Khó Khăn Tâm Lý Trong Giao Tiếp Với Cha Mẹ Của Học Sinh Trường Trung Học Cơ Sở Tân Phước Khánh

Khó khăn tâm lý trong giao tiếp giữa học sinh và cha mẹ tại trường trung học cơ sở Tân Phước Khánh, Bình Dương, ảnh hưởng đến sự phát triển.

• Tác giả: Lê Mỹ Linh
• Người hướng dẫn: Th. Phạm Nguyễn Lan Phương
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Sư phạm
• Đề tài: Khó Khăn Tâm Lý Trong Giao Tiếp Giữa Học Sinh Và Cha Mẹ
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• Khách thể nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Mục đích nghiên cứu
• Giả thuyết khoa học
• Giới hạn đề tài
• Khách thể
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Xây dựng cơ sở lí luận về đề tài nghiên cứu
• Khảo sát khó khăn tâm lý của học sinh trong giao tiếp với cha mẹ trường trung học cơ sở Tân Phước Khánh
• Đề xuất một số biện pháp nhằm cải thiện khó khăn tâm lý của học sinh trong giao tiếp với cha mẹ trường trung học cơ sở Tân Phước Khánh
• Phương pháp nghiên cứu
• Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
• Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• Nhóm phương pháp toán học
• Cấu trúc của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KHÓ KHĂN TÂM LÝ CỦA HỌC SINH TRONG GIAO TIẾP VỚI CHA MẸ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TÂN PHƯỚC KHÁNH, TX TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Một số nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.2. Một số nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.2. Một số khái niệm
• 1.2.1. Khó khăn tâm lý
• 1.2.1.1. Khái niệm khó khăn tâm lý
• 1.2.1.2. Biểu hiện khó khăn tâm lý
• 1.2.2. Khái niệm giao tiếp
• 1.2.3. Vai trò của giao tiếp
• 1.2.3.1. Vai trò đối với xã hội
• 1.2.3.2. Vai trò đối với cá nhân
• 1.3. Đặc điểm tâm lý của học sinh lứa tuổi trung học cơ sở
• 1.3.1. Giới hạn, khái niệm độ tuổi
• 1.3.2. Sự phát triển học sinh lứa tuổi trung học cơ sở
• 1.3.2.1. Đặc điểm hoạt động của não và thần kinh cấp cao
• 1.3.2.2. Ảnh hưởng của những cải tổ về giải phẩu sinh lí và sự phát dục đến sự phát triển tâm lí của học sinh lứa tuổi trung học cơ sở
• 1.3.3. Hoàn cảnh của sự phát triển tâm lý
• 1.3.3.1. Vị thế của lứa tuổi trung học cơ sở trong gia đình
• 1.3.3.2. Vị thế của học sinh trong trường Trung học cơ sở
• 1.3.3.3. Vị thế của lứa tuổi trung học cơ sở trong xã hội
• 1.3.4. Hoạt động và giao tiếp
• 1.3.4.1. Hoạt động học tập
• 1.3.4.2. Hoạt động văn nghệ - thể thao
• 1.3.4.3. Đặc điểm giao tiếp của học sinh lứa tuổi trung học cơ sở đối với người lớn
• 1.3.4.4. Đặc điểm giao tiếp của học sinh lứa tuổi trung học cơ sở với bạn ngang hàng
• 1.3.5. Sự phát triển trong cấu trúc nhận thức
• 1.3.5.1. Sự phát triển các hành động nhận thức
• 1.3.6. Sự phát triển nhân cách
• 1.3.6.1. Sự phát triển của tự ý thức
• 1.3.6.2. Khả năng đánh giá người khác một cách mạnh mẽ
• 1.3.6.3. Sự tự giáo dục
• 1.3.6.4. Sự hứng thú của lứa tuổi trung học cơ sở
• 1.3.6.5. Sự hình thành đạo đức của thiếu niên
• 1.3.6.6. Vấn đề giáo dục thiếu niên trong xã hội hiện đại
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHÓ KHĂN TÂM LÝ CỦA HỌC SINH TRONG GIAO TIẾP VỚI CHA MẸ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TÂN PHƯỚC KHÁNH, TX TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG
• 2.1. Mẫu nghiên cứu
• 2.1.1. Đôi nét về trường trung học cơ sở Tân Phước Khánh
• 2.1.2. Mẫu nghiên cứu
• 2.2. Tổ chức nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
• 2.2.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• 2.2.3. Phương pháp thống kê toán học
• 2.3. Kết quả nghiên cứu
• 2.3.1. Nhận định của học sinh lứa tuổi trung học cơ sở trong giao tiếp với cha mẹ
• 2.3.2. Thực trạng biểu hiện khó khăn tâm lý của học sinh trong giao tiếp với cha mẹ
• 2.3.3. Thực trạng về mức độ khó khăn tâm lý của học sinh lứa tuổi trung học cơ sở trong giao tiếp với cha mẹ
• 2.3.4. Những yếu tố dẫn đến khó khăn tâm lý của học sinh lứa tuổi trung học cơ sở trong giao tiếp với cha mẹ
• 2.3.5. Mong muốn của học sinh lứa tuổi trung học cơ sở trong giao tiếp với cha mẹ
• 2.4. Một số biện pháp tác động nhằm hạn chế những khó khăn tâm lý của học sinh trong giao tiếp với cha mẹ
• 2.4.1. Biện pháp 1: Giao tiếp là tiền đề cha mẹ hiểu con
• 2.4.2. Biện pháp 2: Không nên coi trẻ là người giúp cha mẹ thực hiện ước mơ, lý tưởng
• 2.4.3. Biện pháp 3: Tham khảo những sách báo, theo dõi những chương trình phát sóng có nội dung liên quan đến cha mẹ và học sinh lứa tuổi thiếu niên
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Về thực tiễn
• Đối với học sinh
• Đối với phụ huynh học sinh
• Đối với nhà trường
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BIÊN BẢN PHỎNG VẤN
• DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khó Khăn Tâm Lý Tuổi Học Sinh và Giao Tiếp

