PHẦN MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài và câu hỏi nghiên cứu Cùng với sự phát triển của lực lƣợng sản xuất và sự hỗ trợ đắc lực của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật trên thế giới, khối lƣợng hàng hóa và sản phẩm vật chất đƣợc sản xuất ra ngày càng nhiều. Do khoảng cách trong các lĩnh vực cạnh tranh truyền thống nhƣ chất lƣợng hàng hóa hay giá cả ngày càng thu hẹp, các nhà sản xuất đã chuyển sang cạnh tranh về quản lý hàng tồn kho, tốc độ giao hàng, hợp lý hóa quá trình lƣu chuyển nguyên nhiên vật liệu và bán thành phẩm, … trong cả hệ thống quản lý phân phối vật chất của doanh nghiệp. Quá trình cung cấp dịch vụ logistics gắn liền cả quá trình nhập nguyên, nhiên vật liệu làm đầu vào cho quá trình sản xuất, sản xuất ra hàng hóa và đƣa vào các kênh lƣu thông, phân phối để đến tay ngƣời tiêu dùng cuối cùng. Việc phát triên dịch vụ logistics giúp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thiểu chi phí trong quá trình sản xuất, tăng cƣờng sức cạnh tranh cho các doanh nghiệp; tác dụng tiết kiệm và giảm chi phí trong hoạt động lƣu thông phân phối; góp phần gia tăng giá trị kinh doanh của các doanh nghiệp vận tải giao nhận; góp phần mở rộng thị trƣờng trong buôn bán quốc tế; Dịch vụ logistics phát triển góp phần giảm chi phí, hoàn thiện và tiêu chuẩn hóa chứng từ trong kinh doanh quốc tế.
Muốn có giải pháp xác đáng, ngoài việc nghiên cứu thực trạng phát triển của dịch vụ logistics ở Việt Nam, tìm ra những hạn chế, những vấn đề còn tồn tại để khắc phục, Việt Nam cần phải tham khảo quá trình phát triển dịch vụ logistics của những nƣớc đi trƣớc, đặc biệt là các nƣớc trong khu vực Châu Á- là những quốc gia không chỉ có nhiều nét tƣơng đồng mà còn có mối liên hệ chặt chẽ với quá trình phát triển dịch vụ logistics ở Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế khu vực và toàn cầu. Đề tài lựa chọn nghiên cứu phát triển dịch vụ logistics ở Singapore là những nƣớc có sự phát triển dịch vụ logistics khá đa dạng và ở các nấc thang phát triển khác nhau từ kiến tạo đến hoàn thiện và phát triển bền vững. Một trong những kinh nghiệm quan trọng dẫn đến sự thành công đối với lĩnh vực dịch vụ logistics của Singapore là vai trò của Chính phủ. Chính phủ Singapore 1 z nhận thức rất rõ vai trò của dịch vụ logistics đối với sự phát triển của quốc đảo này cũng nhƣ nhận thức đầy đủ thế mạnh, điểm yếu, cơ hội và đe dọa đối với hệ thống logistics quốc gia.
Những thế mạnh nổi bật của hệ thống logistics quốc gia Singapore là: kết cấu hạ tầng hiện đại đứng hàng đầu thế giới; khả năng kết nối trong toàn bộ hệ thống cả về vật chất, thông tin và tiền tệ là hoàn hảo; lực lƣợng lao động đƣợc đào tạo ở trình độ cao về kiến thức, kỹ năng và khả năng sử dụng tiếng Anh thành thạo. Chính phủ Singapore cũng nhận thức đƣợc những hạn chế cơ bản của hệ thống là: thị trƣờng nội địa có quy mô nhỏ với chi phí hoạt động tƣơng đối cao (do tiền đất và chi phí nhân công cao); các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Logistics có quy mô vừa và nhỏ; thị trƣờng đƣợc phân khúc thành rất nhiều đoạn nên không có lợi thế về quy mô… Ở Việt Nam, lĩnh vực dịch vụ logistics đƣợc xác định là lĩnh vực dịch vụ có tiềm năng, lợi thế cần phát triển mạnh, là ngành dịch vụ “cơ sở hạ tầng” cần tập trung phát triển có trọng điểm. Dịch vụ logistics đƣợc coi là yếu tố then chốt thúc đẩy phát triển sản xuất hệ thống phân phối các ngành dịch vụ khác và lƣu thông hàng hóa trong nƣớc và xuất nhập khẩu. Việc nghiên cứu phát triển dịch vụ logistics từ các quốc gia này có thể giúp Việt Nam có đƣợc định hƣớng và giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy nhanh sự phát triển dịch vụ logistics quốc gia trong quá trình mở cửa nền kinh tế.
