Khảo Sát Tình Hình Viêm Tử Cung Trên Đàn Lợn NáI Tại Thanh Hóa

Khảo sát tình hình viêm tử cung trên lợn nái và thử nghiệm phác đồ điều trị tại trại lợn xã Phú Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

• Tác giả: Lê Văn Thanh
• Người hướng dẫn: Th.S Hoàng Thị Bích
• Trường học: Trường Đại Học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Chăn nuôi - Thú y
• Đề tài: Khảo Sát Viêm Tử Cung Trên Lợn NáI Và Phác Đồ Điều Trị Tại Thanh Hóa
• Loại tài liệu: báo cáo thực tập tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu, yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2.2. Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục và sinh lý sinh sản của lợn cái
• 2.2.1. Âm môn
• 2.2.2. Âm vật
• 2.2.3. Tiền đình (vetstibulum vaginae simusinogenitalism)
• 2.2.4. Âm đạo (vagina)
• 2.2.5. Tử cung (uterus)
• 2.2.6. Ống dẫn trứng
• 2.2.7. Buồng trứng
• 2.3. Đặc điểm sinh lý sinh dục lợn cái
• 2.3.1. Sự thành thục về tính
• 2.3.2. Chu kỳ tính
• 2.3.3. Khoảng cách giữa các lứa đẻ
• 2.4. Sinh lý quá trình mang thai và đẻ
• 2.4.1. Sinh lý mang thai
• 2.4.2. Quá trình phát triển của phôi thai
• 2.4.3. Sự điều hòa thần kinh - thể dịch ở thời kỳ mang thai
• 2.4.4. Những biến đổi sinh lý chủ yếu khi có thai
• 2.4.5. Sự thay đổi ở cơ quan sinh dục
• 3. VẬT LIỆU, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5. Thời gian, địa điểm
• 3.6. Phương pháp thu thập thông tin
• 3.7. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.8. Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 3.9. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.10. Phương pháp xác định các chỉ tiêu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả điều tra tình hình lợn nái mắc bệnh viêm tử cung
• 4.2. Kết quả điều tra tình hình lợn nái mắc bệnh viêm tử cung theo giai đoạn
• 4.3. Kết quả theo dõi tỷ lệ viêm tử cung theo phương thức đỡ đẻ
• 4.4. Kết quả thử nghiệm điều trị
• 4.5. Kết quả theo dõi thời gian khỏi bệnh và giá thành điều trị
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Viêm Tử Cung Lợn Nái Tại Thanh Hóa

Chăn nuôi lợn đóng vai trò quan trọng trong ngành nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt tại Thanh Hóa. Tuy nhiên, ngành chăn nuôi đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm biến động giá cả và dịch bệnh. Bên cạnh Dịch tả lợn Châu Phi, các bệnh sản khoa, đặc biệt là viêm tử cung lợn nái, gây ảnh hưởng lớn đến năng suất và hiệu quả chăn nuôi. Bệnh không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản của lợn mẹ mà còn làm tăng tỷ lệ mắc bệnh phân trắng ở lợn con. Nghiên cứu này tập trung vào khảo sát tình hình viêm tử cung lợn nái tại Thanh Hóa và thử nghiệm các phác đồ điều trị hiệu quả. Theo báo cáo, trại lợn xã Phú Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa, với quy mô 1200 nái, vẫn gặp phải tình trạng viêm tử cung lợn nái, ảnh hưởng đến hiệu quả chăn nuôi.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Khảo Sát Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn

Việc khảo sát bệnh viêm tử cung ở lợn là vô cùng quan trọng để đánh giá mức độ ảnh hưởng của bệnh đến năng suất sinh sản. Từ đó, có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa và điều trị kịp thời, giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Việc nắm bắt được tình hình dịch tễ của bệnh giúp các nhà quản lý và kỹ thuật viên thú y đưa ra các quyết định chính xác trong công tác phòng chống dịch bệnh. Nghiên cứu này cung cấp dữ liệu quan trọng về tỷ lệ mắc bệnh và các yếu tố liên quan, giúp cải thiện quy trình quản lý và chăm sóc đàn lợn nái.

1.2. Mục Tiêu Và Phạm Vi Nghiên Cứu Về Viêm Tử Cung Lợn Nái

Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái sinh sản tại trại lợn xã Phú Lộc, Hậu Lộc, Thanh Hóa. Mục tiêu chính là xác định tỷ lệ lợn nái mắc bệnh và đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị khác nhau. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc thu thập thông tin về tình trạng sức khỏe của lợn nái, các yếu tố nguy cơ gây bệnh và kết quả điều trị bằng các loại thuốc khác nhau. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc lựa chọn phác đồ điều trị hiệu quả nhất, giúp nâng cao năng suất sinh sản của đàn lợn nái.