Giao tiếp đóng vai trò then chốt trong sự phát triển nhân cách của học sinh THCS. Lứa tuổi này (11-15 tuổi) trải qua giai đoạn chuyển tiếp từ tuổi thơ sang tuổi trưởng thành, thường được gọi là "tuổi khó bảo" hay "tuổi khủng hoảng". Sự thay đổi về thể chất và tinh thần tạo ra những biến động lớn, ảnh hưởng đến cách các em giao tiếp với cha mẹ. Mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái tuổi học đường thường nảy sinh do sự khác biệt trong nhận thức và kỳ vọng. Việc giải quyết tốt những khó khăn này là tiền đề quan trọng cho sự phát triển toàn diện của các em. Hàng trăm nghiên cứu đã chỉ ra rằng giao tiếp, ứng xử của cha mẹ ảnh hưởng rất lớn tới sự phát triển nhân cách của trẻ sau này. Theo Vũ Thị Nho, do sự thay đổi cơ bản về mặt tâm sinh lý, nhất là khi bước vào tuổi dậy thì, trẻ đã có nhiều thay đổi cơ bản về cơ thể và nhận thức, điều này làm cho trẻ ấn tượng rằng “mình không còn là trẻ con nữa”.

1.1. Tầm quan trọng của giao tiếp hiệu quả giữa cha mẹ và con cái

Giao tiếp hiệu quả là yếu tố then chốt để xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa cha mẹ và con cái. Khi cha mẹ lắng nghe và thấu hiểu con cái, các em sẽ cảm thấy được yêu thương và tôn trọng. Điều này giúp các em tự tin hơn, cởi mở hơn và sẵn sàng chia sẻ những suy nghĩ, cảm xúc của mình. Ngược lại, nếu giao tiếp trong gia đình thiếu hiệu quả, các em có thể cảm thấy cô đơn, lạc lõng và dễ bị ảnh hưởng bởi những yếu tố tiêu cực từ bên ngoài. Giao tiếp hiệu quả giúp cha mẹ nắm bắt được những thay đổi trong tâm lý của con cái, từ đó có thể hỗ trợ và định hướng cho các em một cách tốt nhất.

1.2. Ảnh hưởng của tâm lý tuổi học sinh đến rào cản giao tiếp học sinh và phụ huynh

Tuổi học sinh là giai đoạn có nhiều biến động về tâm lý. Các em bắt đầu hình thành ý thức về bản thân, mong muốn được tự lập và khẳng định mình. Điều này có thể dẫn đến những mâu thuẫn với cha mẹ, đặc biệt là khi cha mẹ không hiểu và tôn trọng những nhu cầu của các em. Khủng hoảng tuổi dậy thì, áp lực học tập, và ảnh hưởng của mạng xã hội cũng là những yếu tố gây ra rào cản giao tiếp giữa học sinh và phụ huynh. Cha mẹ cần nhận thức rõ những thay đổi tâm lý này để có cách tiếp cận phù hợp, tránh áp đặt và tạo áp lực cho con cái.

II. Nhận Diện Khó Khăn Tâm Lý Trong Mối Quan Hệ Cha Mẹ Con Cái

Nhiều yếu tố góp phần tạo nên khó khăn tâm lý trong giao tiếp giữa học sinh và cha mẹ. Sự khác biệt về thế hệ, quan điểm sống, và cách nhìn nhận vấn đề có thể dẫn đến những hiểu lầm và xung đột. Áp lực từ học tập, kỳ vọng của cha mẹ, và những vấn đề cá nhân của học sinh cũng có thể gây ra căng thẳng và sự cô đơn ở học sinh. Bên cạnh đó, tâm lý cha mẹ cũng đóng vai trò quan trọng. Cha mẹ có thể quá bận rộn với công việc, thiếu kỹ năng giao tiếp, hoặc có những vấn đề tâm lý cá nhân ảnh hưởng đến cách họ tương tác với con cái. Chính cách giao tiếp của người lớn đã ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ.

2.1. Sự khác biệt về quan điểm và khoảng cách thế hệ trong gia đình

Khoảng cách thế hệ là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái. Cha mẹ thường có những quan điểm và giá trị truyền thống, trong khi con cái lại tiếp xúc với những tư tưởng mới mẻ và hiện đại. Sự khác biệt này có thể dẫn đến những tranh cãi về cách sống, cách học tập, và cách lựa chọn bạn bè. Để thu hẹp khoảng cách thế hệ, cha mẹ cần cởi mở hơn, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của con cái, đồng thời chia sẻ những kinh nghiệm và giá trị của mình một cách khéo léo.

2.2. Áp lực học tập và kỳ vọng của cha mẹ gây trầm cảm ở học sinh

Áp lực học tập là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra khó khăn tâm lý cho học sinh. Kỳ vọng quá cao của cha mẹ, sự cạnh tranh trong học tập, và nỗi sợ thất bại có thể khiến các em cảm thấy căng thẳng, lo lắng, và thậm chí là trầm cảm. Cha mẹ cần tạo ra một môi trường học tập thoải mái, khuyến khích con cái cố gắng hết mình, nhưng không nên đặt quá nhiều áp lực lên các em. Quan trọng hơn, cha mẹ cần giúp con cái nhận ra rằng thành công không chỉ đến từ điểm số, mà còn từ những nỗ lực và sự phát triển cá nhân.

III. Kỹ Năng Lắng Nghe và Thấu Hiểu Chìa Khóa Giao Tiếp Hiệu Quả

Kỹ năng lắng nghe và kỹ năng thấu hiểu là hai yếu tố quan trọng nhất để xây dựng giao tiếp hiệu quả giữa cha mẹ và con cái. Lắng nghe không chỉ là nghe những gì con nói, mà còn là cố gắng hiểu những gì con đang cảm thấy. Thấu hiểu là đặt mình vào vị trí của con, nhìn nhận vấn đề từ góc độ của con, và cảm nhận những cảm xúc của con. Khi cha mẹ thực sự lắng nghe và thấu hiểu con cái, các em sẽ cảm thấy được yêu thương, tôn trọng, và sẵn sàng chia sẻ những khó khăn của mình. Chúng tôi nhận thấy được sự quan trọng trong việc giao tiếp của con với cha mẹ là cấp thiết nên chúng tôi chọn đề tài “Khó khăn tâm lý của học sinh trong giao tiếp với cha mẹ trường Trung học cơ sở Tân Phước Khánh, tx. Tân Uyên, tỉnh Bình Dương.

