Khóa Luận Tốt Nghiệp: Xu Hướng Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Tỉnh Tây Ninh

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp địa lý xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh tây ninh, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp cụ thể cho vấn đề kinh tế.

• Tác giả: Dinh Thị Tuyết Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Xuân Thọ
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Địa lý
• Đề tài: Xu Hướng Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Tỉnh Tây Ninh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ CỦA CÁC NƯỚC ASEAN
• 1.1. CƠ CẤU KINH TẾ
• 1.1.1. Một số khái niệm về cơ cấu kinh tế
• 1.1.2. Các khía cạnh biểu hiện của cơ cấu kinh tế
• 1.1.3. Một số chỉ tiêu cơ bản để xem xét và đánh giá cơ cấu kinh tế
• 1.2. CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ
• 1.2.1. Khái niệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 1.2.2. Tính tất yếu khách quan của việc chuyển dịch kinh tế
• 1.2.3. Những nhân tố tác động đến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 1.2.4. Các nguyên tắc cần tuân thủ trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 1.2.5. Một số vấn đề lý luận về mô hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 1.2.6. Kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở các nước ASEAN
• 1.2.7. Đặc điểm của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của nước ta
• 2. CHƯƠNG 2: KHÁI QUÁT CÁC NGUỒN LỰC PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH TÂY NINH
• 2.1. NGUỒN LỰC TỰ NHIÊN
• 2.2. NGUỒN LỰC KINH TẾ - XÃ HỘI
• 2.3. Đường lối chính sách phát triển kinh tế
• 3. CHƯƠNG 3: CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ TỈNH TÂY NINH - THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG
• 3.1. Khái quát chung về sự phát triển kinh tế xã hội tỉnh Tây Ninh từ 1986 đến nay
• 3.2. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế Tây Ninh giai đoạn 1995 — 2002
• 3.3. Một số tồn tại cần quan tâm trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Tây Ninh
• 3.4. Định hướng phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Tây Ninh nay đến năm 2010
• 3.5. Các mục tiêu cụ thể về kinh tế xã hội đến năm 2010
• 3.6. Những nhiệm vụ lớn và cơ bản cần phải thực hiện
• 3.7. Phương hướng phát triển các ngành
• 3.8. Giải pháp
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Tây Ninh

Khóa luận tốt nghiệp này tập trung vào việc phân tích xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại tỉnh Tây Ninh. Tỉnh Tây Ninh, với vị trí địa lý đặc biệt và nguồn tài nguyên phong phú, đang trải qua những thay đổi đáng kể trong cơ cấu kinh tế. Việc chuyển dịch này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế mà còn tác động đến đời sống của người dân. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình hiện tại và những thách thức mà tỉnh đang đối mặt.

1.1. Đặc điểm kinh tế xã hội tỉnh Tây Ninh

Tây Ninh có nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, nhưng trong những năm gần đây, ngành công nghiệp và dịch vụ đang dần phát triển. Sự chuyển dịch này phản ánh xu hướng phát triển kinh tế bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

1.2. Tình hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế hiện nay

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Tây Ninh đang diễn ra mạnh mẽ, với sự gia tăng tỷ trọng của ngành công nghiệp và dịch vụ. Điều này không chỉ giúp tăng trưởng GDP mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương.

II. Những thách thức trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế Tây Ninh

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Tây Ninh cũng gặp phải không ít thách thức. Các vấn đề như sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ và sự cạnh tranh từ các tỉnh lân cận đang gây khó khăn cho sự phát triển.

2.1. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng

Sự phát triển nhanh chóng của các ngành công nghiệp và dịch vụ đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ cao. Tuy nhiên, Tây Ninh vẫn đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động có kỹ năng, điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của tỉnh.

2.2. Cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ

Hệ thống giao thông và cơ sở hạ tầng tại Tây Ninh chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế. Việc cải thiện cơ sở hạ tầng là cần thiết để thu hút đầu tư và phát triển bền vững.

III. Phương pháp nghiên cứu xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Để phân tích xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Tây Ninh, nghiên cứu này áp dụng các phương pháp phân tích tổng hợp và khảo sát thực địa. Các dữ liệu thu thập được sẽ giúp đánh giá chính xác tình hình hiện tại và đưa ra các giải pháp phù hợp.

3.1. Phương pháp phân tích tổng hợp

Phương pháp này giúp tổng hợp các thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, từ đó đưa ra cái nhìn tổng quan về tình hình kinh tế của tỉnh. Việc phân tích này sẽ giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự chuyển dịch cơ cấu.

