Khóa luận tốt nghiệp phát triển nông thôn chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp vùng nông thôn ngoại thành tp hcm

Khóa luận tốt nghiệp phân tích chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp vùng nông thôn ngoại thành TP HCM, đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Chuyên ngành: Phát Triển Nông Thôn & Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Phát Triển Nông Thôn & Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Nông Nghiệp Vùng Ngoại Thành TP.HCM
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Sự cần thiết của đề tài
• 1.2. Nội dung nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Phạm vi không gian
• 1.3.2. Phạm vi thời gian
• 1.4. Bố cục đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp
• 2.2. Khái niệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 2.3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 2.4. Các chỉ tiêu đánh giá
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Nghiên cứu tại bàn
• 2.5.2. Nghiên cứu hiện trường
• 2.5.3. Phương pháp thực hiện
• 3. CHƯƠNG 3: TỔNG QUAN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Khí hậu thời tiết
• 3.1.3. Địa hình, địa mạo
• 3.1.4. Các nguồn tài nguyên
• 3.2. Tình hình kinh tế xã hội
• 3.2.1. Tình hình đất đai
• 3.2.2. Tình hình dân số và lao động
• 3.2.3. Mức sống - Công tác xóa đói giảm nghèo
• 3.2.4. Cơ sở hạ tầng thiết yếu
• 3.2.4.1. Bưu chính viễn thông
• 3.2.5. Tăng trưởng kinh tế
• 3.2.6. Y tế
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Những định hướng phát triển kinh tế của TP. Hồ Chí Minh
• 4.2. Mục tiêu phát triển kinh tế của TP. Hồ Chí Minh
• 4.3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại các huyện ngoại thành TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2001-2005
• 4.4. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2001-2005
• 4.5. Chuyển dịch cơ cấu tổng thể nông nghiệp, nông thôn ngoại thành TP. Hồ Chí Minh
• 4.6. Xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp vùng nông thôn ngoại thành TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2001-2005
• 4.7. Chuyển dịch cơ cấu cụ thể từng ngành trong chuyển dịch cơ cấu chung của nông nghiệp vùng nông thôn ngoại thành TP. Hồ Chí Minh
• 4.8. Đánh giá hiệu quả của một vài mô hình phổ biến
• 4.9. Đánh giá tác động của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp vùng nông thôn ngoại thành TP. Hồ Chí Minh
• 4.10. Những tồn tại, hạn chế trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp vùng nông thôn ngoại thành TP. Hồ Chí Minh
• 4.11. Động thái của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp vùng nông thôn ngoại thành TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2006-2010
• 4.12. Cơ sở khoa học của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp vùng nông thôn ngoại thành TP. Hồ Chí Minh
• 4.13. Nội dung chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp vùng nông thôn ngoại thành TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2006-2010
• 4.14. Những giải pháp trong thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp vùng nông thôn ngoại thành TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2006-2010
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Giới thiệu và cơ sở lý luận

Khóa luận tốt nghiệp này tập trung vào phát triển nông thôn và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại vùng ngoại thành TP.HCM. Nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của việc tái cấu trúc lực lượng sản xuất để phù hợp với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế được định nghĩa là quá trình tối ưu hóa nền kinh tế thông qua việc điều chỉnh tỷ trọng các ngành kinh tế, đảm bảo hiệu quả kinh tế - xã hội cao hơn.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là sự thay đổi tỷ lệ giữa các ngành trong nông nghiệp, nhằm tăng năng suất và hiệu quả. Quá trình này không chỉ đáp ứng nhu cầu lương thực mà còn cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành và vùng lãnh thổ là cần thiết để tạo ra các vùng chuyên môn hóa, tăng tỷ trọng nông sản trong tổng thể kinh tế.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu tại bàn và nghiên cứu hiện trường để thu thập dữ liệu. Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm tỷ lệ hộ nghèo, lao động thất nghiệp, và mức độ sử dụng đất đai. Phương pháp này giúp đánh giá hiệu quả của các mô hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp.

II. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội

Vùng ngoại thành TP.HCM có điều kiện tự nhiên thuận lợi với khí hậu nhiệt đới gió mùa, lượng mưa phân bố không đều. Địa hình chủ yếu là đồng bằng thấp, phù hợp cho sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, tài nguyên khoáng sản hạn chế, chủ yếu là vật liệu xây dựng. Kinh tế địa phương phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp, với tỷ trọng đất nông nghiệp chiếm 58,95% diện tích tự nhiên.

2.1. Đặc điểm địa lý và khí hậu

Khí hậu vùng ngoại thành TP.HCM mang đặc điểm nhiệt đới gió mùa, với lượng mưa trung bình từ 1.800 - 2.100 mm/năm. Địa hình chủ yếu là đồng bằng thấp, thuận lợi cho canh tác nông nghiệp. Tuy nhiên, sự phân bố không đều của lượng mưa và ảnh hưởng của thủy triều đặt ra thách thức cho việc quản lý nguồn nước.

2.2. Tình hình kinh tế xã hội

Kinh tế nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế của vùng ngoại thành. Tuy nhiên, tỷ lệ lao động thất nghiệp vẫn còn cao, đặc biệt là trong khu vực nông thôn. Các chính sách phát triển nông thôn đã giúp cải thiện đời sống người dân, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc áp dụng công nghệ mới và đầu tư hạ tầng.

III. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Nghiên cứu chỉ ra rằng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại vùng ngoại thành TP.HCM giai đoạn 2001-2005 đã có những chuyển biến tích cực. Tỷ trọng ngành trồng trọt giảm, trong khi ngành thủy sản tăng mạnh. Tuy nhiên, tốc độ chuyển dịch còn chậm, đặc biệt là trong ngành chăn nuôi. Đầu tư nông nghiệp và đổi mới công nghệ là yếu tố then chốt để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nông nghiệp.

