Hoa thành lập và C°¡ng l)nh chung nm BE 1949 2.
Nội dung c¡ bản của C°¡ng l)nh chung nm 1949 24 3. Hiến pháp 1954 - Hiến pháp ầu tiên của n°ớc CHND Trung Hoa 26 3. Boi cảnh lịch sử, quá trình ban hành Hiến pháp 1954 26 3. Kết cau, nội dung c¡ bản của Hién pháp 1954 30 3.
Giá trị lịch sử và hạn chế của Hiến pháp 1954 34 CH¯ NG 3:HOẠT DONG LẬP HIẾN CUA N¯ỚC CHND TRUNG HOA THỜI KÌ "ẠI NHẢY VỌT" VÀ "ẠI CÁCH 41 MẠNG VAN HOA VO SAN"-HIEN PHAP 1975, 1978 1. “ại nhảy vọt” và “ại Cách mang Vn hóa vô sản” ở Trung 41 Quốc 1. Phong trào “ại nháy vọt” (1958-1965) 41 1. “ại Cách mang Vn hóa vô sản” (1966-1976) 44 2.
Hiến pháp 1975 và 1978 - Những ban hiến pháp “Ta” 48 2. Quá trình ban hành Hién pháp 1975 48 2. Kết cấu, nội dung c¡ bản của Hiến pháp 1975 51 2. Một số nhận xét về Hiến pháp 1975 56 2.
Hoàn cảnh ra ời của Hién pháp 1978 58 2. Nội dung Hiến pháp 1978 60 2. Một số nhận xét về Hiến pháp 1978 62 CH¯ NG 4: HOAT DONG LẬP HIẾN CUA TRUNG QUOC 64 THOI KI CAI CACH MO CUA TU NAM 1978 DEN NAY 1. Công cuộc cải cách mở cửa ở Trung Quốc từ nm 1978 ến nay.
Nguyên nhân dân tới công cuộc cải cách mở cửa của Trung 64 Quốc. Chủ tr°¡ng, °ờng lỗi cải cách mở cửa ở Trung Quốc 65 1. Các giai oạn cải cách mở cửa 70 2. Hiến pháp 1982 - Hiến pháp của thời kì ổi mới 72 2.
Quá trình xây dựng và ban hành hiễn pháp mới 72 2. Nội dung c¡ bản của Hién pháp 1982 75 3. Sửa ôi Hiến pháp nm 1988, 1993, 1999, 2004, 2018 78 4. Một số nhận xét về Hiến pháp Trung Quốc 1982 (và các lần sửa 82 ổi) CHUONG 5: BÀI HỌC KINH NGHIEM CUA TRUNG QUOC TRONG QUA TRINH XAY DUNG, HOAN THIEN HIEN PHAP 93 VA NHUNG GOI MO CHO HOAT DONG LAP HIEN CUA VIET NAM HIEN NAY 1.
Bài hoc kinh nghiệm của Trung Quốc trong quá trình xây dung, 93 hoàn thiện hiến pháp 1. Thành tựu của Trung Quốc trong quá trình xây dựng, hoàn thiện 93 hiến pháp 1. Những hạn chế của n°ớc CHND Trung Hoa trong quá trình xây 102 dựng, hoàn thiện hién pháp 2. Những gợi mở từ kinh nghiệm lập của Trung Quốc cho hoạt ộng 111 lập hiến của Việt Nam hiện nay KET LUẬN 121 TÀI LIỆU THAM KHẢO 124 PHỤ LỤC 129 CHUYEN DE 1 144 CHUYEN DE 2 176 CHUYEN DE 3 203 CHUYEN DE 4 243 DANH MỤC VIẾT TẮT Cộng hòa Nhân dân —¬ẰẤ®AC€l+>©›)\ì.
DHDB ại hội ại biểu .DCS ảng Cộng Sản. UBND Ủy ban nhân dân. VKS Viện Kiểm sát .CNXH Chủ ngh)a xã hội. XHCN Xã hội chủ ngh)a .CNTB Chủ ngh)a t° bản PHAN MỞ DAU 1.
