Lời mở đầu và cách thức kí hiệp định. Các vấn đểdù lớn hay nhỏ déu góp phẩn tao nên bức tranh đa dang về cuộc dam phán ở Paris’. Cuộc đấu tranh ngoại giao của ta ở Paris cũng nhằm đạt được thắng lợi trong tất cả các vấn để trên ,mỗi vấn để đều có những thuận lợi cũng như những khó khan khác nhau .Sau đây Luận văn xin trình bày diễn tiến của cuộc đàm phán về từng vấn để trên. KHO@ LICH Sử - PHSP Trang 10 LETN TREN TRÌNH OAT TRANH NGOAI GIAO TAL COC DAM PHẨN PARIS VE VIỆT NAM 1968-1973 IVAN DE MY NGUNG NEM BOM VÀ MOI HANH ĐỘNG CHIEN TRANH KHAC CHONG NUGC VIET NAM DAN CHU CONG HOA 1/Lap trưởng của các bén : a) Lận trường của ta: Xuyên suốt trong quá trình đấu tranh tại Paris , ta kiên quyết giữ vững lập trường: doi Mỹ chấm đứt hoàn toan và không điều kiện việc ném bom bắn phá miễn Bắc và mọi hành động chiến tranh khác chống nước Việt Nam dân chủ cộng hòa Day cũng là điều kiện đầu tiên để hai bên bước vào cuộc dam phán ở Hội nghị Paris ma Mai Văn Bộ nêu ra trong cuộc tiếp xúc với các nhà báo nước ngoài ngày 5/1/1967:"Trong những điều kiện trên đây ,đứng trước sự thất bại đã trỏ nên hiển nhiên và đồng thời phải đôi phó với trào lưu dư luận khắp nơi lên án Mỹ ,nếu Mỹ chấm dứt vĩnh viễn và không diéu kiện việc ném bom bắn phá miễn Bắc thì sự kiện đó sẽ được chính phủ Việt Nam dan chủ cộng hòa xem xét “."Ciing trong những diéu kiện đó sau khi chấm dứt việc ném bom bấn phá miễn Bắc nếu Chính phủ Mỹ để nghị tiếp xúc với Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa ,tôi nghĩ rằng để nghị đó cũng sẽ được Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa nghiên cứu “(1) .Sau khi Tổng thống Mỹ Johnson tuyên bố ngưng ném bom miền Bắc từ vĩ tuyến 20 trở lên thì ba ngày sau đó (ngày 3 tháng 4) chính phủ ta đã lên tiếng công kích chính phủ Mỹ và nêu rõ lập trường cuả mình:Rõ ràng Chính phủ Mỹ chưa đáp ứng nghiêm chỉnh và day đủ đòi hỏi chính đáng của Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa của dư luận tiến bộ Mỹ và dư luận thế giới Tuy nhiên về phía mình ,Êhính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa tuyên bố sẵn sàng cử đại điện của mình tiếp xúc với đại diện Mỹ nhằm xác định với phía Mỹ việc chấm dứt không điều kiện việc ném bom và mọi hành động chiến tranh khác chống nước Việt Nam dân chủ cộng hòa để có thể bất đầu cuộc nói chuyện”(2).