3.2. Khảo sát thực địa

Khảo sát thực địa sẽ cung cấp thông tin thực tế về tình hình kinh tế tại các địa phương trong tỉnh. Qua đó, nghiên cứu sẽ có cái nhìn sâu sắc hơn về những thách thức và cơ hội trong quá trình chuyển dịch cơ cấu.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng vào thực tiễn để đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Tây Ninh. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình kinh tế mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

4.1. Đề xuất giải pháp phát triển ngành công nghiệp

Để thúc đẩy ngành công nghiệp phát triển, cần có các chính sách hỗ trợ đầu tư và đào tạo nguồn nhân lực. Việc này sẽ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh của tỉnh trên thị trường.

4.2. Tăng cường phát triển dịch vụ

Ngành dịch vụ cần được chú trọng phát triển, đặc biệt là du lịch và thương mại. Việc này không chỉ tạo ra nhiều việc làm mà còn góp phần nâng cao giá trị kinh tế cho tỉnh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của tỉnh Tây Ninh

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Tây Ninh đang diễn ra mạnh mẽ và có nhiều triển vọng. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, tỉnh cần phải giải quyết các thách thức hiện tại và tận dụng tốt các cơ hội.

5.1. Triển vọng phát triển kinh tế Tây Ninh

Với những chính sách đúng đắn và sự hỗ trợ từ chính phủ, Tây Ninh có thể trở thành một trong những tỉnh phát triển hàng đầu trong khu vực. Việc này sẽ tạo ra nhiều cơ hội cho người dân và doanh nghiệp.

5.2. Hướng đi bền vững cho tương lai

Để phát triển bền vững, Tây Ninh cần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xanh. Điều này không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sau hơn 10 năm thực hiện đường lối Đổi mới từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (năm 1986), nền kinh tế Việt Nam đã chuyển đổi cơ bản từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, việc tạo ra bước chuyển biến căn bản về cơ cấu kinh tế trong khu vực nông thôn và nông nghiệp giữ vai trò then chốt nhằm duy trì hiệu quả sử dụng vốn đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Mặc dù ở quy mô quốc gia đã có nhiều công trình nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nhưng các nghiên cứu chuyên sâu ở cấp độ địa phương — đặc biệt là cấp tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam — vẫn còn hạn chế. Nhằm giải quyết khoảng trống nghiên cứu thực tiễn này, đề tài "Xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Tây Ninh" được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận gồm 3 nội dung:

1. Khảo cứu và khái quát một số nguyên tắc lý luận, mô hình lý thuyết và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế làm cơ sở đánh giá quá trình chuyển dịch tại tỉnh Tây Ninh.
2. Làm rõ thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở Tây Ninh trong giai đoạn Đổi mới, xác định các thành tựu, triển vọng, giới hạn và xu hướng vận động.
3. Đề xuất hệ thống các giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương.

Nhiệm vụ nghiên cứu được tác giả xác định theo 5 nội dung:

1. Tìm hiểu các khái niệm về cơ cấu kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, các nhân tố ảnh hưởng, tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả và các nguyên tắc cần tuân thủ.
2. Phân tích tác động của các điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội đối với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Tây Ninh.
3. Phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Tây Ninh giai đoạn 1995 – 2002 nhằm chỉ rõ các mặt tích cực và hạn chế.
4. Dự báo xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Tây Ninh đến năm 2010.
5. Xây dựng hệ thống giải pháp phù hợp để hoàn thiện cơ cấu kinh tế tỉnh giai đoạn 2005 – 2010.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành, theo thành phần kinh tế và nội bộ các ngành kinh tế trên địa bàn tỉnh Tây Ninh.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ lãnh thổ hành chính tỉnh Tây Ninh với diện tích 4.028,06 km².
• Phạm vi thời gian: Khảo cứu giai đoạn từ năm 1986 đến năm 2002, trong đó tập trung phân tích sâu chuỗi dữ liệu thực nghiệm giai đoạn 1995 – 2002 và đề xuất định hướng phát triển đến năm 2010.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận cơ cấu kinh tế dưới góc độ duy vật biện chứng và lý thuyết hệ thống, xem cơ cấu kinh tế là một hệ thống động biểu hiện mối quan hệ tỷ lệ về số lượng và tương quan về chất lượng giữa các bộ phận hợp thành (cơ cấu ngành, cơ cấu lãnh thổ/vùng và cơ cấu thành phần kinh tế) trong không gian và thời gian cụ thể. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế là quá trình biến đổi cả về lượng lẫn về chất từ trạng thái cơ cấu hiện tại sang trạng thái cơ cấu mới hợp lý hơn.