Tinh cấp thiết của ề tai Hiến pháp là vn kiện chính trị - pháp lý ặc biệt quan trọng, là nhân tố bảo ảm sự ôn ịnh chính trị, xã hội và chủ quyền của quốc gia, thé hién ban chat dan chu, tién bộ của Nhà n°ớc va chế ộ. La dao luật c¡ bản, luật gốc, Hiến pháp có hiệu lực pháp ly cao nhất trong hệ thống pháp luật. Ké từ khi xuất hiện cho ến hiện nay, Hiến pháp °ợc nhìn nhận nh° là một trong những dấu hiệu thê hiện vn minh, dân chủ của mỗi một quốc gia. Cuối thế kỷ XIX ến ầu thế kỉ XX trong bối cảnh chung của châu Á, Trung Quốc là một trong những quốc gia ầu tiên ban hành Hiến pháp.
Những t° t°ởng lập hiến và những bản Hiến pháp từ thời quân chủ, thời Dân Quốc có ý ngh)a rất quan trọng ối với lịch sử lập hiến nói riêng và lịch sử pháp luật nói chung. Ngày I- 10-1949, n°ớc CHND Trung Hoa °ợc thành lập. ây là kết quả của quá trình ấu tranh cách mang lâu dài và bền bi của DCS và nhân dân Trung Quốc. Trong quá trình lãnh ạo công cuộc xây dựng ất n°ớc, một trong những hoạt ộng ầu tiên và quan trọng nhất của Dang và Nhà n°ớc Trung Quốc là xây dựng Hiến pháp.
Từ nm 1949 cho tới nay, trải qua h¡n 70 nm, cùng với sự nghiệp xây dựng ất n°ớc Trung Hoa ngày càng giàu mạnh, có vị trí ngày càng quan trọng trên tr°ờng quốc tế, ảng, Nhà n°ớc và nhân dân Trung Quốc vẫn không ngừng xây dựng một nhà n°ớc pháp trị hiện ại. C¡ sở của một nhà n°ớc pháp trị phải bắt ầu từ Hiến pháp. Với các bản Hiến pháp 1954, 1975, 1978, 1982 (sửa ổi bố sung nm 1988, 1993, 1999, 2004 và 2018) ã khang ịnh sự thay ổi t° duy và tr°ởng thành của ảng, Nhà n°ớc Trung Quốc, ồng thời là sự bảo ảm pháp lý cho công cuộc xây dựng CNXH ặc sắc Trung Quốc. Do ặc thù về ịa lý, con ng°ời và lịch sử vn hóa mà Trung Quốc và Việt Nam có nhiều mối liên hệ (“Son thủy t°¡ng liên, lý t°ởng t°¡ng thông, vn hóa t°¡ng ông, vận mệnh t°¡ng quan”), Trung Quốc có thê óng vai trò là tắm g°¡ng soi cho Việt Nam.
Soi dé học hỏi những iều tích cực và né tránh những sai lầm mà quốc gia không lồ này ã phạm phải. Bởi vậy, nghiên cứu Trung Quốc nói chung và lịch sử lập hiến nói riêng là vấn ề °ợc các học giả Việt Nam quan tâm. Tuy nhiên, cho ến nay trong số các công trình nghiên cứu phong phú về lịch sử n°ớc CHND Trung Hoa °ợc xuất bản và công bố thì những vấn ề liên quan ến lịch sử lập hiến của Trung Quốc còn rất ít, ặc biệt là những công trình chuyên khảo càng khuyết thiếu. Do ó, nghiên cứu về hoạt ộng lập hiến của nhà n°ớc Trung Quốc là thực sự cần thiết dé giúp chúng ta góp phần lí giải tại sao chỉ trong vòng 70 nm từ khi n°ớc CHND Trung Hoa °ợc thành lập “nhân dân Trung Quốc ã bắt nhịp với b°ớc nháy v) ại, từ ứng lên, giàu lên ến mạnh lén”!, Tw ó, úc rút °ợc những kinh nghiệm nhất ịnh cho hoạt ộng xây 'Tap Cận Bình: "Bài nói chuyện tại Hội nghị khóa 2 liên hợp các tổ chức giới nghệ thuật và khoa hoc" ngày 4 tháng 3 nm 2019 (iF: “#£#}II4H|ift}-†=jH —⁄X23ì\ t2.
