Khóa Luận Tốt Nghiệp: Khó Khăn Trong Dịch Thuật Tin Tức Kinh Tế Việt Nam Sang Tiếng Anh

Khóa luận tốt nghiệp ngành ngôn ngữ Anh cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên, giúp phát triển sự nghiệp trong lĩnh vực ngôn ngữ.

• Người hướng dẫn: M.A. Phan Tú Lan
• Trường học: Thuongmai University
• Chuyên ngành: English
• Đề tài: Khó Khăn Trong Dịch Thuật Tin Tức Kinh Tế Việt Nam Sang Tiếng Anh
• Loại tài liệu: graduation paper
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENT
• ABSTRACT
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF CHARTS
• 1. CHƯƠNG 1: OVERVIEW OF THE STUDY
• 1.1. Aims of the study
• 1.2. The significant of study
• 1.3. Scope of the study
• 1.4. Organization of the study
• 2. CHƯƠNG 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. An overview on translation
• 2.2. The concept of translation
• 2.3. The importance of translation
• 2.4. The process of translation
• 2.5. Difficulties when practicing translating Vietnamese economic news into English
• 2.6. Common translation mistakes
• 2.7. Features of economic news
• 2.8. Reasons that cause difficulties
• 3. CHƯƠNG 3: RESEARCH FINDINGS
• 3.1. Context of the study
• 3.2. The participants of the study
• 3.3. Data collection methods
• 3.4. Data analysis method
• 3.5. Findings and discussion of the findings
• 3.6. Discussion of the findings
• 4. CHƯƠNG 4: RECOMMENDATIONS AND SUGGESTIONS
• 4.1. Summary of the study
• 4.2. Suggestions to improve student’s translation skill
• 4.3. Suggestions for the students
• 4.4. Suggestions for Thuongmai University
• 4.5. Limitations of the study
• 4.6. Suggestions for further studies
• CONCLUSION
• REFERENCES
• APPENDIX – SURVEY QUESTIONNAIRES

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khó Khăn Trong Dịch Thuật Kinh Tế Việt Nam Sang Tiếng Anh

Dịch thuật kinh tế là một lĩnh vực quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Việc dịch tin tức kinh tế từ tiếng Việt sang tiếng Anh không chỉ đòi hỏi kỹ năng ngôn ngữ mà còn cần hiểu biết sâu sắc về văn hóa và bối cảnh kinh tế. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu những khó khăn mà sinh viên gặp phải trong quá trình dịch thuật tại Trường Đại Học Thương Mại.

1.1. Định Nghĩa Dịch Thuật Kinh Tế

Dịch thuật kinh tế không chỉ là việc chuyển đổi ngôn ngữ mà còn là việc truyền tải thông điệp và ý nghĩa của văn bản gốc. Điều này đòi hỏi người dịch phải có kiến thức vững về cả ngôn ngữ và lĩnh vực kinh tế.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Dịch Thuật Kinh Tế

Dịch thuật kinh tế đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối thông tin giữa các quốc gia. Nó giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế và nâng cao khả năng cạnh tranh.

II. Những Khó Khăn Chính Trong Dịch Thuật Tin Tức Kinh Tế

Sinh viên tại Trường Đại Học Thương Mại thường gặp phải nhiều thách thức khi dịch tin tức kinh tế. Những khó khăn này có thể được phân loại thành các vấn đề ngôn ngữ, văn hóa và tâm lý.

2.1. Khó Khăn Về Ngôn Ngữ

Khó khăn về ngôn ngữ bao gồm việc thiếu từ vựng chuyên ngành và cấu trúc ngữ pháp phức tạp. Nhiều sinh viên không quen với các thuật ngữ kinh tế, dẫn đến việc dịch không chính xác.

2.2. Khó Khăn Về Văn Hóa

Sự khác biệt văn hóa giữa Việt Nam và các nước nói tiếng Anh có thể gây khó khăn trong việc hiểu và truyền tải thông điệp. Điều này đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực kinh tế, nơi mà các khái niệm có thể mang ý nghĩa khác nhau.

2.3. Khó Khăn Tâm Lý

Nhiều sinh viên cảm thấy áp lực khi phải dịch các tài liệu quan trọng. Sự thiếu tự tin và lo lắng về khả năng của bản thân có thể ảnh hưởng đến chất lượng dịch thuật.

III. Phương Pháp Giải Quyết Khó Khăn Trong Dịch Thuật

Để cải thiện kỹ năng dịch thuật, sinh viên cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp nâng cao khả năng dịch thuật mà còn giúp sinh viên tự tin hơn trong việc sử dụng ngôn ngữ.

3.1. Tăng Cường Kiến Thức Về Kinh Tế

Việc nắm vững kiến thức về kinh tế là rất quan trọng. Sinh viên nên tham gia các khóa học bổ sung và đọc nhiều tài liệu liên quan đến kinh tế để mở rộng vốn từ vựng.

3.2. Thực Hành Dịch Thường Xuyên

Thực hành dịch thường xuyên sẽ giúp sinh viên cải thiện kỹ năng. Việc tham gia vào các dự án dịch thuật thực tế sẽ mang lại kinh nghiệm quý báu.