3.1. Phương pháp giao tiếp hiệu quả Lắng nghe chủ động và sự đồng cảm

Lắng nghe chủ động là một kỹ năng quan trọng trong giao tiếp. Nó bao gồm việc tập trung vào người nói, đặt câu hỏi để làm rõ thông tin, và phản hồi để cho người nói biết rằng bạn đang lắng nghe. Sự đồng cảm là khả năng hiểu và chia sẻ cảm xúc của người khác. Khi cha mẹ thể hiện sự đồng cảm với con cái, các em sẽ cảm thấy được chấp nhận và yêu thương, ngay cả khi các em mắc lỗi. Lắng nghe chủ động và sự đồng cảm giúp cha mẹ xây dựng mối quan hệ tin tưởng và cởi mở với con cái.

3.2. Tạo thời gian chất lượng bên gia đình để tăng cường kết nối gia đình

Thời gian chất lượng bên gia đình là yếu tố quan trọng để tăng cường kết nối gia đình và cải thiện giao tiếp hiệu quả. Cha mẹ nên dành thời gian để cùng con cái tham gia các hoạt động vui chơi, giải trí, hoặc đơn giản chỉ là trò chuyện, chia sẻ về những điều xảy ra trong ngày. Thời gian chất lượng không nhất thiết phải dài, nhưng cần phải tập trung và ý nghĩa. Khi cha mẹ dành thời gian chất lượng cho con cái, các em sẽ cảm thấy được quan tâm và yêu thương, từ đó tăng cường sự gắn kết gia đình.

IV. Giải Pháp Cho Khó Khăn Tâm Lý Tư Vấn Tâm Lý và Hỗ Trợ Từ Chuyên Gia

Khi khó khăn tâm lý trong giao tiếp giữa học sinh và cha mẹ trở nên nghiêm trọng, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia là cần thiết. Tư vấn tâm lý cho học sinh và tư vấn tâm lý cho phụ huynh có thể giúp các bên hiểu rõ hơn về vấn đề, tìm ra nguyên nhân gốc rễ, và học cách giải quyết xung đột một cách hiệu quả. Trung tâm tư vấn tâm lý và chuyên gia tâm lý có thể cung cấp những công cụ và kỹ năng cần thiết để cải thiện mối quan hệ cha mẹ - con cái và xây dựng một môi trường gia đình lành mạnh. Đồng thời, trong giao tiếp với con cái, cha mẹ cũng gặp rất nhiều khó khăn, những khó khăn này xuất phát từ cách nhìn nhận của người lớn đối với trẻ, chưa thấy được sự trưởng thành ở một số mặt nào đó của các em.

4.1. Vai trò của tư vấn tâm lý trong việc giải tỏa căng thẳng và quản lý cảm xúc

Tư vấn tâm lý đóng vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh và cha mẹ giải tỏa căng thẳng và quản lý cảm xúc. Chuyên gia tâm lý có thể giúp các bên nhận diện những cảm xúc tiêu cực, tìm ra nguyên nhân gây ra những cảm xúc đó, và học cách đối phó với chúng một cách lành mạnh. Tư vấn tâm lý cũng có thể giúp học sinh và cha mẹ cải thiện kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn đề, và kỹ năng quản lý thời gian.

4.2. Tìm kiếm trung tâm tư vấn tâm lý uy tín và chuyên gia tâm lý có kinh nghiệm

Việc lựa chọn trung tâm tư vấn tâm lý uy tín và chuyên gia tâm lý có kinh nghiệm là rất quan trọng. Cha mẹ nên tìm hiểu kỹ về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm làm việc, và phương pháp tiếp cận của chuyên gia tâm lý trước khi quyết định. Ngoài ra, cha mẹ cũng nên tham khảo ý kiến của bạn bè, người thân, hoặc giáo viên để tìm được trung tâm tư vấn tâm lý phù hợp với nhu cầu của gia đình. Các em đang tách dần khỏi thời thơ ấu để tiến sang giai đoạn phát triển cao hơn (người trưởng thành) tạo nên nội dung cơ bản và sự khác biệt trong mọi mặt phát triển: thể chất, trí tuệ, tình cảm, đạo đức.

V. Xây Dựng Mối Quan Hệ Tốt Đẹp Tôn Trọng Tin Tưởng và Chia Sẻ

Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa cha mẹ và con cái là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự nỗ lực từ cả hai phía. Tôn trọng, tin tưởng, và chia sẻ là ba yếu tố then chốt để tạo nên một mối quan hệ vững chắc. Cha mẹ cần tôn trọng ý kiến, sở thích, và quyết định của con cái, ngay cả khi không đồng ý. Tin tưởng là nền tảng của mọi mối quan hệ. Cha mẹ cần tin tưởng vào khả năng của con cái, khuyến khích các em tự lập và chịu trách nhiệm về hành động của mình. Chia sẻ là cách để cha mẹ và con cái hiểu nhau hơn, gần gũi nhau hơn, và cùng nhau vượt qua những khó khăn trong cuộc sống.

5.1. Kỹ năng tôn trọng người khác Tạo không gian an toàn để con cái chia sẻ

Kỹ năng tôn trọng người khác là yếu tố quan trọng để tạo ra một môi trường gia đình an toàn và cởi mở. Cha mẹ cần lắng nghe và tôn trọng ý kiến của con cái, ngay cả khi không đồng ý. Tạo không gian an toàn để con cái chia sẻ những suy nghĩ, cảm xúc, và khó khăn của mình mà không sợ bị phán xét hay chỉ trích. Khi con cái cảm thấy được tôn trọng và tin tưởng, các em sẽ dễ dàng mở lòng và chia sẻ với cha mẹ hơn.

5.2. Kỹ năng tin tưởng người khác Khuyến khích tự tin và khả năng thích ứng

Kỹ năng tin tưởng người khác là yếu tố quan trọng để giúp con cái phát triển tự tin và khả năng thích ứng. Cha mẹ cần tin tưởng vào khả năng của con cái, khuyến khích các em tự lập và chịu trách nhiệm về hành động của mình. Tạo cơ hội để con cái trải nghiệm những điều mới mẻ, thử thách bản thân, và học hỏi từ những sai lầm. Khi con cái cảm thấy được tin tưởng, các em sẽ tự tin hơn vào bản thân và có khả năng thích ứng tốt hơn với những thay đổi trong cuộc sống.