3.1. Xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng giảm tỷ trọng ngành trồng trọt và tăng tỷ trọng ngành thủy sản là xu hướng chính trong giai đoạn 2001-2005. Tuy nhiên, tốc độ chuyển dịch còn chậm, đặc biệt là trong ngành chăn nuôi. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc áp dụng công nghệ mới và đầu tư hạ tầng để thúc đẩy tăng trưởng.

3.2. Đánh giá hiệu quả và hạn chế

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của các mô hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, chỉ ra rằng việc chuyển đổi từ lúa năng suất thấp sang nuôi tôm đã mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong việc áp dụng công nghệ mới và quản lý nguồn lực.

IV. Giải pháp và kiến nghị

Để thúc đẩy phát triển bền vững và tăng trưởng kinh tế nông nghiệp, nghiên cứu đề xuất các giải pháp như tăng cường đầu tư nông nghiệp, áp dụng công nghệ mới, và cải thiện hạ tầng nông thôn. Các chính sách phát triển nông thôn cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng đời sống người dân và tạo việc làm ổn định.

4.1. Giải pháp phát triển nông thôn

Các giải pháp bao gồm tăng cường đầu tư nông nghiệp, áp dụng công nghệ mới trong sản xuất, và cải thiện hạ tầng nông thôn. Đặc biệt, việc chuyển đổi mô hình sản xuất từ lúa năng suất thấp sang nuôi tôm cần được nhân rộng để tăng hiệu quả kinh tế.

4.2. Kiến nghị chính sách

Nghiên cứu kiến nghị các chính sách phát triển nông thôn cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng đời sống người dân, tạo việc làm ổn định, và thúc đẩy phát triển bền vững. Các chính sách này cần được thực hiện đồng bộ với sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức quốc tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thành phố Hồ Chí Minh giữ vị trí trung tâm kinh tế, thương mại, tài chính, công nghiệp, khoa học công nghệ và dịch vụ của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam cũng như cả nước. Trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, tốc độ đô thị hóa tại khu vực nông thôn ngoại thành diễn ra nhanh chóng, đặc biệt sau khi thực hiện Nghị định 93/CP của Chính phủ về thành lập 5 quận mới vào năm 1997 (Quận 2, 7, 9, 12, Thủ Đức) và tiếp tục tách, thành lập Quận Tân Phú, Bình Tân vào các năm 2003–2004. Sự phát triển kinh tế làm gia tăng mức sống của cư dân đô thị, kéo theo nhu cầu tiêu dùng thực phẩm chất lượng cao, an toàn và đa dạng.

Trước thực tế đó, các quận, huyện ngoại thành đã triển khai Chương trình hành động số 05/NQ-TU ngày 04/07/2002 của Thành ủy thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX về đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố lần thứ VII cũng xác định mục tiêu bố trí lại lực lượng sản xuất, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi trong bối cảnh quỹ đất canh tác nông nghiệp liên tục bị thu hẹp do quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang công nghiệp và hạ tầng đô thị. Lao động trẻ tại nông thôn có xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ sang các khu công nghiệp, khu chế xuất và khu vực phi nông nghiệp do thu nhập từ sản xuất thuần nông, đặc biệt là độc canh cây lúa, đạt mức rất thấp. Nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa diện tích đất canh tác suy giảm và yêu cầu nâng cao thu nhập của cư dân nông thôn, việc nghiên cứu thực trạng và đánh giá tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ngoại thành giai đoạn 2001–2005 là nhiệm vụ có tính cấp thiết cao.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn được tác giả xác định gồm ba nội dung chính:

1. Tìm ra những nhân tố thuận lợi và khó khăn của tiến trình phát triển nông nghiệp địa phương trên địa bàn vùng nông thôn ngoại thành Thành phố Hồ Chí Minh.
2. Chỉ ra những mặt tồn tại cần giải quyết trong tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn vùng nông thôn ngoại thành Thành phố Hồ Chí Minh.
3. Đề xuất các giải pháp mang tính định hướng cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của Thành phố trong giai đoạn 2006–2010.

Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể bao gồm:

1. Phân tích thực trạng sản xuất nông nghiệp của Thành phố giai đoạn 2001–2005.
2. Đánh giá tiến trình và hiệu quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2001–2005.
3. Đánh giá động thái chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp vùng nông thôn ngoại thành giai đoạn 2005–2010.
4. Đề xuất định hướng quy hoạch và nhóm giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2006–2010.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, các mô hình chuyển đổi sản xuất cây trồng, vật nuôi và hiệu quả kinh tế – xã hội – môi trường tại khu vực nông thôn ngoại thành.
• Phạm vi không gian: Địa bàn vùng nông thôn ngoại thành Thành phố Hồ Chí Minh, trọng tâm là 5 huyện ngoại thành (Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh, Nhà Bè, Cần Giờ) cùng một số quận ven còn sản xuất nông nghiệp.
• Phạm vi thời gian: Khảo sát và phân tích chuỗi số liệu thứ cấp từ ngày 01/01/2001 đến ngày 31/12/2005; thời gian thực hiện luận văn từ ngày 30/03/2006 đến ngày 30/07/2006.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về mặt lý luận, luận văn tiếp cận khái niệm chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp là quá trình thay đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, thủy sản theo hướng chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ, tự cấp tự túc sang sản xuất hàng hóa tập trung, đa dạng hóa sản phẩm, phát triển nông nghiệp toàn diện và bảo vệ môi trường sinh thái. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp được phân tích trên ba bình diện: cơ cấu ngành kinh tế (thay đổi tỷ trọng giữa trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản và dịch vụ nông nghiệp), cơ cấu theo vùng lãnh thổ (hình thành các tiểu vùng chuyên canh theo lợi thế sinh thái) và cơ cấu thành phần kinh tế (quốc doanh, tư nhân, kinh tế hộ, kinh tế hợp tác).

