CHƯƠNG 1: KHÁI QUAT CHUNG VE MUA LAI DOANH NGHIỆP VA PHAP LUAT VE MUA LAI DOANH NGHIEP 1. Khai quát chưng về mua lại doanh nghiệp 1. Khái niệm mua lại doanh nghiệp Từ điễn Luật hoc Ballantine đưa ra khai niệm về “mua lại” (acquisition) như sau: “mua lai” là trở thanh chủ sở hitu của một tài sản, khiến tài sản thuộc sở hữu của minh với mục đích sử dụng nó, ví dụ như cho thué!. Theo từ điển Luật học Justia? va Từ điển Black's Law tái bản lần thứ 83, “mua lại” (acquisition) được hiểu lá hành vi giảnh được hoặc gianh quyên kiểm soát một thứ gì đó.
Bách khoa toàn thư về đầu tư Investopedia định ng†ĩa vé mua lại doanh nghiệp là mét giao dich trong đó một công ty mua phân lớn hoặc toàn bộ cổ phân hoặc tai sẵn của một công ty khác dé giảnh quyền kiểm soát công ty đó. Mục tiêu của việc mua lại là giảnh quyền kiểm soát hoạt đông của công ty mục tiêu, bao gồm tài sản, cơ sở sản xuất, nguôn lực, thị phân, cơ sở khách hàng và các yêu tô khác. Mua lại doanh nghiép 14 hoạt động phổ biến trong kinh doanh và có thể xảy ra đủ có hoặc không có sự chấp thuận của công ty mục tiêu. Khái mệm “mua lại doanh nghiệp” được ghi nhận trong các văn bản pháp luật quốc tế và pháp luật các quốc gia là một trong các hình thức tập trung kinh tế, cụ thể: Theo điểm b khoản 1 Điều 3 Quy tắc 139/2004 của Uy ban Châu Âu về kiểm soát tập trung kính tê giữa các doanh nghiệp, mua lại doanh nghiệp được thực hiện bởi mét hoặc nhiều cá nhân đang kiêm soát ít nhật một doanh nghiép; hoặc bởi một hoặc nhiều doanh nghiệp, bằng việc mua chúng khoán hoặc tai sản, bằng hợp đồng hoặc bằng bat ky phương tiên nao khác, nhằm kiểm soát trực tiếp hoặc gián tiếp đối với toàn bô hoặc một phân của mét hoặc nhiéu doanh nghiép khác£ * James A Ballentine , Ballentine ’s Law Dictionary, Third Edition, tr.
33 hitp-//citizenlaw com/pdf/a pdf 2 Justia Legal Dictionary tps: /idictimury justia. comMacqntisition ` Bryan A Gamer (2004), Blade's Law Dictionary, Eighth Edition, tr. 70 https Jn ethioc onstruction nevsites defaubifiles/Law/Files/BLACKS LAW DICTIONARY 2004 Sth 5B1%5D pat * Bopemn Council, Council Regulation (EC) No 139/2004 of 20 Jarmary 2004 on control of concentration betirten undertakings (the EC Merger Regulation) Tưtps /ewr-lex.ewropa #wiegal-content/EN/TXT/PDF/ twi= CELEX 32004 RO 139 &eqik=169604 1308706 6 Theo điểm c khoản2 Điều 54 Luật Canh tranh. Singapore 20045, mua lai doanh.