3.3. Sử Dụng Công Cụ Hỗ Trợ Dịch

Công nghệ hiện đại cung cấp nhiều công cụ hỗ trợ dịch thuật. Sinh viên nên tận dụng các phần mềm dịch thuật và từ điển trực tuyến để nâng cao hiệu quả công việc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Dịch Thuật

Nghiên cứu này không chỉ giúp sinh viên nhận diện được những khó khăn mà còn đưa ra các giải pháp thực tiễn để cải thiện kỹ năng dịch thuật. Những kết quả này có thể áp dụng cho nhiều sinh viên khác trong lĩnh vực dịch thuật.

4.1. Kết Quả Khảo Sát Sinh Viên

Khảo sát cho thấy rằng phần lớn sinh viên gặp khó khăn trong việc dịch thuật do thiếu kiến thức chuyên ngành. Kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đào tạo chuyên sâu.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Các giải pháp như tổ chức các buổi hội thảo và khóa học thực hành sẽ giúp sinh viên nâng cao kỹ năng dịch thuật. Điều này cũng tạo cơ hội cho sinh viên giao lưu và học hỏi lẫn nhau.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Dịch Thuật Kinh Tế

Dịch thuật kinh tế sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa. Việc nâng cao kỹ năng dịch thuật cho sinh viên là cần thiết để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

5.1. Tương Lai Của Ngành Dịch Thuật

Ngành dịch thuật sẽ ngày càng phát triển với sự gia tăng nhu cầu về dịch vụ dịch thuật chuyên nghiệp. Sinh viên cần chuẩn bị tốt để nắm bắt cơ hội này.

5.2. Khuyến Khích Nghiên Cứu Thêm

Cần có thêm nhiều nghiên cứu về dịch thuật kinh tế để tìm ra các phương pháp và chiến lược mới. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch thuật trong tương lai.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, tiếng Anh giữ vai trò là ngôn ngữ giao tiếp thương mại chủ chốt trên phạm vi toàn cầu. Đối với Việt Nam, kể từ khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và mở rộng quan hệ hợp tác với các tập đoàn đa quốc gia, nhu cầu trao đổi thông tin, giao thương kinh tế và cập nhật tin tức tài chính - thương mại quốc tế ngày càng gia tăng. Kỹ năng dịch thuật, đặc biệt là biên dịch tin tức kinh tế từ tiếng Việt sang tiếng Anh, trở thành một năng lực thiết yếu phục vụ cho học tập chuyên ngành và gia tăng cơ hội việc làm của sinh viên ngành ngôn ngữ.

Tuy nhiên, dịch thuật tin tức kinh tế Việt - Anh là một nhiệm vụ phức tạp do sự khác biệt về mặt cấu trúc ngữ pháp, rào cản văn hóa, cùng sự xuất hiện liên tục của các thuật ngữ chuyên ngành kinh tế mới. Sinh viên Khoa Tiếng Anh thuộc Trường Đại học Thương mại (TMU) trong quá trình thực hành dịch thuật thường đối mặt với tình trạng thiếu vốn từ vựng chuyên ngành, thiếu hiểu biết sâu sắc về bối cảnh kinh tế, chưa định hình được quy trình dịch thuật bài bản và gặp khó khăn trong việc xử lý các yếu tố văn hóa đặc thù. Xuất phát từ thực tế này, tác giả đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài: "A study on difficulties encountered by the students of the Faculty of English at Thuong Mai University when practicing translating Vietnamese economic news into English and suggested solutions" (Nghiên cứu về những khó khăn mà sinh viên Khoa Tiếng Anh Trường Đại học Thương mại gặp phải khi thực hành dịch tin tức kinh tế Việt - Anh và đề xuất giải pháp).

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau:

1. Tổng quan hóa các chiến lược và quy trình dịch thuật thường được ứng dụng trong dịch thuật tin tức kinh tế.
2. Thu thập, hệ thống hóa các thuật ngữ kinh tế tiếng Việt phổ biến, mang tính cập nhật và cung cấp các cấu trúc/thuật ngữ tương đương trong tiếng Anh.
3. Phân tích các phương pháp, chiến lược và quy trình dịch thuật được vận dụng khi chuyển ngữ các tin tức kinh tế từ tiếng Việt sang tiếng Anh.
4. Xây dựng tài liệu tham khảo tóm tắt về hệ thống thuật ngữ kinh tế căn bản phục vụ sinh viên chuyên ngành tiếng Anh.
5. Xác định và phân loại các khó khăn mà sinh viên Khoa Tiếng Anh Trường Đại học Thương mại gặp phải trong quá trình thực hành dịch tin tức kinh tế.
6. Đề xuất các giải pháp khả thi, phù hợp nhằm hỗ trợ sinh viên nâng cao năng lực và kỹ năng dịch thuật Việt - Anh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các khó khăn về mặt ngôn ngữ, kiến thức chuyên ngành, tâm lý và phương pháp đào tạo mà sinh viên gặp phải khi dịch tin tức kinh tế từ tiếng Việt sang tiếng Anh.
• Khách thể khảo sát: 61 sinh viên thuộc Khoa Tiếng Anh, Trường Đại học Thương mại (lớp K55N1 và các sinh viên năm cuối đã hoàn thành chương trình đào tạo).
• Phạm vi nghiên cứu: Tập trung vào lý thuyết dịch thuật, các khó khăn và chiến lược chuyển ngữ đối với các bản tin kinh tế phổ biến, có tính cập nhật; địa bàn nghiên cứu tại Trường Đại học Thương mại, Hà Nội (năm 2023).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết dịch thuật học hiện đại kết hợp với các nghiên cứu chuyên sâu về tiếng Anh thương mại (Business English):