Hệ thống chỉ tiêu đánh giá được tác giả vận dụng gồm hai nhóm:

• Nhóm chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất kinh doanh: Giá trị sản xuất (GTSX) theo giá thực tế và giá cố định 1994, giá trị tăng thêm (GDP) ngành nông lâm thủy sản, tỷ trọng đóng góp của từng phân ngành trong cơ cấu kinh tế.
• Nhóm chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh tế và tài chính: Doanh thu, Tổng chi phí (gồm chi phí vật chất, chi phí lao động và chi phí dịch vụ thuê ngoài), Lợi nhuận ròng, Thu nhập của nông hộ, Tỷ suất Lợi nhuận/Tổng chi phí (LN/TCP), Tỷ suất Thu nhập/Tổng chi phí (TN/TCP), Năng suất đất đai (GTSX/ha) và Năng suất lao động nông nghiệp (GTSX/lao động). Bên cạnh đó, các chỉ tiêu gián tiếp và chỉ tiêu xã hội – môi trường được theo dõi gồm: biến động diện tích đất nông nghiệp, tỷ lệ lao động nông nghiệp, tỷ lệ giảm nghèo, tỷ lệ mẫu rau vượt ngưỡng dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai cụ thể:

• Phương pháp nghiên cứu tại bàn (thu thập dữ liệu thứ cấp): Thu thập và tổng hợp chuỗi số liệu từ Niên giám Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh (các năm 2001–2005); Báo cáo kế hoạch phát triển nông nghiệp, nông thôn 5 năm (2001–2005 và 2006–2010) của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn; Báo cáo kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội Thành phố Hồ Chí Minh 2006–2010 của UBND Thành phố; Báo cáo quy hoạch sử dụng đất, chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp Thành phố giai đoạn 2006–2010 của Sở NN&PTNT; các báo cáo khuyến nông của Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Kỹ thuật và Khuyến nông TP.HCM.
• Phương pháp nghiên cứu hiện trường (thu thập dữ liệu sơ cấp/chuyên gia): Tiến hành phỏng vấn sâu chuyên gia và cán bộ quản lý đang công tác tại Phòng Kế hoạch (Sở NN&PTNT TP.HCM), Trung tâm Khuyến nông, Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ Nông nghiệp, và Hội Nông dân Thành phố.
• Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian (so sánh tuyệt đối, tương đối, tốc độ tăng trưởng liên hoàn và định gốc) và xử lý tính toán số liệu trên phần mềm Microsoft Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Đặt vấn đề

Chương này xác lập tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa, tốc độ đô thị hóa nhanh tại vùng ven TP.HCM làm giảm diện tích đất canh tác, cùng các chủ trương lớn của Thành ủy và UBND Thành phố (tiêu biểu là chương trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp "hai cây, hai con": rau an toàn, dứa Cayene, bò sữa, tôm sú). Tác giả trình bày rõ ràng 3 mục tiêu nghiên cứu, 4 nội dung thực hiện, giới hạn phạm vi không gian (ngoại thành TP.HCM) và thời gian (giai đoạn 2001–2005), đồng thời khái quát bố cục toàn khóa luận gồm 5 chương.

Chương 2: Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Tác giả hệ thống hóa các cơ sở lý luận về cơ cấu kinh tế, chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp trong cơ chế thị trường; phân định chuyển dịch theo ngành, theo vùng lãnh thổ và theo thành phần kinh tế. Chương này trình bày chi tiết phương pháp xác định các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật (công thức tính Doanh thu, Tổng chi phí, Lợi nhuận, Thu nhập, Tỷ suất LN/TCP, Tỷ suất TN/TCP), quy trình thu thập dữ liệu thứ cấp từ cơ quan quản lý nhà nước và phương pháp phỏng vấn chuyên gia.

Chương 3: Tổng quan về điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội TP. Hồ Chí Minh

Chương 3 mô tả toàn diện các đặc trưng tự nhiên và nền tảng kinh tế – xã hội của địa bàn nghiên cứu:

• Điều kiện tự nhiên: TP.HCM nằm ở tọa độ 10°22'13" đến 11°22'17" vĩ độ Bắc và 106°01'25" đến 107°01'10" kinh Đông; khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo với nhiệt độ trung bình 27°C, lượng bức xạ dồi dào (140 Kcal/cm²/năm), lượng mưa tập trung từ tháng 5 đến tháng 11. Địa hình phân chia thành 4 dạng: gò cao lượn sóng (4–32 m, chiếm 30% diện tích tự nhiên, tập trung ở Củ Chi, Hóc Môn), bằng thấp (2–4 m, chiếm 15%), trũng thấp đầm lầy Tây Nam (1–2 m, chiếm 34%, tại Bình Chánh, Củ Chi, Nhà Bè) và trũng thấp ven biển (0–1 m, chiếm 21% tại Cần Giờ).
• Tài nguyên thiên nhiên: Nhóm đất nông nghiệp gồm đất phèn (57.613 ha, chiếm 27,5% diện tích tự nhiên), đất phù sa (26,6%), đất mặn (25,2% tại Cần Giờ), đất xám (40.434 ha, chiếm 19,3%), đất cát (6,2%) và đất đỏ vàng (3,5%). Tài nguyên nước dựa vào hạ lưu hệ thống sông Đồng Nai – Sài Gòn (cung cấp 15 tỷ m³ nước ngọt/năm) và tầng nước ngầm Pleitoxen. Toàn thành phố có 33.684 ha rừng, trong đó rừng ngập mặn Cần Giờ chiếm 94% diện tích rừng toàn thành và là khu dự trữ sinh quyển thế giới. Bờ biển Cần Giờ dài khoảng 15 km thuận lợi cho nuôi trồng thủy sản.
• Kinh tế – xã hội: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2001–2005 đạt 11%/năm, quy mô GDP năm 2005 đạt 160 nghìn tỷ đồng (tương đương 9,8 tỷ USD). Tỷ lệ thất nghiệp toàn thành còn 6,05%; 100% hộ dân dùng điện lưới, 90% dùng nước sạch; hoàn thành phổ cập THCS năm 2002; cơ bản xóa hộ nghèo theo chuẩn cũ vào cuối năm 2003.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 là phần nội dung trọng tâm của khóa luận, phân tích chi tiết dữ liệu thực nghiệm qua các khía cạnh:

1. Định hướng phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế tổng thể

Cơ cấu GDP toàn thành phố chuyển dịch theo hướng Dịch vụ – Công nghiệp – Nông nghiệp. Đến năm 2005, nông lâm thủy sản chỉ còn chiếm 1,60% GDP thành phố. Tại 5 huyện ngoại thành, cơ cấu kinh tế có sự phân hóa rõ rệt:

Huyện ngoại thành	Nông nghiệp (%)	Công nghiệp (%)	Thương mại – Dịch vụ (%)
Củ Chi	18,30	69,60	12,10
Hóc Môn	14,90	56,40	28,70
Bình Chánh	26,50	59,20	14,30
Cần Giờ	71,40	7,10	21,50
Nhà Bè	26,80	5,10	68,10
Bình quân thực hiện 5 huyện	28,82	47,99	23,19

2. Chuyển dịch giá trị sản xuất (GTSX) nông lâm thủy sản

Trong giai đoạn 2001–2005, tổng GTSX nông lâm thủy sản toàn thành phố có sự tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu nội bộ mạnh mẽ:

Chỉ tiêu GTSX (Giá cố định 1994)	Năm 2001 (Tỷ đồng)	Năm 2005 (Tỷ đồng)	So sánh 2005/2001 (%)	Cơ cấu 2001 (%)	Cơ cấu 2005 (%)
Nông nghiệp	1.531,11	1.674,30	+9,35	72,59	63,27
- Trồng trọt	817,98	740,50	-9,47	38,78	27,98
- Chăn nuôi	534,83	729,56	+36,41	25,36	27,57
- Dịch vụ nông nghiệp	178,30	204,24	+14,55	8,45	7,72
Lâm nghiệp	40,54	38,00	-6,27	1,92	1,44
Thủy sản	537,73	934,00	+73,69	25,49	35,29
Tổng giá trị sản xuất	2.109,38	2.646,30	+25,45	100,00	100,00

Tính theo giá thực tế, GTSX toàn ngành năm 2005 đạt 3.701,66 tỷ đồng, tăng 30,67% so với năm 2001. Thủy sản đạt tốc độ tăng trưởng cao nhất (+118,45%), nâng tỷ trọng từ 18,91% lên 31,15% trong tổng GTSX.

3. Biến động quỹ đất nông nghiệp

Giai đoạn 2000–2005, đất nông nghiệp giảm 7.203 ha (-5,51%), từ 130.720 ha xuống 123.517 ha. Cơ cấu sử dụng đất diễn biến theo xu hướng:

• Đất trồng cây hàng năm giảm 21.791 ha (-31,59%), trong đó đất lúa và màu giảm 18.335 ha (-33,29%, từ 55.073 ha xuống 36.738 ha).
• Đồng cỏ chăn nuôi tăng 1.257 ha (+453,79%, từ 277 ha lên 1.534 ha).
• Đất vườn tạp và cây lâu năm tăng 8.785 ha (+38,85%, từ 22.606 ha lên 31.391 ha).
• Đất nuôi trồng thủy sản tăng 5.616 ha (+135,36%, từ 4.149 ha lên 9.765 ha).

4. Thực trạng từng phân ngành sản xuất

• Cây lúa: Diện tích gieo trồng giảm từ 68.321 ha (2001) xuống 40.521 ha (2005), giảm 40,69%. Năng suất lúa bình quân năm 2005 đạt 3,48 tấn/ha/vụ (thấp hơn mức bình quân cả nước 4,8 tấn/ha). Sản lượng lúa giảm từ 210.027 tấn xuống 140.528 tấn (-33,09%).
• Rau các loại: Diện tích chung giảm từ 9.797 ha xuống 9.019 ha, song diện tích rau an toàn tăng đột biến từ 18 ha lên 1.100 ha (+6.019,4%), tập trung tại Củ Chi, Bình Chánh, Hóc Môn.
• Cây công nghiệp và cây ăn trái: Diện tích mía giảm 28,34% (còn 2.561 ha); cao su giữ mức 2.850 ha; cây ăn trái tăng lên 8.906 ha; dứa Cayene tăng từ 6 ha lên 1.000 ha (đạt 50% kế hoạch đề ra).
• Chăn nuôi & Thủy sản: Đàn bò sữa tăng trưởng mạnh, diện tích đồng cỏ đạt 1.889 ha (năm 2005). Thủy sản nước lợ/mặn (chủ yếu là tôm sú) phát triển vượt bậc tại Cần Giờ và Nhà Bè.

5. Hiệu quả kinh tế của các mô hình sản xuất chuyển đổi

Khóa luận so sánh hiệu quả tài chính giữa mô hình canh tác truyền thống và các mô hình mới trên 1 ha/vụ:

Chỉ tiêu kinh tế	Mô hình chuyên lúa	Nuôi tôm sú bán công nghiệp	Nuôi tôm sú công nghiệp	Mô hình rau an toàn
Doanh thu (đồng)	Thấp	Cao hơn lúa 1.924,91%	234.000.000	Cao
Tổng chi phí (đồng)	Thấp	Trung bình	135.000.000	Trung bình
Thu nhập thuần (đồng)	~2.500.000	50.000.000	100.000.000	>30.000.000
Tỷ suất Lợi nhuận/Chi phí	0,18	0,49	0,72	Cao
Tỷ suất Thu nhập/Chi phí	0,35	0,54	0,74	Cao

So sánh cấp độ toàn ngành (Bảng 40 trong văn bản): GTSX trên 1 lao động nông nghiệp của TP.HCM đạt 16,95 triệu đồng (vượt cả nước 167,54%); GTSX trên 1 ha đất nông nghiệp đạt 16,00 triệu đồng (vượt cả nước 60,43%).

