Lịch Sử Chính Phủ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa (1945-1954)

Khám phá vai trò của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong kháng chiến chống Pháp giai đoạn 1945-1954 và những ảnh hưởng lịch sử.

• Người hướng dẫn: PGS. Ngô Văn Lê
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lịch Sử Việt Nam
• Đề tài: Lịch Sử Chính Phủ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa (1945-1954)
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2003
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: SỰ RA ĐỜI CỦA CHÍNH PHỦ NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA
• 1.1. Khái quát về trí, chức năng của chính phủ trong bộ máy nhà nước
• 1.2. Khái quát về Chính phủ thuộc địa ở Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám 1945
• 1.3. Những quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 về việc thành lập Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
• 1.4. Các hình thức tổ chức tiền chính phủ và sự ra đời của Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CHÍNH PHỦ NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA TỪ SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM (9 - 1945) ĐẾN NGÀY TOÀN QUỐC KHÁNG CHIẾN (19 – 12 - 1946)
• 2.1. Tình hình quốc tế và đất nước sau Cách mạng tháng Tám
• 2.2. Tổ chức và hoạt động của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ tháng 9-1945 đến tháng 12-1946
• 2.2.1. Chủ trương, đường lối của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đối với tổ chức và hoạt động của Chính phủ
• 2.2.2. Những thay đổi về cơ cấu tổ chức Chính phủ: Từ Chính phủ lâm thời đến Chính phủ liên hiệp lâm thời
• 2.2.3. Từ Chính phủ liên hiệp quốc gia đến Chính phủ liên hiệp kháng chiến
• 2.3. Hoạt động của Chính phủ
• 3. CHƯƠNG 3: TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CHÍNH PHỦ NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA TỪ THÁNG 12-1946 ĐẾN THÁNG 7-1954
• 3.1. Tình hình đất nước thời kỳ toàn quốc kháng chiến và nội dung đường lối kháng chiến chống Pháp
• 3.2. Tổ chức và hoạt động của Chính phủ từ tháng 12-1946 đến tháng 7-1954
• 3.2.1. Những thay đổi về cơ cấu tổ chức
• 3.2.2. Hoạt động của Chính phủ
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Lịch Sử Chính Phủ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa

Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1945-1954) là một giai đoạn lịch sử quan trọng, đánh dấu sự ra đời và phát triển của nhà nước Việt Nam độc lập. Giai đoạn này chứng kiến những nỗ lực xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ, đồng thời phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức từ cả bên trong lẫn bên ngoài. Sự lãnh đạo của Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đóng vai trò then chốt trong việc định hướng và dẫn dắt đất nước vượt qua giai đoạn khó khăn này. Chính phủ đã thực hiện nhiều chính sách quan trọng trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, góp phần củng cố nền độc lập và xây dựng cơ sở cho một xã hội mới. Theo Điều 109 Hiến pháp năm 1992, Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thống nhất quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của Nhà nước.

1.1. Bối Cảnh Ra Đời của Chính Phủ Lâm Thời Việt Nam

Sự ra đời của Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa gắn liền với thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945. Sau khi Tuyên ngôn độc lập được Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, ngày 2 tháng 9 năm 1945, chính quyền cách mạng chính thức được thành lập. Chính phủ lâm thời có nhiệm vụ điều hành đất nước trong giai đoạn chuyển tiếp, chuẩn bị cho việc bầu cử Quốc hội và ban hành Hiến pháp. Chính phủ lâm thời phải đối mặt với vô vàn khó khăn, từ nạn đói, nạn dốt đến sự chống phá của các thế lực thù địch và nguy cơ xâm lược từ bên ngoài.

1.2. Vai Trò của Hồ Chí Minh trong Chính Phủ Việt Nam

Hồ Chí Minh không chỉ là người sáng lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mà còn là Chủ tịch Chính phủ lâm thời và sau này là Chủ tịch nước. Vai trò của Người là vô cùng quan trọng trong việc định hướng chính sách, giải quyết các vấn đề đối nội, đối ngoại, và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc. Tư tưởng của Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước pháp quyền, về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, là kim chỉ nam cho hoạt động của Chính phủ trong suốt giai đoạn 1945-1954.