• Khái niệm và bản chất dịch thuật: Tác giả tiếp cận định nghĩa của Kelly (2005) về dịch thuật như một kỹ năng thấu hiểu văn bản nguồn (Source Text - ST) và diễn đạt lại sang ngôn ngữ đích (Target Language - TL) dựa trên phong cách chức năng (register), kiến thức nền và tài nguyên ngôn ngữ; quan điểm của Catford (1965), Hartman & Stork (1972) và Hatim & Mason (1990) về sự tương đương văn bản và tính chất giao tiếp xã hội; quan điểm của Nord (1997) về tính giải ngữ cảnh và tái ngữ cảnh hóa.
• Hệ thống phương pháp dịch của Newmark (1988): Phân chia thành 8 phương pháp dựa trên sự định hướng vào ngôn ngữ nguồn (SL) hay ngôn ngữ đích (TL):
  • Định hướng SL: Dịch từng từ (Word-for-word translation), Dịch nghĩa đen (Literal translation), Dịch trung thành (Faithful translation), Dịch ngữ nghĩa (Semantic translation).
  • Định hướng TL: Dịch cải biên (Adaptation), Dịch tự do (Free translation), Dịch thành ngữ (Idiomatic translation), Dịch giao tiếp (Communicative translation).
• Quy trình dịch thuật 5 bước chuyên nghiệp: Bao gồm (1) Khảo sát văn bản nguồn (Scope out the text); (2) Dịch sơ bộ theo cụm 5–10 từ (Initial translation); (3) Rà soát độ chính xác và đối chiếu văn bản gốc (Review accuracy); (4) Giãn cách tâm trí (Take a break); (5) Trau chuốt và hoàn thiện diễn đạt ở văn bản đích (Refine translation wording).
• Phân loại lỗi dịch thuật: Khóa luận đối chiếu các mô hình phân loại lỗi của Krzysztof (1992), Nord (1997), Schiaffino (2005), Wang Baorong (2009) và chọn mô hình phân loại của Newmark (1988) làm trọng tâm đánh giá. Mô hình này tập trung vào lỗi tham chiếu (referential errors) và lỗi ngôn ngữ (linguistic errors: mạo từ, viết hoa, giới từ, dấu câu, chính tả, ngữ pháp, thì và thuật ngữ chuyên ngành).
• Tổng quan lịch sử nghiên cứu: Kế thừa các công trình quốc tế về dịch thuật thương mại như Shulin (2012), Xiaquingqiu (2013), FU Qing-lian (2009), Huan Wang và cộng sự (2013); cùng các nghiên cứu trong nước của Nguyễn Trọng Dân (1997), Đỗ Minh Hoàng (2012), Dương Thùy Trang & Trần Văn Tuấn (2011), Hà Anh Tú (2017).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Thiết kế nghiên cứu: Kết hợp phương pháp nghiên cứu định lượng (khảo sát bảng hỏi) và phương pháp nghiên cứu định tính (phân tích, tổng hợp tài liệu học thuật và phân tích lỗi).
• Công cụ thu thập dữ liệu: Bảng câu hỏi khảo sát trực tuyến (Google Forms) gồm 12 câu hỏi, thiết kế chuyên biệt cho sinh viên chuyên ngành tiếng Anh TMU nhằm đo lường thái độ, thói quen, mức độ khó khăn theo thang đo và các đề xuất cải thiện.
• Quy trình thu thập: 3 bước (Thiết kế bảng hỏi $\rightarrow$ Phân phối biểu mẫu trực tuyến $\rightarrow$ Thu thập, ghi nhận tự động dữ liệu phản hồi).
• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả, tính toán tỷ lệ phần trăm và biểu diễn dữ liệu thông qua các biểu đồ (Line chart, Pyramid chart, Pie chart, Column chart) để lượng hóa các nhóm khó khăn.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Overview of the Study (Tổng quan về nghiên cứu)

Chương 1 thiết lập khung đề cương tổng thể của khóa luận:

• Phân tích bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và tầm quan trọng của tiếng Anh thương mại trong các hoạt động xuất nhập khẩu, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
• Nêu bật tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ việc sinh viên TMU gặp nhiều vướng mắc khi tiếp cận các thuật ngữ kinh tế mới và thiếu chiến lược chuyển ngữ hiệu quả.
• Xác định mục tiêu nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, phạm vi khảo sát thực tế, ý nghĩa khoa học - thực tiễn và cấu trúc 4 chương của khóa luận.
• Điểm luận các công trình nghiên cứu tiền nhiệm trong và ngoài nước liên quan đến lý thuyết tương đương của Nida, dịch thư tín thương mại và phân tích lỗi dịch văn bản pháp lý/kinh tế.