6. Tác động kinh tế – xã hội – môi trường và các tồn tại

• Tác động tích cực: Bước đầu hình thành các vùng chuyên canh hàng hóa công nghệ cao (bò sữa, tôm sú, rau an toàn); giảm tỷ lệ ô nhiễm tồn dư thuốc bảo vệ thực vật từ 9,71% xuống 1,67%; giải quyết việc làm tại chỗ (bình quân 6 nhân khẩu/hộ với 2–3 lao động chính).
• Hạn chế, tồn tại: Tốc độ chuyển dịch còn chậm, đất trồng lúa thu nhập thấp vẫn chiếm hơn 50% diện tích gieo trồng cây hàng năm; liên kết 4 nhà (Nhà nước – Doanh nghiệp – Nhà khoa học – Nông dân) còn lỏng lẻo; nông dân khó tiếp cận vốn tín dụng do thiếu tài sản thế chấp; hạ tầng thủy lợi Cần Giờ, Nhà Bè chưa đồng bộ gây ô nhiễm nguồn nước thải nuôi tôm; hoạt động của 471 tổ hợp tác và 29 HTX nông nghiệp còn yếu; công tác khuyến nông mang tính thụ động một chiều.

7. Định hướng và giải pháp giai đoạn 2006–2010

• Quy hoạch đất đai đến năm 2010: Quỹ đất nông nghiệp dự kiến giảm còn 96.902 ha (-21,82%). Diện tích chuyên lúa giảm xuống 8.906 ha (-62,46%); tăng diện tích rau lên 5.487 ha, đồng cỏ lên 3.461 ha, cây ăn trái lên 10.300 ha. Đàn bò sữa nâng lên 70.000 con, heo 200.000 con, chấm dứt nuôi gia cầm trên địa bàn thành phố.
• Mục tiêu: Giá trị sản xuất nông lâm thủy sản tăng bình quân trên 6%/năm; GTSX trồng trọt đạt trên 66 triệu đồng/ha/năm, thủy sản đạt trên 100 triệu đồng/ha/năm, bình quân chung đạt 71,5 triệu đồng/ha/năm. Cơ cấu GTSX năm 2010: Trồng trọt 23,5%, Chăn nuôi 36,0%, Thủy sản 29,5%, Dịch vụ nông nghiệp 10,0%, Lâm nghiệp 1,0%.
• Sáu nhóm giải pháp đề xuất: (1) Đầu tư đồng bộ hạ tầng thủy lợi và giống; (2) Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao và giảm chi phí; (3) Tăng cường xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu nông sản và tiêu thụ theo hợp đồng; (4) Đổi mới mô hình khuyến nông theo cơ chế liên kết 3 bên (Nông dân – Khuyến nông – Doanh nghiệp); (5) Mở rộng các kênh tín dụng và thế chấp tài sản hình thành từ vốn vay; (6) Quy hoạch vùng chăn nuôi tập trung xa khu dân cư.

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

Chương tổng kết khẳng định sự đúng hướng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ngoại thành giai đoạn 2001–2005, chỉ ra các nút thắt cần tháo gỡ và đề xuất các kiến nghị cụ thể đối với UBND TP.HCM (hỗ trợ hạ tầng kỹ thuật, cơ chế vốn kích cầu) và Sở NN&PTNT TP.HCM (quản lý chất lượng giống, kiểm định thị trường vật tư phân bón, thức ăn chăn nuôi, mở rộng mạng lưới khuyến nông – khuyến ngư cơ sở).

---

Kết quả và đóng góp

Về mặt kết quả định lượng thực nghiệm, luận văn đã tổng hợp và chứng minh:

• Tốc độ tăng trưởng GTSX nông lâm thủy sản đạt 25,45% theo giá cố định 1994 (từ 2.109,38 tỷ lên 2.646,30 tỷ đồng) và 30,67% theo giá thực tế (từ 3.208,68 tỷ lên 3.701,66 tỷ đồng).
• Cơ cấu ngành có sự chuyển dịch rõ rệt: Tỷ trọng thủy sản tăng mạnh từ 25,49% lên 35,29% (theo giá 1994) và chăn nuôi tăng từ 25,36% lên 27,57%; trong khi tỷ trọng trồng trọt giảm từ 38,78% xuống 27,98%.
• Năng suất kinh tế trên đất và lao động của nông nghiệp TP.HCM vượt trội so với bình quân cả nước: GTSX/lao động đạt 16,95 triệu đồng (cao hơn 167,54%) và GTSX/ha đạt 16,00 triệu đồng (cao hơn 60,43%).
• Phân tích hiệu quả tài chính khẳng định các mô hình chuyển đổi mang lại thu nhập cao vượt trội so với độc canh cây lúa (thu nhập lúa chỉ đạt 2,5 triệu đồng/ha; trong khi rau an toàn đạt trên 30 triệu đồng/ha, tôm sú bán công nghiệp đạt 50 triệu đồng/ha và tôm sú công nghiệp đạt 100 triệu đồng/ha với tỷ suất LN/TCP đạt 0,72 lần).