II. Thách Thức và Khó Khăn của Chính Phủ 1945 1946

Giai đoạn 1945-1946 là thời kỳ đầy khó khăn và thách thức đối với Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đất nước vừa giành được độc lập, nhưng phải đối mặt với tình hình kinh tế - xã hội hết sức khó khăn, nạn đói hoành hành, ngân khố trống rỗng. Bên cạnh đó, các thế lực thù địch trong nước và các thế lực ngoại bang không ngừng chống phá, gây mất ổn định chính trị - xã hội. Chính phủ phải đối mặt với nhiều vấn đề cấp bách như giải quyết nạn đói, xây dựng chính quyền, củng cố quốc phòng, và đấu tranh ngoại giao để bảo vệ nền độc lập.

2.1. Giải Quyết Nạn Đói và Khôi Phục Kinh Tế Tài Chính

Một trong những nhiệm vụ cấp bách nhất của Chính phủ là giải quyết nạn đói năm 1945, hậu quả của chính sách vơ vét của thực dân Pháp và phát xít Nhật. Chính phủ đã phát động phong trào nhường cơm sẻ áo, kêu gọi nhân dân cả nước đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau. Đồng thời, Chính phủ cũng thực hiện các biện pháp khôi phục sản xuất nông nghiệp, ổn định chính sách kinh tế tài chính, phát hành tiền tệ mới, và xây dựng hệ thống ngân hàng.

2.2. Xây Dựng Chính Quyền và Củng Cố Quốc Phòng An Ninh

Song song với việc giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội, Chính phủ cũng tập trung xây dựng chính quyền từ trung ương đến địa phương, củng cố lực lượng vũ trang, và tăng cường quốc phòng an ninh. Cuộc Tổng tuyển cử 1946 đã bầu ra Quốc hội khóa I, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc xây dựng nhà nước dân chủ. Chính phủ cũng ban hành Hiến pháp 1946, văn bản pháp lý quan trọng khẳng định các quyền tự do dân chủ của công dân.

2.3. Đấu Tranh Ngoại Giao Bảo Vệ Nền Độc Lập

Trong bối cảnh quốc tế phức tạp, Chính phủ đã thực hiện chính sách ngoại giao mềm dẻo, khôn khéo để tranh thủ sự ủng hộ của các nước trên thế giới, đồng thời đấu tranh bảo vệ nền độc lập. Việc ký kết Hiệp định Sơ bộ (6/3/1946) và Tạm ước 14/9/1946 với Pháp là những nỗ lực nhằm kéo dài thời gian hòa bình, chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài.

III. Tổ Chức và Hoạt Động của Chính Phủ Liên Hiệp Kháng Chiến

Để tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc và tập trung mọi nguồn lực cho cuộc kháng chiến chống Pháp, Chính phủ đã thành lập Chính phủ Liên hiệp Kháng chiến (1946-1954). Chính phủ này có sự tham gia của đại diện các đảng phái chính trị, các đoàn thể xã hội, và các nhân sĩ trí thức yêu nước. Cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động của Chính phủ cũng được điều chỉnh để phù hợp với tình hình chiến tranh.

3.1. Cơ Cấu Tổ Chức của Chính Phủ Kháng Chiến Chống Pháp

Trong giai đoạn kháng chiến, cơ cấu tổ chức của Chính phủ có sự thay đổi để đáp ứng yêu cầu của cuộc chiến. Các bộ, ngành được sắp xếp lại, một số cơ quan mới được thành lập để phục vụ cho công tác kháng chiến. Chính phủ cũng chú trọng xây dựng hệ thống chính quyền địa phương vững mạnh, đảm bảo sự chỉ đạo thống nhất từ trung ương đến cơ sở.

3.2. Chính Sách Kinh Tế Tài Chính trong Kháng Chiến

Chính phủ đã thực hiện nhiều chính sách kinh tế tài chính quan trọng để đảm bảo nguồn lực cho cuộc kháng chiến. Các chính sách như tăng gia sản xuất, tiết kiệm, phát hành công trái, và xây dựng nền kinh tế tự cung tự cấp đã góp phần quan trọng vào việc duy trì và phát triển kinh tế trong điều kiện chiến tranh.

3.3. Phát Triển Văn Hóa Giáo Dục và Y Tế

Trong điều kiện chiến tranh, Chính phủ vẫn chú trọng phát triển văn hóa giáo dục và y tế. Các trường học được sơ tán đến vùng an toàn, chương trình giáo dục được điều chỉnh để phù hợp với tình hình kháng chiến. Công tác y tế được tăng cường để phục vụ thương bệnh binh và nhân dân.