Chương 2: Literature Review (Tổng quan tài liệu)

Chương 2 cung cấp hệ thống cơ sở lý thuyết toàn diện cho việc dịch tin tức kinh tế:

• Phân tích các khái niệm dịch thuật, vai trò của dịch thuật trong quản trị doanh nghiệp (hỗ trợ ra quyết định, điều phối hoạt động, gia tăng hiệu quả quản lý, duy trì hòa khí lao động, quan hệ công chúng).
• Chi tiết hóa 8 phương pháp dịch thuật theo mô hình của Newmark (1988) và quy trình biên dịch chuẩn 5 bước.
• Làm rõ đặc điểm của bản tin kinh tế: yêu cầu chuẩn mực về bố cục, tính xác thực của dữ liệu, văn phong trang trọng/lịch sự, hình thức trình bày và vai trò của tin tức kinh tế đối với sự vận hành của doanh nghiệp.
• Nhận diện các nhóm khó khăn lý thuyết:
  • Từ vựng: Sự bùng nổ của các thuật ngữ mới (ví dụ các thuật ngữ kinh tế xuất hiện trong giai đoạn đại dịch Covid-19: Reflation trade - tái phát thương mại, Safe asset - tài sản an toàn, Supercycle - siêu chu kỳ tăng giá, Minimum global tax - thuế toàn cầu tối thiểu, Containerization - sự container hóa, Automatic stabilizers - các công cụ bình ổn tự động); hiện tượng từ đa nghĩa (tiêu biểu như từ "run" với 179 nghĩa khác nhau); việc phân biệt ngôn ngữ trang trọng (formal) và phi trang trọng (informal/slang).
  • Ngữ pháp: Các cấu trúc ngữ pháp phức tạp, biến đổi thì, thể bị động, hiện tượng khái quát hóa quá mức (over-generalization) và các trường hợp bất quy tắc.
  • Kiến thức nền và văn hóa: Thiếu hụt kiến thức kinh tế chuyên sâu và khác biệt văn hóa (ví dụ việc chuyển ngữ cụm từ "con Rồng cháu Tiên" thành "children of the fairy and the dragon" đòi hỏi phải có phần giải thích ngữ cảnh lịch sử).
  • Tâm lý: Sự lo âu ngôn ngữ (language anxiety), áp lực sợ sai và bị phê bình, sự thiếu hụt động lực, thiếu tự tin và sự can thiệp tiêu cực của tiếng mẹ đẻ (L1 interference).
  • Phương pháp đào tạo: Giáo trình chưa sát thực tế, thời lượng phân bổ cho dịch thuật ít, cách thức kiểm tra đánh giá nặng về đọc hiểu/viết luận hơn là kỹ năng biên dịch ứng dụng.

Chương 3: Research Findings (Kết quả nghiên cứu)

Chương 3 trình bày chi tiết kết quả khảo sát từ 61 sinh viên Khoa Tiếng Anh Trường Đại học Thương mại:

• Bối cảnh và khách thể khảo sát: 61 sinh viên chuyên ngành tiếng Anh đã học qua các học phần biên phiên dịch và tiếp cận bài tập dịch kinh tế.
• Thực trạng và thói quen dịch thuật: Phân tích dữ liệu từ Biểu đồ 3.1 đến 3.5 phản ánh cảm nhận của sinh viên về độ khó của môn dịch, tự đánh giá năng lực bản thân, tần suất sử dụng công cụ hỗ trợ công nghệ và thời lượng luyện dịch hàng ngày.
• Đo lường các nhóm khó khăn thực tế: Phân tích dữ liệu từ Biểu đồ 3.6 đến 3.10 lượng hóa chi tiết mức độ cản trở của 5 nhóm yếu tố: từ vựng chuyên ngành, ngữ pháp tiếng Anh, rào cản tâm lý, khoảng trống tri thức văn hóa - kinh tế, và các bất cập trong phương pháp giảng dạy tại nhà trường.

Chương 4: Recommendations and Suggestions (Khuyến nghị và đề xuất)

Chương 4 tổng hợp các kết luận rút ra từ thực nghiệm và đưa ra định hướng can thiệp:

• Tóm lược các phát hiện trọng tâm về nguyên nhân gây khó khăn trong dịch tin kinh tế.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao kỹ năng dành cho sinh viên: phương pháp học từ vựng theo ngữ cảnh, kỹ thuật tra cứu thuật ngữ, quản lý tâm lý khi dịch, tăng cường thời gian tự luyện dịch tin tức thực tế.
• Đề xuất giải pháp đối với Trường Đại học Thương mại: điều chỉnh chương trình đào tạo, tích hợp bài tập thực hành dịch tin tức kinh tế thực tế, đổi mới phương pháp giảng dạy và kiểm tra đánh giá, bổ sung hoạt động ngoại khóa và giảng viên bản ngữ.
• Chỉ rõ các hạn chế của nghiên cứu và vạch ra hướng đi cho các nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Kết quả khảo sát thực nghiệm