VI. Giáo Dục Kỹ Năng Sống Trang Bị Hành Trang Cho Tương Lai Của Con

Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là một phần quan trọng trong việc chuẩn bị cho tương lai của con. Các kỹ năng sống như kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng ra quyết định, kỹ năng giao tiếp, và kỹ năng làm việc nhóm giúp các em tự tin hơn, độc lập hơn, và có khả năng đối phó với những thách thức trong cuộc sống. Cha mẹ có thể giúp con cái phát triển kỹ năng sống thông qua việc tạo cơ hội để các em tham gia các hoạt động ngoại khóa, làm việc nhà, và giải quyết những vấn đề cá nhân. Đồng thời, cha mẹ cũng cần làm gương cho con cái bằng cách thể hiện những kỹ năng sống này trong cuộc sống hàng ngày.

6.1. Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và kỹ năng ra quyết định

Kỹ năng giải quyết vấn đề và kỹ năng ra quyết định là hai kỹ năng sống quan trọng giúp học sinh đối phó với những thách thức trong cuộc sống. Cha mẹ có thể giúp con cái phát triển những kỹ năng này bằng cách khuyến khích các em tự giải quyết những vấn đề nhỏ trong cuộc sống hàng ngày, đặt câu hỏi để giúp các em suy nghĩ về các lựa chọn khác nhau, và hỗ trợ các em đưa ra những quyết định sáng suốt. Quan trọng hơn, cha mẹ cần giúp con cái học hỏi từ những sai lầm và rút ra những bài học kinh nghiệm.

6.2. Rèn luyện kỹ năng giao tiếp và kỹ năng làm việc nhóm

Kỹ năng giao tiếp và kỹ năng làm việc nhóm là hai kỹ năng sống quan trọng giúp học sinh thành công trong học tập, công việc, và cuộc sống. Cha mẹ có thể giúp con cái rèn luyện những kỹ năng này bằng cách khuyến khích các em tham gia các hoạt động ngoại khóa, làm việc nhà, và tham gia các dự án nhóm. Đồng thời, cha mẹ cũng cần tạo cơ hội để các em thực hành giao tiếp và làm việc nhóm trong môi trường gia đình, bằng cách khuyến khích các em chia sẻ ý kiến, lắng nghe người khác, và hợp tác để giải quyết những vấn đề chung.

Nội dung chính

Khó Khăn Tâm Lý Trong Giao Tiếp Giữa Học Sinh THCS Và Cha Mẹ: Thực Trạng, Nguyên Nhân Và Giải Pháp Thấu Cảm

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Nghiên cứu "Khó khăn tâm lý trong giao tiếp với cha mẹ của học sinh Trường Trung học cơ sở Tân Phước Khánh, TX. Tân Uyên, Tỉnh Bình Dương" do nhóm tác giả Khoa Sư phạm, Trường Đại học Thủ Dầu Một thực hiện nhằm giải mã những rào cản tâm lý cốt lõi đang ngăn cách mối quan hệ giữa thiếu niên và phụ huynh.

• Câu hỏi nghiên cứu chính: Học sinh lứa tuổi trung học cơ sở (THCS) đang gặp phải những khó khăn tâm lý nào trong quá trình tương tác với cha mẹ, mức độ biểu hiện ra sao và nguyên nhân sâu xa xuất phát từ đâu?
• Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng mô hình nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính trên mẫu khảo sát gồm 100 học sinh khối 7 và khối 9 tại Trường THCS Tân Phước Khánh, kết hợp điều tra bằng bảng hỏi chuẩn hóa, phỏng vấn sâu bán cấu trúc và thống kê mô tả.
• Phát hiện then chốt: Kết quả chỉ ra rằng phần lớn học sinh THCS trải qua xung đột tâm lý khi giao tiếp với phụ huynh; có tới 80% học sinh chọn tâm sự với mẹ thay vì cha (20%). Rào cản lớn nhất nằm ở sự thiếu thấu hiểu đặc điểm lứa tuổi, phong cách nuôi dạy áp đặt và sự suy giảm khả năng kiềm chế cảm xúc ở giai đoạn dậy thì.
• Ý nghĩa thực tiễn: Công trình cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho các nhà giáo dục, chuyên viên tâm lý và phụ huynh trong việc xây dựng mô hình giao tiếp bình đẳng, tôn trọng, giải tỏa các khủng hoảng tâm lý tuổi dậy thì.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Lứa tuổi học sinh THCS (từ 11 đến 15 tuổi) là giai đoạn quá độ quan trọng trong tiến trình phát triển nhân cách, thường được định danh bằng các thuật ngữ như "tuổi khủng hoảng", "tuổi khó bảo" hay "thời kỳ dậy thì". Ở giai đoạn này, sự biến đổi nhanh chóng về mặt giải phẫu sinh lý kết hợp với sự hình thành cấu trúc tự ý thức đã tạo nên ở các em "cảm giác mình đã là người lớn". Thiếu niên có nhu cầu bức thiết được khẳng định bản thân, đòi hỏi quyền độc lập và mong muốn được đối xử bình đẳng.

Tuy nhiên, trong cấu trúc gia đình truyền thống cũng như hiện đại tại Việt Nam, nhiều bậc phụ huynh vẫn duy trì định kiến xem con em mình là những đứa trẻ cần được giám sát nghiêm ngặt và áp đặt tuyệt đối. Khoảng cách nhận thức này làm nảy sinh mâu thuẫn sâu sắc giữa hai thế hệ: con cái khát khao tách rời sự kiểm soát nhưng vẫn non nớt về kinh nghiệm xã hội; cha mẹ vừa muốn định hướng lại vừa can thiệp quá mức.