II. Nguyên Nhân Triệu Chứng Viêm Tử Cung Lợn Nái

Viêm tử cung lợn nái là một bệnh lý phức tạp, gây ra bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Các yếu tố như vệ sinh kém, tổn thương trong quá trình sinh đẻ, và sự xâm nhập của vi khuẩn như Streptococcus, Staphylococcus, E.coli đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của bệnh. Triệu chứng của bệnh có thể bao gồm dịch chảy ra từ âm đạo, sốt, bỏ ăn, và giảm năng suất sinh sản. Việc hiểu rõ nguyên nhân và triệu chứng của bệnh là rất quan trọng để có thể chẩn đoán và điều trị kịp thời. Theo tài liệu, trong quá trình sinh đẻ, lợn nái dễ bị các loại vi khuẩn xâm nhập và gây bệnh nhiễm trùng sau đẻ như viêm tử cung.

2.1. Các Yếu Tố Nguy Cơ Gây Viêm Tử Cung Lợn Nái

Nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái. Vệ sinh kém trong quá trình sinh đẻ tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Tổn thương đường sinh dục trong quá trình can thiệp đỡ đẻ cũng là một yếu tố quan trọng. Ngoài ra, sức đề kháng của lợn nái suy giảm do stress hoặc dinh dưỡng kém cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc quản lý và chăm sóc lợn nái đúng cách, đặc biệt trong giai đoạn sinh sản, là rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.

2.2. Dấu Hiệu Nhận Biết Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu của viêm tử cung ở lợn nái là rất quan trọng để điều trị kịp thời. Các triệu chứng thường gặp bao gồm dịch chảy ra từ âm đạo (có thể có màu sắc và mùi khác thường), sốt, bỏ ăn, và giảm năng suất sinh sản. Lợn nái có thể trở nên lờ đờ, ít vận động và có biểu hiện đau đớn. Việc kiểm tra thường xuyên và quan sát kỹ lưỡng lợn nái sau khi sinh là cần thiết để phát hiện sớm các dấu hiệu của bệnh.

III. Phác Đồ Điều Trị Viêm Tử Cung Lợn Nái Hiệu Quả

Điều trị viêm tử cung lợn nái đòi hỏi sự kết hợp của nhiều phương pháp, bao gồm sử dụng kháng sinh, thuốc tăng co bóp tử cung, và các biện pháp hỗ trợ khác. Việc lựa chọn kháng sinh phù hợp là rất quan trọng để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh. Thuốc tăng co bóp tử cung giúp đẩy các chất dịch viêm ra ngoài, làm sạch tử cung. Ngoài ra, việc cung cấp dinh dưỡng đầy đủ và chăm sóc tốt cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi của lợn nái. Theo tài liệu, một số loại thuốc được sử dụng bao gồm Ceptiket, Oxytocin và các loại kháng sinh khác.

3.1. Sử Dụng Kháng Sinh Trong Điều Trị Viêm Tử Cung Lợn

Kháng sinh đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị viêm tử cung ở lợn. Việc lựa chọn kháng sinh phù hợp cần dựa trên kết quả kháng sinh đồ để đảm bảo hiệu quả điều trị. Một số loại kháng sinh thường được sử dụng bao gồm penicillin, ampicillin, và cephalosporin. Liều lượng và thời gian sử dụng kháng sinh cần tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ thú y để tránh tình trạng kháng thuốc và đảm bảo an toàn cho lợn nái.

3.2. Vai Trò Của Thuốc Tăng Co Bóp Tử Cung Trong Điều Trị

Thuốc tăng co bóp tử cung, như Oxytocin, giúp đẩy các chất dịch viêm và mủ ra khỏi tử cung, làm sạch tử cung và tạo điều kiện cho quá trình phục hồi. Việc sử dụng thuốc tăng co bóp tử cung cần thận trọng và tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ thú y để tránh các tác dụng phụ không mong muốn. Thuốc thường được sử dụng sau khi đã loại bỏ các chất dịch viêm bằng phương pháp thủ công hoặc rửa tử cung.

3.3. Các Biện Pháp Hỗ Trợ Điều Trị Viêm Tử Cung Lợn Nái

Ngoài việc sử dụng kháng sinh và thuốc tăng co bóp tử cung, các biện pháp hỗ trợ khác cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị viêm tử cung ở lợn nái. Cung cấp dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng giúp tăng cường sức đề kháng của lợn nái. Đảm bảo vệ sinh chuồng trại sạch sẽ giúp ngăn ngừa sự lây lan của vi khuẩn. Theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của lợn nái và điều chỉnh phác đồ điều trị khi cần thiết.

IV. Kết Quả Khảo Sát Điều Trị Viêm Tử Cung Tại Thanh Hóa

Nghiên cứu đã tiến hành khảo sát tình hình viêm tử cung lợn nái tại một số trang trại ở Thanh Hóa và thử nghiệm các phác đồ điều trị khác nhau. Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung có sự khác biệt giữa các trang trại, phụ thuộc vào điều kiện vệ sinh và quản lý. Các phác đồ điều trị sử dụng kháng sinh kết hợp với thuốc tăng co bóp tử cung cho thấy hiệu quả tốt trong việc giảm tỷ lệ bệnh và cải thiện năng suất sinh sản. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị khác nhau và tìm ra phương pháp điều trị tối ưu nhất.

