CHƯƠNG 1 MOT SÓ VAN DE LÝ LUAN VE QUYỀN HIẾN MÔ, BO PHAN CƠ THE NGƯỜI VA HIẾN XÁC 1. Khái niệm mô, bộ phận cơ thể người và xác Trong từ điển Tiéng V iệt không có định ngliia thé nào là bộ phân cơ thé người Do đó, trong đời sông hang ngày thuật ngữ này chủ yêu được hiểu theo nghĩa thông kê bao gồm: chân, tay, tim, gan, thin. Chính vi vậy, khi BLDS năm 2005 ghi nhận. về quyền được hién, nhân BPCT của cá nhân như mét quyên nhân thân ma không giải thích thuật ngữ đã gây ra những cách hiểu khác nhau về thuật ngữ này.
Điều nay có thê dan đền ảnh hưởng lớn trong thực tiễn thực hiện pháp luật về quyên hiện, nhận. bô phận cơ thể người và xác. Cho đến khi Luật Hiên, lay, ghép mô, bô phận cơ thể người và hiên, lay xác được thông qua vào năm 2006, khái niém “md” va “bổ phẩn cơ thé người ” méi được quy định tại điều 3 của Luật nay. Theo đó, mô là tập hợp các tế bào cùng một loại hay nhiêu loại khác nhau để thực hiên các chức năng nhật định của cơ thé người! Trên cơ thé người có rat nhiéu loại mô nhung tiêu biểu nhat gom có 04 loại: Mô biểu bi: gam một hay nhiều lớp tế bào ở mat ngoài hay lót bên trong xoang hoặc sinh ra các tuyên đặc (gan, thận, tuy).
Những mô lót bên trong xoang cơ thé gợi là biểu mô giữa. Các mô đơn độc bình trụ hoặc khôi sắp xếp chất chế với lông nhô ra trên bề mặt tư do goi là biểu mô tiêm mao. Mô liên kết: gồm các tê bào liên kết, nam rãi rác trong các chat nên, có chức nang tao ra bộ khung cơ thé, neo giữ các cơ quan Mô liên kết bao gồm: mô sợi, mô xương, mô liên kết dinh dưỡng, mô sun. Mô cơ: là thành phân của hệ vận động có chức năng co giấn, gồm ba loại mô m6 cơ vân, mé cơ trơn và mô cơ tim.
Mô thân kinh: là loại m6 cảm ứng của đông vật, gồm tê bảo thân kinh hay noron và tê bao thân kinh đệm. Tế bao thân kinh có thân chứa nhân, những nhánh bao tương mọc từ thân ra gọi là soi thân kinky sci trục và đuôi gai. Tê bảo than kinh ' Mem khoăn 1 điều 3 Luật hiển, lấy ghép mô,,bộ phận cơ thể người và hiển, lấy xác năm 2006 6 dém là mô chồng đỡ của hệ thân kinh có ở xung quanh khoang của trục não, tuỷ va trên bê mặt những nhung mao của đám rồi mang mach tạo thành lớp biểu mô don? Còn bé phận cơ thé người: “Tả mốt phan của cơ thé được hình thành từ nhiễu loại mô khác nhan dé thực hiện các chức năng sinh |§ nhất định”. Ching là sự tông hop của nhiều yêu tổ trên cơ thé người bao gồm các phân cơ thể, hay còn gợi là các khoang cơ thể, các cơ quan khác trong hệ cơ quan cơn người.
