Mở đầu cho loạt công trình nghiên cứu này là cuốn sách Hà Nội - Thủ đô nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam do những người có nhiều tâm huyết với Hà Nội: Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Nguyễn Vinh Phúc xuất bản vào năm 1984. Cuốn sách đã lột tả chân thực về diện mạo lịch sử của Hà Nội qua các thời đại trên các mặt: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của Hà Nội từ thời bình minh của lịch sử Hà Nội tới Thăng Long - Đông Đô - Đông Kinh - Hà Nội thế kỉ XI-XIX, tới cuộc kháng chiến chống Pháp, trong sự nghiệp hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân thống nhất đất nước, xây dựng CNXH. Năm 2001, Bùi Công Hoài, Phạm Khắc Lợi, Lê Thông đã biên soạn cuốn Địa lý Hà Nội ( NXB Đại học Quốc gia Hà Nội), ghi lại vị trí địa lý, phạm vi lãnh thổ và sự phân chia hành chính; điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên; dân cư và kinh tế của Hà Nội, cùng với những bản đồ, biểu đồ tóm tắt các nội dung đã trình bày. Vào những năm 2000, thành phố Hà Nội thực hiện chương trình nghiên cứu khoa học trọng điểm: Những luận cứ khoa học cho việc đánh giá quá trình đổi mới ở Thủ đô và định hướng phát triển đến năm 2010 (Mã số 01X-13).
Những nghiên cứu khoa học này được tổng hợp trong cuốn Hai mươi năm đổi mới ở Thủ đô Hà Nội, định hướng phát triển đến năm 2010 do Phùng Hữu Phú chủ biên, Nxb Hà Nội, H. Cuốn sách đã thể hiện những đổi mới về tư duy, nhận thức ở Thủ đô Hà Nội; về quá trình và thành quả đổi mới của Thủ đô Hà Nội; về mục tiêu, quan điểm phát triển thủ đô đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020; về những nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp chủ yếu đẩy nhanh tốc độ phát triển thủ đô Hà Nội đến năm 2010. 6 Các sự kiện lịch sử tiêu biểu của Thăng Long Hà Nội được thể hiện trong hai cuốn Thăng Long - Hà Nội một nghìn sự kiện lịch sử do Vũ Văn Quân chủ biên, Nxb Hà Nội, H. 2007 và Biên niên lịch sử Thăng Long - Hà Nội, Phạm Xuân Hằng, Phan Phương Thảo đồng chủ biên, NXB Hà Nội, H.
Cả hai cuốn sách đều được biên soạn dưới dạng biên niên sự kiện, trình bày niên đại, tên sự kiện, nội dung sự kiện và nguồn dẫn. Đó là các sự kiện lịch sử của Thăng Long - Hà Nội từ khi con người xuất hiện trên vùng đất cổ xưa này cho đến trước ngày 1-8-2008, khi quyết định mở rộng địa giới hành chính thành phố Hà Nội có hiệu lực. Những sự kiện liên quan đến điều chỉnh địa giới hành chính của Hà Nội trong phạm vi thời gian nghiên cứu của đề tài được biên soạn khá đầy đủ với nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, cho phép người đọc có cái nhìn tổng quan về Hà Nội, đặc biệt là những lần điều chỉnh địa giới hành chính trước năm 2008. Sang năm 2009, Nxb Lao động đã cho ra mắt cuốn Lịch sử Thủ đô Hà Nội (in lần thứ ba) của tác giả Trần Huy Liệu.
Cuốn sách đã trình bày một cách toàn diện, có hệ thống về mọi mặt lịch sử, kinh tế, văn hóa, xã hội theo quá trình phát triển của lịch sử Hà Nội từ đầu thế kỉ XI đến năm 1960. Một cuốn sách nghiên cứu về vấn đề cụ thể của Hà Nội: Lịch sử chính quyền thành phố Hà Nội (1945-2005) do Đoàn Minh Huấn, Nguyễn Ngọc Hà đồng chủ biên, NXB Hà Nội, H. 2010, được chia thành 5 chương theo diễn trình thời gian, tái hiện hơn 60 năm quá trình hình thành và phát triển, trong hoàn cảnh chiến tranh và hòa bình, thể nghiệm nhiều mô hình tổ chức và quản lý khác nhau của chính quyền thành phố Hà Nội: Từ sự thành lập và bước đầu vận hành của chính quyền cách mạng thành phố Hà Nội (9/1945-12/1946); đến chính quyền thành phố Hà Nội trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954), trong thời kì xây dựng CNXH ở miền Bắc và kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975); từ sau khi đất nước giải phóng đến 1985 và từ 1985 đến nay. Cuốn sách đã tái hiện cả mặt thiết chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trong quá trình lịch sử đó, tô đậm thêm các chiều cạnh của lịch sử Hà Nội.
Cuốn sách cũng đã rút ra những bài học hữu dụng đối với quản lý và phát triển thủ đô Hà Nội. Công trình tổng hợp một cách đầy đủ nhất, hệ thống nhất về toàn bộ lịch sử hình thành và phát triển của Thăng Long - Hà Nội là bộ sách Lịch sử Thăng Long - Hà Nội gồm 2 tập do Phan Huy Lê chủ biên, NXB Hà Nội, H. Cuốn sách đã trình bày một cách đầy đủ, hệ thống về toàn bộ lịch sử hình thành và phát triển của Thăng Long - Hà Nội trong giới hạn thời gian từ khi con người có trên mảnh đất này cho đến năm 2005 và trên không gian địa lý rộng lớn, trải qua nhiều biến chuyển, đổi thay. Cuốn sách đã trình bày lịch sử Thăng Long - Hà Nội với tư cách là một đơn vị hành chính, nhưng bên cạnh đó cũng làm nổi bật vị trí và vai trò đặc 7 biệt của một trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa tiêu biểu của quốc gia.