4.1. Tỷ Lệ Mắc Viêm Tử Cung Lợn Nái Theo Giai Đoạn Sinh Sản

Nghiên cứu đã phân tích tỷ lệ mắc viêm tử cung ở lợn nái theo các giai đoạn sinh sản khác nhau. Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở giai đoạn sau khi sinh, do tử cung dễ bị tổn thương và nhiễm trùng trong quá trình sinh đẻ. Việc chăm sóc và vệ sinh kỹ lưỡng trong giai đoạn này là rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh. Các giai đoạn khác như trước khi phối giống và trong quá trình mang thai có tỷ lệ mắc bệnh thấp hơn.

4.2. So Sánh Hiệu Quả Các Phác Đồ Điều Trị Viêm Tử Cung

Nghiên cứu đã so sánh hiệu quả của các phác đồ điều trị viêm tử cung khác nhau, bao gồm sử dụng các loại kháng sinh khác nhau, kết hợp với thuốc tăng co bóp tử cung và các biện pháp hỗ trợ khác. Kết quả cho thấy phác đồ sử dụng kháng sinh phổ rộng kết hợp với Oxytocin cho hiệu quả tốt nhất trong việc giảm tỷ lệ bệnh và rút ngắn thời gian điều trị. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng hiệu quả của phác đồ điều trị có thể khác nhau tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của lợn nái và mức độ nhiễm trùng.

V. Giải Pháp Phòng Ngừa Viêm Tử Cung Lợn Nái Hiệu Quả

Phòng ngừa viêm tử cung lợn nái là một phần quan trọng trong việc duy trì sức khỏe và năng suất sinh sản của đàn lợn. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm đảm bảo vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, cung cấp dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng, và quản lý sinh sản đúng cách. Việc tiêm phòng vaccine cũng có thể giúp tăng cường sức đề kháng của lợn nái và giảm nguy cơ mắc bệnh. Theo tài liệu, công tác phòng bệnh bằng vaccine là một trong những biện pháp quan trọng để duy trì sức khỏe đàn lợn.

5.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Yếu Tố Quan Trọng Phòng Bệnh

Vệ sinh chuồng trại đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa viêm tử cung ở lợn nái. Chuồng trại cần được vệ sinh thường xuyên, loại bỏ phân và chất thải, và khử trùng định kỳ để giảm thiểu số lượng vi khuẩn gây bệnh. Đảm bảo chuồng trại khô ráo và thoáng mát cũng giúp ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn. Việc sử dụng các chất khử trùng an toàn và hiệu quả là cần thiết để đảm bảo vệ sinh chuồng trại.

5.2. Dinh Dưỡng Hợp Lý Tăng Cường Sức Đề Kháng

Dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng của lợn nái và giảm nguy cơ mắc viêm tử cung. Cung cấp đầy đủ protein, vitamin, và khoáng chất giúp tăng cường hệ miễn dịch và khả năng chống lại nhiễm trùng. Đảm bảo lợn nái được cung cấp đủ nước sạch cũng rất quan trọng. Việc điều chỉnh khẩu phần ăn phù hợp với từng giai đoạn sinh sản giúp duy trì sức khỏe tốt cho lợn nái.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Về Viêm Tử Cung Lợn

Nghiên cứu về viêm tử cung lợn nái tại Thanh Hóa đã cung cấp những thông tin quan trọng về tình hình bệnh, nguyên nhân, và các phương pháp điều trị hiệu quả. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc kết hợp các biện pháp phòng ngừa và điều trị là cần thiết để giảm thiểu tác động của bệnh đến năng suất sinh sản. Hướng nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phát triển các phương pháp chẩn đoán sớm, các loại vaccine hiệu quả, và các phác đồ điều trị tối ưu hơn. Theo tài liệu, kết quả nghiên cứu giúp đánh giá khách quan tình hình bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái của trại, từ đó có biện pháp hạn chế tỷ lệ bệnh.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Về Viêm Tử Cung Lợn Nái

Nghiên cứu đã xác định được tỷ lệ mắc viêm tử cung ở lợn nái tại một số trang trại ở Thanh Hóa, các yếu tố nguy cơ gây bệnh, và hiệu quả của các phác đồ điều trị khác nhau. Kết quả cho thấy việc kết hợp các biện pháp phòng ngừa và điều trị là cần thiết để giảm thiểu tác động của bệnh đến năng suất sinh sản. Các phác đồ điều trị sử dụng kháng sinh kết hợp với thuốc tăng co bóp tử cung cho thấy hiệu quả tốt trong việc giảm tỷ lệ bệnh và cải thiện năng suất sinh sản.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Điều Trị Viêm Tử Cung