Về giải pháp và đóng góp khoa học:

• Tác giả đề xuất mô hình chuyển giao khuyến nông đổi mới dựa trên sự phối hợp 3 bên: Nông dân (sản xuất theo chuẩn kỹ thuật) – Khuyến nông (huấn luyện, giám sát, kết nối đơn hàng) – Doanh nghiệp (đặt hàng, bao tiêu theo hợp đồng kinh tế), khắc phục hoàn toàn nhược điểm của mô hình khuyến nông truyền thống hành chính một chiều.
• Cung cấp luận cứ thực tiễn phục vụ kế hoạch quy hoạch chuyển đổi 14.820 ha đất lúa kém hiệu quả sang trồng rau, hoa kiểng, cỏ chăn nuôi và thủy sản trong giai đoạn 2006–2010.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận các hạn chế và hướng mở xuất phát từ phạm vi nghiên cứu thực tế:

• Hạn chế: Nguồn dữ liệu phục vụ nghiên cứu chủ yếu là số liệu thứ cấp tổng hợp từ các cơ quan quản lý nhà nước kết hợp phỏng vấn cán bộ chuyên gia, chưa thực hiện điều tra chọn mẫu trực tiếp trên quy mô lớn đối với từng nhóm hộ nông dân sản xuất kinh doanh giỏi và hộ nghèo để phân tích sâu tương quan vi mô. Việc đánh giá chi phí đầu vào ở một số chủng loại cây ăn trái lâu năm chưa tách bạch chi tiết từng năm kiến thiết cơ bản.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục theo dõi thực nghiệm hiệu quả vận hành của mô hình chuỗi liên kết 3 bên (Khuyến nông – Nông dân – Doanh nghiệp) trong giai đoạn 2006–2010; nghiên cứu sâu về giải pháp giải quyết việc làm và chuyển đổi nghề nghiệp bền vững cho bộ phận lao động nông thôn mất đất do đô thị hóa.

---

Giá trị tham khảo

Công trình nghiên cứu có giá trị thực tiễn đối với:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế Nông nghiệp, Phát triển Nông thôn, Khuyến nông và Quản lý Kinh tế: Cung cấp phương pháp luận và khung chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế – xã hội của quá trình chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp đô thị.
• Cán bộ quản lý và chuyên viên tại Sở NN&PTNT, Trung tâm Khuyến nông, Phòng Kinh tế các huyện ngoại thành: Tham khảo hệ thống dữ liệu chi tiết về hiện trạng cây trồng – vật nuôi, bài học kinh nghiệm về chuyển đổi đất lúa và cơ chế liên kết tiêu thụ nông sản hàng hóa giai đoạn 2001–2005.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu giá trị sản xuất (GTSX) nông lâm thủy sản TP.HCM giai đoạn 2001–2005 chuyển dịch như thế nào theo giá cố định 1994?
Theo giá cố định 1994, tổng GTSX nông lâm thủy sản tăng từ 2.109,38 tỷ đồng (2001) lên 2.646,30 tỷ đồng (2005). Tỷ trọng phân ngành nông nghiệp giảm từ 72,59% xuống 63,27% (trong đó trồng trọt giảm từ 38,78% xuống 27,98%, chăn nuôi tăng từ 25,36% lên 27,57%); lâm nghiệp giảm từ 1,92% xuống 1,44%; ngành thủy sản tăng mạnh từ 25,49% lên 35,29%.

2. Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi tôm sú và trồng rau an toàn chênh lệch ra sao so với trồng lúa?
Mô hình chuyên lúa chỉ đạt mức thu nhập khoảng 2,5 triệu đồng/ha và tỷ suất LN/TCP đạt 0,18. Trong khi đó, mô hình trồng rau an toàn đạt thu nhập trên 30 triệu đồng/ha; mô hình nuôi tôm sú bán công nghiệp đạt thu nhập 50 triệu đồng/ha (tỷ suất LN/TCP đạt 0,49); mô hình nuôi tôm sú công nghiệp đạt doanh thu 234 triệu đồng/ha, thu nhập 100 triệu đồng/ha với tỷ suất LN/TCP đạt 0,72 lần.

3. Tình hình suy giảm diện tích đất trồng lúa tại ngoại thành TP.HCM diễn ra như thế nào?
Trong giai đoạn 2000–2005, diện tích đất trồng lúa và màu giảm 18.335 ha (-33,29%), từ 55.073 ha xuống 36.738 ha do chuyển sang cây lâu năm (5.275 ha), chuyển sang nuôi thủy sản (4.054 ha), chuyển sang đất phi nông nghiệp (8.012 ha) và đất sản xuất kinh doanh (2.150 ha). Diện tích gieo trồng lúa giảm từ 68.321 ha xuống 40.521 ha. Đến giai đoạn 2006–2010, quy hoạch dự kiến tiếp tục chuyển đổi 14.820 ha đất lúa sang rau, cỏ chăn nuôi, hoa kiểng và công trình đô thị, giảm diện tích đất chuyên lúa xuống còn 8.906 ha.

4. Luận văn chỉ ra những hạn chế lớn nhất nào trong chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp giai đoạn 2001–2005?
Các tồn tại chính gồm: (1) Tốc độ chuyển dịch còn chậm, đất trồng lúa thu nhập thấp vẫn chiếm trên 50% diện tích gieo trồng cây hàng năm; (2) Mối quan hệ liên kết 4 nhà còn lỏng lẻo, tiêu thụ qua hợp đồng chưa phổ biến; (3) Nông dân khó tiếp cận vốn vay ngân hàng do thiếu tài sản thế chấp; (4) Hạ tầng đê điều, cấp thoát nước vùng tôm Cần Giờ – Nhà Bè chưa đồng bộ gây ô nhiễm nguồn nước; (5) Mô hình khuyến nông truyền thống mang tính thụ động, chưa gắn kết với tín hiệu thị trường.

5. Mục tiêu giá trị sản xuất bình quân trên một hecta đất nông nghiệp của TP.HCM đến năm 2010 được xác định là bao nhiêu?
Theo định hướng kế hoạch 2006–2010, giá trị sản xuất trồng trọt phấn đấu đạt bình quân trên 66 triệu đồng/ha/năm đối với cây hàng năm, trên 100 triệu đồng/ha/năm đối với nuôi trồng thủy sản, và mức bình quân chung toàn ngành đạt 71,5 triệu đồng/ha/năm.