IV. Chiến Thắng Điện Biên Phủ và Hiệp Định Genève 1954

Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 là đỉnh cao của cuộc kháng chiến chống Pháp, đánh dấu sự thất bại hoàn toàn của thực dân Pháp và can thiệp Mỹ. Chiến thắng này đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc ký kết Hiệp định Genève, chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương và công nhận độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam.

4.1. Ý Nghĩa Lịch Sử của Chiến Thắng Điện Biên Phủ

Chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ là một chiến thắng quân sự mà còn là một chiến thắng chính trị, ngoại giao, và văn hóa. Chiến thắng này đã khẳng định sức mạnh của tinh thần đoàn kết dân tộc, sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam và Hồ Chí Minh, và sự ủng hộ của bạn bè quốc tế.

4.2. Nội Dung Cơ Bản của Hiệp Định Genève 1954

Hiệp định Genève năm 1954 quy định Việt Nam tạm thời bị chia cắt thành hai miền, lấy vĩ tuyến 17 làm ranh giới. Miền Bắc do Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa quản lý, miền Nam do chính quyền Bảo Đại quản lý. Hiệp định cũng quy định trong vòng hai năm, Việt Nam sẽ tiến hành tổng tuyển cử tự do để thống nhất đất nước.

V. Chính Sách Đối Nội và Đối Ngoại của Chính Phủ 1945 1954

Trong giai đoạn 1945-1954, Chính phủ đã thực hiện một loạt các chính sách đối nội và đối ngoại quan trọng, nhằm củng cố chính quyền, phát triển kinh tế - xã hội, và bảo vệ nền độc lập. Các chính sách này đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng và bảo vệ nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

5.1. Chính Sách Đối Nội Xây Dựng Nhà Nước Dân Chủ

Chính sách đối nội của Chính phủ tập trung vào việc xây dựng nhà nước dân chủ, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, và phát triển kinh tế - xã hội. Các chính sách như cải cách ruộng đất, phát triển giáo dục, và xây dựng hệ thống y tế đã góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

5.2. Chính Sách Đối Ngoại Đấu Tranh Ngoại Giao và Hợp Tác Quốc Tế

Chính sách đối ngoại của Chính phủ tập trung vào việc đấu tranh ngoại giao để bảo vệ nền độc lập, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ của bạn bè quốc tế. Việc thiết lập quan hệ ngoại giao với các nước xã hội chủ nghĩa và các nước dân tộc chủ nghĩa đã góp phần tăng cường vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

VI. Bài Học Kinh Nghiệm từ Chính Phủ Việt Nam 1945 1954

Giai đoạn 1945-1954 để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay. Những bài học về xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, về phát huy sức mạnh nội lực, về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, và về sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn còn nguyên giá trị.

6.1. Tầm Quan Trọng của Đoàn Kết Dân Tộc

Một trong những bài học quan trọng nhất là tầm quan trọng của đoàn kết dân tộc. Trong giai đoạn 1945-1954, nhân dân Việt Nam đã đoàn kết một lòng, vượt qua mọi khó khăn, thách thức để giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Pháp.

6.2. Phát Huy Sức Mạnh Nội Lực và Tự Lực Tự Cường

Bài học về phát huy sức mạnh nội lực và tự lực tự cường cũng rất quan trọng. Trong điều kiện bị bao vây cấm vận, Việt Nam đã dựa vào sức mình để xây dựng và bảo vệ đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN TRAÀN THÒ ROÀI CHÍNH PHUÛ NÖÔÙC VIEÄT NAM DAÂN CHUÛ COÄNG HOØA TRONG KHAÙNG CHIEÁN CHOÁNG PHAÙP 1945 - 1954 Chuyeân ngaønh : LÒCH SÖÛ VIEÄT NAM Maõ soá : 5 - 03 - 15 LUAÄN AÙN TIEÁN SÓ LÒCH SÖÛ Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: 1- PGS.NGOÂ VAÊN LEÄ 2- TS.LEÂ HÖÕU PHÖÔÙC Thaønh phoá Hoà Chí Minh – 2003 MUÏC LUÏC Trang DAÃN LUAÄN :………………………………………………………………………………………… …………………………………1 CHÖÔNG 1: SÖÏ RA ÑÔØI CUÛA CHÍNH PHUÛ NÖÔÙC VIEÄT NAM DAÂN CHUÛ COÄNG HOØA 1. Khaùi quaùt vò trí, chöùc naêng cuûa chính phuû trong boä maùy nhaø nöôùc……………………………………………………………………………… …………. Khaùi quaùt veà Chính phuû thuoäc ñòa ôû Vieät Nam tröôùc Caùch maïng thaùng Taùm 1945…………………………………………………………. Nhöõng quan ñieåm cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh vaø Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam tröôùc Caùch maïng thaùng Taùm naêm 1945 veà vieäc thaønh laäp Chính phuû nöôùc Vieät Nam Daân chuû Coäng hoøa …………………………………….