Hướng nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phát triển các phương pháp chẩn đoán sớm viêm tử cung ở lợn nái, các loại vaccine hiệu quả, và các phác đồ điều trị tối ưu hơn. Nghiên cứu cũng có thể tập trung vào việc tìm hiểu các yếu tố di truyền liên quan đến khả năng mắc bệnh và phát triển các giống lợn nái có sức đề kháng cao hơn. Ngoài ra, việc nghiên cứu các biện pháp phòng ngừa tự nhiên và thân thiện với môi trường cũng là một hướng đi tiềm năng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn đóng vai trò chủ lực trong cơ cấu nông nghiệp tại Việt Nam, cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu phục vụ tiêu dùng nội địa và hướng đến xuất khẩu. Tuy nhiên, ngành chăn nuôi tại tỉnh Thanh Hóa cũng như trên cả nước đang đối mặt với nhiều áp lực từ sự biến động thất thường của giá lợn hơi và dịch bệnh nguy hiểm, điển hình là Dịch tả lợn Châu Phi lây lan trên diện rộng. Bên cạnh các dịch bệnh truyền nhiễm, bệnh lý sản khoa trên đàn lợn nái sinh sản—đặc biệt là bệnh viêm tử cung—diễn ra rất phổ biến tại các trang trại tập trung quy mô công nghiệp. Đàn lợn nái ngoại nhập nội có khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa còn hạn chế; trong quá trình sinh sản, đường sinh dục của lợn mẹ dễ bị các vi khuẩn cơ hội như Streptococcus, Staphylococcus, E. coli xâm nhập gây nhiễm trùng sau đẻ.

Bệnh viêm tử cung tuy ít gây chết trực tiếp nhưng làm suy giảm nghiêm trọng năng suất sinh sản, kéo dài khoảng cách lứa đẻ, gây mất sữa hoặc giảm chất lượng sữa, làm tăng tỷ lệ mắc bệnh phân trắng ở lợn con theo mẹ và dẫn đến nguy cơ loại thải lợn nái do vô sinh. Đề tài được thực hiện tại trại lợn nái quy mô 1.200 con thuộc Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam đóng trên địa bàn xã Phú Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa nhằm đánh giá thực trạng bệnh và xác định phác đồ can thiệp phù hợp.

Mục tiêu và yêu cầu của đề tài:

1. Mục tiêu nghiên cứu:
   • Đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái sinh sản nuôi tại trại lợn xã Phú Lộc – huyện Hậu Lộc – tỉnh Thanh Hóa.
   • Đánh giá kết quả của các phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và hiệu quả kinh tế cho cơ sở chăn nuôi.
2. Yêu cầu cần đạt:
   • Xác định được tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo các năm, theo giai đoạn sinh sản và theo phương thức can thiệp đỡ đẻ tại trại.
   • Xác định được các chỉ tiêu lâm sàng, tỷ lệ khỏi bệnh, thời gian điều trị và chi phí thuốc của từng phác đồ thử nghiệm để đưa ra khuyến cáo thực tiễn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái ngoại sinh sản đang nuôi dưỡng tại trang trại.
• Phạm vi nghiên cứu: Bệnh viêm tử cung và các phác đồ điều trị bệnh trên đàn nái.
• Thời gian nghiên cứu: Từ ngày 17/12/2019 đến ngày 07/04/2020 (theo dõi trực tiếp trong các tháng 1, 2, 3 năm 2020 và hồi cứu số liệu giai đoạn 2017 – 2019).
• Địa điểm nghiên cứu: Trại lợn xã Phú Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết và dược lý học

Đề tài dựa trên cơ sở giải phẫu học, sinh lý học sinh sản gia súc và bệnh lý ngoại khoa - sản khoa thú y:

• Giải phẫu - sinh lý cơ quan sinh dục lợn cái: Cấu trúc đường sinh dục gồm âm môn, âm vật, tiền đình, âm đạo (dài 10 – 12 cm), cổ tử cung (dài 10 – 18 cm, cấu tạo các cột thịt cài răng lược), thân tử cung (dài 3 – 5 cm), sừng tử cung (dài 0,5 – 1 m), ống dẫn trứng và buồng trứng (dài 1,5 – 2,5 cm, khối lượng 3 – 5 g). Chu kỳ động dục trung bình 21 ngày (dao động 18 – 25 ngày); thời gian mang thai trung bình 114 ngày (dao động 110 – 118 ngày).
• Cơ chế bệnh sinh và phân loại viêm tử cung: Quá trình viêm do tổn thương cơ giới hoặc nhiễm khuẩn kế phát (Streptococcus, Staphylococcus, E. coli, Corynebacterium pyogenes, Brucella, Trichomonas foetus). Bệnh được phân loại thành các thể: viêm nội mạc tử cung (thể cata cấp tính có mủ và thể màng giả hoại tử), viêm cơ tử cung và viêm tương mạc tử cung.
• Cơ chế tác dụng của thuốc thú y sử dụng trong thử nghiệm:
  • Hitamox LA (Thainaoka Pharmaceutical Ltd): Thành phần Amoxicillin trihydrate, ức chế tổng hợp mucopeptide của thành tế bào vi khuẩn, tác dụng kéo dài 48 giờ, hiệu quả cao trên vi khuẩn Gram (+).
  • Ceptiket (Công ty Cổ phần SXKD Vật tư & Thuốc thú y Vemedim): Phối hợp Ceftiofur (50 mg/ml - kháng sinh nhóm Cephalosporin thế hệ mới ức chế tổng hợp peptidoglycan) và Ketoprofen (100 mg/ml - kháng viêm giảm đau phi steroid).
  • Oxytocin (Hanvet): Kích thích co bóp cơ trơn tử cung nhằm tống khứ dịch viêm, mủ và sản dịch ứ đọng ra ngoài.
  • Dung dịch Kali pemanganat ($KMnO_4$) 0,1%: Thuốc sát trùng dùng thụt rửa đường sinh dục, làm sạch niêm mạc cơ học và oxy hóa mầm bệnh tại chỗ.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập số liệu thứ cấp qua sổ sách theo dõi đàn giai đoạn 2017 – 2019 và phỏng vấn cán bộ kỹ thuật; theo dõi lâm sàng trực tiếp trên đàn nái sinh sản tại trại từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2020.
• Phương pháp bố trí thí nghiệm điều trị: Thử nghiệm lâm sàng so sánh ngẫu nhiên trên 30 lợn nái mắc bệnh viêm tử cung, chia đều thành 2 lô (mỗi lô 15 con):
  • Phác đồ 1 (Lô 1): Tiêm bắp Hitamox LA (1 ml/15 kg thể trọng, định kỳ 48 giờ/lần) + Tiêm bắp Oxytocin (2 ml/con/lần) + Thụt rửa tử cung bằng dung dịch $KMnO_4$ 0,1% (200 ml/lần/ngày).
  • Phác đồ 2 (Lô 2): Tiêm bắp Ceptiket (1 ml/25 kg thể trọng/ngày) + Tiêm bắp Oxytocin (2 ml/con/lần) + Thụt rửa tử cung bằng dung dịch $KMnO_4$ 0,1% (200 ml/lần/ngày).
  • Liệu trình điều trị kéo dài từ 4 – 6 ngày; đánh giá khỏi bệnh nếu hết triệu chứng lâm sàng và dịch rỉ viêm sau 6 ngày.
• Chỉ tiêu theo dõi và công thức tính:
  • Tỷ lệ mắc bệnh (%) = $(\text{Số lợn mắc} / \text{Tổng số lợn theo dõi}) \times 100$
  • Tỷ lệ khỏi bệnh (%) = $(\text{Số lợn khỏi} / \text{Tổng số lợn điều trị}) \times 100$
  • Tỷ lệ không khỏi (%) = $(\text{Số lợn không khỏi} / \text{Tổng số lợn điều trị}) \times 100$
  • Thời gian điều trị trung bình (ngày) = $\sum \text{Số ngày điều trị} / \text{Tổng số lợn khỏi}$
  • Chi phí thuốc/ca điều trị (đồng) = $(\text{Đơn giá thuốc} \times \text{Lượng thuốc tiêu thụ}) / \text{Số ca điều trị}$
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê sinh học trên phần mềm Microsoft Excel; kiểm định Student's t-test để so sánh 2 giá trị trung bình và Chi-square test ($\chi^2$) để so sánh các tỷ lệ phần trăm với mức ý nghĩa $P < 0,05$.

---

Nội dung chính theo từng phần của báo cáo

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của công tác thú y sản khoa trong chăn nuôi lợn công nghiệp, ảnh hưởng tiêu cực của bệnh viêm tử cung đối với năng suất đàn nái và đàn con theo mẹ. Xác định rõ mục tiêu đánh giá dịch tễ học lâm sàng tại trại lợn CP Phú Lộc và so sánh hiệu lực kinh tế - kỹ thuật của hai phác đồ kháng sinh Hitamox LA và Ceptiket.

Phần 2: Tổng quan tài liệu và điều tra cơ bản

• Cơ sở khoa học: Phân tích giải phẫu đường sinh dục cái, sinh lý mang thai, 3 giai đoạn đẻ (mở cổ tử cung, sổ thai, sổ nhau) và cơ chế bệnh sinh viêm tử cung. Tổng thuật các nghiên cứu trong nước (Nguyễn Văn Thanh, Trần Tiến Dũng, Trịnh Đình Thâu, Nguyễn Gia Đại) và quốc tế (Madec & Neva, Sobko & Gia Denko, Zaneta Laureckiene) về tỷ lệ mắc bệnh (từ 16% đến hơn 50%) cùng các mầm bệnh vi khuẩn thường gặp.
• Điều kiện cơ sở nghiên cứu: Trại lợn xã Phú Lộc (huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa) có quy mô 1.200 lợn nái, 100 lợn hậu bị, 14 lợn đực giống và 2.000 lợn con; diện tích khuôn viên 10 ha (trên tổng diện tích quy hoạch 27 ha) với 8 chuồng đẻ (64 ô/chuồng). Cơ cấu nhân sự gồm 14 cán bộ kỹ thuật và quản lý, cùng khoảng 35 công nhân. Quy trình an toàn sinh học gồm hố sát trùng, hệ thống quạt mát mùa hè, đèn hồng ngoại mùa đông, xử lý chất thải bằng hầm Biogas và lịch phòng vắc xin nghiêm ngặt (Dịch tả, Lở mồm long móng, Tai xanh, Giả dại, Suyễn).