---

Kết luận

Luận văn của tác giả Lê Thị Mai Trâm đã phản ánh toàn diện bức tranh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp vùng nông thôn ngoại thành Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2001–2005 dưới tác động mạnh mẽ của quá trình đô thị hóa. Công trình chứng minh tính hiệu quả của các mô hình nông nghiệp đô thị kỹ thuật cao như bò sữa, tôm sú thâm canh và rau an toàn so với sản xuất lúa truyền thống thông qua hệ thống số liệu định lượng cụ thể. Đồng thời, các định hướng quy hoạch và đề xuất giải pháp đổi mới khuyến nông tam giác liên kết trong luận văn cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng cho công tác quản lý và phát triển nông nghiệp ngoại thành giai đoạn 2006–2010.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 ĐẶT VÁN ĐÈ 1. Sự cần thiết của đề tài Thành phố Hồ Chí Minh có vị trí trung tâm đối với các tỉnh miền Đông và miền Tây Nam Bộ, là một trong những trung tâm về kinh tế, thương mại, tải chính, công nghiệp, khoa học công nghệ, dịch vụ và giao lưu quốc tế của cả nước; đã và đang là hạt nhân cùng các tỉnh Đồng Nai, Bà Rịa — Vũng Tàu, Bình Dường, Bình Phước, Tây Ninh, Long An xây dựng vùng kinh tế trọng điểm phía Nam; Thúc đẩy nhanh tiến trình Công nghiệp hoá- Hiện đại hoá đất nước. Vùng nông thôn ngoại thành là vùng ngoại vi của một Thành phố lớn, đã và đang phát triển đô thị hoá nhanh hơn các tỉnh trong khu vực, nhất là từ khi Thành phố triển khai thực hiện ND 93/CP của Chính phủ; thành lập 5 quận mới (1997), tách và thành lập quận Tân Phú, quận Bình Tân (2004). Tiến trình Công nghiệp hoá- Hiện đại hoá đất nước theo chủ trương của Đảng va Nhà nước, kinh tế-xã hội của Thành phố nói riêng và cả nước nói chung đã và đang phát triển khá nhanh, thu nhập và đời sống người dân trong nước được cải thiện, nâng cao, đòi hỏi nhu cầu thực phẩm càng da dang, chất lượng cao và an toàn hơn.

Các quận huyện có sản xuất nông nghiệp ở ngoại thành đang triển khai thực biện chương trình hành động của Thành ủy (số 05/NQ-TU ngày 4/7/2002) thực hiện Nghị quyết TW 5 khoá IX về day mạnh Công nghiệp hoá- Hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn nhằm nâng cao năng suất lao động nông nghiệp, nâng cao chất lượng và sản lượng các loại nông sản hàng hoá. Đây là quá trình chuyển dịch toàn điện và đồng bộ về cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng đất canh tác. Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố lần thứ VII đã xác định phương hướng và mục tiêu phát trién kinh tế Thành phố.là phải bố trí lại lực lượng sản xuất trên địa bàn, phù hợp với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, các tỉnh Nam Bộ và Tây nguyên.Đây mạnh quá trình Công nghiệp hoá- Hiện đại hoá nông nghiệp đồng thời với tăng cường đầu tư phát triển, xây dựng nông thôn mới, bố trí lại lao động nông nghiệp, chuyến đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện giảm diện tích đất nông nghiệp hàng năm và đặc điểm, thế mạnh của vùng nông thôn, vùng ven đô thị lớn. Sự thành công của các chương trình giống cây, giống con chất lượng cao, phát triển hai cây (rau an toàn, dứa Cayene), hai con (bò sữa, tôm sú) đã thúc đây và tạo tiền đề quan trọng để chuyển dịch co cấu kinh tế nông nghiệp, tăng năng 'suất lao động và hiệu quả sử dụng đất canh tác.

Mặt khác, cùng với quá trình Công nghiệp hoá- Hiện đại hoá, đất canh tác đã và đang ngày càng giảm, lao động nông nghiệp và thanh niên nông thôn ngày càng bị thu hút vào các khu công nghiệp, khu chế xuất và các ngành nghề phi nông nghiệp do có thu nhập cao và ổn định hơn so với các hoạt động sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là hiệu quả và thu nhập từ việc trồng lúa. Hơn nữa, tiềm năng đất đai, lao động và lợi thế của Thành phố chưa được phát huy, khai thác đúng mức để nâng cao hiệu quả sản xuất, nâng cao thu nhập và đời sống của nông dân. Từ thực trạng trên, cần phải nhanh chóng thực hiện chuyên dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nhằm nâng cao thu nhập của nông dân ngoại thành, giảm khoảng cách chênh lệch giữa thành thị.và nông thôn. Mục đích — Tìm ra những nhân tố thuận lợi và khó khăn của tiến trình phát triển nông nghiệp địa phương trên địa bàn vùng nông thôn ngoại thành Thành phô.

— _ Chỉ ra những mặt tồn tại cần giải quyết trong tiến trình chuyên dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn vùng nông thôn ngoại thành Thành phố Hồ Chí Minh. — Đề xuất các giải pháp mang tính định hướng cho quá trình chuyển dịch cơ cầu kinh tế nông nghiệp của Thành phố trong tương lai. Nội dung nghiên cứu — Thực trạng sản xuất của Thành phố giai đoạn 2001-2005. — Đánh giá tiến trình chuyển dich cơ cấu kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2001-2005.

— Động thái chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp vùng nông thôn ngoại thành TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2005-2010. — Định hướng và giải pháp chuyển địch cơ cấu kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2006-2010. Phạm vi nghiên cứu 1.

Phạm vi không gian: Đề tài được tiến hành nghiên cứu trên địa bàn vùng nông thôn ngoại thành Thành phố Hồ Chí Minh. Phạm vi thời gian: Giới han thời gian nghiên cứu về đề tài này trong những năm từ 01/01/2001 đến 31/12/05. Thời gian thực hiện từ 30/03/06 đến 30/07/06. Bố cục đề tài Kết cấu đề tai gồm 5 chương: Chương l- Dat vấn đề: Nêu lý do chọn đề tài, mục đích của việc nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu và kết cấu của đề tài.