Caùc hình thöùc toå chöùc tieàn chính phuû vaø söï ra ñôøi cuûa Chính phuû laâm thôøi nöôùc Vieät Nam Daân chuû Coäng hoøa…………………………………………………………….32 CHÖÔNG 2: TOÅ CHÖÙC VAØ HOAÏT ÑOÄNG CUÛA CHÍNH PHUÛ NÖÔÙC VIEÄT NAM DAÂN CHUÛ COÄNG HOØA TÖØ SAU CAÙCH MAÏNG THAÙNG TAÙM (9 - 1945) ÑEÁN NGAØY TOAØN QUOÁC KHAÙNG CHIEÁN (19 – 12 - 1946) 2. Tình hình quoác teá vaø ñaát nöôùc sau Caùch maïng thaùng Taùm …………44 2. Toå chöùc vaø hoaït ñoäng cuûa Chính phuû nöôùc Vieät Nam Daân chuû Coäng hoøa töø thaùng 9-1945 ñeán thaùng 12- 1946………………………………………………………51 2.1 Chuû tröông, ñöôøng loái cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh vaø Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam ñoái vôùi toå chöùc vaø hoaït ñoäng cuûa Chính phuû……………………………………51 2.2 Nhöõng thay ñoåi veà cô caáu toå chöùc Chính phuû………………………………….Töø Chính phuû laâm thôøi ñeán Chính phuû lieân hieäp laâm thôøi…………………………………………………………………53 2.Töø Chính phuû lieân hieäp quoác gia ñeán Chính phuû lieân hieäp khaùng chieán…………………………………………………………60 2. Hoaït ñoäng cuûa Chính phuû…………………………………………………………………… ….98 CHÖÔNG 3: TOÅ CHÖÙC VAØ HOAÏT ÑOÄNG CUÛA CHÍNH PHUÛ NÖÔÙC VIEÄT NAM DAÂN CHUÛ COÄNG HOØA TÖØ THAÙNG 12-1946 ÑEÁN THAÙNG 7-1954 3.

Tình hình ñaát nöôùc thôøi kyø toaøn quoác khaùng chieán vaø noäi dung ñöôøng loái khaùng chieán choáng Phaùp……………………………. Tình hình ñaát nöôùc……………………………………………………………………………. Nhöõng noäi dung cô baûn cuûa ñöôøng loái khaùng chieán choáng Phaùp………………………………………………………121 3. Toå chöùc vaø hoaït ñoäng cuûa Chính phuû töø thaùng 12-1946 ñeán thaùng 7- 1954…………………………………………………….1 Nhöõng thay ñoåi veà cô caáu toå chöùc 3.

Hoaït ñoäng cuûa Chính phuû…………………………………………………………………… ……125 KEÁT LUAÄN :………………………………………………………………………………………… …………………………………189 - TAØI LIEÄU THAM KHAÛO. LÔØI CAM ÑOAN Toâi xin cam ñoan ñaây laø coâng trình nghieân cöùu cuûa rieâng toâi. Caùc soá lieäu, keát quaû neâu trong Luaän aùn laø trung thöïc. Nhöõng keát luaän cuûa Luaän aùn chöa töøng ñöôïc ai coâng boá trong baát kyø coâng trình naøo khaùc.