Phần 3: Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định cụ thể tiêu chuẩn lựa chọn lợn thí nghiệm, thông số kỹ thuật của các loại thuốc thú y, quy trình thụt rửa tử cung, kỹ thuật tiêm bắp, quy trình theo dõi các triệu chứng lâm sàng (thân nhiệt, dịch rỉ âm hộ, màu sắc niêm mạc) và thuật toán thống kê sinh học áp dụng trong phân tích kết quả.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Báo cáo trình bày chi tiết các phát hiện khảo sát và kết quả thử nghiệm lâm sàng qua 5 bảng số liệu chính:

Năm	Số nái theo dõi (con)	Số nái viêm tử cung (con)	Tỷ lệ mắc (%)
2017	125	28	22,40
2018	130	31	23,85
2019	137	33	24,09

Bảng 1: Tình hình bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái qua 3 năm gần đây tại trại

Tỷ lệ viêm tử cung có xu hướng tăng nhẹ qua các năm do áp lực mầm bệnh tích tụ trong chuồng nuôi và sự suy giảm sức đề kháng ở các nái qua nhiều lứa đẻ.

Giai đoạn sinh sản	Số nái điều tra (con)	Số nái mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Sau phối giống	135	14	10,37
Sau khi đẻ	140	34	24,29

Bảng 2: Tỷ lệ lợn nái mắc bệnh viêm tử cung theo giai đoạn sinh sản

Tỷ lệ mắc bệnh ở giai đoạn sau đẻ cao hơn rõ rệt so với giai đoạn sau phối giống ($P = 0,00237 < 0,05$), xuất phát từ tổn thương cơ học đường sinh dục trong quá trình sinh đẻ và cổ tử cung mở rộng tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.

Phương thức đỡ đẻ	Số nái theo dõi (con)	Số nái mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Đẻ tự nhiên (Đẻ thường)	113	24	21,24
Can thiệp cơ học (Can thiệp tay/dụng cụ)	27	10	37,04

Bảng 3: Tỷ lệ viêm tử cung phân theo phương thức đỡ đẻ

Các trường hợp đẻ khó phải can thiệp thủ thuật móc thai hoặc can thiệp dụng cụ làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc, dẫn đến tỷ lệ viêm tử cung lên tới 37,04% so với 21,24% ở nhóm đẻ thường.

Phác đồ	Thuốc chính	Số con điều trị (con)	Số con khỏi (con)	Tỷ lệ khỏi (%)	Số con không khỏi (con)	Tỷ lệ không khỏi (%)
Phác đồ 1	Hitamox LA + Oxytocin + $KMnO_4$ 0,1%	15	14	93,33	1	6,67
Phác đồ 2	Ceptiket + Oxytocin + $KMnO_4$ 0,1%	15	12	80,00	3	20,00

Bảng 4: Kết quả thử nghiệm hiệu lực điều trị của 2 phác đồ

Sự khác biệt về tỷ lệ khỏi bệnh giữa hai phác đồ không có ý nghĩa thống kê ($P = 0,2827 > 0,05$), tuy nhiên Phác đồ 1 cho tỷ lệ khỏi tuyệt đối cao hơn (93,33% so với 80,00%) và không ghi nhận ca tái phát ở cả hai nhóm.

Phác đồ điều trị	Thời gian điều trị trung bình (ngày)	Chi phí thuốc trung bình/ca (đồng)
Phác đồ 1 (Hitamox LA)	$5,2 \pm 0,33$	$80.097,33 \pm 4.792,27$
Phác đồ 2 (Ceptiket)	$4,6 \pm 0,36$	$103.559,47 \pm 7.831,46$

Bảng 5: Thời gian điều trị và hạch toán chi phí thuốc của hai phác đồ

Thời gian điều trị khỏi bệnh giữa 2 phác đồ không có sự sai khác thống kê ($t_{\text{thực nghiệm}} = 1,23 < t_{\text{lý thuyết}} = 2,05$). Tuy nhiên, chi phí thuốc của Phác đồ 1 thấp hơn rõ rệt và có ý nghĩa thống kê so với Phác đồ 2 ($t_{\text{thực nghiệm}} = 2,54 > t_{\text{lý thuyết}} = 2,05$, $P < 0,05$), do đơn giá Hitamox LA (185.000 đồng/lọ 100 ml) thấp hơn Ceptiket (230.000 đồng/lọ 100 ml) và khoảng cách tiêm của Hitamox LA thưa hơn (48 giờ/lần).

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Khái quát các chỉ số dịch tễ học và khẳng định Phác đồ 1 mang lại hiệu quả kinh tế - kỹ thuật cao nhất. Đề xuất trang trại áp dụng Phác đồ 1 vào quy trình trị bệnh thường quy và thắt chặt vệ sinh chuồng đẻ.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Xác định được tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trung bình hàng năm trên đàn nái ngoại tại trại dao động từ 22,40% đến 24,09%.
• Chứng minh được giai đoạn sau đẻ có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 2,34 lần so với giai đoạn sau phối giống (24,29% so với 10,37%, $P < 0,05$).
• Làm rõ yếu tố can thiệp sản khoa làm tăng tỷ lệ viêm tử cung từ 21,24% (đẻ thường) lên 37,04% (đẻ can thiệp).
• Khẳng định Phác đồ 1 (Hitamox LA kết hợp Oxytocin và thụt rửa $KMnO_4$ 0,1%) đạt tỷ lệ khỏi bệnh 93,33%, thời gian điều trị trung bình 5,2 ngày với chi phí bình quân 80.097,33 đồng/ca, tiết kiệm 23.462,14 đồng/ca so với Phác đồ 2 (Ceptiket).