Chương 2- Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu: Nêu lên một số cơ sở lí luận về chuyển dịch cơ cấu sản xuất, chuyển dich cơ cấu kinh tế, chuyên dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, các chỉ tiêu đánh giá và phương pháp nghiên cửu. Chương 3- Tổng quan: Giới thiệu sơ lược về tình hình kinh tế xã hội Thành phố Hồ Chí Minh | Chương 4- Kết quả nghiên cứu và thảo luận: Chương này đi sâu phân tích kết quả chuyển dịch cơ cầu kinh tế nông nghiệp trong giai đoạn 2001-2005. Trên cơ sở đó, đưa ra một số nhận xét và đề xuất những giải pháp dé hạn chế tồn tại nhằm đạt kết quả cao trong giai đoạn tới. Chương 5- Kết luận và kiến nghị: Nêu nhận xét khái quát thành quả và tồn tại trong thời gian qua, từ đó, nêu lên một số kiến nghị từ góc độ nghiên cứu.

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2,1.12, Chuyền đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp Khái niệm. Chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp là việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, thuỷ sản trong cơ cấu nông nghiệp dựa trên cơ cầu chung của nền kinh tế và xu hướng chuyển đổi sản xuất nông nghiệp nhỏ lé sang sản xuất hàng hoá, đa dạng hoá sản phẩm, phát triển nông nghiệp toàn diện, bảo vệ môi trường sinh thái. Sư cần thiết của chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp. Chuyên đôi cơ cấu sản xuất theo hướng bỏ dan tình trạng thuần nông, phát triển công nghiệp và dịch vụ là xuất phát từ yêu cầu của Công nghiệp hoá- Hiện đại hoá nông nghiệp.

Phát huy đầy đủ lợi thế so sánh về tiềm năng đất đai, khí hậu và kinh nghiệm truyền thống cùng với quá trình thúc đây việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật và công nghệ mới dé tạo ra khối lượng hàng hoá lớn, đa dang, đáp ứng yêu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khâu. Điều đó đòi hỏi phải hình thành và phát triển các vùng chuyên môn hoá sản xuất hàng hoá lớn, tạo ra sự gắn bó chặt chẽ giữa dịch vụ đầu vào quá trình sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. & Chuyén déi co cấu sản xuất làm cho kết cấu ha tang kinh tế xã hội như thuỷ lợi, giao thông, điện, thông tin liên lạc, các cơ sở nông nghiệp, dịch vụ, y tế, văn hoá, giáo dục ngày càng phát triển, là điều kiện vật chất hết sức quan trọng cho chuyển đổi cơ cấu sản xuất góp phần làm thay đổi bộ mặt nông thôn. Đồng thời cho phép tạo ra những công cụ và máy móc thiết bị thích hợp với quy trình sản xuất của các ngành ở nông thôn, vừa tăng năng suất lao động, giảm nhẹ cường độ lao động, giải phóng sức lao động, thực hiện sự phân công lao động xã hội ở khu vực nông thôn.

Chuyển đổi cơ cấu sản xuất cho phép áp dụng nhiều tiến bộ kỹ thuật về cây trồng, vật nuôi, thích hợp với từng vùng kinh tế sinh thái, cho phép tăng năng suất và sản lượng, nâng cao chất lượng sản phẩm. Áp dụng công nghệ sinh học về phân bón, bảo vệ thực vật, thú y, thức ăn gia súc cho phép tăng năng suất, tiết kiệm chi phí và thay dần các loại thuốc hoá học độc hại đối với người và gia súc, bảo vệ môi trường sinh thái. Khái niệm chuyền dịch cơ cấu kinh tế Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là sự tác động làm thay đổi dan ty trọng của từng ngành kinh tế, từng thành phan kinh tế, tỷ trọng lao động của từng ngành trong tông thể nền kinh tế. Nói cách khác: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là quá trình làm tối ưu hoá nền kinh tế của một quốc gia.

Để tối ưu hoá cơ cấu kinh tế phái hình thành, phải thoả mãn các yêu cầu sau: Phan anh được va đúng các quy luật của quốc gia về nhân tài - vật lực: Phù hợp với xu thế của cách mạng khoa học công nghệ, của xu hướng toàn cầu hoá, khu vực hoá và đem lại hiệu quả kinh tế xã hội cao hơn. Khi thực hiện chiến lược chuyền dịch cơ cấu kinh tế, cần lưu ý một số điểm sau: - Sự chuyển dich co cau ngành kinh tế phải dựa trên các nguôn lực hiện có và phải diễn ra cùng với sự thay đổi các nguồn lực phân bé vào các ngành trong nền kinh tế. - Chuyển dich cơ cấu phải mang theo hướng phân bỗ các nguồn lực vào các ngành. các lĩnh vực có năng suất và hiệu quả cao.

— Vậy thực chất chuyên dịch cơ cấu là quá trình chuyển dịch nhằm mục đích thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng và phát triển thông qua việc phân bé lại các nguồn lực sao cho đạt hiệu quả cao nhất. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Khai niêm. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp được hiểu là mối quan hệ tỷ lệ giữa số lượng và chất lượng các ngành nghề, các bộ phận cấu thành của nền nông nghiệp. Chuyển dịch cơ cau kinh tế nông nghiệp về thực chất là thay đổi mối quan hệ đó tạo ra một sự phát triển mới của vùng.

Trên thực tế nông nghiệp gắn liền với nông thôn vì nông nghiệp là một trong những bộ phận chủ yếu của sản xuất vật chất, cung cấp lương thực, thực phẩm cho con người, nguyên liệu cho công nghiệp.Do đó, chuyến dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp cũng chính là chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn. — Chuyển dich cơ cầu kinh tế theo ngành: Trong mỗi quốc gia, tỉnh, huyện (xin gọi chung là vùng lãnh thổ) bao giờ cũng phát triển nhiều ngành kinh tế. Mỗi vùng lãnh thổ, nông nghiệp bao giờ cũng có nhiều ngành quan hệ mật thiết với nhau.