chương 1 đã nhấn mạnh sự quan trọng của việc kiểm toán TSCĐ trong BCTC của doanh nghiệp, nhấn mạnh vai trò của nó trong việc đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy của BCTC. Mục tiêu nghiên cứu được xác định rõ ràng, bao gồm việc hoàn thiện quy trình kiểm toán TSCĐ tại PACO, phân tích thực trạng hiện tại và đề xuất giải pháp cải tiến. Các câu hỏi nghiên cứu đã được đặt ra để điều tra cơ sở lý luận, quy trình thực hiện và các giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm toán. Đối tượng nghiên cứu tập trung vào quy trình kiểm toán tại PACO, với phạm vi nghiên cứu bao gồm cả không gian và thời gian cụ thể.
Phương pháp nghiên cứu được đề xuất sẽ phân tích chi tiết quy trình kiểm toán hiện tại, đánh giá hiệu quả và hạn chế, đồng thời đề xuất các biện pháp cải tiến nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán và quản lý TSCĐ. 5 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 2. Tổng quan các nghiên cứu trước Hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số, các doanh nghiệp và tổ chức đã tận dụng những công nghệ hiện đại, phần mềm, và sự hỗ trợ từ trí tuệ nhân tạo nhằm tối ưu hóa quy trình kế toán và kiểm toán, giúp quản lý khối lượng dữ liệu khổng lồ một cách nhanh chóng và chính xác. Trước xu thế chuyển đổi số diễn ra ngày càng rõ rệt, tác giả đã nghiên cứu các tài liệu trong nước và quốc tế liên quan đến việc áp dụng hoặc không áp dụng trí tuệ nhân tạo trong kiểm toán.
Từ đó, tác giả xác định những kiến thức cần thiết để phát triển trong nghiên cứu của mình, đồng thời dựa trên đó để đánh giá tình hình thực tế kiểm toán TSCĐ trong quy trình kiểm toán BCTC tại PACO. Nghiên cứu nước ngoài Bài nghiên cứu “Những vấn đề về rủi ro kiểm toán tài sản cố định” của tác giả Popovici (2019) đã nhắc đến các rủi ro khi tiến hành kiểm toán TSCĐ mà KTV không thể tránh khỏi. Từ việc phân tích nguồn gốc của những rủi ro này, tác giả đã đưa ra những thủ tục kiểm toán nhằm đảm bảo rủi ro kiểm toán đã được xác định trước đó. Nhà nghiên cứu đề xuất một kiến nghị cho KTV trong quá trình kiểm toán như xem xét các sai sót trong kiểm toán năm trước vì nó có thể lặp lại, hiểu được việc đào tạo kế toán viên cũng như nghiệp vụ liên quan đến TSCĐ để phát hiện ra sai sót, gian lận Theo nghiên cứu Syrtseva S.
V và Cheban Yu.“ Approaches to auditing fixed assets in agricultural enterprises” Mục đích của kiểm toán TSCĐ là xác nhận tính chính xác của thông tin về giá trị TSCĐ, số tiền khấu hao TSCĐ đã trích, các hoạt động liên quan đến việc di chuyển TSCĐ, chi phí cải thiện và sửa chữa TSCĐ, cũng như kết quả định giá lại trong báo cáo kế toán và tài chính. Bài viết trình bày phương pháp kiểm toán TSCĐ trong các doanh nghiệp nông nghiệp, các phương pháp tiếp cận cải tiến để thực hiện, chương trình xác minh được đề xuất và các văn bản làm việc của KTV. Phương pháp tiến hành kiểm toán TSCĐ phải bao gồm đánh giá HTKSNB, lập chương trình và kế hoạch kiểm toán, thực hiện các thủ tục kiểm toán 6 và xác nhận độ tin cậy của thông tin về kế toán TSCĐ. Sự sắp xếp và phương pháp kiểm toán được phản ánh trong chương trình kiểm toán, đó là danh sách các hoạt động kiểm toán ở từng giai đoạn kiểm toán.