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Áp dụng phác đồ phối hợp Hitamox LA + Oxytocin + dung dịch $KMnO_4$ 0,1% để điều trị bệnh viêm tử cung trên đàn nái tại cơ sở.
• Cải tiến quy trình đỡ đẻ, hạn chế tối đa các can thiệp thô bạo bằng tay hoặc dụng cụ chưa vô trùng khi lợn sinh đẻ.
• Tăng cường tiêu độc khử trùng chuồng đẻ định kỳ bằng Virkon S và vôi bột, vệ sinh sạch sản dịch bám dính trên sàn chuồng và thân con vật sau sinh.

Đóng góp thực tiễn

Cung cấp số liệu dịch tễ học thực địa chính xác về bệnh lý sản khoa tại trang trại chăn nuôi công nghiệp quy mô 1.200 nái ở Thanh Hóa; chứng minh hiệu quả thực nghiệm của kháng sinh Amoxicillin tác dụng kéo dài trong điều trị nhiễm trùng đường sinh dục lợn nái, giúp cơ sở chăn nuôi tối ưu hóa chi phí thú y.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Dung lượng mẫu thử nghiệm điều trị còn ở mức vừa phải ($n = 30$ con chia 2 lô do giới hạn số ca bệnh thực tế trong thời gian thực tập); nghiên cứu chưa tiến hành phân lập vi khuẩn và làm kháng sinh đồ trong phòng thí nghiệm chuyên sâu mà dựa trên theo dõi triệu chứng lâm sàng thực địa.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng thử nghiệm phác đồ trên các quy mô đàn lớn hơn tại nhiều trang trại có điều kiện tiểu khí hậu khác nhau; thực hiện lấy mẫu dịch viêm để xác định cơ cấu vi khuẩn gây bệnh và đánh giá mức độ mẫn cảm kháng sinh định kỳ.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo thực tập tốt nghiệp này là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và giảng viên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y: Tham khảo phương pháp bố trí thí nghiệm so sánh phác đồ điều trị lâm sàng, phương pháp tính toán các chỉ tiêu bệnh lý sản khoa và kỹ thuật xử lý số liệu bằng kiểm định thống kê sinh học ($t$-test, $\chi^2$).
• Kỹ thuật viên trang trại và người chăn nuôi lợn nái: Tham khảo quy trình chẩn đoán triệu chứng viêm tử cung thực địa, kỹ thuật thụt rửa tử cung kết hợp thuốc co bóp cơ trơn và phác đồ kháng sinh kinh tế nhằm giảm thiểu tỷ lệ loại thải đàn nái sinh sản.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái tại trang trại trong giai đoạn 2017 – 2019 biến động như thế nào?
Tỷ lệ mắc bệnh tăng dần qua từng năm: năm 2017 là 22,40% (28/125 con), năm 2018 là 23,85% (31/130 con) và năm 2019 đạt mức cao nhất là 24,09% (33/137 con).

2. Phương thức can thiệp đỡ đẻ ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ viêm tử cung ở lợn nái?
Nhóm lợn nái đẻ thường có tỷ lệ mắc viêm tử cung là 21,24% (24/113 con), trong khi nhóm nái đẻ khó phải can thiệp bằng tay hoặc dụng cụ có tỷ lệ mắc lên tới 37,04% (10/27 con) do niêm mạc đường sinh dục bị xây xát tổn thương.

3. Phác đồ 1 sử dụng những loại thuốc nào và liều lượng ra sao?
Phác đồ 1 gồm: Hitamox LA tiêm bắp liều 1 ml/15 kg thể trọng (tiêm nhắc lại sau 48 giờ), Oxytocin tiêm bắp liều 2 ml/con/lần và dung dịch $KMnO_4$ 0,1% thụt rửa tử cung 200 ml/lần/ngày; liệu trình kéo dài 4 – 6 ngày.

4. Hiệu quả điều trị và chi phí giữa hai phác đồ Hitamox LA và Ceptiket khác nhau như thế nào?
Phác đồ 1 (Hitamox LA) đạt tỷ lệ khỏi bệnh 93,33% với chi phí $80.097,33 \pm 4.792,27$ đồng/ca; Phác đồ 2 (Ceptiket) đạt tỷ lệ khỏi bệnh 80,00% với chi phí $103.559,47 \pm 7.831,46$ đồng/ca. Chi phí điều trị của Phác đồ 1 thấp hơn có ý nghĩa thống kê ($P < 0,05$).

