CHƯƠNG 1 KHÁI QUAT VE DAU TU THEO PHU ONG THUC DOI TÁC CÔNG TƯ VA PHAP LUAT VE DAU TU THEO PHƯƠNG THỨC DOI TÁC CÔNG TU’ 1. Khái quát về đầu tư theo phương thức đối tác công tư 1. Khái niệm đầu tư theo phương thức PPP Ngày nay, ở bat kỳ quốc gia nao trên thé giới, dé tên tại và phát triển đều cân phai thực hiện các hoạt động đầu tu. Ban chất của đầu tư có thé được biểu “la qua trình sử dung phôi hop các nguồn lực trong một khoảng thời gian xác đính nhằm đạt được kết quả hoặc một tập hợp các mục tiêu xác đính trong điều kiên kinh tệ - xã hội nhật dinh”® VỀ lý thuyết, đầu tư có thé được phân loại theo nhiêu tiêu chí khác nhau.
Nêu dua vào tiêu chí chủ thé đầu tư, hoạt động dau tư có thé phân loai thành đầu tư công dau tư tư và dau tư theo hình thức đôi tác công tư. Dau tư công là hoạt đông dau tư của Nha nước vào các chương trình, dự án và đổi tượng đầu tư công khác theo quy định của pháp luật về đầu tư công” Đầu tư công được thực hiện bằng nguén vên ngân sách nha nước và nhiing nguôn von hop pháp khác với mục tiêu chủ yêu là én tao kết cau hạ tang về kinh tê - xã hội để lam nên tảng cho việc xây dung, phát triển nên kinh tế và ôn dinh xã hội. Ngoài ra, các dự án đầu tư công cũng có thể sử dung một phần nguén vốn tin dụng dau tư phat triển của Nhà nước và vén của các tô chức công nhưng đều có mục dich chung là nhằm kiên thiệt kết cầu ha tầng của nên kinh té - xã hội. Dau tư tư là hoạt động đầu tư được thực hiên bởi chủ thé đầu tư là các nhà đầu tư thuộc khu vực tư nhân (t6 chức, cá nhân trong nước và nước ngoài) bằng nguôn von tích lũy của các chủ thé nay nhằm tim kiếm lợi nhuận.
Hoạt đồng dau tư của khu vực tư nhân trong nên kinh tế chủ yêu được thực hiện dưới dạng là hoat động dau tư kinh doanh dé thu lợi nhuén cho nhà đầu tư. So với đầu tư công, thì dau tư tư nhân có số lượng và quy mô lớn hon rat nhiêu trong nên linh tế, do đó đầu tư tư nhân giữ vai trò hột sức quan trong trong nên kinh tê. Huy động su tham gia của nhà đầu tư tư nhân và các hoạt * Giáo tinh Kht diung, Trường Đạihọc Kinhté Quốc dân, trang 5. ° Khoản 15 Điều $ Luật đâutycöngrửm 2019 9 đông đầu tư, sản xuất và kinh doanh của nên kinh tê luôn là mục tiêu và nhiệm vụ của Nhà nước.
Cho dù đầu tư công hỗ trợ thiết lập nên các hạ tang thiết yêu của nên kinh tê, nhưng đầu tư tư nhân mới là cơ sở tao nên sự thinh vương của bat kỳ quốc gia nào. Khác với các hình thức đầu tư công hay dau tư ty, đầu tư theo hình thức đôi tác công tư là hình thức dau tư có tinh chất hỗn hop giữa công và tu, trong đó có sự tham gia của hai bên đôi tác công và tư, cùng với những khác biệt về mục tiêu đầu tu, phương pháp đầu tư và nguyên tắc đầu tư của méi bên đối tác công tư. Tuy nhiên, cũng chính nhờ sự khác biệt đó ma giữa các bên đối tác công, tư mả mỗi bên đều tim thây cho minh các lợi ích cân theo đuổi khi tham gia vào quan hệ hop tác đặc biệt nay. Trong những nếm gan đây, các nghiên cứu về mô hình đối tác công tư trong dau tư kết câu hạ tang va các dich vụ công đã bat đầu được triển khai và có nhiêu thành tựu đáng ghi nhận Một trong nhũng thành tựu đó chính là việc nghiên cứu, làm rõ khái niệm về đầu tư theo hình thức PPP Theo Ngân hang phát triển Châu A (ADB), thuật ngữ “mdi quan hệ đối tác Nhà nước - tư nhên miêu tả mét loạt các môi quan hệ có thé có giữa các tô chức nhà nước và tô chức tư nhân liên quan én lĩnh vực kết câu hạ tông và các lính vực dich vụ khác”.
Theo hướng dẫn của Bang British Columbia - Canada, phương thức PPP được biểu là những thỏa thuận giữa Chính phủ và các tổ chức tư nlhên nhằm mục đích cung cấp kết câu ha tang, tiên nghi cho công đông và các dich vụ công. Đặc điểm của thỏa thuận này là sự chia sẻ đầu tư rủi ro, trách nhiệm và lợi ích giữa các bên tham gia. Quan hệ đối tác công tư được trién khai áp dung theo nhiêu phương thức khác nhau, nhưng có các nội dung chính liên quan dén tai chính, thiết kê, xây dựng, van hành và bảo trì kết cầu hạ ting và dich vụ công" Bộ Tai chính của Vương quốc Anh nhìn nhận môi quan hệ đối tác công tư là các thỏa thuận doi tác rất đa dạng giữa Nhà nước và tư nhân Theo ngiữa réng, phương thức đối tác công tư bao gồm các mô hinh đối tác, 1am việc giữa Nhà nước Quả nh đổi tắc nhà nước - trnhân, &mphimcóNgàn hàng phit trên châu A (ADB) phát hành năm,2008, Bich Cokmbia (1999), ‘Public Private Purtnershups: A guide for local goverment", Canadian Cataloguingin Publication Data, Ministry of Municipal Affa+s, p. 10 và tư nhân, trong đó các bên cùng đóng góp nguồn lực, chia sẽ rủi ro để cung cấp các chính sách, dịch vụ và kết cầu hạ tang’.