TAÙC GIAÛ TRAÀN THÒ ROÀI NHÖÕNG CHÖÕ VIEÁT TAÉT TRONG LUAÄN AÙN Coäng hoøa daân chuû nhaân daân : CHDCND Coäng hoøa xaõ hoäi chuû nghóa : CHXHCN Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam : ÑCSVN Hoäi ñoàng Chính phuû : HÑCP Hoäi ñoàng nhaân daân : HÑND Hoäi ñoàng quoác phoøng toái cao : HÑQPTC Uyû ban daân toäc giaûi phoùng : UBDTGP Uyû ban haønh chaùnh : UBHC UÛy ban khaùng chieán haønh chaùnh : UBKCHC UÛy ban nhaân daân : UBND Thöôøng tröïc Quoác hoäi : TTQH Vieät Nam Daân chuû Coäng hoøa : VNDCCH 1 DAÃN LUAÄN 1/- Lyù do choïn ñeà taøi - Muïc ñích nghieân cöùu. Hieän nay, döôùi söï laõnh ñaïo cuûa Ñaûng, treân ñaát nöôùc ta ñang dieãn ra quaù trình caûi caùch neàn haønh chính nhaø nöôùc nhaèm xaây döïng heä thoáng cô quan quaûn lyù nhaø nöôùc vöõng maïnh töø trung öông ñeán cô sôû, ñaùp öùng yeâu caàu cuûa ñaát nöôùc trong thôøi kyø ñoåi môùi. Trong toå chöùc boä maùy nhaø nöôùc, Chính phuû laø cô quan coù vai troø, vò trí ñaëc bieät quan troïng. Theo Ñieàu 109-Hieán phaùp naêm 1992, “Chính phuû laø cô quan chaáp haønh cuûa Quoác hoäi, cô quan haønh chính nhaø nöôùc cao nhaát cuûa nöôùc Coäng hoøa xaõ hoäi chuû nghóa Vieät Nam”.

“Chính phuû thoáng nhaát quaûn lyù vieäc thöïc hieän caùc nhieäm vuï chính trò, kinh teá, vaên hoùa, xaõ hoäi, quoác phoøng, an ninh vaø ñoái ngoaïi cuûa Nhaø nöôùc;…” [120]. Cho neân, trong quaù trình caûi caùch haønh chính nhaø nöôùc, vieäc ñoåi môùi, hoaøn thieän cô caáu toå chöùc, ñieàu chænh chöùc naêng vaø caûi tieán phöông thöùc hoaït ñoäng cuûa Chính phuû laø vaán ñeà coù taàm quan troïng haøng ñaàu nhaèm thöïc hieän muïc tieâu “Xaây döïng moät neàn haønh chính nhaø nöôùc daân chuû, trong saïch, vöõng maïnh, töøng böôùc hieän ñaïi hoùa” [87, 133]. Muoán thöïc hieän coù hieäu quaû cao nhaát coâng cuoäc caûi caùch neàn haønh chính quoác gia, hoaøn thieän cô caáu toå chöùc, ñieàu chænh chöùc naêng vaø phöông thöùc hoaït ñoäng cuûa Chính phuû cho phuø hôïp vôùi ñieàu kieän ñaát nöôùc, vieäc ñi saâu nghieân cöùu veà toå chöùc vaø hoaït ñoäng cuûa Chính phuû trong nhöõng giai ñoaïn lòch söû ñaõ qua - ñeå töø ñoù thaáy roõ hôn nhöõng gì caàn phaûi tieáp tuïc keá thöøa, phaùt trieån; nhöõng gì caàn phaûi thay ñoåi trong toå chöùc vaø hoaït ñoäng cuûa Chính phuû hieän nay - laø coâng vieäc heát söùc caàn thieát. Kinh nghieäm lòch söû cho thaáy, ôû moãi thôøi kyø cuï theå, tuøy theo ñieàu kieän cuûa ñaát nöôùc, tính chaát, nhieäm vuï cuûa caùch maïng, baûn chaát cuûa nhaø nöôùc vaø quy ñònh cuûa hieán phaùp, chính phuû cuûa moãi quoác gia coù theå coù caùch thöùc thaønh laäp, cô caáu toå chöùc, chöùc naêng vaø phöông thöùc hoaït ñoäng khaùc nhau.