Theo yêu cầu của ISA 520, "Thủ tục phân tích", trong quá trình xác minh, KTV phải áp dụng các thủ tục phân tích các chỉ số và xu hướng tài chính quan trọng, đồng thời nghiên cứu thêm các sai lệch và tương tác xung đột với các thông tin có liên quan khác hoặc khác với số tiền dự kiến. Chương trình kiểm toán TSCĐ trong doanh nghiệp nông nghiệp được đề xuất phải bao gồm các bước sau: kiểm tra tính sẵn có và bảo quản TSCĐ của doanh nghiệp; kiểm tra tính đúng đắn của hoạt động kế toán thu nhập và thanh lý TSCĐ; kiểm tra tính đúng đắn của việc tính toán và phản ánh khấu hao TSCĐ; xác minh việc sử dụng và tái sản xuất TSCĐ; xác nhận số liệu về TSCĐ phản ánh trên BCTC. Vì vậy, phương pháp tiếp cận kiểm toán TSCĐ trong doanh nghiệp nông nghiệp cần bao gồm các thủ tục như: đánh giá HTKSNB đối với hoạt động liên quan đến TSCĐ tại doanh nghiệp; xây dựng chương trình kiểm toán; thực hiện thủ tục kiểm toán theo lĩnh vực xác minh; phát hiện lỗi và phát triển khuyến nghị loại bỏ chúng 2. Nghiên cứu trong nước Bài nghiên cứu của Võ Nguyễn Trung Hào năm 2015 với tiêu đề " Về quy trình kiểm toán khoản mục TSCĐ và CPKH tại Công ty TNHH Kiểm toán AS" đã mô tả quy trình kiểm toán TSCĐ qua ba giai đoạn chính: chuẩn bị, tiến hành và hoàn tất kiểm toán.
Trong bài nghiên cứu, tác giả đề xuất cải thiện sự kết nối giữa các thủ tục phân tích và kiểm tra chi tiết. Sau khi kết thúc quá trình kiểm toán, lãnh đạo doanh nghiệp kiểm toán cần rà soát kỹ các giấy tờ làm việc và đánh giá lại quá trình thực hiện kiểm toán để nâng cao chất lượng tổng thể. Tác giả Nguyễn Thị Quỳnh Trang, trong nghiên cứu " Quy trình kiểm toán TSCĐ trong kiểm toán BCTC" công bố trên Tạp chí Tài chính năm 2018, cũng tóm tắt quy trình kiểm toán TSCĐ thành ba giai đoạn chính: chuẩn bị, thực hiện và kết thúc. Qua phân tích quy trình tại các công ty kiểm toán, tác giả đưa ra các đề xuất như KTV nên kết hợp nhiều phương pháp trong việc kiểm tra HTKSNB, đồng thời tăng cường mối liên kết 7 giữa thủ tục phân tích và kiểm tra chi tiết.
Ngoài ra, lãnh đạo cần kiểm tra lại hồ sơ và đánh giá hoạt động của KTV sau khi cuộc kiểm toán kết thúc để đảm bảo chất lượng.Trong nghiên cứu của Võ Duy Trung (2024), tác giả đề cập đến việc phân loại sai tài sản vào tài khoản không phù hợp, dẫn đến sai lệch trong ghi nhận nguyên giá và chi phí khấu hao của tài sản cố định. Cụ thể, doanh nghiệp đã ghi nhận chi phí kinh doanh vào tài sản cố định vô hình. Sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, tác giả đã đánh giá quy trình kiểm toán tài sản cố định, làm rõ những ưu điểm, hạn chế cũng như nguyên nhân gây ra vấn đề. Ngoài ra, nghiên cứu còn bổ sung phương pháp khảo sát hồ sơ kiểm toán của khách hàng nhằm đánh giá việc kiểm toán viên đã áp dụng các thủ tục kiểm toán một cách đầy đủ trong quá trình thực hiện.