Mặc dù lý luận về tâm lý học giao tiếp đã được nhiều học giả quốc tế (như Vygotsky, Leontiev, Bateson) và trong nước (như GS. Phạm Minh Hạc, PGS. Ngô Công Hoàn) đặt nền móng, nhưng các nghiên cứu thực nghiệm chuyên sâu về khó khăn tâm lý trong giao tiếp vi mô giữa học sinh THCS và cha mẹ tại các địa bàn công nghiệp hóa nhanh như Bình Dương vẫn còn tương đối hạn chế. Sự phát triển kinh tế nhanh chóng cùng áp lực học tập và đời sống hiện đại khiến thời gian tương tác chất lượng trong gia đình ngày càng bị thu hẹp. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng và căn nguyên của các rào cản tâm lý này là nhiệm vụ cấp thiết, nhằm phòng ngừa các biểu hiện lệch chuẩn hành vi, trầm cảm học đường và xây dựng nền tảng gắn kết gia đình bền vững.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp phương pháp hỗn hợp (Mixed-Methods) nhằm đảm bảo tính toàn diện và độ xác thực của dữ liệu thu thập.

flowchart LR
    A[Giai đoạn 1: Bảng hỏi mở] --> B[Giai đoạn 2: Thiết kế Bảng hỏi đóng]
    B --> C[Thử nghiệm Pilot & Hiệu chỉnh]
    C --> D[Giai đoạn 3: Điều tra diện rộng N=100]
    D --> E[Phỏng vấn sâu & Xử lý Thống kê]

1. Thiết kế nghiên cứu và công cụ thu thập dữ liệu

Quy trình xây dựng công cụ khảo sát được thực hiện nghiêm ngặt qua 3 giai đoạn:

• Giai đoạn thăm dò sơ bộ (Khảo sát mở): Nhóm nghiên cứu tiếp xúc trực tiếp với các nhóm học sinh THCS để các em tự do bộc lộ, liệt kê những khúc mắc, trở ngại gặp phải khi nói chuyện với bố mẹ.
• Giai đoạn chuẩn hóa bảng hỏi (Bảng hỏi đóng): Dựa trên cơ sở lý luận và kết quả thăm dò sơ bộ, bảng hỏi chính thức được thiết kế gồm 2 phần với 9 nhóm câu hỏi chi tiết:
  • Nhận định của học sinh về giao tiếp gia đình (5 câu).
  • Biểu hiện khó khăn tâm lý trên 3 khía cạnh: nhận thức, xúc cảm, hành vi (4 câu).
  • Mức độ nghiêm trọng của các khó khăn tâm lý (4 câu).
  • Các yếu tố tác động trực tiếp và gián tiếp (4 câu).
  • Nguyện vọng, mong muốn thay đổi từ phía cha mẹ (1 câu).
• Phương pháp phỏng vấn sâu: Tiến hành phỏng vấn bán cấu trúc và ghi âm định tính đối với các trường hợp học sinh điển hình để phân tích sâu sắc các chiều cạnh cảm xúc nội tâm.

2. Chọn mẫu và xử lý dữ liệu

• Khách thể nghiên cứu: Khảo sát được thực hiện trên mẫu $N = 100$ học sinh thuộc hai khối lớp 7 và khối lớp 9 tại Trường THCS Tân Phước Khánh, Thị xã Tân Uyên, Tỉnh Bình Dương.
  • Cơ cấu giới tính: 49 học sinh nam (49%) và 51 học sinh nữ (51%).
  • Cơ cấu khối lớp: 67 học sinh lớp 7 (67%) và 33 học sinh lớp 9 (33%).
• Kỹ thuật phân tích: Sử dụng các phương pháp thống kê toán học (tần số, tỷ lệ phần trăm) thông qua phần mềm phân tích dữ liệu, kết hợp phân tích định tính từ các biên bản phỏng vấn nhằm kiểm tra độ tin cậy và tính giá trị của các giả thuyết khoa học đã đề ra.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Dữ liệu thực nghiệm từ đề tài đã làm sáng tỏ nhiều khía cạnh đáng chú ý về bức tranh giao tiếp giữa cha mẹ và học sinh lứa tuổi thiếu niên:

xychart-beta
    title "Tỷ lệ học sinh lựa chọn đối tượng chia sẻ tâm sự trong gia đình (%)"
    x-axis ["Người Mẹ", "Người Cha"]
    y-axis "Tỷ lệ phần trăm (%)" 0 --> 100
    bar [80, 20]

1. Sự bất cân xứng rõ rệt trong lựa chọn đối tượng tâm sự

Khi được hỏi về đối tượng thường xuyên tâm sự trong gia đình, 80.0% học sinh chọn mẹ, trong khi chỉ có 20.0% học sinh chọn cha (mức chênh lệch lên tới 60%).

• Nhóm học sinh nữ: Đa phần tìm đến mẹ để chia sẻ những thay đổi sinh lý dậy thì, cảm xúc giới tính và các mối quan hệ bạn bè do có sự đồng điệu về giới.
• Về phía người cha: Tỷ lệ tương tác thấp phản ánh rào cản vô hình do người cha thường ít bộc lộ cảm xúc, bận rộn với công việc mưu sinh hoặc duy trì phong cách giáo dục nghiêm khắc, tạo tâm lý e dè cho con cái.

2. Mâu thuẫn giữa "cảm giác người lớn" và sự bảo bọc quá mức

Phần lớn học sinh cho biết các em cảm thấy bị tổn thương khi cha mẹ vẫn đối xử với mình như trẻ nhỏ. Các em có nhu cầu độc lập về không gian riêng tư và quyền tự quyết trong học tập, sở thích. Khi cha mẹ can thiệp quá sâu hoặc kiểm tra nghiêm ngặt, phản ứng của học sinh thường dao động giữa hai thái cực:

• Phản kháng ngầm: Thu mình, khép kín, giữ bí mật cá nhân và tìm đến nhóm bạn ngang hàng để giãi bày.
• Xung đột công khai: Cãi lại, mất bình tĩnh, bộc phát thái độ tiêu cực do quá trình hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế trước ức chế ở lứa tuổi dậy thì.

3. Biểu hiện khó khăn tâm lý trên ba bình diện

• Về mặt nhận thức: Học sinh có xu hướng cường điệu hóa những lời phê bình của cha mẹ, coi đó là sự xúc phạm đến lòng tự trọng; đồng thời nhận định cha mẹ không hiểu được xu hướng của giới trẻ hiện đại.
• Về mặt xúc cảm: Trạng thái cảm xúc bất ổn, dễ cáu gắt, xuất hiện cảm giác cô đơn ngay trong chính ngôi nhà của mình.
• Về mặt hành vi: Lúng túng, ngập ngừng, trả lời "nhát gừng" hoặc tìm cách né tránh các cuộc trò chuyện thân mật kéo dài với người lớn.