Khung lý thuyết và các mô hình tác giả sử dụng bao gồm:

• Lý thuyết tích tụ vốn của Todaro (1992) giải thích vai trò của vốn tiết kiệm nội địa và đầu tư máy móc thiết bị vào việc gia tăng năng lực sản xuất;
• Lý thuyết vốn nhân lực phân tích tác động của trình độ tay nghề người lao động đối với tăng trưởng kinh tế;
• Các mô hình công nghiệp hóa: Mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung; mô hình thay thế nhập khẩu (dựa trên lý thuyết nhị nguyên và lý thuyết cân đối liên ngành); mô hình công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu (dựa trên lý thuyết phát triển không cân đối);
• Hệ thống văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI và lần thứ VII về phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước;
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá: Chỉ tiêu kết quả sản xuất kinh doanh (giá trị sản xuất, giá trị tăng thêm); chỉ tiêu hiệu quả kinh tế trực tiếp (hiệu quả vốn đầu tư); chỉ tiêu hiệu quả gián tiếp (năng suất lao động, năng suất đất đai, mức độ giải phóng lao động).

Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu:

• Quan điểm hệ thống: Đặt nền kinh tế Tây Ninh trong mối quan hệ hữu cơ với hệ thống kinh tế vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và cả nước.
• Quan điểm tổng hợp lãnh thổ: Đánh giá mối quan hệ tương hỗ giữa nguồn lực tự nhiên, kinh tế - xã hội với việc phân bố các ngành sản xuất và bảo vệ môi trường.
• Quan điểm lịch sử viễn cảnh: Phân tích quá trình chuyển dịch kinh tế theo các mốc thời gian lịch sử cụ thể để rút ra quy luật và dự báo xu hướng tương lai.
• Các phương pháp nghiên cứu cụ thể: Phương pháp phân tích tổng hợp; phương pháp thống kê, so sánh; phương pháp bản đồ, biểu đồ; phương pháp khảo sát thực địa nhằm kiểm chứng các luận cứ trên thực tế địa bàn.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp chính thống thu thập từ Cục Thống kê tỉnh Tây Ninh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Công nghiệp, Sở Địa chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Thương mại và Du lịch tỉnh Tây Ninh, cùng các Niên giám thống kê của Nhà xuất bản Thống kê.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Một số vấn đề lý luận và kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế của các nước ASEAN

Tác giả hệ thống hóa các khái niệm, đặc trưng và nguyên tắc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chỉ rõ các nhân tố tác động chủ yếu gồm: vốn đầu tư, nguồn lao động, tiến bộ công nghệ, tăng trưởng xuất khẩu, vị trí địa lý và tài nguyên thiên nhiên. Khóa luận phân tích 6 nguyên tắc cơ bản trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế: phù hợp định hướng xã hội chủ nghĩa, đáp ứng mục tiêu của mô hình kinh tế, tối ưu hóa bài toán sản xuất (cái gì, như thế nào, cho ai), ứng dụng kỹ thuật mới, phát huy sức mạnh các thành phần kinh tế và khai thác thế mạnh vùng.

Khi nghiên cứu kinh nghiệm thực tiễn từ các nước ASEAN, tác giả làm rõ chiến lược công nghiệp hóa của Indonesia (chuyển từ hướng nội sang đẩy mạnh xuất khẩu phi dầu mỏ sau cuộc khủng hoảng dầu hỏa năm 1986) và Thái Lan (chuyển sang hướng về xuất khẩu từ kế hoạch 5 năm lần thứ ba 1972 – 1976 kết hợp phá giá đồng Baht năm 1984 và 1986). Xu hướng chung tại nhóm nước này là tỷ trọng công nghiệp chế biến tăng nhanh và khu vực dịch vụ phát triển vượt bậc (đóng góp 40% – 62% GDP năm 1994, cao nhất là Singapore với 62%).

Đánh giá bối cảnh Việt Nam, tác giả chỉ ra tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 1991 – 1995 đạt 8,2%/năm, kim ngạch xuất khẩu tăng bình quân trên 20%/năm, mức tiết kiệm nội địa đạt hơn 20% GDP vào năm 1995. Tuy nhiên, nền kinh tế còn đối mặt với các rào cản: hạ tầng kỹ thuật yếu kém, độ che phủ rừng giảm từ 40% xuống còn 25% trong vòng 25 năm, diện tích đất canh tác bình quân đầu người chỉ bằng 1/3 mức của Thái Lan và Trung Quốc, cùng áp lực huy động 35 – 40 tỷ USD vốn đầu tư cho giai đoạn 1996 – 2000.