Lịch sử của Thăng Long - Hà Nội từ 1873 đến 2005 được trình bày trong tập 2 của cuốn sách, trong đó, cuốn sách giành một dung lượng nhỏ về Tổ chức không gian đô thị trong mục Đời sống đô thị để đưa ra những thông tin chung nhất phản ánh những sự thay đổi về địa giới hành chính, về quy hoạch không gian và kiến trúc, về cơ cấu quy hoạch thành phố. trong những năm 1978, 1991 - hai trong ba lần điều chỉnh địa giới mà luận án tập trung nghiên cứu. Cho đến nay, khá nhiều hội thảo khoa học về đô thị Hà Nội đã được tổ chức. Năm 2008, Văn phòng Ban chỉ đạo kỉ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội đã xuất bản Kỉ yếu hội thảo khoa học Quản lý và phát triển Thăng Long - Hà Nội.
Kỉ yếu là tập hợp hơn 40 bài nghiên cứu của các học giả trong nước tập trung vào các chủ đề: phương pháp tiếp cận, lịch sử và bài học, định hướng, quan điểm và giải pháp quản lý và phát triển Thủ đô Hà Nội trong thời kì đẩy mạnh CNH, HĐH. Các báo cáo đã bước đầu làm rõ những tác động tương tác giữa vai trò trung tâm chính trị, hành chính quốc gia và vấn đề quản lý, phát triển của Thăng Long - Hà Nội; phác họa khái quát vấn đề quản lý và phát triển Thăng Long - Hà Nội qua các thời kì lịch sử trên các phương diện quy hoạch, tổ chức và vận hành của bộ máy quản lý hành chính cũng như một số lĩnh vực quản lý chuyên môn nghiệp vụ nổi bật của đô thị Thăng Long - Hà Nội; bước đầu rút ra những bài học lịch sử, qua đó nêu lên những quan điểm và một số định hướng, giải pháp quản lý và phát triển Hà Nội thời kì đẩy mạnh CNH, HĐH và phát triển toàn diện Thủ đô. Tập tài liệu giúp người đọc có cái nhìn sâu sắc về khía cạnh quản lý đô thị Thăng Long - Hà Nội trong lịch sử, những tư liệu này có thể được sử dụng để đối chiếu với vấn đề quản lý đô thị Hà Nội sau lần điều chỉnh địa giới gần đây nhất vào năm 2008. Tiếp tục hướng nghiên cứu nói trên, năm 2010, các tác giả Vũ Văn Quân, Đoàn Minh Huấn, Nguyễn Quang Ngọc đã cho ra đời cuốn sách Quản lý và phát triển Thăng Long - Hà Nội lịch sử và bài học, NXB Hà Nội, tập trung khảo sát lịch sử Thăng Long - Hà Nội từ khi Vua Lý Công Uẩn định đô ra Thăng Long, đến thời kì kháng chiến chống Pháp, Mỹ, đến thời kì Hà Nội với tư cách là thủ đô của nước Việt Nam thống nhất trên phương diện quản lý và phát triển; từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm làm cơ sở cho việc định hướng các giải pháp tổ chức quản lý và phát triển Thủ đô Hà Nội trong thời kì đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước.
Cuốn Hoàn thiện mô hình tổ chức và quản lý đô thị Hà Nội, luận cứ và giải pháp, Nguyễn Quang Ngọc, Đoàn Minh Huấn, Bùi Xuân Dũng (đồng chủ biên), NXB Chính trị Quốc gia, H. 2010, là kết quả tổng hợp của một đề tài nhánh thuộc Đề tài khoa học cấp Nhà nước Nghiên cứu xây dựng mô hình tổ chức và quản lý đặc thù các thành phố trực thuộc Trung ương nước ta (Mã số KX.02/06-10) do Viện 8 Việt Nam học và Khoa học Phát triển - Đại học Quốc gia Hà Nội chủ trì, được tiến hành trong ba năm 2008-2010. Cuốn sách đã đánh giá lại các mô hình tổ chức và quản lý đô thị áp dụng ở Hà Nội từ năm 1945 đến nay, trên cơ sở đó các nhà nghiên cứu cũng đề xuất quan điểm, giải pháp hoàn thiện mô hình tổ chức và quản lý đô thị Hà Nội trong giai đoạn hiện nay. Tiếp đến, Hội thảo quốc tế Phát triển bền vững thủ đô Hà Nội văn hiến, anh hùng, vì hòa bình được tổ chức trọng thể tại Hà Nội trong dịp Đại lễ kỉ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội vào năm 2010.
Sang năm 2012, Nguyễn Quang Ngọc đã tuyển chọn, sắp xếp và nâng tầm chất lượng của 103 báo cáo khoa học tại hội thảo này, xuất bản thành cuốn Phát triển bền vững thủ đô Hà Nội, NXB Hà Nội. Cuốn sách đã đề cập đến nhiều mặt với nhiều khía cạnh khác nhau, từ lịch sử, chính trị, văn hóa, kinh tế - xã hội đến các vấn đề tự nhiên, tài nguyên, môi trường và xây dựng, quản lý đô thị của Hà Nội. Công trình là kết quả nghiên cứu mới nhất từ những đề tài tâm huyết của các chuyên gia, các nhà khoa học trong nước và quốc tế thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau góp phần làm sáng tỏ những giá trị truyền thống tốt đẹp được kết tinh trong suốt 1000 năm lịch sử. Những đề xuất, giải pháp đưa ra được coi là cơ sở khoa học cho các thuyết sách đáp ứng công cuộc phát triển bền vững thủ đô Hà Nội trong những thập kỷ tới.