CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC HIỆN VỀ CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ ĐÔ THỊ CỦA NƯỚC TA HIỆN NAY 1. Một số khái niệm 1. Khái niệm chính sách công Các học giả trên thế giới có những cách hiểu khác nhau về chính sách công. Theo William Jenkins, chính sách công (CSC) là một tập hợp các quyết định liên quan với nhau được ban hành bởi một hoặc một nhóm các nhà hoạt động chính trị liên quan đến lựa chọn các mục tiêu và các phương tiện để đạt mục tiêu trong một tình huống xác định thuộc phạm vi thẩm quyền [27, tr.
Hay, hiểu một cách đơn giản, chính sách công là bất kỳ những gì Nhà nước lựa chọn làm hoặc không làm (theo Thomas Dye) [30, tr. Tại Việt Nam, một số học giả cũng đưa ra khái niệm về chính sách công. Tác giả Nguyễn Hữu Hải, trong tác phẩm "Hoạch định và phân tích chính sách công" đã đưa ra khái niệm: Chính sách công là kết quả của ý chí chính trị của Nhà nước được thể hiện bằng một tập hợp các quyết định có liên quan với nhau, bao hàm trong đó định hướng mục tiêu và cách thức giải quyết những vấn đề công trong xã hội [5, tr. Điều 2, Nghị định số 34/2016/NĐ-CP ngày 14/5/2016 của Chính phủ Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật đã nêu chính sách công “là định hướng, giải pháp của Nhà nước để giải quyết vấn đề của thực tiễn nhằm đạt được mục tiêu nhất định”.
Chính sách công trong trường hợp Việt Nam có thể được định nghĩa theo cách tiếp cận của PGS.TS Hồ Việt Hạnh: “Chính sách công là những quyết định của chủ thể được trao quyền lực công nhằm giải quyết những vấn đề vì lợi ích chung của cộng đồng”. Khái niệm quản lý đô thị Quản lý đô thị là một khái niệm hay được sử dụng liên quan đến các hoạt động có tính chất kiểm soát và tổ chức môi trường sống tại đô thị. Quản lý đô thị được hiểu là quá trình tác động tổng hợp của chủ thể quản lý vào các hoạt động của đô thị bằng hệ thống các biện pháp, công cụ, cơ chế, chính sách. để huy động mọi nguồn lực nhằm thay đổi hoặc duy trì để phát triển các hoạt động đó theo mục tiêu của chính quyền đô thị.3 Chính sách quản lý đô thị Chính sách quản lý đô thị là tổng thể các quan điểm, mục tiêu và các giải pháp được chính quyền đô thị lựa chọn và sử dụng nhằm huy động mọi nguồn lực để duy trì hoặc điều chỉnh các hoạt động đô thị thông suốt nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và kiểm soát quá trình tăng trưởng đô thịổn định theo mục tiêu kinh tế - xã hội của chính quyền thành phố.
Thực hiện chính sách Thực hiện chính sách là toàn bộ quá trình chuyển giao từ mong muốn của chủ thể nhằm đưa định hướng, mục tiêu của mình thành hiện thực đối với các đối tượng chịu tác động nhằm đạt mục tiêu định hướng. Tổ chức thực hiện chính sách theo cách tiếp cận hiện nay gồm 5 bước cụ thể như sau: - Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách; - Phổ biến, tuyên truyền chính sách; - Phân công phối hợp thực hiện chính sách; - Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách; - Đánh giá tổng kết rút kinh nghiệm; 1.5 Mục tiêu của chính sách công Chính sách công tại Việt Nam phải đóng góp thực hiện mục tiêu của Đảng Cộng Sản Việt Nam: Độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội là mục tiêu, lý tưởng của Đảng từ trước đến nay, đặc biệt là trong bối cảnh có nhiều thay 8 Luan van đổi nhanh chóng của tình hình kinh tế và chính trị thế giới hiện nay, cũng như quá trình phát triển kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế của đất nước. Phục vụ mục tiêu An sinh xã hội, công bằng, dân chủ, văn minh. Chính sách quản lý đô thị quốc gia Năm 2020, toàn quốc có 862 đô thị (năm 2015 là 787 đô thị).
Tỷ lệ đô thị hóa đạt 40%. Khu vực đô thị đã thực sự trở thành động lực, đầu tàu phát triển kinh tế xã hội của các vùng và cả nước, đóng góp khoảng 70% GDP cả nước, chiếm tỷ trọng chi phối trong thu ngân sách, xuất khẩu, sản xuất công nghiệp. Theo định hướng phát triển đô thị đến năm 2025, cả nước có khoảng 1. Bên cạnh việc ra đời của Luật Quy hoạch có hiệu lực từ ngày 1-1- 2019 thể hiện sự tích hợp, lồng ghép trong các loại đồ án quy hoạch; Luật Kiến trúc có hiệu lực từ ngày 1-7-2020, nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến đô thị đã được ban hành.