Chương II: Khái quát các nguồn lực phát triển kinh tế xã hội tỉnh Tây Ninh

Tác giả phân tích toàn diện hai nhóm nguồn lực phát triển của tỉnh Tây Ninh:

1. Nguồn lực tự nhiên:

• Vị trí địa lý: Tọa độ 10°57'08" đến 11°46'36" vĩ độ Bắc, 105°48'43" đến 106°22'48" kinh độ Đông. Diện tích 4.028,06 km² (đứng thứ 6/9 tỉnh vùng Đông Nam Bộ). Có 240 km đường biên giới giáp Campuchia với 2 cửa khẩu quốc gia (Mộc Bài, Xa Mát); kết nối với TP.HCM và Phnom Penh qua tuyến Quốc lộ 22 (đường Xuyên Á) và Quốc lộ 22B.
• Địa hình: Vùng chuyển tiếp giữa cao nguyên Nam Trung Bộ và đồng bằng sông Cửu Long, thấp dần từ Đông Bắc xuống Tây Nam. Gồm 4 dạng địa hình: núi (núi Bà Đen cao 986 m, diện tích khoảng 17 km²); đồi (cao 50 – 80 m ở thượng nguồn sông Sài Gòn); đồi dốc thoải (độ dốc 2° – 3°, cao 15 – 25 m tại Dương Minh Châu, Hòa Thành, Nam Tân Biên, Trảng Bàng); đồng bằng (thềm sông bậc 1 cao 2 – 5 m ven sông).
• Khí hậu: Bức xạ mặt trời dồi dào đạt 136 Kcal/cm²/năm, nhiệt độ trung bình năm 26 – 27°C, tổng nhiệt độ hoạt động khoảng 9.000°C. Lượng mưa trung bình trên 1.200 mm/năm nhưng phân hóa theo mùa sâu sắc (mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11 chiếm gần 90% tổng lượng mưa; mùa khô chiếm 10% – 15%). Độ ẩm không khí trung bình 82% – 83%.
• Thủy văn: Mật độ mạng lưới sông rạch thưa, đạt 0,314 km/km². Có hai hệ thống sông chính: sông Vàm Cỏ Đông (dài 220 km, đoạn qua tỉnh dài 151 km, lưu lượng trung bình 96 m³/s) và sông Sài Gòn (dài 280 km, đoạn qua tỉnh dài 135 km, lưu lượng trung bình 85 m³/s). Hồ chứa Dầu Tiếng có dung tích hữu hiệu 1,5 tỷ m³ nước, cung cấp tưới cho 175.000 ha đất canh tác. Có 3.500 ha đầm lầy trũng ngập ven sông Vàm Cỏ Đông.
• Thổ nhưỡng và sinh vật: Toàn tỉnh có 38.000 ha rừng, tập trung ở Tân Biên và Tân Châu. Đất đai chia thành 5 nhóm: đất xám 339.467 ha (84,28%), đất phèn 25.359 ha (6,29%), đất đỏ vàng 6.885 ha (1,71%), đất phù sa 1.775 ha (0,44%), đất than bùn 1.072 ha (0,27%).
• Khoáng sản: Than bùn trữ lượng hơn 16 triệu tấn (mỏ Trí Bình khai thác 75.000 m³/năm); sét gạch ngói trữ lượng 55 triệu m³; đá vôi trữ lượng khoảng 100 triệu tấn tại Tân Châu; mỏ nước khoáng Silic tại Ninh Điền đạt lưu lượng 838 m³/ngày.

2. Nguồn lực kinh tế - xã hội:

• Dân số và lao động: Dân số năm 1999 đạt 965.240 người (đứng thứ 38/61 tỉnh thành, mật độ 239,63 người/km²; thị xã Tây Ninh đạt 1.371 người/km², Tân Biên chỉ đạt 88,2 người/km²). Tỷ lệ nữ 50,89%, nam 49,11%. Cơ cấu dân số: dưới tuổi lao động chiếm 33,92%, trong tuổi lao động chiếm 58,54%, trên tuổi lao động chiếm 7,54%; tỷ lệ phụ thuộc là 41,46%. Tỷ lệ gia tăng tự nhiên là 1,71%.
• Cơ cấu sử dụng lao động: Năm 1997, lao động nông - lâm nghiệp chiếm 75,08%, công nghiệp - xây dựng chiếm 6,67%, thương mại - dịch vụ chiếm 18,25%. Phân theo thành phần kinh tế: khu vực ngoài Nhà nước chiếm 90,52%, Nhà nước chiếm 8,8%, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 0,43%. Số lao động chưa được sử dụng chiếm khoảng 13,30% (tương đương 100.000 người).
• Hạ tầng kỹ thuật: Mạng lưới đường bộ có tỷ lệ đường chất lượng tốt và trung bình chỉ đạt 13%; đường đất chiếm 50,74%, đường cấp phối 34,04%, đường nhựa 15,18%; cảng sông Bến Kéo bị xuống cấp. Hệ thống viễn thông có 27 tổng đài tự động; điện lực phụ thuộc vào hai trạm nguồn Tây Ninh và Trảng Bàng.