Vì vậy, em xin chọn vấn đề “Phát triển dịch vụ Logistics tại Singapore- Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu cho Luận văn thạc sỹ chuyên ngành Kinh tế quốc tế. Câu hỏi nghiên cứu 1. Dịch vụ logistics là gì? Vai trò phát triển dịch vu logistics ? 2. Dịch vụ logistics ở Singapore phát triển nhƣ thế nào? Những điểm mạnh, điểm yếu, yếu tố dẫn đến thành công và hạn chế trong phát triển dịch vụ logistics ở Singapore? 3.
Những bài học kinh nghiệm nào có thể rút ra từ thực tế phát triển dịch vụ logistics của Singapore cho Việt nam? 2 z 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu tổng quát của Luận văn là rút ra các bài học kinh nghiệm từ sự phát triển dịch vụ logistics ở Singapore để đƣa ra các đề xuất nhằm phát triển dịch vụ logistics Việt Nam. Để đạt tới mục đích tổng quát đó, các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể đƣợc đặt ra là: - Tổng quan lý luận cơ bản về phát triển dịch vụ logistics. Trong đó, đặc biệt nhấn mạnh đến các vấn đề lý luận về dịch vụ logistics và phát triển dịch vụ logistics ở giác độ vĩ mô là hệ thống logistics quốc gia.
- Phân tích thực trạng và đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, yếu tố dẫn đến thành công và hạn chế trong phát triển dịch vụ logistics ở Singapore. - Rút ra bài học nhằm phát triển dịch vụ logistics Việt Nam. - Đánh giá tổng quan tình hình phát triển dịch vụ logistics của Việt Nam, nhận định những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của tình trạng đó. - Đƣa ra phƣơng hƣớng và một số đề xuất nhằm phát triển dịch vụ logistics ở Việt Nam.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu của Luận văn là những vấn đề phát triển dịch vụ logistics ở Singapore và Việt Nam trên giác độ vĩ mô. Luận văn đề cập đến vấn đề lý luận và thực tiễn về dịch vụ logistics, phát triển dịch vụ logistics quốc gia : thực trạng phát triển các yếu tố cấu thành hệ thống dịch vụ logistics ; nguyên nhân của thành công và hạn chế trong phát triển dịch vụ logistics ở Singapore; bài học kinh nghiệm rút ra và đƣa ra đề xuất nhằm phát triển dịch vụ logistics ở Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu : Về không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu những nhân tố cầu thành hệ thống dịch vụ Logistics: Hạ tầng cơ sở, khung thể chế, nhà cung cấp dịch vụ, ngƣời sử dụng dịch vụ logistics ở Singapore và Việt Nam. Về thời gian: Trong điều kiện thời gian và dung lƣợng của Luận văn, học viên chỉ tập trung nghiệp cứu sự phát triển dịch vu logistics của Singapore và Việt Nam Nội từ năm 2007 đến 2015 tầm nhìn 2020 và ở góc độ vĩ mô là chủ yếu.
