CHƯƠNG 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954), các hội thảo khoa học nghiên cứu về LLVT ba thứ quân của Việt Nam dưới nhiều góc độ và cách tiếp cận khác nhau được tổ chức. Hiện nay, nhiều cuốn sách đã xuất bản, nhiều công trình nghiên cứu được công bố về van dé: tổng kết lịch sử chiến tranh, lịch sử Đảng lãnh đạo xây dựng LLVT trong kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc Việt Nam nói chung và tỉnh Hải Dương nói riêng. Các nhóm công trình nghiên cứu 1. Nhóm các công trình nghiên cứu có liên quan đến xây dựng lực lượng vũ trang địa phương Lịch sử cuộc kháng chiến chong thực dân Pháp, Tap IT (1945-1954), do Bộ Quốc Phòng - Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam chủ trì nghiên cứu biên soạn, NXB QĐND ấn hành năm 2009 đã trình bày quá trình diễn biến, các quy luật, những kinh nghiệm phong phú, quý báu của cuộc kháng chiến, sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng cộng sản Việt Nam đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Qua việc phản ánh khá toàn diện cuộc CTND của dân tộc Việt Nam , tác phẩm đề cập sơ lược đến công tác xây dựng LLVTND nói chung, LLVTĐP nói riêng của Đảng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Tác pham Tổng kết cuộc kháng chiến chống Pháp - thắng lợi và bài học do Ban chỉ đạo tổng kết chiến tranh trực thuộc Bộ Chính trị nghiên cứu, biên soạn, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1996. Đây là một bản tổng kết sâu sắc thắng lợi của toàn quân, toàn dân ta dưới sự lãnh dao của Dang, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ Tổng tư lệnh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954). Công trình đã rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu về lãnh đạo, chỉ đạo cuộc kháng chiến của Đảng, đồng thời thắng thắn thừa nhận một số thiếu sót trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo cuộc kháng chiến.
Tác pham Sw nghiệp và tư tưởng Quân sự của Chủ tịch Hồ Chi Minh, do Bộ Quốc phòng, Viện lịch sử Quân sự Việt Nam tô chức nghiên cứu, NXB QDND ấn hành năm 1990 là một công trình khoa học được biên soạn công phu, nghiêm túc với nhiều tư liệu quý, tái hiện những hoạt động lý luận và thực tiễn quân sự trong cuộc đời cach mạng vi lãnh tụ vĩ đại của Đảng và dân tộc Việt Nam. Tư tưởng quân sự của Hồ Chí Minh là cơ sở đường lối quân sự của Đảng, phản ánh những vấn đề có tính quy luật trong cuộc đấu tranh vũ trang và xây dựng LLVT cách mang ở một nước thuộc địa chống chủ nghĩa dé quốc. Nội dung cơ bản của tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh là tư tưởng của CTND Việt Nam trong thời đại mới: “toan dân đánh giặc có lực lượng vũ trang làm nòng cốt, lay nhỏ thang lớn, lay chất lượng cao thắng số đông, lay nhân nghĩa thắng bạo tàn, kiên quyết không ngừng thế tiến công, tạo nên sức mạnh tông hợp đánh thắng quân thù trong thời đại mới” [28, tr. Tác phẩm Hiệu phương chiến tranh nhân dân Việt Nam (1945-1975) do Viện lịch sử Quân sự Việt Nam tổ chức nghiên cứu, NXB QDND, Hà Nội, 1997.
Day là công trình nghiên cứu về vai trò to lớn của các vùng hậu phương trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Với đóng góp to lớn về sức người, sức của và sự động viên to lớn về tinh thần của nhân dân đối với tiền tuyến, công trình khang định hậu phương đã trở thành nhân tô thường xuyên quyết định thang lợi của chiến tranh. Trong hai cuộc chiến tranh hiện đại của Việt Nam, hậu phương được tô chức chặt chẽ theo một đường lối đúng đắn, sáng tạo, băng những biện pháp có hiệu quả. Việc giải quyết thành công những vấn đề của hậu phương trong hai cuộc kháng chiến đã giải thích tại sao LLVTND Việt Nam có thể đánh thang hai dé quốc lớn, có tiềm lực kinh tẾ, tiềm lực quân sự và khoa học công nghệ mạnh hơn rất nhiều.
Cuốn Lịch sử hậu can Quân đội Nhân dân Việt Nam, Tập 1(1944-1954), NXB QĐND, Hà Nội, 1995, viết về ngành hậu cần quân đội trong kháng chiến chống Pháp. Trong 10 năm (từ 1944 đến 1954), được thành lập từ con số 0, QDND Việt Nam phải đối mặt với những lực lượng quân sự mạnh trên thế giới như quân đội dé quéc Nhat Bản, sau đó là quân đội Pháp. Dé đương dau với những lực lượng quân sự mạnh đòi hỏi Đảng và chính phủ phải xây dựng và phát triển quân đội về mọi mặt. Từ đó, yêu cầu về mặt công tác hậu cần ngày càng được đề cao.
Trải qua cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược, hàng triệu tắn quân lương, quân giới, quân trang, quân dụng được mua bán hoặc tập trung, tiếp tế cho quân đội, Những tư liệu dẫn chứng, số liệu về mặt hậu cần trong tác phẩm giúp cho NCS thấy rõ sự phát triển về thé và lực của LLVT nói chung và LLVTĐP nói riêng. Cuốn Lich sử quân nhu Quân đội Nhân dân Việt Nam (1944-1975), NXB QDND, Hà Nội, 1998, nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của ngành quân nhu quân đội - một mặt công tác hậu cần gồm tông thể các hoạt động sản xuất tạo nguồn và bảo đảm ăn, mặc cho LLVT, quân đội hoạt động và chiến dau. Trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ của dân tộc, ngành quân nhu đã cùng toàn dân, toàn quân trải qua một chặng đường lịch sử “nuôi quân đánh giặc” đầy khó khăn, gian khổ hy sinh nhưng rất vẻ vang. Tác pham đã phản ánh những nội dung chủ yếu, các mốc lịch sử quan trọng và bước đầu làm rõ được vai trò, vị trí quan trọng của nhiệm vụ sản xuât, đảm bảo ăn, mặc cho quân đội chiên đâu và xây dựng.
