I. Tổng quan về bệnh sốt xuất huyết Dengue và tầm quan trọng của nghiên cứu
Sốt xuất huyết Dengue là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất tại Việt Nam hiện nay. Bệnh lây truyền nhanh chóng qua muỗi vằn và gây ra những tác động nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng cũng như gánh nặng kinh tế cho xã hội. Các tỉnh miền Nam, đặc biệt là Đồng Nai, được xem là vùng có nguy cơ cao về bệnh này. Kiến thức, thái độ và thực hành của dân số, đặc biệt là sinh viên y dược, đóng vai trò quan trọng trong việc phòng chống hiệu quả bệnh sốt xuất huyết. Nghiên cứu này nhằm khảo sát mức độ nhận thức và các biện pháp phòng chống thực tế của sinh viên trường Đại học Lạc Hồng, từ đó đưa ra những giải pháp cải thiện.
1.1. Đặc điểm lây truyền và dịch tễ học của bệnh
Bệnh sốt xuất huyết Dengue được truyền qua muỗi vằn (Aedes aegypti), đặc biệt hoạt động vào buổi sáng sớm và chiều tối. Virus Dengue có 4 chủng huyết thanh khác nhau. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng như sốt cao, đau đầu, đau cơ và có thể tiến triển thành chảy máu nặng. Dịch tễ học cho thấy Việt Nam là quốc gia có tỷ lệ mắc cao, nhất là vào mùa mưa. Hiểu rõ đặc điểm lây truyền giúp sinh viên áp dụng các biện pháp phòng chống hiệu quả.
1.2. Vai trò của sinh viên y dược trong phòng chống bệnh
Sinh viên ngành Dược và Tổ chức quản lý Dược là những nhân lực y tế trong tương lai, có trách nhiệm quan trọng trong việc tuyên truyền, giáo dục và nâng cao kiến thức cộng đồng về phòng bệnh. Họ cần nắm vững kiến thức về bệnh, duy trì thái độ tích cực và thực hành các biện pháp phòng chống đúng cách để trở thành gương mẫu cho xã hội.
II. Kiến thức của sinh viên về sốt xuất huyết Dengue
Kết quả nghiên cứu cắt ngang tại trường Đại học Lạc Hồng năm 2024 cho thấy 74,1% sinh viên tham gia có kiến thức tốt về bệnh sốt xuất huyết Dengue. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những khoảng trống trong nhận thức, đặc biệt là về thời gian hoạt động của muỗi vằn. Sinh viên nắm bắt tương đối tốt về đường lây truyền, triệu chứng bệnh và nhóm đối tượng dễ mắc bệnh. Nhưng một số vẫn còn nhầm lẫn về các khía cạnh cụ thể của bệnh. Giáo dục y tế tiếp tục là yếu tố quan trọng để cải thiện kiến thức toàn diện về bệnh này.
2.1. Những điểm mạnh trong kiến thức của sinh viên
Sinh viên có hiểu biết tốt về triệu chứng bệnh, đường lây truyền qua muỗi vằn, và nhận biết được tầm quan trọng của bệnh. Họ cũng nắm rõ một số biện pháp phòng chống cơ bản như dọn dẹp nơi ở, loại bỏ nước đọng. Tỷ lệ cao sinh viên có kiến thức tốt (74,1%) cho thấy chương trình giáo dục hiện tại đã có hiệu quả nhất định.
2.2. Những hạn chế và các lỗ hổng kiến thức
Mặc dù có kiến thức chung tốt, sinh viên vẫn nhầm lẫn về thời gian hoạt động của muỗi vằn. Một số chưa hiểu rõ về các chủng virus khác nhau, tiên lượng bệnh và quá trình phục hồi. Các lỗ hổng kiến thức này cần được bổ sung qua các chương trình tuyên truyền chuyên sâu và cập nhật thông tin liên tục.
III. Thái độ và nhận thức của sinh viên về phòng chống bệnh
Trong số 491 sinh viên tham gia nghiên cứu, 60,5% có thái độ tích cực đối với phòng chống sốt xuất huyết Dengue. Đa số nhận thức được mức độ nguy hiểm của bệnh và sẵn sàng tham gia vào các hoạt động phòng chống. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số quan điểm tiêu cực: một số sinh viên chưa tin tưởng vào khả năng phục hồi hoàn toàn của bệnh nhân, hoặc cho rằng người dân chưa biết cách phòng bệnh hiệu quả. Những thái độ này cần được thay đổi thông qua giáo dục và tuyên truyền sâu rộng.
3.1. Các thái độ tích cực của sinh viên
Đa số sinh viên có nhận thức tích cực về tầm quan trọng của bệnh và động lực cao trong việc tham gia phòng chống. Họ ủng hộ các chương trình giáo dục sức khỏe, sẵn sàng chia sẻ kiến thức với cộng đồng. Thái độ chủ động này là điểm mạnh để xây dựng lực lượng nhân lực quảng bá sức khỏe công cộng trong tương lai.
3.2. Những rào cản tâm lý và thách thức thái độ
Một số sinh viên chưa tin tưởng vào tiên lượng bệnh hoặc lo ngại về biến chứng nặng. Có ý kiến cho rằng người dân thiếu ý thức phòng bệnh. Những rào cản tâm lý này phản ánh nhu cầu cải thiện giao tiếp sức khỏe và truyền thông hiệu quả để tăng cường lòng tin vào bệnh và biện pháp phòng chống.
IV. Thực hành phòng chống và khuyến nghị cải thiện
Kết quả cho thấy chỉ 52,5% sinh viên có thực hành tốt trong phòng chống sốt xuất huyết Dengue. Các biện pháp phòng chống chủ yếu tập trung vào dọn dẹp rác thải và mặc quần áo tay dài. Tuy nhiên, một số biện pháp hiệu quả khác như sử dụng lưới chống muỗi, thuốc chống muỗi hoặc bẫy muỗi chưa được áp dụng rộng rãi. Khoảng cách giữa kiến thức (74,1%), thái độ (60,5%) và thực hành (52,5%) cho thấy cần có can thiệp cụ thể để chuyển hóa kiến thức và thái độ thành hành động thực tế.
4.1. Các biện pháp phòng chống hiện tại và hiệu quả của chúng
Dọn dẹp rác thải và loại bỏ nước đọng là những biện pháp phổ biến nhất được sinh viên thực hiện. Mặc quần áo tay dài cũng được áp dụng để giảm tiếp xúc với muỗi. Tuy nhiên, những biện pháp khác như sử dụng lưới chống muỗi, thuốc xịt, hoặc cài đặt lưới cửa sổ chưa trở thành thói quen thường xuyên. Cần khuyến khích và hỗ trợ sinh viên áp dụng đa dạng biện pháp để nâng cao hiệu quả.
4.2. Các giải pháp và khuyến nghị cải thiện thực hành
Cần tăng cường tuyên truyền về các biện pháp phòng chống mới và hiệu quả. Các chương trình giáo dục sức khỏe tại trường cần được bổ sung thực hành để học sinh trực tiếp áp dụng các biện pháp. Hỗ trợ vật chất (cấp lưới, thuốc) cũng là yếu tố quan trọng. Thêm vào đó, cần khuyến khích sinh viên trở thành tuyên truyền viên cộng đồng để nâng cao ý thức phòng bệnh ở mức độ rộng hơn.