4. Gánh nặng từ sự kỳ vọng và mong ước của học sinh

Một tỷ lệ lớn học sinh chịu áp lực tâm lý nặng nề khi cha mẹ vô tình xem con cái là phương tiện để thực hiện các ước mơ, lý tưởng còn dang dở của bản thân. Khi được hỏi về nguyện vọng lớn nhất, hơn 85% học sinh mong muốn cha mẹ lắng nghe nhiều hơn, tôn trọng sở thích cá nhân thay vì chỉ đưa ra mệnh lệnh và phán xét kết quả học tập.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

Nghiên cứu mang lại những giá trị học thuật và thực tiễn thiết thực cho ngành Tâm lý học Giáo dục:

1. Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa toàn diện các khái niệm công cụ: làm sáng tỏ khái niệm khó khăn tâm lý trong giao tiếp, cấu trúc biểu hiện (nhận thức - cảm xúc - hành vi) và cơ chế phát sinh trong mối quan hệ giữa các thế hệ.
• Làm rõ tính quy luật của sự phát triển tự ý thức và khủng hoảng lứa tuổi THCS dưới lăng kính tâm lý học hoạt động, minh chứng rằng khó khăn giao tiếp không phải là sự suy thoái đạo đức mà là một hiện tượng tâm lý lứa tuổi mang tính khách quan.

2. Đóng góp về mặt thực tiễn và phương pháp

• Xây dựng được bộ công cụ khảo sát thực chứng 3 giai đoạn có độ tin cậy cao, phù hợp với bối cảnh văn hóa - xã hội tại các trường phổ thông vùng ven đô thị Việt Nam.
• Cung cấp bức tranh thực trạng chân thực tại địa bàn Thị xã Tân Uyên (Bình Dương), làm tài liệu tham khảo giá trị cho các nghiên cứu tiếp theo về sức khỏe tâm thần vị thành niên.

3. Đề xuất các giải pháp can thiệp khả thi

Đề tài đã xây dựng 3 nhóm biện pháp tác động đồng bộ:

1. Xác lập kỹ năng lắng nghe chủ động và đối thoại dân chủ từ phía cha mẹ.
2. Tôn trọng nhân cách và định hướng tự lập, không biến con thành bản sao kỳ vọng của phụ huynh.
3. Tăng cường kết nối thông tin qua các chương trình giáo dục kỹ năng gia đình và cẩm nang tâm lý học đường.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Báo cáo nghiên cứu là nguồn tài liệu hữu ích cho nhiều nhóm đối tượng:

• Phụ huynh có con trong độ tuổi dậy thì (11-15 tuổi): Giúp cha mẹ hiểu rõ các quy luật sinh học - thần kinh chi phối tâm lý của trẻ; từ bỏ lối giáo dục áp đặt để chuyển sang phong cách "làm bạn cùng con".
• Giáo viên chủ nhiệm và Ban Giám hiệu các trường THCS: Nắm bắt tâm lý học sinh để điều chỉnh phương pháp sư phạm, đồng thời đóng vai trò cầu nối hiệu quả giữa gia đình và nhà trường trong các buổi họp phụ huynh.
• Chuyên viên tư vấn tâm lý học đường & Công tác xã hội: Có thêm dữ liệu thực tiễn để xây dựng các chuyên đề giáo dục kỹ năng giao tiếp, phòng ngừa xung đột gia đình và hỗ trợ can thiệp tâm lý cá nhân.
• Sinh viên, Giảng viên ngành Giáo dục học, Sư phạm, Tâm lý học: Nguồn tài liệu tham khảo phong phú phục vụ công tác giảng dạy, học tập và phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan.

---

FAQ - Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của đề tài nghiên cứu này là gì?

Phát hiện cốt lõi là sự chênh lệch lớn trong tương tác giao tiếp gia đình (80% học sinh chọn tâm sự với mẹ, chỉ 20% chọn cha) và nguyên nhân chính gây khó khăn tâm lý bắt nguồn từ việc cha mẹ chưa thừa nhận "cảm giác người lớn" của học sinh lứa tuổi dậy thì.

2. Phương pháp nghiên cứu có điểm gì đặc biệt?

Nghiên cứu áp dụng quy trình chuẩn hóa công cụ 3 bước: bắt đầu từ việc lắng nghe tiếng nói tự nhiên của học sinh qua câu hỏi mở, sau đó xây dựng bảng hỏi đóng tiêu chuẩn và đào sâu bản chất thông qua phỏng vấn định tính có ghi âm.

3. Kết quả nghiên cứu có thể tổng quát hóa cho các địa phương khác không?

Có thể tổng quát hóa ở mức độ các đặc trưng tâm sinh lý phổ quát của học sinh lứa tuổi THCS. Tuy nhiên, tỷ lệ phần trăm cụ thể có thể biến thiên tùy thuộc vào điều kiện kinh tế - xã hội, trình độ học vấn của phụ huynh tại từng vùng miền nông thôn, đô thị hay miền núi.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo (Next Steps) của đề tài là gì?

Mở rộng khảo sát đa chiều trên cả đối tượng phụ huynh để đối chiếu sự khác biệt nhận thức giữa cha mẹ và con cái; đồng thời tiến hành các nghiên cứu thực nghiệm can thiệp (Intervention Studies) đánh giá hiệu quả của các khóa tập huấn giao tiếp gia đình.

5. Ứng dụng thực tiễn lớn nhất của nghiên cứu là gì?

Xây dựng mô hình "Gia đình lắng nghe" và cẩm nang tương tác tuổi dậy thì, đồng thời định hướng cho các trường THCS thành lập các phòng tham vấn tâm lý học đường hỗ trợ học sinh tháo gỡ vướng mắc nội tâm.

---

Kết luận (150 từ)

Khó khăn tâm lý trong giao tiếp giữa học sinh THCS và cha mẹ là một thực trạng phổ biến, bắt nguồn từ quy luật phát triển tự nhiên của lứa tuổi dậy thì kết hợp với sự bất cập trong phương pháp ứng xử của người lớn. Nghiên cứu đã khẳng định rằng chiếc chìa khóa để tháo gỡ những rào cản này không nằm ở sự kiểm soát hay trừng phạt, mà ở sự thấu hiểu, tôn trọng và đối thoại bình đẳng.