Trong khi đó, nghiên cứu của Tô Thị Hoàng Lộc (2022) về kiểm toán tài sản cố định và chi phí khấu hao trong báo cáo tài chính. Tại chi nhánh Deloitte Việt Nam, quy trình kiểm toán cũng được đánh giá thông qua phương pháp nghiên cứu định tính. Điểm khác biệt ở đây là tác giả đã triển khai các cuộc phỏng vấn cá nhân nhằm thu thập ý kiến từ các kiểm toán viên về những khía cạnh cụ thể trong kiểm toán tài sản cố định. Cách tiếp cận này đã giúp tác giả nâng cao hiểu biết và bổ sung thêm kiến thức về quy trình kiểm toán TSCĐ.
Xác định khoảng trống nghiên cứu Trong các nghiên cứu trong nước, tác giả Võ Nguyễn Trung Hào (2015) đã chỉ ra quy trình kiểm toán tài sản cố định (TSCĐ) qua ba giai đoạn chính: chuẩn bị, thực hiện, và kết thúc. Mặc dù bài nghiên cứu này đã đề xuất việc cải thiện sự kết nối giữa các thủ tục phân tích và kiểm tra chi tiết, nhưng vẫn còn thiếu các giải pháp cụ thể để tối ưu hóa quá trình này, đặc biệt là trong việc áp dụng công nghệ thông tin và tự động hóa trong quy trình kiểm toán. Tương tự, trong nghiên cứu của Nguyễn Thị Quỳnh Trang (2018), việc đề xuất kết hợp nhiều phương pháp kiểm tra HTKSNB chỉ dừng lại ở mức độ lý thuyết mà không có sự khảo sát thực tiễn sâu sắc về hiệu quả của các phương pháp này trong các doanh nghiệp cụ thể. Hơn nữa, các nghiên cứu chưa phân tích rõ ràng các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến quy trình kiểm toán TSCĐ, như thay đổi trong pháp luật và 8 môi trường kinh doanh.
Ngoài ra, Võ Duy Trung (2024) đã chỉ ra vấn đề phân loại sai tài sản, nhưng nghiên cứu không đi sâu vào việc phát hiện và xử lý sai sót này trong bối cảnh thực tế của các doanh nghiệp. Cách tiếp cận hiện tại còn thiếu sự liên kết với các khía cạnh như đào tạo và phát triển nghề nghiệp cho kiểm toán viên, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng phát hiện sai sót trong quy trình kiểm toán. Cuối cùng, tại chi nhánh Deloitte Việt Nam, mặc dù có nghiên cứu thông qua phương pháp phỏng vấn cá nhân, nhưng việc này vẫn chưa đủ để hiểu sâu về quy trình kiểm toán TSCĐ. Các phỏng vấn chỉ tập trung vào ý kiến cá nhân mà không có sự tổng hợp dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, dẫn đến việc chưa có cái nhìn toàn diện về những khó khăn mà các kiểm toán viên gặp phải trong thực tiễn.
Trong nghiên cứu nước ngoài, Popovici (2019) đã nêu ra các rủi ro trong kiểm toán TSCĐ, nhưng các giải pháp mà tác giả đưa ra lại thiếu tính thực tiễn và không có sự tham khảo đến các trường hợp cụ thể có thể gặp phải. Tương tự, nghiên cứu của Syrtseva S. và Cheban Yu. về các phương pháp kiểm toán TSCĐ trong doanh nghiệp nông nghiệp không cung cấp đầy đủ thông tin về các đặc thù trong từng ngành nghề khác nhau, cũng như chưa có sự phân tích rõ ràng về sự khác biệt trong quy trình kiểm toán giữa các nền văn hóa và hệ thống pháp luật khác nhau.
Tóm lại, các nghiên cứu hiện tại, cả trong nước và nước ngoài, vẫn còn tồn tại những khoảng trống đáng kể trong việc phát triển các giải pháp thực tiễn cho quy trình kiểm toán TSCĐ, từ việc áp dụng công nghệ cho đến sự đào tạo và phát triển nghề nghiệp cho KTV. Những vấn đề lý luận chung về kiểm toán khoản mục TSCĐ trong kiểm toán BCTC 2. Khái quát về kiểm toán khoản mục TSCĐ trong KiT BCTC 2. Vai trò của KiT TSCĐ trong KIT BCTC Kiểm toán tài sản cố định trong kiểm toán báo cáo tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc xác minh tính chính xác và đầy đủ của các tài sản này.