Hình thức đối tác công tư được áp dung phổ biển ở Vương quốc Anh dưới tên gọi là Sáng kiên tai chính tư nhân (PFI), là thỏa thuận mà khu vực nhà tước “mua” các dịch vụ từ khu vực tư nhân trong khoảng thời gian dai hạn. Điều nay bao gồm sự nhượng quyền thương mai cho nha đầu tư tư nhân cung cấp dich vụ công công, bat dau từ việc dau tư tai sản, khai thác, van hành và cả duy tri, nâng cao chất lượng công trình: Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) lại cho rằng phương thức đối tác công tư là các mới quan hệ có thé có giữa các tổ chức nhà nước và tô chức tư nhân có liên quan trong lĩnh vực kết câu hạ tang và các linh vực dich vụ khác 9, Trơng quan hệ đổi tác công tư, khu vực tư nhân có thể tham gia vào bat kỳ hoặc tat cả các khâu. như thiệt kế, cung cap tai chính, xây dung va điều hành của m6t dich vụ tiện ich công cộng, kết câu ha tang Xét trên khía cạnh tổngthể, quan hệ đối tác công tư tôn tại khi khu vực nhà nước (đại điên là cơ quan nhà nước) kết hợp với khu vực tư nhan (cá nhân, nhà hảo tâm, tổ chức công dân, hộ gia đình, nhà cung cấp dich vụ) trong việc thực hién một công việc cụ thé nao do. Theo khoản 10 điều 3 Luật Dau tư theo phương thức đối tác công tư năm 2020 (Luật PPP 2020): “Dau tr theo phương thức đối tác công tư (Public Private Partnership - sau day gọi là dia tư theo phương thức PPP) là phương thức đầu tư được thực hiện trên cơ sở hợp tác có thời hạn giữa Nhà nước và nhà đầu tư hư nhân thông qua việc ký kết và thực hiện hop đồng dur án PPP nhằm thu init nhà đầu tư tư nhân tham gia dự án PPP.“ Như vậy, khái niệm dau tư theo phương thức đối tác công tư, mặc da ở mai quốc gia được đính ngiĩa méi cách khác nhau, nlưưng về bản chất déu khẳng định rang đây là phương thức hợp tác đắc biệt gữa Nhà nước va tư nhân trong quá trình xây dung và triển khai du án dau tư, nhằm cung cap kết câu hạ tang và các dich vụ công cho xã hội Môi quan hệ giữa khu vực nhà trước và khu vực tư nhân được xây dung dựa trên nhũng khả năng chuyên môn va lợi thé sẵn có của tùng đôi tác dé có ° HM Treasury (2012), Anew approach to public prizate parmerships, December version, p.
*° Asiam Development Bank (2012), Publix private partnerships 11 thé đáp ứng được tốt nhất những mục tiêu chung của dự án thông qua sự phân phối hop lý các nguôn lực, các rủi ro và lợi ích. Đặc điểm của dan tr theo phương thitc PPP Thu nhất, về bản chất của quem hệ đâu he theo phương thức PPP là đầu tư có tinh chất "hỗn hop" giữa công và tư Không hoản toàn giéng nh đầu tư công hay đầu tư tư, dau tư theo phương thức đổi tác công tư mang bản chất là quan hệ dau tư có tính “hỗn hợp” giữa công và tu, trong đó mục tiêu cuối cùng của các dự án là cung cấp các sản phẩm thuộc kết cầu ha tang và địch vụ công cho xã hội va công đồng Các dự án dau tư theo phương thức PPP được triển khai thực hiện bằng nguồn vên hén hop được cung cấp bởi Nhà nước và tư nhân, trong đó các nhà đầu tư tư nhân không chỉ cung cap von cho du án mà con tu mình triển khai các dự án đầu tư và tổ chức vận hành. dự án sau khi đã hoàn thành theo các cam kết đã có với đối tác công (Nhà nước), Một trong những dâu hiệu mang tính bản chất của đầu tư theo phương thức PPP 1a quan hệ đối tác này mỗi bên đều sở hữu những lợi thé riêng ma bên kia không có được. Chẳng han, lợi thé của Nha nước là chủ thé có vai trò hoạch định chiến lược, mục tiêu, lính vực đầu tư xác đính chất lượng và giá cả dich vụ cung cấp, kiểm tra, giám sát việc tuân thủ các mục tiêu thông qua các điều khoản được xác lập trong hop đông Ngược lai, các nhà đầu tư tư nhân lại có lợi thé về nguôn vốn, trình đô công nghệ và khả nắng chuyên môn về thiết kế, triển khai và vận hành các dự án dau tư với tỉnh hiệu quả cao — vốn là điêu ma Nha nước đang thiêu va rat cần được hỗ trợ.
Chinh sự khác biệt về lợi thé của mỗi bên đã thúc đây Nhà nước và tư nhân liên két, hợp tác với nhau dé cùng nhau thực hiên các dur én dau tư chung nham thoả man các mục tiêu mà mỗi bên theo đuôi. Thất hai, về chỉ thể tham gia quan hệ đầu tư theo phương thức PPP là Nhà nước và nhà dau tư hư nhân.