Dữ liệu khảo sát từ 61 sinh viên Khoa Tiếng Anh (TMU) ghi nhận các kết quả cụ thể như sau:

STT	Nội dung khảo sát	Dữ liệu định lượng ghi nhận
1	Cảm nhận về dịch thuật (Chart 3.1)	78% (47 SV) đánh giá bình thường; 14% (9 SV) thấy dễ; 8% (5 SV) thấy khó; 0% rất khó.
2	Tự đánh giá năng lực dịch (Chart 3.2)	68% (42 SV) đạt loại Giỏi (Good); 18% (11 SV) loại Trung bình; 10% (6 SV) loại Xuất sắc; 4% (2 SV) loại Yếu/Kém.
3	Tần suất dùng công cụ dịch (Chart 3.3)	98% (60 SV) thường xuyên sử dụng công cụ hỗ trợ; 2% (1 SV) không sử dụng.
4	Thời gian luyện dịch tin kinh tế (Chart 3.4)	84% (51 SV) dành dưới 1 giờ/ngày; 16% (10 SV) dành 1–2 giờ/ngày; 0% dành trên 2 giờ/ngày.
5	Nhận thức tầm quan trọng (Chart 3.5)	86% (52 SV) đánh giá quan trọng; 4% (2 SV) rất quan trọng; 8% trung lập; 2% không quan trọng.
6	Khó khăn về từ vựng (Chart 3.6)	Thuật ngữ chuyên ngành kinh tế có tỷ lệ "Hoàn toàn đồng ý" cao nhất (42/61 SV); giải thích khác biệt văn hóa (41/61); truyền tải nghĩa ẩn dụ/hoán dụ (39/61); thành ngữ và tiếng lóng (38/61).
7	Khó khăn về ngữ pháp (Chart 3.7)	Áp lực tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc ngữ pháp tiếng Anh (47/61 SV Hoàn toàn đồng ý); khác biệt hệ thống ngữ pháp Anh - Việt (45/61); ngữ pháp kém gây hiểu lầm nghĩa (43/61).
8	Khó khăn về tâm lý (Chart 3.8)	Thiếu hụt động lực học tập (48/61 SV Hoàn toàn đồng ý); Sợ mắc lỗi và bị chỉ trích (47/61); Ảnh hưởng tiêu cực từ tiếng mẹ đẻ (47/61); Mất tập trung khi dịch lâu (45/61); Thiếu tự tin (44/61).
9	Khó khăn về kiến thức (Chart 3.9)	Chưa quen thuộc với tri thức văn hóa hai ngôn ngữ (45/61 SV Hoàn toàn đồng ý); Khó tìm từ và dựng câu chuẩn xác (44/61); Thiếu mạch lạc trong tổ chức bản dịch (40/61); Thiếu kiến thức kinh tế (39/61).
10	Bất cập trong giảng dạy (Chart 3.10)	Thiếu bài tập thực hành dịch thực tế trên lớp (46/61 SV Hoàn toàn đồng ý); Phương pháp dạy học thụ động (44/61); Ít học phần chuyên sâu về dịch thuật (40/61); Chương trình/giáo trình chưa thực sự sát thực tiễn (38/61).

Đóng góp của khóa luận

• Về mặt lý luận: Khóa luận hệ thống hóa các khung lý thuyết nền tảng của Newmark và Nord, đồng thời làm rõ đặc thù ngôn ngữ báo chí kinh tế và cơ chế phát sinh lỗi dịch thuật ở bậc đại học.
• Về mặt thực tiễn:
  • Cung cấp bức tranh thực trạng về năng lực và rào cản của sinh viên chuyên ngành tiếng Anh tại một trường đại học khối kinh tế (TMU).
  • Thu thập và chuẩn hóa một số thuật ngữ kinh tế mới xuất hiện (đặc biệt trong bối cảnh hậu Covid-19).
  • Đề xuất hệ thống giải pháp 2 chiều: định hướng tự học cho người học và cải tiến chương trình, phương pháp giảng dạy cho cơ sở đào tạo.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Quy mô mẫu khảo sát còn hạn chế ($n = 61$), chỉ thực hiện trong phạm vi sinh viên Khoa Tiếng Anh Trường Đại học Thương mại, chưa mở rộng so sánh liên trường.
  • Nghiên cứu tập trung chủ yếu vào số liệu tự đánh giá thông qua bảng hỏi trực tuyến; chưa phân tích định lượng sâu trên một tập ngữ liệu bài dịch thực tế (corpus-based error analysis) để đo lường tần suất lỗi khách quan.
  • Thời gian, nguồn lực và kinh nghiệm thực tiễn của tác giả còn ở mức độ nghiên cứu khóa luận tốt nghiệp đại học.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng khảo sát trên các nhóm đối tượng biên dịch viên chuyên nghiệp và sinh viên các trường đại học khác có đào tạo tiếng Anh thương mại.
  • Đi sâu phân tích ngữ liệu thực tế các bản dịch tin tức kinh tế để phân loại chi tiết các lỗi dịch cú pháp, thuật ngữ và chuyển đổi ngữ dụng.
  • Nghiên cứu tác động của các công cụ dịch máy và trí tuệ nhân tạo đối với hiệu quả biên dịch tin tức kinh tế của sinh viên.