Maët khaùc, vieäc xaây döïng moät moâ hình chính phuû vôùi cô caáu toå chöùc vaø phöông thöùc hoaït ñoäng phuø hôïp vôùi yeâu caàu cuûa ñaát nöôùc cuõng ñoøi hoûi tính ñoäc laäp, saùng taïo, töï chuû cuûa moãi quoác gia chöù khoâng theå laø söï hoïc taäp moät caùch maùy moùc, raäp khuoân moâ hình cuûa caùc nöôùc khaùc. 2 Chính vì vaäy, vieäc nghieân cöùu veà toå chöùc vaø hoaït ñoäng cuûa Chính phuû nöôùc VNDCCH trong thôøi kyø khaùng chieán choáng Phaùp (1945-1954) laø moät vaán ñeà vöøa coù yù nghóa khoa hoïc to lôùn vöøa coù yù nghóa thöïc tieãn quan troïng, nhaèm muïc ñích: - Goùp phaàn laøm saùng toû nhöõng vaán ñeà lòch söû vaø lyù luaän lieân quan ñeán quaù trình hình thaønh, bieán ñoåi, cô caáu toå chöùc vaø hoaït ñoäng cuûa Chính phuû Vieät Nam trong thôøi kyø lòch söû 1945-1954. - Phaân tích, ruùt ra nhöõng nhaän ñònh veà baûn chaát, hình thöùc toå chöùc, phöông thöùc vaø hieäu quaû hoaït ñoäng cuûa Chính phuû VNDCCH trong ñieàu kieän Chính phuû vöøa môùi ra ñôøi ñaõ phaûi song song thöïc hieän hai nhieäm vuï: vöøa khaùng chieán, vöøa kieán quoác. - Böôùc ñaàu ñuùc keát moät soá baøi hoïc kinh nghieäm coù theå tham khaûo khi nghieân cöùu vaán ñeà ñoåi môùi cô caáu toå chöùc, naâng cao hieäu quaû hoaït ñoäng cuûa Chính phuû trong coâng cuoäc caûi caùch neàn haønh chính nhaø nöôùc ñang ñöôïc tieán haønh döôùi söï laõnh ñaïo cuûa Ñaûng.

2/- Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu. Ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa luaän aùn laø caùch thöùc thaønh laäp, cô caáu toå chöùc, quaù trình bieán ñoåi vaø nhöõng hoaït ñoäng ñoái noäi, ñoái ngoaïi cuûa Chính phuû nöôùc VNDCCH ñöôïc trình baøy töø goùc ñoä lòch söû. Veà phaïm vi nghieân cöùu, luaän aùn laáy moác baét ñaàu laø ngaøy 2-9-1945, ngaøy Chuû tòch Hoà Chí Minh ñoïc Tuyeân ngoân ñoäc laäp, khai sinh ra nöôùc VNDCCH, cuõng laø ngaøy Chính phuû laâm thôøi chính thöùc ra maét toaøn theå quoác daân taïi Thuû ñoâ Haø Noäi. Moác keát thuùc laø ngaøy 20-7-1954, ngaøy kyù keát Hieäp ñònh Geneøve, keát thuùc thaéng lôïi cuoäc khaùng chieán choáng Phaùp.

Luaän aùn coøn ñi ngöôïc thôøi gian ñeå trình baøy moät caùch khaùi quaùt veà toå chöùc vaø hoaït ñoäng cuûa boä maùy nhaø nöôùc caáp trung öông ôû Vieät Nam trong thôøi kyø tröôùc Caùch maïng thaùng Taùm; nhöõng quan ñieåm cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh vaø Ñaûng CSVN veà caùch thöùc thaønh laäp, cô caáu toå chöùc cuûa Chính phuû môùi ôû Vieät Nam; caùc hình thöùc toå chöùc tieàn Chính phuû tröôùc ngaøy coâng boá Tuyeân ngoân ñoäc laäp 2-9-1945. 3/- Lòch söû nghieân cöùu vaán ñeà. 3 Toå chöùc vaø hoaït ñoäng cuûa Chính phuû nöôùc VNDCCH thôøi kyø khaùng chieán choáng Phaùp (1945-1954) moät ñeà taøi khoa hoïc lôùn töø laâu ñaõ thu huùt söï chuù yù cuûa giôùi nghieân cöùu ôû nöôùc ta. Cho ñeán nay ñaõ coù nhieàu coâng trình nghieân cöùu cuûa caùc nhaø söû hoïc, luaät hoïc, chính trò hoïc lieân quan ñeán vaán ñeà naøy ôû nhieàu goùc ñoä khaùc nhau, ñöôïc coâng boá ôû nhieàu daïng : chuyeân khaûo, luaän aùn, hoài kyù, baøi vieát ñaêng treân caùc taïp chí, giaùo trình giaûng daïy ôû caùc tröôøng ñaïi hoïc.

