Chương I: Cơ sở lý luận chung về văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp Chương II : Thực tế văn hoá ứng xử trong Công ty Cổ phần Du lịch và Thương mại Phương Đông. Chương III: Một số giảp pháp xây dựng văn hóa ứng xử trong Công ty Cổ phần Du lịch và Thương mại Phương Đông. Sinh viên : Lê Thùy Dung -6- Lớp : VH 901 Tên đề tài: Tìm hiểu về văn hoá ứng xử trong Công ty Cổ phần Du lịch và Thương Mại Phương Đông B. PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HOÁ ỨNG XỬ TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Những vấn đề về văn hoá.1 Định nghĩa văn hoá VĂN HOÁ quả thật đã trở thành thuật ngữ rất quen thuộc trong cuộc sống của chúng ta, nhưng một khái niệm thống nhất về văn hoá cho đến nay vẫn còn là một vấn đề gây tranh cãi bởi có bao nhiêu nhà nghiên cứu là có bấy nhiêu định nghĩa, bấy nhiêu quan niệm về văn hoá.
Ở phương Đông, Văn hoá có nghĩa gốc là “ Văn trị giáo hoá ”, là cách cai trị mang hình thức đẹp đẽ kết hợp với giáo hoá. Ở phương Tây họ lại quan niệm Văn hoá là “ trồng trọt tinh thần ” ( Cultusanimi ), hay chính là việc giáo dục, bồi dưỡng cho con người những phẩm chất tốt đẹp. Con người chỉ có được văn hoá thông qua giáo dục dù là vô thức hay có ý thức. Văn hóa với ý nghĩa bao trùm nhất là chăm bón, vun trồng trí tuệ và sau này còn có cả yếu tố thiêng liêng, tôn thờ.
Có nghiên cứu cho rằng: “ Văn hoá là tất cả những gì phi tự nhiên ”, đây có lẽ là định nghĩa khái quát nhất và rộng lớn nhất. TSKH Trần Ngọc Thêm trong cuốn Cơ sở văn hoá Việt Nam thì “ Văn hoá là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích luỹ qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội”. Với các đặc trưng của nó là tính hệ thống, tính giá trị, tính nhân sinh và tính lịch sử. Theo một cách tiếp cận khác của tác giả Phan Ngọc trong tác phẩm Bản sắc văn hóa Việt Nam , NXB Văn học, “ Văn hoá là mối quan hệ giữa thế giới biểu tượng trong óc một cá nhân hay một tộc người với cái thế giới thực tại ít nhiều đã bị cá nhân này hay tộc người này mô hình hoá theo cái mô hình tồn tại trong biểu tượng.
Điều biểu hiện rõ nhất chứng tỏ mối quan hệ này, đó là văn hóa dưới hình thức dễ thấy nhất, biểu hiện thành một kiểu lựa chọn riêng của cá nhân hay tộc người, khác các kiểu lựa chọn của cá nhân khác, tộc người khác ”. Sinh viên : Lê Thùy Dung -7- Lớp : VH 901 Tên đề tài: Tìm hiểu về văn hoá ứng xử trong Công ty Cổ phần Du lịch và Thương Mại Phương Đông Theo Hồ Chí Minh: “ Vì lẽ sinh tồn cũng như vì mục đích cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương tiện, phương thức. Sử dụng toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá. Văn hoá là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn ”.
Nói theo nghĩa rộng, văn hoá là tất cả những giá trị tinh thần và vật chất mà con người đã sáng tạo ra trong quá trình lịch sử của mình, là cái biểu hiện trình độ của xã hội trong một giai đoạn lịch sử nhất định, là dòng chảy liên tục kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai. Tổ chức UNESCO định nghĩa: “ Văn hoá là một tổng thể những hệ thống biểu trưng chi phối cách ứng xử và sự giao tiếp trong một cộng đồng khiến cộng đồng ấy có đặc thù riêng ”.TS Đình Quang cũng đã nêu một khái niệm khá gần với cách tiếp cận trên: “ văn hoá – cái chìa khoá giải thích thế giới, phát triển các khả năng biểu hiện giao lưu sáng tạo và điều tiết những quan hệ ứng xử ”. Văn hoá là tất cả những gì con người sáng tạo nên theo dòng chảy của thời gian và sự khác biệt về không gian. Trong quá trình phát triển và tiếp biến với các nền văn hoá khác, những giá trị phù hợp với thời đại sẽ được giữ lại và tiếp tục phát huy, ngược lại những giá trị không phù hợp sẽ tự biến mất hoặc trở thành những “ hủ tục”.