Chương III: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Tây Ninh - Thực trạng và định hướng

Tác giả phân tích số liệu thực nghiệm để làm rõ bước chuyển biến kinh tế của tỉnh:

• Tăng trưởng kinh tế tổng quát: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân theo giá cố định 1994 đạt 8,78%/năm giai đoạn 1986 – 1995 và tăng lên 13,50%/năm giai đoạn 1996 – 2000. Quy mô GDP tăng từ 782 tỷ đồng (1986) lên 3.475 tỷ đồng (2000), 4.467 tỷ đồng (2002) và 5.055 tỷ đồng (2003). Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn năm 2002 đạt 648,3 tỷ đồng.
• Chuyển dịch cơ cấu theo ngành: Tỷ trọng nông nghiệp trong GDP giảm từ 89% (năm 1976), 57,8% (năm 1995) xuống 47,01% (năm 2002). Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng tăng từ 2% (năm 1976), 11,2% (năm 1995) lên 20,9% (năm 2002). Tỷ trọng dịch vụ tăng từ 9% (năm 1976), 31,0% (năm 1995) lên 32,09% (năm 2002).
• Chuyển dịch cơ cấu theo thành phần kinh tế: Kinh tế cá thể chiếm tỷ trọng cao nhất (>56%), giảm nhẹ từ 61,7% (1995) xuống 56,2% (2002). Kinh tế Nhà nước chiếm 38,1% (1995) và giữ mức 39,0% (2002). Kinh tế tư nhân tăng từ 2,8% lên 5,3%. Đáng chú ý, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tăng nhanh từ 2,3% (1995) lên 11,1% (2002).
• Chuyển dịch nội bộ ngành nông nghiệp: Đất nông nghiệp chiếm trên 70% diện tích toàn tỉnh. Trồng trọt chiếm tỷ trọng áp đảo trong giá trị sản xuất (90,34% năm 1995 và 87,34% năm 2002); chăn nuôi chiếm tỷ trọng thấp (8,71% năm 1995 lên 11,64% năm 2002); dịch vụ nông nghiệp chiếm khoảng 1%. Đàn bò tăng 0,48%/năm, đàn heo tăng 3,10%/năm (1986 – 2001); mô hình chăn nuôi bò sữa tại An Tịnh (Trảng Bàng) bước đầu hình thành đạt 385 con năm 2002.
• Hình thành 4 vùng chuyên canh cây công nghiệp phục vụ chế biến: Mía (40.000 ha), khoai mì (20.000 ha), cao su (35.000 ha), đậu phộng (30.000 ha). Tây Ninh có 4 loại cây trồng đứng đầu vùng Đông Nam Bộ về diện tích và sản lượng (lúa, mì, mía, đậu phộng). Diện tích cây lâu năm đạt 55.662 ha năm 2002 (riêng cao su đạt 30.519 ha với sản lượng 22.000 tấn mủ). Diện tích trồng lúa năm 2002 giảm 1,1% (còn 165.542 ha) do chuyển đổi cơ cấu sang cây trồng có hiệu quả cao hơn.
• Hoạt động ngoại thương: Kim ngạch xuất khẩu tăng từ 7,035 triệu USD (1991) lên 44,709 triệu USD (1997) và đạt 88,125 triệu USD (2002). Kim ngạch nhập khẩu đạt 65,569 triệu USD năm 2002, đưa địa phương từ tình trạng nhập siêu sang xuất siêu.
• Hạn chế và định hướng đến năm 2010: Khóa luận chỉ ra chuyển dịch cơ cấu ngành còn chậm; cơ sở hạ tầng giao thông chưa đáp ứng yêu cầu; công nghiệp chế biến chưa tạo giá trị gia tăng cao. Tác giả nêu định hướng đến năm 2005 nâng tỷ trọng dịch vụ lên 34% GDP, hoàn thiện hạ tầng Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài và Khu công nghiệp Trảng Bàng, đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp về vốn, công nghệ và thị trường đến năm 2010.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa thành công các chỉ tiêu phản ánh xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Tây Ninh qua hệ thống số liệu cụ thể:

Năm	Tổng sản phẩm (GDP) giá CĐ 1994 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng Nông nghiệp (%)	Tỷ trọng Công nghiệp - Xây dựng (%)	Tỷ trọng Dịch vụ (%)	Tỷ trọng khu vực FDI trong GDP (%)	Kim ngạch xuất khẩu (Triệu USD)
1976	—	89,00	2,00	9,00	—	—
1986	782	—	—	—	—	—
1991	—	—	—	—	—	7,035
1995	—	57,80	11,20	31,00	2,30	—
1997	—	—	—	—	6,60	44,709
2000	3.475	—	—	—	9,30	—
2002	4.467	47,01	20,90	32,09	11,10	88,125
2003	5.055	—	—	—	—	—

Nhóm đất chính tại Tây Ninh	Diện tích (ha)	Tỷ lệ cơ cấu (%)
Nhóm đất xám	339.467	84,28
Nhóm đất phèn	25.359	6,29
Nhóm đất đỏ vàng	6.885	1,71
Nhóm đất phù sa	1.775	0,44
Nhóm đất than bùn	1.072	0,27
Tổng diện tích đất tự nhiên	402.806	100,00

Hệ thống giải pháp và kiến nghị tác giả đề xuất:

• Quy hoạch và ổn định diện tích các vùng chuyên canh cây công nghiệp ngắn ngày và dài ngày (mía, mì, cao su, đậu phộng) gắn liền với công suất các nhà máy chế biến nông sản;
• Nâng cấp mạng lưới giao thông đường bộ trục dọc và trục ngang (Quốc lộ 22, 22B), cải tạo cảng sông Bến Kéo và khai thác tối đa lợi thế tuyến đường Xuyên Á qua cửa khẩu Mộc Bài;
• Đầu tư hoàn chỉnh hệ thống kênh mương cấp I, II, III, IV thuộc công trình thủy lợi hồ Dầu Tiếng và các trạm bơm vùng ven sông Vàm Cỏ Đông;
• Cải thiện môi trường đầu tư, cải cách thủ tục hành chính nhằm khuyến khích kinh tế tư nhân phát triển và thu hút thêm các dự án FDI vào Khu công nghiệp Trảng Bàng;
• Mở rộng quan hệ thương mại đường biên với Campuchia thông qua hệ thống chợ biên giới và khu thương mại cửa khẩu.

Đóng góp của khóa luận: Đây là công trình nghiên cứu địa lý kinh tế tổng hợp đầu tiên ở cấp độ địa phương đánh giá toàn diện quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Tây Ninh từ mốc Đổi mới năm 1986 đến năm 2002. Khóa luận khắc phục hạn chế của các nghiên cứu trước đó vốn chỉ khảo sát riêng rẽ từng ngành sản xuất nông nghiệp hoặc công nghiệp đơn lẻ, cung cấp bức tranh đầy đủ về quy mô tăng trưởng, cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần kinh tế và tiềm năng tài nguyên của tỉnh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài được tác giả ghi nhận trong văn bản:

• Nguồn tài liệu thống kê chuyên ngành kinh tế ở cấp địa phương còn nhiều điểm hạn chế và chưa thật đồng bộ giữa các cơ quan quản lý;
• Đây là lần đầu tiên tác giả thực hiện một đề tài nghiên cứu kinh tế tổng hợp nên chưa phân tích sâu được các chỉ số hiệu quả kinh tế vi mô trong từng phân ngành công nghiệp chế biến;
• Chuỗi số liệu phân tích chuyên sâu mới chỉ dừng lại ở thời điểm năm 2002 (số liệu năm 2003 mới ở mức sơ bộ).