nghiệp được quy định là hành vi một hoặc nhiéu người hoặc các công ty có được quyền kiểm soát trực tiếp hoặc gián tiếp toàn bộ hoặc một phân của một hoặc nhiều công ty khác; hoặc việc một đoanh nghiệp (doanh nghiép thứ nhật) mua lai tài sản (bao gdm lợi thê thương mai) hoặc một phan đáng kể tai sản của doanh nghiệp (doanh nghiệp thứ ha) dan dén kết quả là đặt doanh nghiệp thứ nhat vào vị trí thay thé hoäc hau như thay thé doanh nghiép thứ hai trong ngành kinh doanh, hoặc phân liên quan của ngành kinh doanh mà doanh nghiệp đó đã tham gia ngay trước giao dich mua lại Theo Luật mẫu về cạnh tranh của Hội nghỉ Liên hợp quốc về Thương mại (UNCTAD), phân bình luận về các quy định tại Chương VI - thông báo tập trung kinh tê, mua lại doanh nghiệp (takeover) liên quan đến việc mua toàn bộ hoặc đủ sô lượng cỗ phần của một doanh nghiệp khác để cho phép nó thực hiện quyền kiểm soát doanh nghiệp này, việc mua lai doanh nghiệp có thể điễn ra ma không có sự đẳng ý của doanh nghiệp mục tiêu” Co thé thay, các khái niém trên đều đưa ra những điểm chung là đặc trung của mua lại doanh nghiệp, cụ thể: mua lại doanh nghiệp được thực hiện bởi một hoặc nhiều người, một hoặc nhiều doanh nghiệp, thông qua hành vi mua tài sản hoặc cd phân của doanh nghiệp khác hướng đên mục tiêu kiém soát đối với toàn bộ hoặc một phân doanh nghiệp đó mà không phụ thuộc vào ý chí của doanh nghiệp mục tiêu. Mua lại doanh nghiệp về bản chat là một phương thức chuyển quyền sở hữu toàn bô hoặc một phan doanh nghiệp từ người bán sang người mua trên cơ sở trao đổi ngang giá với mục đích tiép quản hoạt động kinh doanh thông qua các giao dich hợp pháp Điểm khác biệt giữa mua lại đoanh nghiệp với mua tai sản của doanh nghiệp hay đầu tư mua cổ phan, phần vốn góp của doanh nghiệp nằm ở chỗ các việc mua lai phải thoả man mục đích giảnh quyền kiểm soát toàn bộ hoặc mét ngành nghệ của doanh nghiệp mục tiêu. Đặc diem mua lại doanh nghiệp Thử nhất. chủ thé tham gia mua lai doanh nghiệp là các tô chức, cá nhân kinh doarh Š The Singaporean Competition Act 2004 limps :/isso.age gov sg/act/ca2004 *Provids=P13-Hprs4- © United Nations Conference ơn Trade and Development, Model Law on Commetition 2007, 150 \s./Antctad oi envfile s/official-do .onf5d7rev3 em, # Một giao dich mua lai doanh nghiệp ít nhật phải có hai chủ thé tên tại độc lập, bên bán và bên mua, trong đó bên bán có thể chính là công ty mục tiêu hoặc là chủ sở hữu của công ty mục tiêu.
Bên bán và bên mua trong giao dich mua lại thường là tổ chức, cá nhân kinh doanh, có thể hiểu là tổ chức, cá nhân thực hiện các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi một cách thường xuyên, bao gồm mua bán hàng hoá, cung tứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiên thương mại và các hoạt động nhằm muc đích sinh lợi khác. Các văn bản pháp luật quốc tê và các quốc gia đưa ra những quan điểm khác nhau về chủ thé them gia mua lại doanh nghiệp. Quy tắc 139/2004 của Uỷ ban Châu Au và Luật Cạnh tranh Singapore déu ghi nhận cá nhân và tô chức 1a chủ thé tham gia mua lại doanh nghuép, tổ chức có thể doanh nghiệp hoặc không phải doanh nghiệp, có khả năng thực hiện các hoạt đông tương mai hoặc kinh tế liên quan đến hàng hóa hoặc dich vụ. Tuy nhiên Quy tắc 139/2004 đặt ra thêm điều kiện cá nhân la chủ thé mua lại doanh nghiép phải đang kiểm soát một doanh nghiệp khác”.
