Chương 1 TONG QUAN VAN DE NGHIÊN CỨU 1. Giới thiệu loài cây Mun. ‘Ten Việt Nam: Mun Tên tiếng Anh: Ebony Ten khoa học: Diospyras mun A. ex Lecomte Ho This danh pháp khoa học: Ebenaceae ‘Theo thông tin từ trang web chuyên về thực vật Jstor plant science, cây Mun được.
một nhà khoa bọc người Pháp phát hiện tai Phan Rang, Việt Nam năm 1924. Hiện tiêu bản của loài cây này ở nước ngoài được lưu giữ tại Bảo tàng thực vật Paris và ‘Trung tim sinh học và vườn thực vật Đại học Hamburg (CHLB Đức) "Đặc điễm hình thái Man là cây gỗ nhỡ, rụng lá, cao 7-18 m, đường kinh đến 0,3 m bay hơn, cảnh nhãnh nhẫn, tán rậm. Vỏ ngoài đen, nứt dọc nông. Lá đơn mềm, mọc cách, hình trứng.
nhọn, gần giữa và gân bên nổi rõ, di $56.5 em: rộng 2:22 em, khi khô có màu den, Hoa nhỏ, mẫu ving đơn tinh; hoa đực mọc thành sim 3-5 hoa ở nách á, hoa cái mọc đơn độc. Hoa đực có đài hợp, hình cốc ngắn, ở phần trên chia thành 4 thay, màu lục. Trảng hợp thành ống, dài Š mm, ở trên chia thành 4 thay mẫu vàng. Nhỉ 8; ‘bao phan hình mũi dùi, dài khoảng 3 mm.
Quả nhỏ, đường kính 1,5-2 cm nhẫn, den, v6 diy, mang đãi tổn ti xẻ 4 thuỷ [8] Mùa hoa Mun thường vào tháng 7. Mun tái sinh bằng hạt và chỗi, nhất là chỗi rễ ở gần gốc. "Phân bố Cay Mun mọc rải rác hay thành từng đám trong tring cây bụi cao rim, chịu hạn ở ving núi đá vôi. Cây thấy mọc tự nhi tại Lào và một số vùng ở Việt Nam 4 như Khánh Hòa (Vạn Ninh, Ninh Hòa, Diễn Khánh, Cam Ranh: xã Cam Thịnh Dong), Ninh Thuận (Phan Rang-Tháp Chim) Công dụng Lai sỗ Mun khi khô có mào đen bồng, cổng và bỀn nên khổ gì công, thường dùng làm đồ gỗ quý, thủ công mĩ nghệ cao cấp.
Quả va lá ding để nhuộm den lụa. Các nghiên cứu vỀ gieo wom cây thân gỗ Đối với công tác gieo ươm cây gỗ, trong giai đoạn cây mim và cây non được coi là giai đoạn khó khăn nhất đời sống của cây, do đó các nhà lâm học chú yếu «qn tâm đến ảnh hưởng của một số nhântổ sinh thi như ảnh sing, in hop ruột bau, kích cỡ túi bầu và chế độ chăm sóc đến sinh trưởng của cây con và tiêu chain cây giếng xuất vườn 1. Ảnh hướng của việc xử lý hạt giỗng tối này mim của hạt Hạt của nhiều loài cây gỗ nảy mim dễ dàng khi có điều kiện thuận lợi về độ ẩm và nhiệt độ. Sự nảy mắm chậm trễ và không đều ở vườn ươm là một khó khăn.
lớn trong sản xuất cây con (Bonner, 1974 (din theo Willan, 1992)), Tuy nhiền, loài cây khác nhau hạt sẽ có thời kỳ ngũ ở mức độ khác nhau, cin áp dụng các biện pháp xử lý hạt để làm cho hạt này mim với tỷ lệ cao, đồng đều tong thời gian ngắn nhằm tiết kiệm được thời gian và chỉ phí, thời gian tạo cây con. Xử lý hạt giống bing cách ngâm các chế phẩm ngoài tác dụng kích thích hat nảy mim thì còn được xem như là cách làm giàu cúc nguyên tổ dịnh đường cho hạt. Dự trữ chất dinh dường trong hạt là nguồn nguyên liệu để xây dựng cơ thể cây con và dự trữ đó “quyết định ở mite độ đáng kể thành công của cây con trong cuộc đẫu tran tìm thức ăn và nước. Vi vay, đã có nhiều nghiên cứu nhằm tìm phương pháp xử lý hữu hiệu để đảm bảo hat diy mim nhanh và đồng trong vườn ươm.