Nhiều chiến lược quan trọng có nội dung liên quan đến đô thị đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và đang được thực hiện như: Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2020; Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu; Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh thời kỳ 2011 - 2020 và tầm nhìn đến năm 2050. Trong thời gian gần đây, Bộ Xây dựng đã tập trung nghiên cứu điều chỉnh Chiến lược phát triển đô thị quốc gia; xây dựng Chương trình phát triển đô thị quốc gia giai đoạn 2021 - 2030; triển khai Kế hoạch phát triển đô thị tăng trưởng xanh; triển khai Đề án “Phát triển các đô thị Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu” nhằm lồng ghép những nội dung về ứng phó với biến đổi khí hậu vào các văn bản quy phạm pháp luật cũng như vào các định hướng quy hoạch hệ thống đô thị quốc gia đến năm 2025 và quy hoạch chung các đô thị; điều chỉnh và ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch 9 Luan van xây dựng. Nhìn chung, các định hướng, chiến lược, chương trình, kế hoạch phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật đô thị được xây dựng, điều chỉnh theo hướng phù hợp với thực tiễn và đáp ứng các yêu cầu của phát triển bền vững, ứng phó với biến đổi khí hậu và tăng trưởng xanh. Nhiều đồ án quy hoạch đô thị được lập, 100% số đô thị có quy hoạch chung.
Đây là những định hướng tốt cho các đô thị phát triển trong tương lai, đồng thời làm cơ sở cho việc lập các đồ án quy hoạch phân khu (chiếm khoảng 70%) và quy hoạch chi tiết (chiếm khoảng 35% tổng số diện tích đất xây dựng đô thị). Bên cạnh đô thị, khu vực nông thôn cũng được quan tâm đáng kể, trên 99% số xã có quy hoạch xây dựng nông thôn mới. Chất lượng nhiều đô thị được nâng cao nhanh chóng, từ nhà ở đến hệ thống hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ xã hội. Nhiều không gian xanh được mở rộng, nhiều khu thương mại, dịch vụ và giải trí được xây dựng.
Nhiều tuyến giao thông được xây dựng mới và nâng cấp (đường cao tốc, đường trên cao hay các tuyến tàu điện ngầm). Người dân đô thị được cung cấp nước sạch với tỷ lệ khoảng 88% qua hệ thống cấp nước tập trung. Công tác thu gom và xử lý rác thải đạt tỷ lệ khoảng 86%. Diện tích bình quân sàn nhà ở toàn quốc đạt 24,25m2/người.
Chất lượng các công trình xây dựng về cơ bản được bảo đảm, đáp ứng được nhu cầu của người dân đô thị. Mục tiêu của chính sách quản lý đô thị quốc gia hiện nay với mục tiêu cụ thể: Mục tiêu tổng quát Phát triển đô thị Việt Nam phát triển bền vững; đảm bảo chất lượng sống của người dân đô thị ngày một được cải thiện; xây dựng cơ sở hạ tầng kĩ thuật, xã hội phù hợp, đồng bộ, hiện đại; có môi trường sống trong sạch, an toàn; có nền kiến trúc đô thị tiến tiến, giàu bản sắc văn hóa; có mối quan hệ và vị thế xứng đáng, có tính cạnh tranh cao đối với khu vực và quốc tế; đồng 10 Luan van thời, đến năm 2050 đô thị Việt Nam phát triển mạnh theo mạng lưới đô thị; đảm bảo về mọi mặt kinh tế - xã hội, an ninh – quốc phòng,. Các vùng đô thị hóa cần phát triển một cách năng động, thịnh vượng, sáng tạo, kinh tế vững mạnh và phù hợp với điều kiện thực tiễn, đảm bảo mối liên kết phát triển hài hoà giữa các vùng; giữa khu vực đô thị và nông thôn; Mục tiêu cụ thể Tập trung nguồn lực, thu hút vốn đầu tư phát triển các đô thị lớn, đô thị cực lớn làm đầu tàu thúc đẩy phát triển các vùng kinh tế trọng điểm, các đô thị lớn có vị thếchủ đạo trong chiến lược phát triển KT – XH chung của đất nước; Bên cạnh đó, cần chú trọng đầu tư xây dựng, phát triển các đô thị trung bình và nhỏ có vai trò là đô thị trung tâm, đô thị chính tại các địa phương, đảm bảo việc phân bố hợp lí hệ thống đô thị giữa các vùng, giữa khu vực đô thị và nông thôn; là mắt xích quan trọng trong hệ thống đô thị trong tương lai. Xây dựng đồng bộ và từng bước hiện đại hóa hệ thống kết cấu hạ tầng đô thị trên cả nước, chú trọng hoàn thiện mạng lưới giao thông đô thị, đảm bảo sự đáp ứng hệ thống nước sinh hoạt, nước thoát, điện và các vấn đề môi trường như rác thải,…nhưng phải duy trì được bản sắc và văn hóa Xây dựng và đảm bảo các chỉ tiêu phát triển đô thị, chỉ tiêu về chất lượng sống của người dân đô thị ngày càng được nâng cao theo yêu cầu phát triển của từng giai đoạn.
Chính sách quản lý đô thị tại thành phố Đà Nẵng Sau 18 năm thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa IX về xây dựng và phát triển thành phố Ðà Nẵng trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Ðà Nẵng đã có bước phát triển mạnh mẽ, trở thành một thành phố năng động, sáng tạo, khai thác tốt các tiềm năng, thế mạnh, có sức lan tỏa đối với các địa phương miền Trung - Tây Nguyên và cả 11 Luan van nước. Ðà Nẵng cùng một số địa phương được Quốc hội đồng ý cho phép thí điểm không tổ chức HÐND cấp quận, huyện, phường. Ðây chính là một mô hình phù hợp tính chất quy mô của thành phố Ðà Nẵng, phù hợp việc phân cấp trong quản lý đô thị. Trên cơ sở đó, Thành phố chủ động sắp xếp bộ máy quản lý nhà nước theo hướng tinh gọn, phù hợp từng vị trí việc làm, năng lực, trình độ, phẩm chất của mỗi cán bộ, công chức, viên chức.