Một số công trình chuyên sâu về xây dựng LLVT trên từng mặt công tác như: Song Hào, Xây dựng Đảng trong lực lượng vũ trang nhân dân, NXB QDND, Hà Nội, 1968 khẳng định: Đảng cộng sản Việt Nam là người sáng lập, tô chức, lãnh đạo, giáo dục và rèn luyện LLVT. Sự lãnh đạo của Dang quyết định sự trưởng thành và thắng lợi của LLVT. “Vi vậy, lực lượng vũ trang muốn hoàn thành sứ mạng lịch sử của mình là công cụ bạo lực của giai cấp công nhân thì trước hết đảng bộ của Đảng trong lực lượng vũ trang phải luôn luôn được củng cô vững mạnh” [85, tr. Tác phẩm giúp người nghiên cứu đúc rút những nội dung cơ bản về xây dựng Đảng trong LLVT.
Từ đó, có cái nhìn đánh giá, nhận xét thành tựu và hạn chế, các biện pháp khắc phục của Đảng bộ tỉnh Hải Dương trong quá trình xây dựng LLVTĐP về chính trị và tư tưởng. Tác phẩm của Đại tướng Hoàng Văn Thái- Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, May vấn dé về chỉ huy và tham mưu, NXB QDND, Hà Nội, 1983 nghiên cứu về quá trình hình thành, phát triển công tác chỉ huy và tham mưu trong quân đội. Tác gia đã khang định trong bài nói tại budi lễ khai giảng khóa I, trường Sĩ quan tham mưu, tháng 5/1948 về vai trò của các cơ quan tham mưu trong LLVT như sau: Từ tay không hoàn toàn, trải qua hai năm rưỡi cố gang, đến nay ta đã có một hệ thống cơ quan tham mưu các cấp gồm Bộ tổng tham mưu, các phòng tham mưu khu và các ban tham mưu trung đoản. Các cơ quan tham mưu của ta đã mò mam, vừa học vừa làm, đã có những thành tích nhất định trong việc tuyển quân, tô chức biên chế, trang bị, cấp dưỡng, luyện quân, đặc biệt đã phụng sự cho việc chỉ đạo bắt đầu kháng chiến toàn quốc nắm được quyền chủ động và đánh bại cuộc tan công lên Việt Bắc của thực dân Pháp, tức là đánh bại được âm mưu đánh nhanh, thắng nhanh của chúng [131, tr.
Bằng các số liệu cụ thé, tác phẩm đi sâu phân tích các biện pháp đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tham mưu, nâng cao chất lượng công tác tham mưu và công tác chỉ huy qua một số chiến dịch trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp Đây là tư liệu quý giúp người nghiên cứu hiểu một mặt công tác quan trọng trong xây dựng LLVT. Tác phẩm Tổng kết công tác tham mưu chiến lược của Cục Dân quân Tự vệ (1947-2000), do Bộ Tổng Tham mưu cục DQTV biên soạn, NXB QDND ấn hành năm 2007 như một công trình chuyên khảo nghiên cứu, tổng kết 60 năm xây dựng, chiến đấu, trưởng thành của Cục DQTV trong nhiệm vụ tham mưu chiến lược về tổ chức, xây dựng, hoạt động của LLVT quần chúng cho Đảng, Chính phủ, Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu. Tác pham rút ra những bài học bé ích, giúp thực hiện tốt nhất nhiệm vụ giai đoạn mới, khẳng định vị trí chiến lược của Cục DQTV trong sự nghiệp cách mạng và sự nghiệp đổi mới của Đảng. Như vậy, các tác phẩm xuất bản thành sách của Việt Nam đề cập đến nhiều khía cạnh có giá trị to lớn về lý luận và thực tiễn, đồng thời khái quát và nêu lên những kinh nghiệm lớn của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh về dau tranh vũ trang và xây dựng LLVT cách mạng thời kỳ tong khởi nghĩa tháng Tám 1945, trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ xâm lược.
Những kinh nghiệm đó đến nay van có giá trị rất lớn, giúp NCS có thé vận dụng vào qua trình nghiên cứu luận án, đề xuất những bài học kinh nghiệm trong xây dựng LLVT ba thứ quân nói chung, LLVTDP nói riêng khi tình hình thế giới, trong nước đang có nhiều vấn đề nóng bỏng như hiện tại. Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân Việt Nam trong suy nghĩ của người nước ngoài không chỉ là cuộc xung đột giữa hai bên tham chiến trực tiếp trên chiến trường mà trở thành cuộc đối đầu giữa hai thế lực, phản ánh một phần tương quan lực lượng giữa hai hệ thống xã hội đối lập, hai cực trong trật tự thế giới xác lập sau đại chiến. Cuộc chiến kết thúc cách nay hơn nửa thế kỉ nhưng vẫn để lại nhiều dư âm, được nhắc đến như một thắng lợi vĩ đại của dân tộc Việt Nam. Có nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả trên thế giới, nhiều cuộc hội thảo trong và ngoài nước với sự tham gia của nhiều nhà khoa học có chủ đề liên quan đến vấn đề này.
Các công trình đề cập một cách khá đầy đủ các khía cạnh của cuộc chiến, trong đó nhấn mạnh đến sức mạnh của LLVTND Việt Nam.