Những đóng góp mới và kết câu Những điể m mới của đề tài đặt ra nghiên cứu Bài luận văn kế thừa và nghiên cứu về các vấn đề lý luận cơ bản về logistics và dịch vụ logistics. Bàn luận văn đánh giá trực trạng phát triển dịch vụ logistics ở Việt Nam hiê ̣n nay. Bao gồ m cả phân tích đánh giá cơ sở ha ̣ tầ ng “ phầ n cƣ́ng” và cả cơ sợ hạ tầng , “phầ n mề n” để phát triể n dich ̣ vu ̣ logistics ; chỉ ra những thành tƣ̣u ha ̣n chế , điể m ma ̣nh , điể m yế u , cơ hô ̣i , thách t hƣ́c đố i với dich ̣ vu ̣ của Viê ̣t Nam; Nguyên nhân của nhƣ̃ng yế u kém trong phát triể n. Bài luận văn phân tích yêu cầ u khả năng phát triên dich ̣ vu ̣ logistics của Viê ̣t Nam để đề xuấ t mu ̣c tiêu , quan đểm và phƣơng hƣớng phát triển dị ch vu ̣ đên năm 2020.
Đề xuấ t mô ̣t số giải pháp đồ ng bô ̣ để phát triể n dich ̣ vu ̣ Logistics dƣ̣a trên phƣơng hƣớng phát triể n kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tể của nƣớc ta giai đoạn đến năm 2020 và những năm tiếp theo. Kết cấu Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về phát triển dịch vụ Logistics. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu và khung phân tích. Chƣơng 3: Thực trạng phát triển dịch vụ Logistics ở Singapore.
Chƣơng 4: Kinh nghiệm phát triển dịch vụ Logisticscuar Singapore và bài học tham khảo ở Việt Nam 4 z CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ LOGISTICS 1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu Khoảng 20 năm trở lại đây, với vai trò ngày càng quan trọng trong việc quyết định khả năng cạnh tranh, dịch vụ logistics đã thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu. Trên thế giới, các nghiên cứu về phát triển dịch vụ logistics khá phong phú, liên quan đến nhiều khía cạnh của phát triển dịch vụ logistics và đƣợc thực hiện dƣới nhiều góc độ khác nhau.1 Các công trình nghiên cứu trong nƣớc *Các sách chuyên khảo chính Có thể nói, cuốn sách đầu tiên chuyên sâu về logistics đƣợc công bố ở Việt Nam là “Logistics - Những vấn đề cơ bản’”, do GS. Đoàn Thị Hồng Vân chủ biên, xuất bản năm 2003 (Nhà xuất bản Lao động - xã hội) , trong cuốn sách này, các tác giả tập trung vào giới thiệu những vấn đề lý luận cơ bản về logistics nhƣ khái niệm, lịch sử hình thành và phát triển của logistics, phân loại logistics, kinh nghiệm phát triển logistics của một số quốc gia trên thế giới. sau đó 3 năm, tác giả giới thiệu tiếp cuốn “Quản trị logistics” (Nhà xuất bản Thống kê, 2006) , cuốn sách tập trung vào những nội dung của quản trị logistics nhƣ khái niệm quản trị logistics, các nội dung của quản trị logistics nhƣ dịch vụ khách hàng, hệ thống thông tin, quản trị dự trữ, quản trị vật tƣ, vận tải, kho bãi.
Cả 2 cuốn sách chủ yếu tập trung vào các vấn đề lý luận về logistics và quản trị logistics, các nội dung thực tiễn của logistics là rất hạn chế, chủ yếu dừng ở mức giới thiệu nội dung thực tiễn tƣơng ứng (dịch vụ khách hàng, hệ thống thông tin, kho bãi.) của một số doanh nghiệp Việt Nam. Để đáp ứng nhu cầu học tập, nghiên cứu của đội ngũ giảng viên, học sinh, sinh viên và các nhà nghiên cứu trong và ngoài trƣờng, Đại học Thƣơng mại 6 biên soạn và giới thiệu giáo trình “Quản trị logistics kinh doanh” do TS. Nguyễn Thông Thái và PGS. An Thị Thanh Nhàn chủ biên (Nhà xuất bản Thống kê, 2011).