Bộ phận cơ thể người ví du như nhấn câu, thên. là những phân không thê tách rời cơ thể người khi thực hién chức nang. Nhìn chung, khái niém “bộ phân cơ thé người” không quá mới lạ doi với cơ quan tiên hành tổ tung và người tiên hành tô tụng như khái niệm “mô”. Về khái niém bộ phận cơ thé người PGS.TS Phùng Trung Tap cho rằng: “BPCT người là những thành té câu thành cơ thé sống hoàn chỉnh và nó thực hiên chức năng trao đổi chất giúp cơ thé tôn tai và phát triển bình thường theo quy luật tự nhiền” Từ những khái niém trên, em xin đưa ra định ngliia “md là một tấp hợp các tế bao chuyên hoá có câu tạo giống nhan hoặc khác nhan nhưng cing phải thực hiện chức năng nhất đình đối với cơ thé người ° còn “bộ phận cơ thé người là tat cả những gì thuộc về cơ thé con người, câu tạo nên cơ thé con người ching thực hiện chức năng nhất định giúp cơ thé tôn tại, phát triển” Nhu vậy, Luật Hiên, lây, ghép mô, bộ phân cơ thé người và hién, lây xác ném 2006 đã giãi thích khéi niém về mô và bô phận cơ thể người nhung khái niệm về xác luật nay lại chưa quy định.
Dat trong môi quan hệ quyền hiền xác sau khi chết là một quyền nhân thân của con người ta hiểu xác (chếp là toàn bộ phân cơ thé của con người đã chét. Trong từ dién Han Việt còn có từ “he thi” với ý nghiia tương đương từ “xác chết” nhung thường chỉ được sử dung như một thuật ngữ trong ngành khám nghiém va giải phẫu. Vay ta cân làm 16 khái niệm thé nào là “chết”, thời điểm nao thi được coi là chết đây 1a mot van đề rất quan trọng là cơ sở dé có thé tiên hành lay xác, bộ phận cơ thê của người liên nhưng lai chưa được luật quy định cụ thé. Do đó, trên thực tÊ vẫn có nhiêu quan điểm khác nhau về van đề nay.
Co quan điểm cho rằng cân phải phân biệt giữa chết não và chét sinh học và ho đưa ra cách hiểu về van đề nay như sau: Chết sinh học là tinh trạng ngùng tim và ? Nguyễn Quốc Triều- Phạm Song, ie điển bách khoay học, Nxb. Y học ,2010,tr 30 ` Xem khoản 2 điều3 Luật hiền, lấy, ghép mô ,bộ phận cơ thé người và hien, lấy xác năm 2006 7 ngừng thở vinh viễn, điên tim và điện não dé mật hoàn toàn không thé cửu sống được nữa, con chết não được biểu là tinh trạng não bị ton thương năng không có khả năng phục hồi và chắc chắn sẽ thực sự chết. Trên thực tê khi bị chết não, bệnh nhân không thé thé độc lập được và không có khả năng đáp ứng lại bat ky kích thích nào từ môi trường bên ngoài. Người bệnh sẽ chết rất nhanh, chỉ sau vai phut nêu không có may cửu sinh và sự can thiệp cấp cứu của các bác sĩ.
Thâm chí ngay cả khi có máy cứu sinh, người bệnh bị chết não cũng có thé tử vong. Một người bị chết não sẽ không con hoạt động thân kinh ở bộ não hoặc cuồng não. Không có não, cơ thể sẽ không sản sinh những hormone cần thiệt, quan trong dé duy trì các quá trình sinh học của cơ thể, kể cả chức năng da dày, than và miễn dich trong thời gian dai hơn một tuân Nhiệt đô cơ thé của một người bị chết nfo cũng không thê duy trì nên co thê ho phải được đắp chăn giữ âm, ở trong nhiệt đô phòng cao và đôi khi phải truyền finh mach âm. Vi vay, hau hệt các bệnh.
nhân bị chết não đều không thé cửu chữa được! và trên thực tê hiện nay cũng chưa ghi nhận trường hợp nào người bệnh phục hô: sau khi bị chan đoán là chết não. Như vậy, việc phân biệt giữa chết não và chết sinh học không có nhiêu ý ngiĩa về mat pháp lý, sở di người ta đưa ra quan điểm như vậy là một mat căn cứ vào cơ sở y học về sự sông va cái chết các giai đoạn của cái chết, mặt khác việc chia nhu vậy tạo điều kiện cho việc lây, sử dụng xác, bộ phân cơ thể người hiệu quả hơn, họ cho rang nêu một người tị chết não chắc chan sẽ dẫn tới chết thực sự. Do đó, có thể tiên hành lây bộ phận cơ thê ngay trong tình trang người đó chết não mà không cân chờ đến khi ho chết thực sự mới tiền hành lay các bô phân cơ thể người thi khả năng cứu sống người bệnh sẽ không cao. Khái niệm và đặc diem quyền hiến mô, bộ phận cơ the ngườivà hiến xác 1.