Như vậy lập trường của phía Việt Nam không dừng lại ở việc Mỹ ngừng ném bom hạn chế mà buộc đối phương phải chấp nhận ngưng ném bom và các hoạt động chiến tranh khác một cách hoàn toàn và vô điều kiện. b )Lép trường của Mỹ: KHOA LICH Sử - DHSP Trang 11 LYTN : TIẾN TRÌNH HẦU TRANH NGOẠI 1A0 TẠI CUO HẦM PHAN PARIS VỀ VIỆT NAM 1968-1973 Lúc đầu Mỹ đưa ra lập trường đòi ta phải có đi có lại.Trong thư gửi Chủ tịch Hỗ Chi Minh ngày 8/2/1967 Johnson tuyên bổ : "Tôi sẵn sang ra lệnh chấm đứt ném bom Tước Ngài và ngừng đưa thêm lực lượng Mỹ vào miễn Nam Việt Nam ngay khi nào tôi được hảo đảm là việc thâm nhập vào miễn Nam Việt Nam hằng đường hộ và đường thủy đã chấm dứt .R6 ràng lập trường của Mỹ buộc ta phải nhãn nhượng theo diéu kiện của chúng Cho đến khi tình hình trên chiến trường đã thay đổi Johnson tuyên bố trên đài truyền hình 31/3/1968 :" Không tiến công miễn Bắc Việt Nam bằng máy bay và tàu chiến ,trừ khu vực phía Bắc khu phi quân sự “."Hy vọng Việt Nam dân chủ cộng hòa có bước nhân nhượng để có thể chấm dứt hoàn toàn việc ném bom"(4) .Lập trường của Mỹ chuyển từ chỗ chấm dứt ném bom có diéu kiện sang ném bom hạn chế xuống khu vực từ vĩ tuyến 17 đến vĩ tuyến 20 .Trong thời kỳ đầu của cuộc nói chuyện ,lập trường của Mỹ tập trung vào ba vấn để chủ yếu : 1) Các cuộc nói chuyện sau khi Mỹ chấm dứt hoàn toan các cuộc ném bom cẩn có sự tham gia của chính phủ Sài Gòn. 2) _ Bắc Việt Nam không vi phạm khu phi quan sự ,không đưa quân đi qua hay đóng tại khu đó ,Bắc Việt Narà 3) Việt Cộng không bắn pháo hay tên lửa vào các thành phố lớn ở Miễn Nam như Sai Gòn ,Huế ,Đà Nẵng .Lập trường này kéo dài từ ngày 31 tháng 3 năm 1968 đến ngày 1/11/1968 khi Johnson tuyên bố chấm dứt mọi hoạt động quân sự chống Việt Nam dân chủ cộng hòa. Lập trường của hai bên đưa ra lúc đầu là hoàn toàn trái ngược nhau .Việt Nam dan chủ cộng hòa đồiMỹ chấm dứt hoàn toàn và vô điểu kiện việc ném bom và hành động quan sự khác chống Việt Nam dan chủ cộng hòa, còn Mỹ muốn Việt Nam din chủ cộng hòa phải nhân nhượng nên việc chấm dứt ném bom trải qua hai giai đoạn :chấm dứt hạn chế vàchấm dứt hoàn toàn.
Cuộc đấu tranh của ta ở Hội nghị Paris là buộc đổi phương phải chấp nhận lập trường mà ta đã nêu ra. 2/Tién trình đấu tranh : KHOA LICH Sử - DHSP Trang 12 LVTX : THEN TRÌNH DAU TRANH NGUAI IAU Tal CÚI, OAM PUAN PARIS VE VIET NAM 1960-1973 Bước vào phiên hop đầu tiên ngày 13 tháng 5 năm 1968 ,Bộ trưởng Xuân Thủy, trưởng đoàn đâm phản của Chính phi Việt Nam din chủ cộng hoa, nêu ra lập trường 4 điểm của Chính phủ nước Việt Nam dan chủ cộng hòa và 5 điểm của Mặt trận dan tộc giải phóng Miễn Nam Việt Nam ,trong đó có vấn để : “Hoa Kỳ phải chấm dit chiến tranh ,rút quân về nước để nhãn dẫn Việt Nam giải quyết công việc của mình rước mắt là chấm dứt hoàn toàn ,không điểu kiện các cuộc ném bom và mọi hành động chiến tranh khác chống nước Việt Nam din chủ cộng hòa để có thể bàn về một giải pháp cho vấn để Việt Nam “ ,Dù ngày 31/3/1968 Mỹ chấp nhận ném bom hạn chế nhưng lập trường của Việt Nam vẫn không thay đổi .Chúng ta đòi Mỹ phải chấm dứt thương lượng trên thé mạnh và phải xuống thang chiến tranh .Phan ứng lai Harriman cố biện bach cho chính sách xăm lược của Mỹ và đưa ra đòi hỏi "có đi có lại ",Mỹ sẽ chấm đứt ném bom hoàn toàn miễn Bắc nếu ta không tăng cường chiến sự ở miễn Nam Việt Nam .Trong những phiên họp đầu tiên này ,ta chủ trương tiến hành tiếp xúc công khai