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Cần mở rộng nghiên cứu tác động thực tế của tuyến đường Xuyên Á và Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài sau khi hoàn thành xây dựng và đi vào vận hành đối với cơ cấu thương mại - dịch vụ của tỉnh;
• Khảo sát sâu hơn về năng suất các nhân tố tổng hợp và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư (hệ số ICOR) giữa các thành phần kinh tế trên địa bàn Tây Ninh giai đoạn sau năm 2005.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị thực tiễn đối với:

• Giảng viên và sinh viên ngành Địa lý học (chuyên ngành Địa lý kinh tế - xã hội), Kinh tế phát triển, Quy hoạch lãnh thổ và Quản trị kinh doanh nông nghiệp khi cần tài liệu tham khảo về phương pháp phân tích nguồn lực kinh tế cấp tỉnh.
• Cán bộ nghiên cứu, chuyên viên hoạch định chính sách tại các cơ quan quản lý nhà nước (Sở Kế hoạch và Đầu tư, Cục Thống kê, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) trong việc tra cứu số liệu lịch sử về quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế giai đoạn 1986 – 2002.
• Phần đáng tham khảo nhất: Chương II (phần đánh giá các nguồn lực tự nhiên, đặc biệt là sự phân bố 5 nhóm đất và tài nguyên khoáng sản) kết hợp với Chương III (các bảng thống kê chi tiết về cơ cấu thành phần kinh tế và diện tích 4 vùng chuyên canh cây công nghiệp gắn với công nghiệp chế biến).

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu kinh tế phân theo ngành của tỉnh Tây Ninh chuyển dịch như thế nào trong giai đoạn 1976 – 2002?
Năm 1976, nông nghiệp chiếm 89%, công nghiệp - xây dựng chiếm 2% và dịch vụ chiếm 9%. Đến năm 1995, tỷ trọng các ngành tương ứng là 57,8% (nông nghiệp), 11,2% (công nghiệp - xây dựng) và 31,0% (dịch vụ). Đến năm 2002, tỷ trọng nông nghiệp giảm xuống còn 47,01%, công nghiệp - xây dựng tăng lên 20,9% và dịch vụ đạt 32,09%.

2. Nhóm đất nào chiếm diện tích lớn nhất tại Tây Ninh và đặc tính sản xuất của loại đất này ra sao?
Nhóm đất xám chiếm diện tích lớn nhất toàn tỉnh với 339.467 ha (tương đương 84,28% diện tích tự nhiên). Đất hình thành trên trầm tích phù sa cổ, có thành phần cơ giới nhẹ, dễ thoát nước, địa hình bằng phẳng, thích hợp với các loại cây công nghiệp ngắn ngày và dài ngày như mía, khoai mì, đậu phộng, cao su; tuy nhiên nhược điểm là khả năng giữ nước và chất dinh dưỡng kém.

3. Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Tây Ninh phát triển như thế nào trong giai đoạn 1995 – 2002?
Năm 1995, khu vực FDI mới chỉ đóng góp 2,3% vào GDP của tỉnh. Nhờ chính sách mở cửa và hình thành Khu công nghiệp Trảng Bàng, tỷ trọng khu vực FDI trong GDP tăng liên tục: đạt 6,6% năm 1997, 9,3% năm 2000 và đạt 11,1% vào năm 2002.

4. Bốn loại cây trồng nào của Tây Ninh giữ vị trí dẫn đầu khu vực Đông Nam Bộ tính đến năm 2002 và quy mô các vùng chuyên canh ra sao?
Bốn loại cây trồng dẫn đầu khu vực Đông Nam Bộ về diện tích và sản lượng là lúa, mì (khoai mì), mía và đậu phộng. Tỉnh đã quy hoạch 4 vùng chuyên canh nguyên liệu ổn định gồm: vùng mía 40.000 ha, vùng khoai mì 20.000 ha, vùng cao su 35.000 ha và vùng đậu phộng 30.000 ha.

5. Thực trạng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ của tỉnh Tây Ninh được tác giả đánh giá như thế nào?
Mạng lưới đường bộ toàn tỉnh có chất lượng thấp: tỷ lệ đường tốt và trung bình chỉ chiếm khoảng 13%; đường đất chiếm tỷ lệ lớn nhất với 50,74%, đường cấp phối chiếm 34,04%, đường nhựa chiếm 15,18% và đường đá chiếm 0,04%.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đinh Thị Tuyết Nhung đã phản ánh trung thực và có hệ thống quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Tây Ninh trong giai đoạn 1986 – 2002, trọng tâm là thời kỳ 1995 – 2002. Thông qua nguồn dữ liệu thứ cấp từ các cơ quan quản lý chuyên ngành, công trình đã làm rõ xu hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp, gia tăng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ, cùng sự hình thành của các vùng chuyên canh cây công nghiệp gắn với công nghiệp chế biến. Đây là công trình nghiên cứu địa lý kinh tế có giá trị tư liệu khoa học chuẩn xác, cung cấp luận cứ thực tiễn phục vụ công tác quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương đến năm 2010.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. MỘT SỐ VẤN DE LÝ LUẬN VA KINH NGHIỆM CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾCỦA CÁC NƯỚC ASEAN A. CƠ CẤU KINH TẾ I. Một số khái niệm về cơ cấu kinh tế.