Gia đình, nhà trường và xã hội cần chung tay kiến tạo một môi trường an toàn về mặt cảm xúc, nơi mỗi đứa trẻ đều được lắng nghe và đồng hành để hoàn thiện nhân cách một cách trọn vẹn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KHÓ KHĂN TÂM LÝ TRONG GIAO TIẾP VỚI CHA MẸ CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TÂN PHƯỚC KHÁNH, TX.TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Một số nghiên cứu ở nước ngoài Đối với con người, giao tiếp là một hoạt động không thể thiếu được là điều kiện quyết định để biến con người sinh học thành con người xã hội, từ cá nhân trở thành nhân cách. Giao tiếp với tư cách là một vấn đề khoa học, là một vấn đề mới trong khoa học nói chung và trong tâm lý học nói riêng.

Từ thời cổ Hy Lạp có hai tác giả là Socrate (407 - 399TCN) và Platon (428 - 347 TCN) đã nói đến đối thoại như là sự giao tiếp trí tuệ, phản ánh mối quan hệ giữa con người với con người. Vào thế kỷ XIX có một số nhà triết học như: L.Mac đã đề cập đến vấn đề giao tiếp.Phơbach (1804 - 1872) nhấn mạnh: Bản chất con người chỉ thể hiện trong giao tiếp, trong sự thống nhất của con người, trong sự thống nhất dựa trên tính hiện thực giữa tôi và bạn.Mác (1818 - 1883) đã có tư tưởng về nhu cầu xã hội giữa con người và con người trong hoạt động xã hội và trên cùng xã hội con người phải thật sự giao tiếp với người khác. Nhưng đến thế kỷ XX vấn đề giao tiếp mới được nhiều nhà Triết học, Tâm lý học, Xã hội học quan tâm nghiên cứu như: G.Sactơ (1905 - 1981) hai nhà hiện sinh Pháp cùng Munie (1905 - 1950) đại diện cho triết học cá nhân.Vưgôtxki nghiên cứu vấn đề giao tiếp và được giới thiệu trong các Hội nghị tâm lý học: Hội nghị lần thứ nhất ở Lênin grat vào tháng 12 năm 1970. 5 Hội nghị lần thứ hai ở Lênin grat vào tháng 3 năm 1973 với vấn đề “Giao tiếp với tư cách là đối tượng của các công trình nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn”.

Hội nghị lần thứ 3 ở Ata vào tháng 9 năm 1973, tại hội nghị lần này đề cập đến một số vấn đề sau: Phương pháp luận và phương pháp giao tiếp; Các phương pháp và công cụ nghiên cứu giao tiếp; Cơ chế giao tiếp; Ảnh hưởng của các đặc điểm cá nhân đối với quá trình giao tiếp; Giao tiếp và lãnh đạo; Giao tiếp trong quần chúng; Mô hình hoá quá trình giao tiếp; Sự chệch hướng và vi phạm loại hình giao tiếp, những kết quả nghiên cứu về vấn đề giao tiếp ở hội nghị. Bên cạnh đó còn có một số công trình nghiên cứu về giao tiếp dưới các góc độ khác nhau được tiến hành ở Liên xô như: A.Lêonchiev với tác phẩm “Tâm lý học giao tiếp” (1974) và “Giao tiếp sư phạm” (1979); I.Kôlôminxki với tác phẩm “Tâm lý học về các mối quan hệ tác động qua lại trong nhóm nhỏ” (1976); K.Platônôv với tác phẩm “Vấn đề giao tiếp trong tâm lý học” (1981); “Về bản chất giao tiếp người” của Xacốpnhin (1973); “Giao tiếp là vấn đề của tâm lý học đại cương” của B.Lômôv (1975); “Hoạt động và giao tiếp” của tác giả A.Lêonchiev; “Giao tiếp sư phạm của người thầy giáo” của tác giả A.Secbacov; “Những khó khăn tâm lý của giao tiếp liên nhân cách” E.Sucanôva (1985); “Thế giới giao tiếp” của Kagan (1988) Có thể nói, ở Liên Xô giao tiếp đã trở thành ngành khoa học độc lập - Tâm lý học giao tiếp. Ở phương Tây, có một số tác giả cũng nghiên cứu về vấn đề này như: Năm 1956 có 3 tác giả người Mĩ là Johnson, L.Schalckamp đã viết cuốn “Giao tiếp”. Nội dung của cuốn sách đề cập đến các vấn đề: Mối quan hệ của kỹ năng giao tiếp với sự tiến bộ trong trường đại học của sinh viên, cách biểu lộ tình cảm, phát triển kỹ năng bình luận.

Năm 1960, tác giả Bavelas (Pháp) đã tiến hành nghiên cứu thực nghiệm về cấu trúc giao tiếp, đồng thời đưa ra các khái niệm “khoảng cách” được xác định như một số những mắt xích giao tiếp cần thiết để đưa thông điệp tới được người khác (đối tượng) bằng con đường ngắn nhất từ quan hệ chiếm hữu. 6 Khi nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng của giao tiếp, nhà tâm lý học (Pháp) Bateson đã phân biệt hai hệ thống giao tiếp chủ yếu là giao tiếp đối xứng và giao tiếp bổ sung. Theo ông, mọi giao tiếp đều biểu hiện ra ở một trong những phương thức ấy, nó có tính hệ thống khi thiết lập được sự bình đẳng hay sự tương hỗ, nó có tính bổ sung khi biểu hiện sự khác nhau. Một số tác giả như Stecxen (Pháp), M.E Acgyt, Toddthorne, Doris Wents (Mĩ) cũng có nhiều công trình nghiên cứu khác nhau về giao tiếp.