nhầm tranh thủ dư luận quốc tế nhưng đẳng thời cũng không để Mỹ lợi dụng diễn dan này để lita dối.Chỉ thị ngày 6/3/1968 của Nguyễn Duy Trinh nêu rõ : "Tiếp tục làm tốt việc đấu tranh công khai và chuẩn bị lúc thuận lợi thì vừa nói chuyện công khai vừa nói chuyện hậutrường , Nói chuyện hậutrưững khác với nói chuyện bi mat của Mỹ .Nhưng không cho Mỹ dùng việc nói chuyện hậu trường để lừa bip gẫy ảo tưởng trong dư luận “(5) .Trong hước đầu này ta chủ trương tiếp xúc riêng để thăm dò, chưa mặc cả. Trong các cuộc đàm phán từ ngày 26 tháng 6 đến ngày 12 tháng 9 năm 1968, phía Mỹ dây dưa không chịu chấm dứt ném bom hoàn toàn.Cyrus Vance’ đưa ra để nghị :” Hoa Kỳ sẽ chấm đứt các cuộc ném bom trên toàn miễn Bắc vào một ngày sẽ được thông báo cho phía Việt Nam biết trước .Trước ngày đó, hai bên sẽ thỏa thuận về “hoàn cảnh” (Circonstances) sẽ được thực hiện sau khi chấm dứt ném bom .Đó là cách vượt qua những trở ngại trên đường đi của chúng ta .Tôi nghĩ điều đó có thể thỏa mãn gợi ý của các ông để ra cũng như thỏa mãn đôi hỏi của chúng tôi .Chúng tôi có thể chấm dứt ném bom mà không làm tổn hại đến tính mệnh binh linh Mỹ và déng minh "{6). “Hoàn cảnh “ của Mỹ ở đây không gì khác hon là các điều kiện mà Mỹ đã từng đặt ra trước đây: một là Việt Nam dẫn chủ cộng hòa chấm dứt ban pháo và tấn công hộ binh qua khu phi quan sự ,hai là quan giải phóng min Nam không tấn công vào quân Mỹ ở các đô thị miễn KHOA LICH Sử - DHSP Trang 13 LVTN ‹ TIẾN TRÌNH DAU TRAN NGOẠI GIAO TẠI CUỐC DAM PHAN PARIS VE VIỆT NAM 1968-1973 Nam .Rõ rang lập trường của Mỹ vẫn không thay đổi ,vẫn tiếp tục đòi ta phải chấp nhân những điểu kiện mà chúng đưa ra .Vi vậy phó trưởng đoàn ta Hà Văn Lau đã phê phần =" Không có để nghị gì mới trong lập trường của Mỹ — có chăng là chỗ thêm việc định ngày chấm dứt ném bom”.
Song song với cuộc đàm phán này ,¢ Mỹ đang bước vào cuộc chạy đua tranh cử chức tổng thống giữa hai đẳng Cộng hòa và Dan chủ. Nắm rõ tình hình đó dau tháng 8 năm 1968 ,Bộ chính trị Dang Lao động Việt Nam quyết định :"Nếu Mỹ muốn giải quyết vấn để Việt Nam theo lập trường tối thiểu của ta trước khi ta giành thắng lợi quyết định thì ta không để 10 thời cơ “(7). Ta chủ trương tận dụng mọi thời cơ , lôi Mỹ xuống thang từng bước theo yêu cầu của ta. Tuy nhiên để chống lại thái độ thiếu thiện chí của Mỹ ,ta vẫn kiên quyết giữ vững lập trường và lên án mạnh mẽ .Đặc biệt là sự có mặt của Cố vấn đặc biệt Lê Đức Tho từ ngày 12/6 trong đoàn đàm phan của ta ,một con người có mưu lược vững vàng ,biết quyết đoán khi cẩn thiết .Trong cuộc gặp ngày 8/9/1968 dng nêu rõ thiện chí muốn giải quyết chiến tranh bằng con đường hòa bình nhưng đẳng thời cũng nói rõ quyết tâm của nhãn dân Việt Nam :" Nếu Mỹ thật sự có thiện chí để giải quyết vấn để Việt Nam thì phía Việt Nam sẵn sàng cùng Mỹ giải quyết .Nếu Mỹ cứ tiếp tục theo đuổi chính sách thực din mới thi sẽ không giải quyết được và trách nhiệm thuộc về Mỹ "(8).
Từ nửa cuối tháng 9 trở đi phía Mỹ đưa ra điểu kiện mới :xem vấn để chính quyển Sai Gòn tham gia vào bàn hội nghị như là điểu kiện để Mỹ chấm dứt ném bom ,Cuộc gặp ngày 20 tháng 9 ,Harriman nói :” Nếu như chính phủ Hoa Kỳ quyết định chấm dứt ném bom không điều kiện thì Hoa Kỳ có quyển được biết là cuộc nói chuyện nghiêm chỉnh được tiến hành không ? Hoa Kỳ hy vọng là phiên họp dau tiên sau chấm đứt ném bom ,khi vào bàn hội nghị sẽ có đại diện chính quyển Sài Gòn ở phía Mỹ .