Caùc coâng trình ñoù ñaõ tröïc tieáp hoaëc giaùn tieáp ñeà caäp ñeán söï ra ñôøi, toå chöùc vaø nhöõng hoaït ñoäng cuûa Chính phuû Vieät Nam thôøi kyø 1945-1954. Trong soá coâng trình coù lieân quan ñeán ñeà taøi, tröôùc heát phaûi keå ñeán nhöõng coâng trình cuûa caùc ñoàng chí laõnh ñaïo cuûa Ñaûng, Nhaø nöôùc, caùc thaønh vieân cuûa Chính phuû VNDCCH ñöông thôøi - nhöõng ngöôøi ñi tieân phong trong vieäc nghieân cöùu vaán ñeà naøy ôû nhöõng phöông dieän khaùc nhau. Laø moät thaønh vieân cuûa Chính phuû Vieät Nam, töøng giöõ cöông vò Boä tröôûng Boä Quoác phoøng kieâm Toång chæ huy quaân ñoäi quoác gia Vieät Nam, vôùi caùc taäp hoài kyù “Nhöõng naêm thaùng khoâng theå naøo queân” [110], “Nhöõng chaëng ñöôøng lòch söû” [108], “Chieán ñaáu trong voøng vaây” [105],… taùc giaû Voõ Nguyeân Giaùp laø ngöôøi ñaàu tieân ñaõ goùp phaàn raát quan troïng trong vieäc phaùc hoïa laïi boái caûnh lòch söû ñaát nöôùc trong thôøi kyø chính quyeàn caùch maïng môùi ra ñôøi cuøng nhöõng söï kieän lòch söû voâ cuøng quyù giaù lieân quan ñeán quaù trình hình thaønh vaø hoaït ñoäng cuûa Chính phuû. Qua “Nhaät kyù cuûa moät Boä tröôûng”[119], Leâ Vaên Hieán - moät thaønh vieân cuûa Chính phuû nöôùc VNDCCH trong thôøi kyø 1945-1954, ñaõ ghi laïi töông ñoái ñaày ñuû noäi dung, thaønh phaàn tham döï, ñòa ñieåm, thôøi gian dieãn ra caùc phieân hoïp HÑCP, cung caáp theâm tö lieäu cho vieäc nghieân cöùu ñeà taøi.

Vôùi “Phaùp quyeàn nhaân nghóa Hoà Chí Minh” [124], Vuõ Ñình Hoeø - moät Boä tröôûng cuûa Chính phuû töø giai ñoaïn laâm thôøi ñaõ trình baøy nhöõng suy nghó cuûa baûn thaân veà toå chöùc vaø hoaït ñoäng Chính phuû, ñaëc bieät laø nhöõng nhaän ñònh veà tö töôûng nhaø nöôùc phaùp quyeàn cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh- ngöôøi saùng laäp vaø ñöùng ñaàu Chính phuû, goùp theâm nhöõng tö lieäu phong phuù cho vieäc tìm hieåu vaán ñeà. ÔÛ goùc ñoä toång keát, ruùt ra nhöõng nhaän ñònh veà baûn chaát, hình thöùc nhaø nöôùc noùi chung vaø Chính phuû Vieät Nam noùi rieâng, coù caùc taùc giaû Tröôøng Chinh vôùi “Caùch maïng daân chuû nhaân daân Vieät Nam ”[75]; Leâ Duaån vôùi “Döôùi laù côø veû vang cuûa Ñaûng, vì ñoäc laäp töï do, vì chuû nghóa xaõ hoäi tieán leân giaønh nhöõng thaéng lôïi môùi” [82]; Phaïm Vaên Ñoàng vôùi “Moät soá vaán ñeà veà nhaø nöôùc” [99];… Nhöõng coâng trình nghieân cöùu treân vöøa coù giaù trò laø nguoàn 4 söû lieäu voâ cuøng quyù baùu vöøa laø cô sôû lyù luaän cho vieäc nhaän thöùc moät soá noäi dung cuûa ñeà taøi.