Khái tiệm “Quyên” là khái tiệm khoa học pháp ly dùng dé chỉ những điều ma pháp luật công nhận và đảm bảo thực hiện đối với cá nhân, tổ chức để theo đó cá nhân được hưởng, được làm, được doi hỏi mà không ai được ngắn cản, han chế 3 Quỳnh Trang, “Chết não có chữa được không? Ttêu chuẩn chẩn đoán chết não ~ Iwps-Jfthatuoclongc ha com vavbaivietfchet-Tao-co-chua-đuoc-khang tieu Chuan: chan: đoan: Chết háo- 64071 imal (truy cập ngày 10/10/2023) § Theo từ điển Tiếng V iệt, hiên là “hành đồng dang hay tự nguyên cho của một chi thể”. Day là hành vi mang tính chủ động cho di cái quý giá của minh một cách tự nguyện, trang trong. Nhu vậy, có thé rút ra định nghĩa “quyền hiến ” là một quyền cơ ban của công đân được pháp luật công nhân và bảo đâm thực hiển theo dé công dân có thé hiến, cho, tang giá trị vật chat. tinh thần của mình cho cá nhân, tổ chức khác mà không bị ai ngăn cẩn han ché Theo khoản6 điều 3 Luật Hién, lay, ghép mô, BPCT người va hién, lay xác quy định: “hiến mồ, BPCT là việc cả nhân tự nguyễn liễn mé, bộ phận cơ thé cña minh ida còn sống hoặc sau khủ chết”.
Quan điểm này đã chỉ ra nguồn gốc của đối tượng hiển phải xuất phát từ chính cơ thé của chủ thé thực hiện hành vi hay hành vi hién phải là hành vi trực tiép tự mình thực hiện, không qua đại diện của cá nhân. Ngoài ra, còn nhân mạnh tính tự nguyện của chủ thé khi thực hiện hanh vi qua đó thể hiện tinh nhân van sâu sắc. Vì vậy, có thể hiểu hiên mô, BPCT người có nghiia la tặng, cho một phân cơ thể của mét chủ thé xác định. Theo tác giả Hoàng Thị Minh Du: “nến mồ.
BPCT người là hành vi trực tiếp, tự nguyên cha cá nhân theo quy đình của pháp luật nhằm tặng/cho một phần cơ thé của chính minh vì muc đích nhân dao, chữa bênh, giảng dạy hoặc nghiên citi khoa hoc và hoàn toàn võ điều kiện °'5 Có thé thay, cách định nghia nay đã cụ thé và rõ rang hơn về hién mô, BPCT nhưng định nghĩa này mắc định hành động hiên luôn phải đi kèm với mục đích nhân đạo, chứa bệnh, giảng day hoặc nghiên cứu khoa học. Quyên hién mô, BPCT và liên xác được quy định tại điều 35 BLDS năm 2015 Theo đó việc hiên luôn di kèm với mục đích chữa bệnh cho người khác hoặc nghiên cứu y học, được học và các nghiên cứu khoa học khác. Không tôn tại việc hiên BPCT chung chung tức là hành vi luôn phải kèm theo mục dich rõ rang nhân đạo hoặc hoặc phục vụ nghiên cứu khoa học vì sự tiên bô của loài người và hoàn toàn vô điệu kiện. Chính mục đích nhân đạo cao cả nay đã làm cho liên BPCT người trở thành nghĩa cử cao đẹp nhật của con người góp phan tạo nên sự gắn kết công dong, vươn lên giá trị đích thực của sự bác ái.
‘ HongTu,Keep ieeeRp aaa naE7ween pace Để ngời Livin thạc sĩ hật học , Trường Đại học Luật Hà Nội, 2008, t.