Giá trị tham khảo

• Đối với sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh và Tiếng Anh thương mại: Khóa luận là tài liệu tham khảo thiết thực giúp nhận diện các lỗi sai thường gặp (ngữ pháp, thuật ngữ, văn hóa), nắm vững quy trình dịch thuật 5 bước và tiếp cận hệ thống thuật ngữ kinh tế cập nhật.
• Đối với giảng viên và bộ môn Biên phiên dịch: Tài liệu cung cấp dữ liệu thực nghiệm về các điểm nghẽn của sinh viên (như tình trạng thiếu bài tập thực hành, phương pháp thụ động, rào cản tâm lý sợ sai), hỗ trợ việc đổi mới phương pháp giảng dạy và thiết kế giáo trình môn học.
• Đối với người nghiên cứu dịch thuật kinh tế: Khóa luận cung cấp khung tổng quan tài liệu hoàn chỉnh về các nghiên cứu dịch thuật thương mại trong nước và quốc tế, tạo tiền đề để triển khai các nghiên cứu sâu hơn về phân tích lỗi và chiến lược chuyển ngữ chuyên ngành.

Câu hỏi thường gặp

1. Mẫu khảo sát của khóa luận được thực hiện trên đối tượng nào và quy mô bao nhiêu?
Khảo sát được thực hiện trên 61 sinh viên thuộc Khoa Tiếng Anh, Trường Đại học Thương mại (TMU). Đây là những sinh viên năm cuối (lớp K55N1 và tương đương) đã hoàn thành chương trình cơ bản và học phần biên phiên dịch chuyên ngành.

2. Phương pháp phân loại lỗi dịch thuật nào được tác giả lựa chọn làm trọng tâm?
Tác giả kế thừa mô hình phân loại của Newmark (1988), tập trung vào hai nhóm chính: lỗi tham chiếu (referential errors) và lỗi ngôn ngữ (linguistic errors), bởi mô hình này quen thuộc và phản ánh sát thực nhất các bài tập dịch ở bậc đào tạo đại học.

3. Khó khăn nào về mặt từ vựng và ngữ pháp được sinh viên đồng thuận cao nhất?
Về từ vựng, việc xử lý các thuật ngữ chuyên ngành kinh tế có tỷ lệ sinh viên hoàn toàn đồng ý cao nhất (42/61 sinh viên). Về ngữ pháp, yêu cầu phải tuân thủ nghiêm ngặt và chính xác các quy tắc ngữ pháp tiếng Anh là áp lực lớn nhất (47/61 sinh viên hoàn toàn đồng ý).

4. Khảo sát ghi nhận thực trạng sử dụng công cụ dịch thuật và thời gian luyện dịch của sinh viên ra sao?
Có tới 98% sinh viên (60/61) thường xuyên sử dụng các công cụ dịch thuật công nghệ hỗ trợ. Tuy nhiên, 84% sinh viên (51/61) chỉ dành dưới 1 giờ mỗi ngày để thực hành dịch tin tức kinh tế, và không có sinh viên nào luyện dịch trên 2 giờ mỗi ngày.

5. Khóa luận đưa ra những khuyến nghị gì đối với Trường Đại học Thương mại?
Nhà trường được khuyến nghị cần đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm giảm tính thụ động, tăng cường các bài tập dịch tin tức kinh tế thực tế trên lớp, cập nhật giáo trình phù hợp hơn với thực tiễn thị trường, bổ sung các hoạt động ngoại khóa tiếng Anh và tăng cường sự tham gia của giảng viên nước ngoài.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Khoa Tiếng Anh Trường Đại học Thương mại đã phản ánh một cách toàn diện và có căn cứ thực nghiệm về những khó khăn trong quá trình dịch thuật tin tức kinh tế Việt - Anh. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng các rào cản lớn nhất của sinh viên nằm ở thuật ngữ kinh tế chuyên ngành, sự khác biệt ngữ pháp - văn hóa, tâm lý lo âu sợ mắc lỗi và sự thiếu hụt bài tập thực hành ứng dụng trong chương trình đào tạo. Dựa trên việc phân tích số liệu khảo sát từ 61 sinh viên, công trình đã đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ cho cả người học và cơ sở đào tạo, đóng góp một tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác học tập và giảng dạy biên dịch tiếng Anh thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THUONGMAI UNIVERSITY ENGLISH DEPARTMENT ------ GRADUATION PAPER A STUDY ON DIFFICULTIES ENCOUNTERED BY STUDENTS OF ENGLISH FACULTY AT THUONGMAI UNIVERSITY IN TRANSLATING VIETNAMESE ECONOMIC NEWS INTO ENGLISH AND SUGGESTED SOLUTIONS Supervisor : M.A Phan Tú Lan Student : Class : K55N1 Student code : 19D170 ACKNOWLEDGEMENT During the process of doing this graduation paper, I have received a lot of necessary help as well assistance, guidance, precious ideas and encouragement from my teacher, my family and friends. This paper could not have completed without the great help from them. First and foremost, I would like to show my special thanks to my supervisor, Mrs. Phan Tu Lan, whose considerable encouragement and valuable guidance kept me confident to accomplish successfully this study.