Các khía cạnh biểu hiện của cơ cấu kinh tế. Một s6 chỉ tiêu cơ bản để xem xét và đánh giá cơ cấukinhtế. CHUYỂN DICH CƠ CẤU KINH TẾ I. Khái niệm chuyển dich cơ cấu kinh tế.

- 5-55 S9 Set vsrerkxrssrs 9 II. Tính tất yếu khách quan của việc chuyển dịch kinh tế. Những nhân tố tác động đến sự chuyển dich cơ cấu kinh tế. Các nguyên tắc cần tuân thủ trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Một số vấn để lý luận về mô hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở các nước ASEAN. Đặc điểm của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của nước ta. 17 CHƯƠNG II : KHÁI QUÁT CÁC NGUON LỰC PHÁT TRIEN KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH TÂY NINH A.

NGUON LỰC TỰ NHIÊN DES EI IỄ SE v0 20004160 akan ccc aoa 20 fis BR Sika scsi ácbk0202000600A0G0G005kl36đ0GGá008á603xdxiguete 22 TT Da i as ccc sic t0 canal ann Mamma he lade Nimans 6566678548 23 IT VĂN ee wince again en 66600661 sgitssseee 25 Be) JE ay 5 nna 26 Pod 0 Te 28 B. NGUON LỰC KINH TẾ - XA HỘI Đền cứvẽ:nguốn lào tag šx¿ái: a6 0020/0006 ba Noe acca aaa de 29 CO ok bạ tổng: dịÖ VH.<sá<c uc ccccccs« Q26 G0 0600852 6260 sseng ,-32 III. Đường lối chính sách phát triển kinh tế. Ảnh hưởng của vùng Nam Bộ và hợp tác quốc tế đến chiến lược tăng tốc CRIS TIS NHƯ sau esguni60(01660000912660406706105020100009014600001600611606Aan2 34 CHƯƠNG II.

CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ TÂY NINH- THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG I. Khái quát chung về sự phát triển kinh tế xã hội tỉnh Tây Ninh từ 1986 đến II. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế Tây Ninh giai đoạn 1995 — 2002. Một số tổn tại cần quan tâm trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tinh Tây Ninh.

ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIEN VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ TINH TÂY NINH NAY ĐẾN NĂM 2010 a UO a ea 54 CO ||ae 54 III. Các mục tiêu cụ thể về kinh tế xã hội đến năm 2010. Những nhiệm vụ lớn và cơ bản cần phải thực hiện. Phương hướng phát triển các ngành.

---2-s++vztcx+rxtxrzrrerrrrcree 58 VILLMOI.4Ố GIẢI pháp Chỗ VỂN, doecinckkeioŸỷiooceonaoeseeose 72 PHAN III : KẾT LUẬN VA KIẾN NGHỊ 1. Ẳ 2222 S E2 9 S259 1182159 EE11872E50E15021582E111522111775152222572252 16 || Ba)BIẾN C1 OOS REECE te OE SSORONR OP ROHR CERT Tne RRO ToS aSEEE TR DON OP aR ETT SORO 77 TAT EUGU THAM KHẢO isis t0 0000000205500 0060602903662 78 Khéa luận tot nghiệp _ — _ HT Fae Pet ule Fhe SVTH : Dinh Thi Tuyét Nhung Trang | Khóa luận tốt nghiệ GVHD: TS. Phạm Thị Xuân Thọ I. Tính cấp thiết của vấn dé nghiên cứu Cho đến nay, sau hơn 10 năm đổi mới với nội dung cơ bản là chuyển từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung bao cấp sang cơ chế thị trường, nền kinh tế nước ta đã thu được những thành tựu hết sức to lớn.

Từ trạng thái khủng hoảng và bất ổn định nghiêm trọng của thập niên 80, nền kinh đã từng bước vững chắc và nhanh chóng tái lập lại sự ổn định vĩ mô, khôi phục các cơ sở thiết yếu nhất của quá trình tăng trưởng. Sự kiện tốc độ tăng trưởng được nâng cao liên tục, mức sống của nhân dân không ngừng được cải thiện là bằng chứng chứng tỏ tính đúng đắn của việc lựa chọn con đường chuyển sang nền kinh tế thị trường mở cửa theo định hướng XHCN của Đảng và Nhà nước ta. D6 là xu hướng không thể đảo ngược trong tiến trình phát triển của nền kinh tế Việt Nam.