Như vậy, các công trình nghiên cứu của các nhà tâm lý học Liên Xô và các nước phương Tây đều chủ yếu tập trung vào nghiên cứu các vấn đề lí luận chung về giao tiếp (phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu giao tiếp, cấu trúc của giao tiếp, mối quan hệ giữa hoạt động và giao tiếp, giữa cá nhân và giao tiếp, các qui luật giao tiếp ), đồng thời cũng có những nghiên cứu thực nghiệm về vấn đề này. Nhưng trong khi tập trung nghiên cứu lí luận giao tiếp, các nhà khoa học cũng ít quan tâm nghiên cứu các khó khăn trong giao tiếp. Có thể nói, khó khăn tâm lý trong giao tiếp vẫn còn là một vấn đề ít được nghiên cứu trong tâm lý học giao tiếp. Tuy nhiên, vẫn có thể tìm thấy vấn đề này trong công trình nghiên cứu của một số tác giả, chẳng hạn, G.Andreeva khi phân tích chức năng thông tin của giao tiếp đã nhận thấy: Ở điều kiện trao đổi thông tin của con người, có thể xuất hiện những “bức rào” trở ngại tâm lý, tác giả đã nêu ra một vài nguyên nhân nảy sinh trở ngại tâm lý trong giao tiếp nhưng không đề cập đến nội hàm khái niệm này.Phorvec khi lý giải các chức năng của giao tiếp đã nêu ra các yếu tố gây khó khăn cho giao tiếp đó là: Người phát tin không có khái niệm chính xác về người cùng giao tiếp với mình; Người phát tin che dấu lí do thông tin hoặc những lí do đó không rõ đối với bản thân người phát tin, nên ý định của họ không được thực hiện; Do sự khác nhau của hoàn cảnh hoặc lập trường văn hoá xã hội; Trong giao tiếp gián tiếp, người phát tin không thể quan sát được thông báo của mình được người nhận lĩnh hội như thế nào, thông báo đó tác động như thế nào đến người nhận; Do khoảng cách quá lớn; Do cách kiến giải khác nhau về khái niệm sử dụng ở trao đổi thông tin tạo nên những “ hàng rào khái niệm” ngăn cách giao tiếp.

7 Như vậy, tác giả đã nêu ra một loạt các nhân tố gây khó khăn cho giao tiếp, nhưng cụ thể khó khăn giao tiếp là gì?. Cách phân loại nó ra sao?, thì công trình nghiên cứu này chưa đề cập đến. Một nhóm nghiên cứu khác là trường phái Palo Alto. Lí luận của trường phái này đề cập đến những hiện tượng của giao tiếp bằng cách làm sáng tỏ các quá trình tương tác của mọi ứng xử, điều đó cho phép rút ra một “lôgic” giao tiếp, bên cạnh đó họ cũng đề cập đến các chướng ngại gây ra sự rối loạn giao tiếp.

Tuy nhiên, bản chất của (chướng ngại là gì, tên gọi của nó ra sao?) thì trường phái này chưa đề cập đến.Sucanova viết cuốn: “Những khó khăn của giao tiếp liên nhân cách” trong đó tác giả đề cập đến các vấn đề. Vị trí của hiện tượng khó khăn giao tiếp trong cấu trúc của các vấn đề tâm lý xã hội. Những đặc điểm của việc nhận thức các nguyên nhân gây ra khó khăn trong giao tiếp công việc. Nghiên cứu thực nghiệm về ảnh hưởng của các yếu tố khó khăn đến quá trình giao tiếp công việc.

Như vậy khó khăn tâm lý trong giao tiếp là một vấn đề ít được nghiên cứu ở nước ngoài. Tuy nhiên các công trình nghiên cứu trên đã cho thấy các tác giả cũng hướng đến một điểm chung là tìm hiểu nguyên nhân gây khó khăn tâm lý trong giao tiếp và đề xuất những biện pháp hạn chế. Một số nghiên cứu ở Việt Nam Tâm lý học là một khoa học non trẻ ở Việt nam. Vấn đề giao tiếp mới chỉ được đi sâu nghiên cứu từ những năm 70.

Việc nghiên cứu giao tiếp phát triển mạnh mẽ và đi theo nhiều xu hướng khác nhau, thể hiện trên các công trình nghiên cứu lí luận và thực tiễn. Có thể điểm qua các công trình nghiên cứu sau: Tác giả Đỗ Long với bài viết “C.Mac và phạm trù giao tiếp” (1963); Tác giả Trần Trọng Thuỷ với bài “Giao tiếp và sự phát triển nhân cách của trẻ” (1981), “Giao tiếp, tâm lý, nhân cách”(1981), “Đặc điểm giao tiếp của sinh viên sư phạm” (1985); Tác giả Bùi Văn Huệ với bài viết “Bàn về phạm trù giao tiếp” (1981). Những năm gần đây, một số 8 cuốn sách về giao tiếp sư phạm ra đời như: “Giao tiếp sư phạm” của tác giả Ngô Công Hoàn (1987), “Một số vấn đề tâm lý học về giao tiếp sư phạm” của Ngô Công Hoàn (1992); “Vấn đề giao tiếp” của Nguyễn Văn Lê (1998), “Giao tiếp ứng xử tuổi trăng tròn” của tác giả Lê Thị Bừng (2001). Tác giả Bùi Thị Thu Hằng với luận văn “Những khó khăn tâm lý trong giao tiếp với giáo viên của HS khiếm thính trường trung học tư thục Kinh tế - Du lịch Hoa Sữa”.

Hội thảo khoa học “Những khó khăn tâm lý của HS THCS hiện nay”. Tác giả Nguyễn Văn Lê, dưới góc độ thông tin đã bàn đến khó khăn tâm lý trong giao tiếp như: Sự quá chênh lệch giữa người phát và người thu; Khả năng xây dựng và trình bày bản thông điệp của người phát thông tin; Tác giả cũng đưa ra các yếu tố tâm lý gây khó khăn trong giao tiếp như: Những chấn thương tình cảm, những sự khác nhau về chính kiến, những xung đột, những định kiến; Tác giả Lê Hương đã đi vào phân tích những khó khăn tâm lý trong công tác quản lý xí nghiệp của các nhà quản lí, chủ yếu thể hiện ở hai mặt: Nhu cầu và hoạt động. Tác giả còn đưa ra những số liệu thực tế để chứng minh cho những khó khăn tâm lý đó. Tác giả Huyền Phan viết bài “Những trở ngại tâm lý khi giao tiếp”.

Bài viết đã cho thấy, nhiều khi giao tiếp không đạt mục đích vì bị các trở ngại tâm lý ngăn cản.