Also, I would like to show my sincere thanks to all my teachers at Faculty of English, Thuongmai University who have given me knowledge, useful lessons, whole- hearted advice during four years here. I am grateful to the students of Faculty of English at Thuongmai University for their enthusiastic participation. Their sharing has become the main sources of data in my research. Last but not least, I am deeply grateful to my family, my friends who always stand by, support and become a great motivation to help me overcome difficulties in the process of doing this research.

Because of the limited time, knowledge and practical experiences, there will have some shortcomings and mistakes in this study. Therefore, I sincerely hope to receive your comments and suggestions for the perfect of my own graduation paper. Hanoi, 2023 Student I ABSTRACT Along with the demand of global integration, learning foreign languages for international communication has become more and more vital to Vietnamese students. Translation skills are essential for a student’s academic success and future career prospects.

In today’s challenging environment, students must not only possess academic expertise, but also the requisite skills to enhance their learning and employability prospects in the future. However, it is not easy for English learners in this context to achieve their proficiency in translation skill due to certain internal and external factors. Therefore, this study is to investigate difficulties encountered by students of English Faculty at Thuongmai University in translating Vietnamese economic news into English and suggested solutions. The data obtained from the questionnaire with 61 students of Faculty of English at Thuongmai University.

The findings show that Faculty of English’s student faced both psychological and linguistics difficulties. Suggested solutions are proposed to tackle such difficulties in helping students improve their translation skill. II LIST OF ABBREVIATIONS No. Abbreviation Meaning 1 TMU Thuongmai University 2 SL Source Language 3 TL Target Language 4 TT Target Text III LIST OF CHARTS No.

Charts Name 1 Chart 3.1 The students’s feeling of translation 2 Chart 3.2 Students’s evaluation of their translation ability 3 Chart 3.3 The use of the translation tools 4 Chart 3.4 How much time the students spend practising translating Vietnamese economic news into English 5 Chart 3.5 The level of importance of translation skill to the students’s English 6 Chart 3.6 Difficulty in vocabulary 7 Chart 3.7 Difficulty in grammar 8 Chart 3.8 Difficulty in psychology 9 Chart 3.9 Difficulty in knowledge 10 Chart 3.10 Difficulty in teaching methods 11 Chart 3.11 Suggestions to improve ability of translating Vietnamese economic news into English.12 The students’ attitude towards being a translator in the future IV CONTENTS ACKNOWLEDGEMENT…………………………………………………………i ABSTRACT …………………………………………………………………….ii LIST OF ABBREVIATIONS…………………………………………………….iii LIST OF CHARTS……………………………………………………………….iv CHAPTER 1: OVERVIEW OF THE STUDY…………………………………. In the world……………………………………………………………………2 1. Aims of the study………………………………………………………………. The significant of study……………………………………………………….

Scope of the study………………………………………………………………6 1. Organization of the study…………………………………………………….7 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW…………………………………………8 2. An overview on translation……………………………………………………8 2. The concept of translation…………………………………………………….

The importance of translation…………………………………………. The process of translation……………………………………………………14 2. Difficulties when practicing translating Vietnamese economic news into English……………………………………………………………………………. Common translation mistakes……………………………………………….

Features of economic news…………………………………………………. Difficulties when practicing translating Vietnamese economic news into English……………………………………………………………………………. Reasons that cause difficulties………………………………………….27 CHAPTER 3: RESEARCH FINDINGS…………………………………. Context of the study…………………………………………………………29 3.

The participants of the study…………………………………………………30 3. Data collection methods……………………………………………………. Data analysis method………………………………………………………. Findings and discussion of the findings…………………………………….

Discussion of the findings……………………………………………………47 CHAPTER 4: RECOMMENDATIONS AND SUGGESTIONS………………. Summary of the study………………………………………………………. Suggestions to improve student’s translation skill…………………………49 4. Suggestions for the students ……………………………………………….

Suggestions for Thuongmai University……………………………………. Limitations of the study………………………………………………………52 4. Suggestions for further studies………………………………………………52 CONCLUSION……………………………………………………………………54 REFERENCES……………………………………………………………………55 APPENDIX – SURVEY QUESTIONNAIRES………………………………….57 VI CHAPTER 1: OVERVIEW OF THE STUDY 1. Rationale In the trend of globalization today, the importance of English cannot be denied and ignored because it is widely used everywhere in the world.

English is considered the most commonly used language on the planet when nearly 60 countries use English as the main language, besides their mother tongue and nearly 100 countries use English as the second language. Therefore, English plays an essential role in the current era of globalization. Currently, Vietnamese enterprises have also kept up with this trend and strengthened economic exchanges with other countries, cooperating with foreign companies to implement business strategies and export - import goods. With such a vibrant integration situation, English is an essential part in business.

When Vietnam has joined the World Trade Organization (WTO), the business of goods exchange is not only encapsulated within the country but also cooperates with many different countries in the world. Currently, in parallel with domestic enterprises, Vietnam also has the presence of international companies, which are followed by leaders, key pillars of foreigners. Therefore, without English, especially English communication, we will face many difficulties in such a highly professional environment. However, there are difficulties in Vietnamese - English economic news because of structural and cultural difference.