1Lä#L HEB AERA eT 12009 #3 H4H) 1 dựng pháp luật ở n°ớc ta hiện nay, áp ứng yêu cầu xây dựng nhà n°ớc pháp quyền XHCN Việt Nam. Mục ích, mục tiêu nghiên cứu 2. Mục dich Làm rõ những biến ổi trong hoạt ộng lập hiến ở Trung Quốc từ khi N°ớc CHND Trung Hoa °ợc thành lập (1949) ến nay, thấy °ợc mỗi bản hiến pháp là kết quả của sự phát triển lịch sử, ánh dấu từng thời kỳ phát triển của n°ớc Trung Quốc mới. Trên c¡ sở tổng kết kinh nghiệm trong quá trình xây dựng hiến pháp của Trung Quốc, ề tài rút ra một số bài học có giá tri cho hoạt ộng lập hiến ở Việt Nam hiện nay Thông qua nghiên cứu, ề tài cung cấp nguồn t° liệu cho giảng dạy, học tập và nghiên cứu ngành luật học và các ngành có liên quan.
Mục tiêu - Lam rõ bối cảnh xây dựng các bản hiến pháp ở Trung Quốc: hiến pháp 1954, 1975, 1978, 1982 và các lần sửa ổi bổ sung. Qua ó thay °ợc sự tac ộng cua bối cảnh lịch sử ến nội dung của các bản hiến pháp. Lý giải sự thay ổi trong quy ịnh của Hiến pháp Trung Quốc qua các thời kỳ. - Thông qua nội dung của hiến pháp 1954, 1975, 1978 làm rõ tính khoa học, hợp lí của hién pháp 1954 và những bat cập của hiến pháp 1975, 1978.
Từ ó thấy °ợc sự kế thừa hiến pháp 1954, sự thay ổi trong xây dựng các quy phạm hiến pháp của hiến pháp 1982. - Trên c¡ sở ánh giá những °u iểm, hạn chế của Hiến pháp qua các thời kì, ề tài úc rút một số bài học từ lịch sử lập hiến của n°ớc CHND Trung Hoa. Từ ó có liên hệ so sánh với các bản hiến pháp ở Việt Nam, ồng thời gợi mở một số kinh nghiệm cho hoạt ộng lập hiến ở Việt Nam hiện nay. Cách tiếp cận và ph°¡ng pháp nghiên cứu 3.
Cách tiếp cận ề tài chủ yếu thuộc hai l)nh vực sử học và luật học, do vậy h°ớng tiếp cận của ề tài d°ới góc ộ khoa học lịch sử và liên ngành. Nghiên cứu Lịch sử lập hiến của n°ớc CHND Trung Hoa cần °ợc ặt trong không gian và thời gian cu thé, ồng thời °ợc nhìn nhận, ánh giá trong toàn bộ quá trình vận ộng và phát triển, luôn chịu sự tác ộng của các mối quan hệ bên trong, bên ngoài. Ph°¡ng pháp nghiên cứu Ph°¡ng pháp luận nghiên cứu của ề tài là chủ ngh)a duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Các ph°¡ng pháp c¡ bản của khoa học lịch sử °ợc quán triệt sâu sắc, ặc biệt là ph°¡ng pháp phân tích, so sánh.
ối t°ợng, phạm vi nghiên cứu 4. ối t°ợng nghiên cứu - Thứ nhất, ề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu bối cảnh ban hành các bản hiến pháp ở Trung Quốc từ khi n°ớc CHND Trung Hoa °ợc thành lập ến nay. - Thứ hai, dé tài lay các bản hiến pháp 1954, 1975, 1978, 1982 (các lần sửa ổi bổ sung) làm ối t°ợng nghiên cứu, tập trung nghiên cứu các van dé cn ban của hiến pháp, những thay ổi qua các bản hiến pháp.