5. Kháng sinh Hitamox LA và Ceptiket có cơ chế tác dụng dược lý khác nhau như thế nào đối với mầm bệnh?
Hitamox LA chứa Amoxicillin trihydrate ức chế tổng hợp mucopeptide thành tế bào vi khuẩn, tác dụng kéo dài 48 giờ và hiệu lực mạnh trên vi khuẩn Gram (+). Ceptiket chứa Ceftiofur (ức chế tổng hợp peptidoglycan vách tế bào vi khuẩn) kết hợp Ketoprofen (kháng viêm, hạ sốt, giảm đau phi steroid).

---

Kết luận

Báo cáo thực tập tốt nghiệp của tác giả Lê Văn Thanh đã khảo sát toàn diện thực trạng bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái ngoại tại trại lợn CP Phú Lộc (Thanh Hóa), chỉ ra tỷ lệ mắc bệnh tập trung chủ yếu ở giai đoạn sau đẻ và các ca sinh có can thiệp cơ học. Thử nghiệm lâm sàng khẳng định việc kết hợp kháng sinh Amoxicillin tác dụng kéo dài (Hitamox LA) với Oxytocin và thụt rửa dung dịch $KMnO_4$ 0,1% mang lại tỷ lệ khỏi bệnh cao (93,33%) và tiết kiệm chi phí thuốc đáng kể so với phác đồ Ceptiket. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và giải pháp thú y thực tiễn, đóng góp thiết thực vào việc nâng cao hiệu quả chăn nuôi lợn nái sinh sản tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay chăn nuôi lợn giữ một vị trí quan trọng trong nghành nông nghiệp của Việt Nam. Lợn được xếp hang đầu trong các vật nuôi, cung cấp phần lớn thực phẩm trong nước và xuất khẩu. Tuy nhiên, thời gian gần đây ngành chăn nuôi Thanh Hóa nói riêng và cả nước nói chung gặp không ít khó khăn do giá lợn hơi lên xuống thất thường, đặc biệt có thời gian giá lợn giảm sâu và kéo dài.

Thêm vào đó năm vừa qua Dịch tả lợn Châu Phi lây lan trên diện rộng đã gây thiệt hại quá lớn cho ngành chăn nuôi lợn tỉnh nhà cũng như khắp cả nước. Ngoài Dịch tả lợn Châu phi là mối quan tâm hàng đầu của ngành chăn nuôi lợn hiện nay thì với đàn lợn nái sinh sản dịch bệnh xảy ra còn phổ biến, gây nhiều thiệt hại cho đàn lợn nái nuôi tập trung trong các trang trại cũng như ở gia trại. Lợn nái, nhất là lợn ngoại được chăn nuôi theo phương thức công nghiệp, các bệnh về sinh sản xuất hiện khá nhiều do khả năng thích nghi của đàn lợn nái ngoại với điều kiện khí hậu nước ta còn kém. Mặt khác, trong quá trình sinh đẻ, lợn nái dễ bị các loại vi khuẩn như: Streptococcus, Staphylococcus, E.coli xâm nhập và gây một số bệnh nhiễm trùng sau đẻ như viêm âm đạo, viêm âm môn, đặc biệt hay gặp là bệnh viêm tử cung.

Viêm tử cung không xảy ra ồ ạt như các bệnh truyền nhiễm nhưng nó cũng góp phần vào việc hạn chế khả năng sinh sản của đàn lợn nái, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và hiệu quả của toàn ngành chăn nuôi. Đây là bệnh không những ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng sinh sản của lợn mẹ mà còn là một trong những nguyên nhân làm cho tỷ lệ mắc bệnh phân trắng ở lợn con trong thời gian theo mẹ tăng cao. Từ đó ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và hiệu quả toàn nghành chăn nuôi. Trại lợn xã Phú Lộc, huyện Hậu Lộc tỉnh Thanh Hóa là trại nái của công ty CP Việt Nam, với quy mô đàn 1200 nái, nhìn chung công tác thú y trên đàn lợn khá tốt, dịch bệnh lớn ít xảy ra, tuy nhiên với đàn lợn nái thì bệnh sản khoa đặc biệt là viêm tử cung vẫn diễn ra và ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả chăn 1 nuôi của trại.

Để đánh giá tình hình bệnh, luwaaj chọn phác đồ điều trị hợp lý điều trị bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái của công tychungs tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Khảo sát tình hình viêm tử cung trên đàn lợn nái và thử nghiệm một số phác đồ điều trị tại trại lợn xã Phú Lộc – Hậu Lộc – Thanh Hóa” 1. Mục tiêu, yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu: - Đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung trên đàn nái sinh sản nuôi tại trại lợn xã Phú Lộc – Hậu Lộc – Thanh Hóa. - Đánh giá được kết quả của các phác đồ điều trị lợn mắc bệnh viêm tử cung nhằm nâng cao hiệu quả điều trị bệnh viêm tử cung ở lợn.

Yêu cầu cần đạt - Xác định được tỷ lệ lợn nái mắc bệnh viêm tử cung tại trại lợn xã Phú Lộc – Hậu Lộc – Thanh Hóa. - Xác định được kết quả điều trị bệnh của các phác đồ và rút ra được phác đồ điều trị hiệu quả. Ý ngĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu giúp đánh giá được khách quan tình hình bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái của trại, từ đó có biện pháp hạn chế tỷ lệ bệnh.