Moreover, with international communication and integration, more and more commercial slogans and terms are being used. A majority of the students of the Faculty of English at Thuong Mai University said that they see many commercial terms in many fields everywhere and they do not know how to translate them correctly; they lacked suitable information of economics and had no set of procedures for Vietnamese-English translation. They also want to know how to improve their translation skills in both different cultures especially in British culture which is very traditional and interesting. With the hope that will answer the above questions, the reseacher choose the topic “ A study on 7 difficulties encountered by the students of the Faculty of English at Thuong Mai University when practicing translating Vietnamese economic news into English and suggested solutions” for her graduation paper.

In the world Shulin (2012) conducted the research: “On the Text Conjunction and Its Translation in English Business Letters”. This paper studied on the definition, position and classification of conjunction. According to the functional equivalence principle, readers’ reaction should be put in the first place and the source language should be expressed in appropriate receptors’ language. This paper talked about the conjunctions in business letters.

It was suggested that translator should pay great attention to the expectation of the reader, the intentionality of the source text and overall effect of the text. Functional equivalence theory emphasizes that translation was a kind of culture transfer, a communicative interaction, a cross culture event. Therefore, translation of conjunctions in business letters requires the translator combine the communicative function of the text with the response of the target text readers to determine the translation strategies. Xiaquingqiu (2013) carried out the study: “A Brief Analysis on the Translation Skills of Business Correspondence “.This paper made a brief analysis of translation skills of business correspondence.

At first, the characteristics of business correspondence translation discussed above require translators to translate practically, correctly and concisely. And then skills in translating the words, sentences and text of business letters were briefly introduced. What we can learn from this paper was that translators should not only pay attention to the translation skills and strategies but also become sensitive to the cultural differences between China and English-speaking countries. The curacy of translation cannot be emphasized more.

Therefore, to understand and study the original letters correctly was the first and most important strategies, at the same time; it was indispensable to think of its cultural backgrounds and connotations in the intercultural view. Another research was conducted by FU Qing-lian (2009): “Application of Nida’s Theory of Equivalence to Business Translation” through the introduction of 8 Nida' s Theory of Equivalence and the characteristics of Business English, this essay mainly discusses that Nida's theory of functional equivalence can be best applied in business English translation and functional equivalence can be achieved in both meaning and style at the word level, the sentence level and the discourse level. It also provided some useful methods and techniques which can be applied to maximizing equivalence in Business English translation. Huan Wang, Yuhang Bai and Jianhua Jiang (2013) carried out a study called:“On Business English E-C Translation Model Based on Equivalence Theory Based on Equivalence Theory”.

This paper aimed to propose a model which can put Equivalence Theory into BE (Business English) translation practice. It applied the model to BE E-C (Business English English- Chinese) translation at the lexical, the syntactical, the pragmatic and the stylistic level to achieve equivalence. In Vietnam Nguyen Trong Dan (1997) conducted the research called: “A study on some difficulties of translating business correspondence”. In this paper, she tried to find out some difficulties and solutions to translate business letters by giving basic theory about English business letters: their features including the layout, contents, language and grammar; some common mistakes in translating them and some suggestions to overcome mistakes.

This paper mentioned the difficulties in translation of business correspondence. Firstly, it was possible to analyze the difficulties in translation of business correspondence from Vietnamese into English rather than English-Vietnamese in this paper. Secondly, research should attempt to further investigate professional translators. The questions concerning proficiency in Vietnamese should be paid attention to.

Because it was a very decisive factor that directly affects the translation. Thirdly, the data generated in this study was not enough, it was necessary to conduct further research to have better understanding of finding out more difficulties in translating of business correspondence and solutions to these problems. Do Minh Hoang (2012) carried out the study: “The study of the characteristics 9 of business English and functional theories on its translation”. This paper was mainly about the study of the characteristics of business English and its translation skills, especially the functional theories and it first summarizes the status and importance of Business English, then concisely explains the methods of translation, with the emphasis on the matters which should be noticed during the translation process.

Meanwhile, this paper introduced a number of scenarios in a cross-cultural translation, offering a reference value. The paper will offer some functional theories applied in translating business English. It was quite reasonable to employ functional theory for business translation and the application of the main functional theories in business English translation was bound to be useful and valuable. The paper opened a new view for the principles of business English translation.

It explored a systematic analysis from the functional view and proposes two specific principles and several strategies in the business translation practice, which can set up a set of practical and comprehensive principles for business English translation as well as to provide some help to those whose profession was business English teaching or who were intending to work in this field. Duong Thuy Trang and Tran Van Tuan (2011) conducted the research: “A Review of Business English Translation”. This paper summarized a part of studies on the Business English translation, arranging the contents, characteristics and translation strategies of Business English. The only purpose was to provide some help for the people who were working for Business English translation or interested in Business English translation.

This paper can really contribute to improve their translation abilities and make them do a good job in Business English translation. Ha Anh Tu (2017) studied: “Common errors committed by the fourth-year English linguistics students in translating legal documents into English”.