Nhưng tất cả những giá trị văn hoá độc đáo ấy chỉ được hình thành khi có sự giao tiếp, ứng xử khéo léo, trao đổi qua lại giữa con người với con người, giữa con người với tất cả các thành phần khác trong tự nhiên và xã hội, nhằm mục đích phát triển bản thân, xây dựng các mối quan hệ, lao động sáng tạo và xây dựng một thế giới ngày càng tốt đẹp hơn. Bản chất của văn hoá là quá trình chuẩn mực hoá nhu cầu con người, từ những hình ảnh, biểu tượng, ngôn ngữ… để xây dựng nên mối quan hệ giữa con người với nhau: cha con, vợ chồng, làng xóm, bạn bè, đồng nghiệp… Thông qua sự giao tiếp và đặc biệt là ứng xử, bản chất con người được hình thành rõ nét và đây cũng chính là cơ sở, là cái nôi để hình thành nên VĂN HOÁ. Sinh viên : Lê Thùy Dung -8- Lớp : VH 901 Tên đề tài: Tìm hiểu về văn hoá ứng xử trong Công ty Cổ phần Du lịch và Thương Mại Phương Đông 1.2 Những nét đặc trưng của văn hoá Văn hoá mang tính tập quán: quy định những hành vi được chấp nhận hay không được chấp nhận trong một xã hội cụ thể. Có những tập quán đẹp, tồn tại lâu đời và đã trở thành truyền thống của dân tộc, góp phần khẳng định sự độc đáo khác biệt của nền văn hoá này so với nền văn hoá khác.
Ví dụ như tập quán “ mời trầu ” của người Việt Nam. Văn hoá mang tính cộng đồng: văn hoá không thể tồn tại do chính bản thân nó mà phải dựa vào sự tạo dựng, tác động qua lại và củng cố của mọi thành viên trong xã hội. Văn hoá như là một quy ước chung cho các thành viên trong cộng đồng, khiến cộng đồng ấy tuân theo một một cách rất tự nhiên mà không cần ép buộc. Nếu người nào đó làm khác đi sẽ bị cộng đồng lên án hoặc xa lánh cho dù những việc làm đó không trái với pháp luật.
Văn hoá mang tính dân tộc: Văn hoá tạo nên nếp suy nghĩ và lối hành động chung của một dân tộc mà những dân tộc khác không dễ gì hiểu được. Cùng một thông điệp nhưng ở những nền văn hoá khác nhau có thể mang ý nghĩa hoàn toàn khác nhau. Ví dụ như động tác vòng cái và ngón tay trỏ thành chữ O ở Mỹ có nghĩa là “Đồng ý - Ok ”, ở Nhật có nghĩa là tiền còn ở Tuynidi có nghĩa là “ Tao sẽ giết mày ”… Văn hoá có tính chủ quan: Con người ở các nền văn hoá khác nhau có suy nghĩ, đánh giá khác nhau về cùng một sự việc. Văn hoá có tính khách quan: Văn hoá thể hiện quan điểm chủ quan của từng dân tộc nhưng lại có cả một quá trình hình thành mang tính lịch sử, xã hội, được chia sẻ và truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của mỗi người.
Chúng ta có thể học hỏi và tìm hiểu về một nền văn hoá khác nhưng không thể biến đổi chúng theo ý muốn chủ quan của mình. Văn hoá có tính kế thừa: Vượt qua thời gian và không gian, văn hoá là sự sàng lọc và tích tụ của hàng trăm ngàn năm khiến cho văn hoá của một dân tộc trở nên phong phú, đa dạng và giàu có. Thế hệ đi sau lại bổ sung thêm những đặc trưng mới riêng biệt của mình vào nền văn hoá dân tộc, để rồi lại truyền lại cho thế hệ sau và cứ Sinh viên : Lê Thùy Dung -9- Lớp : VH 901 Tên đề tài: Tìm hiểu về văn hoá ứng xử trong Công ty Cổ phần Du lịch và Thương Mại Phương Đông thế, cứ thế… Văn hoá có thể học hỏi được: Một nền văn hoá đẹp không chỉ được kế thừa từ đời này sang đời khác mà còn phải do học hỏi mới có. Con người ngoài vốn văn hoá có được từ nơi sinh ra và lớn lên còn có thể tự học hỏi thêm từ những nền văn hoá khác.
Văn hoá luôn phát triển: Một nền văn hoá không bao giờ tĩnh tại và bất biến. Nó luôn tự thay đổi cho phù hợp với xu thế và thời đại mới. Trong quá trình phát triển của mình, nó vừa có thể giao thao tiếp biến với những bền văn hoá khác, vừa có tác động ảnh hưởng đến nền văn hoá khác. Khi nhận thức được những nét đặc trưng của văn hoá trên sẽ giúp chúng ta có một cách nhìn tổng thể, bao quát về văn hoá và xác định được những biểu hiện, vai trò của văn hoá trong đời sống xã hội nói chung và nhất là trong các hoạt động kinh tế nói riêng.
Ai đó đã nói “ Thời gian như nước qua cầu ”, trải qua bao nhiêu thế hệ, bao thăng trầm của lịch sử, bao sự đổi thay của thời đại, cho đến hôm nay, những người Việt Nam hiện đại vẫn không quên mang theo mình một hành trang vô giá trong hàng ngàn vạn thứ hành trang khi bước vào thế kỷ. Đó là kho tàng tục ngữ ca dao Việt Nam. Nhưng vấn đề sẽ được đề cập tới ở đây chính là nhờ vào kho tàng văn hoá dân gian ấy mà ông cha ta đã khéo léo dạy cho con cháu truyền thống ứng xử xã hội của người Việt Nam bằng một hình thức trao truyền độc đáo từ thế hệ này qua thế hệ khác ( nói như nhận định của tác giả Trần Thuý Anh trong cuốn Thế ứng xử xã hội cổ truyền của người Việt châu thổ Bắc Bộ qua một số ca dao - tục ngữ ). Nó gần như đã trở thành một di sản văn hoá phi vật thể của dân tộc.