Ở Ấn Độ, ngâm hạt ong khoảng từ 2 ~ 48 giờ tuỷ theo loài cây đãlảm cho hat Acacia mearnsii này mam nhanh hơn (Pattanath, 1982 (din theo Willan, 1992). Ngâm hạt trong dung dich nước Ấm có pha nguyên tổ vi lượng mangan, clorua 0,01 ~ 0.059%; CuSO4 0,004 ~ 0,2%; acid borie hay borax 0,02 ~ 0,03%; ZnSO4 0,01 ~ 0,02%. để làm 5 giàu chất dịnh dưỡng cho cây, Xứ lý hạt bing chất digt nim, vi dụ như TMTD (Tetrametyl tiưnam disulfate) theo tà gu của Nezgovorov có tác dụng phòng nắm bệnh (din theo Grodzinxki, Grodzinxki, 1981). Willan (1992) thi nghiệm với hạt Robinia, công thức xử lý tốt nhất đã làm cho tỷ lệ này mim cao hơn 10 lẫn so với đối chứng sau 10 ngày gieo, Sự này mm của Eucalyptus delegatensis tốt hơn khi được xử lý bằng id Giberclic.
Hạt Leueaena hoàn toàn không này mằm ở đối chứng không xử lý, sau khí ngâm 24 giờ trong nước lạnh, ngẫm 2 phút trong nước sôi Jim 60% sau 13 ngày. Ở Việt Nam, một nghiên cứu cho thấy rằng xử lý hat bằng cách ngâm vào dung dịch các nguyên tổ vi lượng như Bo, Mangan, Kẽm riêng lẻ và phối hợp ở nông độ 10 - I5mgfl trong 24 giờ đã có tác dụng làm tăng sức nảy mim và tỷ lệ nảy mim của hạt Thông nhựa so với đối chứng. Mangan dùng phối hợp với Bo làm tăng kha năng, chịu đơng của cây mim đối với inh trạng thiểu nước, không có hiện tượng cây héo khi độ âm đất xuống tới 10,8% (Nguyễn Ngọc Tân, Nguyễn Lương Ngọc, Nguyễn , 1973). Hạt được ngâm trong nước hay những dung dịch Khác như Giberelin (GA3) thường với nồng độ 0,1 ~ 0.5% cũng cho tỷ lệ nay mim cao hơn nhiều so với công thức đối chứng (Trương Mai Hồng, 2003).
“heo Lê Đình Khả (1991) hat Lim xanh có tỷ lệ này mắm là 100% khi cắt một phần v6 hạt và ngâm 5 giờ trong nước dm 40°C. Đổi với những hạt có vỏ cứng như hạt Gõ đỏ (Afzelia xylocarpa) và Gõ mật (Sindora siamensis) cần dùng tic động cơ giới phá bỏ một phần lớp vỏ cứng sau đó ngâm hạt vào nước có nhiệt độ 30°C trong 48 giờ rồi cho nảy mim ở 30°C đạt tỷ lệ nay mim là 9 4 và 94% côn những hạt không xử lý thi có tỷ lệ nảy mim chỉ là 25¢ và 9%. Hat Mung hơn đào (Cassia javanica) được chà nhám và ngâm trong nước ở 30°C có tỷ lệ nảy mầm là 94% trong khi đối chứ ng chỉ la 5% (Trương Mai Hồng, 2003. Trung tâm khuyển nông Quốc gia đã khuyến cáo xử lý hạt bằng nước Am 35 ~ 40'C trong thời gian 3 ~ 4 giờ d6i với Tếch (Tectona grandis), hay nước nóng 70 — 80°C trong thời gian 2- 3 giờ đối với hạt Trim den (Canarium nigrum) sau đó rửa chua và dem ủ cho nứt nanh rồi đem gieo (www.
6 Do hại Mun nhẹ, mỏng nên không phải xử lý bằng phương pháp cơ giới, do đồ đề tài sẽ xử lý hạt bằng phương pháp hoá học, ngâm ủ bằng các chế phẩm có. chứa thành phần là các nguyên tố vi lượng hay các chất kích thích sinh trưởng.2, Ảnh hướng của chế độ ánh sing dén sinh trưởng cña cây con Ánh sáng rit cần cho sự sinh trưởng của cây vì nó ảnh hưởng trực tiếp tới cquả trình quang hợp của thực vat. Nếu thiếu ánh ing cdy vẫn sinh trường nhưng khi đô xảy ra hiện tượng mọc ving, cây có mau trắng vàng vi không tổng hợp được điệp Ive, thời kỳ phân hoá chậm lại, ngược lạ khi cường độ ánh sáng cao giải đoạn dan của tẾ bảo kế thúc sớm nên cây thường thấp (Trương Mai Hồng, 20054). Cây con trong vườn ươm cần được bảo vệ tránh khỏi các ảnh hưởng của thời tiết không thuận lợi bên ngoài cho đến khi chúng đủ sức chịu đựng.