Trong khi đó, Luật mẫu về cạnh tranh của UNCTAD chỉ ghi nhân doanh nghiệp là cli thé của mua lại doanh nghiép, trong đó doanh nghiép (enterprise) được định nghĩa là các công ty hợp danh (partnerships), tập đoàn (cooperations), công ty (companies), hiệp hội (associations) và các pháp nhân khác, bat ké được thành lập và kiểm soát bởi tư nhân. hay Nhà nước, bao gồm ca chi nhánh, công ty con, công ty liên kết hoặc đơn vị khác do họ trực tiếp hoặc gián tiếp kiểm soát. Từ dâu hiệu chủ thé thực hiện hành vi mua lai doanh nghiép phải là các tô chức, cá nhân kinh doanh, có thé phân biệt hoạt động mua lại doanh nghiệp với hoạt động đầu tư vào nhiều doanh nghiệp của các cá nhân thông thường, V oi vai trò là nha đầu từ, các cá nhân có thé góp vốn vào nhiêu doanh nghiệp và là chủ sở hữu của nhiều của nhiêu cơ sở kinh doanh nhumg hình thức dau tư này không phê: là mua lai doanh nghiệp”. Thứ hat, mua lại doanh nghiệp được thực hiển qua hành vi mua toàn bộ hoặc một phân tài sản hoặc cô phan, phần vốn góp của doanh nghiệp khác Khác với quan hệ đầu tư và quan hệ hợp đông, mua lại doanh nghiệp được thực hiện qua việc chủ sở hữu doanh nghiép chuyển quyền sở hữu có thu tiên đối với một 7 Baropean Council, 424, Điểm b khoăn 1 Điều3 * UNCTAD, ddd 6, Khoin a Điều Ï Chương II * Trưởng Daihoc Luật Ha Nội, Giáo minh Luật Cạnh ranh NXB Công am nhân din, Hi Nội,2021, tr.240 8 phân hoặc toàn bộ cé phan, phân vén gớp hoặc tài sén của doanh nghiệp cho bên mua, bên bán sẽ châm đút hoặc thu hẹp hoạt đồng kinh doanh tại doanh nghiệp mục tiêu, còn bên mua tiép nhận doanh nghiép hoặc phân doanh nghiệp đã mua dé tiếp tục khai thác các gia trị của nó vào muc dich kinh doanh.
Déi tượng của mua lại doanh ngluép không chỉ là tai sản hữu hình như nhà xưởng, day chuyên sản xuất, thiết bị kỹ thuật. ma còn là các giá tri tiệm nang của doanh nghiệp như nhấn liệu hàng hoá, đôi ngũ nhân sự, hệ thong quản lý, hệ thông khách hàng, đại ly phân phối. 19 Hanh vi mua phan cô phân, phần vốn gớp hoặc tai sản của doanh nghiệp khác là đặc thù của hoạt động mua lại doanh nghiệp, tách biệt hoạt động này với các hình. thức khác của tập trung kinh tá, cụ thể: Sap nhập doanh nghiép là việc một hoặc mat số doanh nghiép chuyển toàn bộ tai sản, quyên, nghia vụ và lợi ích hợp pháp của mình sang mot doanh nghiép khác, khác với mua lai doanh nghiệp không nhất thiệt phải là toàn bộ ma nhiêu trường hợp chỉ chuyén nhuong một phân tai sản từ bên bán sang bên mua.
Hợp nhất doanh nghiệp 14 việc hai hoặc nhiều doanh nghiệp chuyền toàn bộ tài sản, quyền, ngÌữa vụ và lợi ích hợp pháp của mình để bình thành một doanh nghiệp mới, còn liên doanh giữa các doanh nghiép là việc hai hoặc nhiéu doanh nghiệp cùng nhau góp một phân tài sản, quyên, ngiữa vu và lợi ích hợp pháp của minh đề hình: thành một doanh nghiệp mới. Trong giao dịch hợp nhật và liên doanh, không tôn tai hoạt động mua bán, chuyển nhượng tài sản giữa các bên tham gia như hoạt đông mua lại, ma các bên dùng tải sẵn của minh dé tạo nên một doanh nghiệp mới. Thứ ba, hệ quả của mua lại doanh nghiệp là doanh nghiệp mua lại có thé kiém soát, chỉ phối hoạt động của doanh nghiệp bị mua lat Sau khi thực hiện mua lại doanh nghiệp, bên mua sẽ có quyền kiểm soát, chỉ phối đôi với toàn bộ hoặc mét ngành nghệ kinh doanh của doanh nghiệp bị mua lại. Kiểm soát, chỉ phối hoạt đông của một doanh nghiép được hiéu là khả năng thực hiên các hành động có ảnh hưởng quyết định đến hoạt động của doanh nghiệp đó, ví dụ như quyết định thành viên ban quản trị công ty, quyết định ngành nghệ sân phẩm kinh doanh của công ty,.Việc xác định mute độ nào được cơi là kiểm soát, chi phối doanh nghiệp được ghi nhân trong văn bản pháp luật của các quốc gia, thường là dựa vào tỷ `9 Pham Trí Hùng (2010), “Mot số van đề của hợp dong sip nhập , na lai doanh nghiệp”, Tạp chi Nghề luật, số 6/2010, 19-23 9 1é sở hữu cổ phân, phan vốn góp, tai sản doanh nghiệp hay các quyền liên quan dén quấn trị doanh nghiệp.