Che bóng sẽ làm giảm. lượng nước bốc thoát hơi nước từ cây con và làm giảm nhiệt độ. Mite độ che bóng, cho cây con tuy thuộc vào đặc điểm sinh thái của loài và sự biển đổi của cây con trong quá trình sinh tưởng của chúng. Trong trường hợp cây con được che bóng.
‘qua diy có thể bị còi cọc, sinh trưởng chậm hay mọc cao, thân yếu, bại Khi nghiên cứu về sinh thái hạt giống và sinh trưởng của cây gỗ non, Ekta và Singh (2000) đã nhận thấy rằng cường độ ánh sing có ảnh hưởng rõ rột đến sự nay mầm, t lệ sống sốt và sức sinh trưởng của cây con. Bên cạnh đó, độ khép tin của quần thụ cũng ảnh hưởng rỡ rệt đến mật độ và sức sống của cây con (Orlov,1951; Alekseev, 1934 và Makxinov, 1971) (Dẫn theo Nguyễn Văn Thêm, 1992) “Theo Sasaki và Mori (1981), một số loài như Shorea talura, Sovalis, Hopea Äelferei va Vatica odorata bj ee chế sinh trưởng khi bị chiếu sing với cường độ trên 50% ánh sing toàn phần trong giai đọan đầu ở vườn ươm, Trong 6 thắng đầu, lộc che bóng không ảnh hưởng đến sự sinh trường của cây con Diu song ning nhưng từ thắng 6 tr đi th cây bị ảnh hướng rõ ột chỉ che 25 ~ 50% cho thấy cây sinh trường vượt tội so chong che hay che trên 50% ánh sing (Nguy Tuấn Bình, 2002). Theo Vũ Thị Lan (2007) trong nghiên cứu v nh hưởng của một số nhân tổ sinh thái đến sinh trưởng cây con Gõ đ 6 tháng tubi 7 trong vườn ươm cho thấy, din che thích hợp cho GB tong 6 thing đầu thích hợp nhất 25-50%. NÌ in chung các kết quả nghiên cứu đều cho thấy che bóng là cin thết ho sự sinh trưởng của cây con so trong giai đoạn vườn ươm, tuy nhiên mức độ che bồng tố ưu là phụ thuộc vào từng loài Đối với cây con Mun thưởng mọc trong trảng cây bụi cao rậm, do đó thử.
"nghiệm các mức che ảnh sing dé có th giúp cây con sinh trưởng và phát iển tốt là cẩn thiết 1. Ảnh hưởng của thành phần hỗn hợp ruột bau đến sinh trưởng cây con Hn hợp một bau được coi như là giá đỡ và chứa chất dinh dưỡng muỗi cây đảm bảo cây phát iển trong giai đoạn vườn ươm. Chit lượng của hỗn hợp ruột bi là một trong các yếu tổ quan trọng nhất ảnh hưởng đến sinh trường của cây con Mot hợp đất tốt hội đủ các điều kiện lý - hoá tính giúp cây con sinh trưởng khoẻ. Một hỗn hợp đắt với đầy di các chit dinh dưỡng nhưng nếu các tỉnh chit vật lý, chế độ nước không thuận lợi thì cây trồng cũng không sinh trưởng tốt.
Tinh chất vat lý của đất bao gồn: thành phin cúc cắp hạt đt, cấu trúc đất, độ xốp, độ thoáng khí, độ âm đắc, Tinh chit hóa học của đt bao gồm: chất hữu cơ trong đất, khả năng hip phụ của đất, các nguyên tổ định đường có trong đất, mức độ dễ tiêu của chúng, trong dit, khả năng trao đổi Cation và Anion của đất đối với cây trồng. Hỗn hợp ruột bau thay đổi tùy theo loài cây và phải có các đặc điểm sau: hỗn hợp phải nhẹ, nhưng phi đủ độ chặt để cây con được vững chắc khi vận chuyển; đủ dinh dưỡng, Không thay đổi tính chất cho đến khi xuất vườn,.