Khảo Sát Thành Phần Hóa Học Của Cây Hương Nhu Tía (Ocimum sanctum L.)

Khảo sát thành phần hóa học của cây hương nhu tía Ocimum sanctum L. thuộc họ Bạc hà Lamiaceae, cung cấp thông tin quý giá cho nghiên cứu.

• Tác giả: Nguyễn Thụy Khả Ái
• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Ngọc Hạnh
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Hóa Hữu Cơ
• Đề tài: Khảo Sát Thành Phần Hóa Học Của Cây Hương Nhu Tía (Ocimum sanctum L.)
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ- BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Đại cương về cây hương nhu tía
• 1.1.1. Mô tả cây
• 1.1.2. Phân bố và sinh thái
• 1.1.3. Các nghiên cứu về hương nhu tía
• 1.1.3.1. Các nghiên cứu trong nước
• 1.1.3.2. Các nghiên cứu ngoài nước
• 1.1.4. Thành phần hóa học
• 1.1.4.1. Các nghiên cứu trong nước
• 1.1.4.2. Các nghiên cứu ngoài nước
• 2. CHƯƠNG II: CÁC PHƯƠNG PHÁP
• 2.1. Phương pháp chiết ngâm dầm
• 2.2. Phương pháp sắc kí lớp mỏng
• 2.3. Phương pháp sắc kí cột
• 2.4. Phương pháp thử hoạt tính kháng tiểu đường
• 3. CHƯƠNG III: THỰC NGHIỆM
• 3.1. Nguyên liệu-Hóa chất- Thiết bị
• 3.2. Chiết xuất cao
• 3.2.1. Chiết xuất cao EtOH
• 3.3. Phân lập hoạt chất từ cao
• 3.4. Xác định cấu trúc các hợp chất cô lập được
• 3.5. Thử hoạt tính kháng tiểu đường các chất phân lập được
• 3.6. Tiến hành
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả chiết xuất cao
• 4.1.1. Chiết xuất cao EtOH
• 4.2. Kết quả cô lập và tinh chế
• 4.2.1. Các đặc tính của Os01
• 4.2.2. Nhận danh cấu trúc Os01
• 4.2.3. Các đặc tính của Os02
• 4.2.4. Nhận danh cấu trúc Os02
• 4.2.5. Các đặc tính cuả Os03
• 4.2.6. Nhận danh cấu trúc Os03
• 4.2.7. Các đặc tính của Os04
• 4.2.8. Nhận danh cấu trúc Os04
• 4.3. Kết quả thử hoạt tính
• 5. CHƯƠNG V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Các kết quả đạt được
• 5.2. Kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cây Hương Nhu Tía Ocimum sanctum L

Cây hương nhu tía (Ocimum sanctum L.) là một loại thảo dược quý, được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền. Loài cây này thuộc họ Bạc Hà (Lamiaceae) và có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Á. Với lịch sử hàng ngàn năm, cây hương nhu tía không chỉ là một loại dược liệu mà còn mang ý nghĩa văn hóa, tâm linh sâu sắc. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan về đặc điểm thực vật, phân bố, sinh thái và các nghiên cứu khoa học liên quan đến Ocimum sanctum L.

1.1. Đặc Điểm Thực Vật Của Cây Hương Nhu Tía

Cây hương nhu tía là cây thân thảo, sống hàng năm hoặc sống dai, cao khoảng 1 mét. Thân và cành có màu đỏ tía đặc trưng. Lá mọc đối, hình mác hoặc thuôn dài, mép khía răng cưa, có lông mềm. Cụm hoa mọc ở đầu cành, hoa nhỏ màu trắng hoặc tím tía. Quả bế tư, hình cầu, màu nâu nhạt hoặc đỏ, có đốm đen. Mùa hoa quả thường vào tháng 5-7. Các đặc điểm này giúp dễ dàng nhận biết cây hương nhu tía trong tự nhiên.

1.2. Phân Bố Địa Lý Và Điều Kiện Sinh Trưởng

Hương nhu tía có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Á, đặc biệt là Ấn Độ. Hiện nay, cây được trồng rộng rãi ở nhiều quốc gia như Trung Quốc, Lào, Thái Lan và Việt Nam. Ở Việt Nam, cây hương nhu tía được trồng trong vườn gia đình hoặc các cơ sở y học cổ truyền. Cây ưa khí hậu nóng ẩm, nhiệt độ trung bình 25-30°C, lượng mưa 1800-2600 mm/năm. Cây sinh trưởng nhanh vào mùa hè và tàn lụi vào cuối thu.

II. Thách Thức Trong Nghiên Cứu Thành Phần Hóa Học

Mặc dù cây hương nhu tía đã được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền, việc nghiên cứu sâu về thành phần hóa học của nó vẫn còn nhiều thách thức. Các nghiên cứu trước đây thường tập trung vào tinh dầu hương nhu tía và một số hợp chất thực vật chính. Tuy nhiên, việc xác định đầy đủ và chi tiết các thành phần hóa học khác, đặc biệt là các hoạt chất sinh học tiềm năng, đòi hỏi các phương pháp phân tích hóa học hiện đại và phức tạp hơn. Ngoài ra, sự khác biệt về giống, điều kiện sinh trưởng và phương pháp chiết xuất cũng có thể ảnh hưởng đến thành phần hóa học của cây.

2.1. Sự Đa Dạng Về Giống Và Điều Kiện Sinh Trưởng

Thành phần hóa học của cây hương nhu tía có thể thay đổi đáng kể tùy thuộc vào giống cây và điều kiện sinh trưởng. Các yếu tố như ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm và loại đất có thể ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp các hợp chất thực vật trong cây. Do đó, việc thu thập và phân tích mẫu từ nhiều nguồn khác nhau là cần thiết để có cái nhìn toàn diện về thành phần hóa học của Ocimum sanctum L.

2.2. Khó Khăn Trong Phương Pháp Chiết Xuất Và Phân Tích

Việc chiết xuất và phân tích thành phần hóa học của cây hương nhu tía đòi hỏi các phương pháp hiện đại và kỹ thuật cao. Các phương pháp chiết xuất truyền thống có thể không hiệu quả trong việc thu hồi tất cả các hoạt chất sinh học có trong cây. Ngoài ra, việc phân tích và xác định cấu trúc của các hợp chất thực vật phức tạp đòi hỏi các thiết bị và kỹ năng chuyên môn cao, như sắc ký khí khối phổ (GC-MS) và phân tích định lượng.

III. Phương Pháp Chiết Xuất Và Phân Tích Hóa Học Hiệu Quả

Để vượt qua những thách thức trong việc nghiên cứu thành phần hóa học của cây hương nhu tía, cần áp dụng các phương pháp chiết xuất và phân tích hóa học hiện đại và hiệu quả. Các phương pháp chiết xuất như chiết xuất bằng dung môi hữu cơ, chiết xuất siêu âm và chiết xuất bằng CO2 siêu tới hạn có thể giúp thu hồi tối đa các hoạt chất sinh học có trong cây. Các phương pháp phân tích hóa học như sắc ký khí khối phổ (GC-MS), sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) và phổ nghiệm NMR có thể giúp xác định và định lượng các hợp chất thực vật một cách chính xác.

3.1. Chiết Xuất Bằng Dung Môi Hữu Cơ Ưu Điểm Và Nhược Điểm

Chiết xuất bằng dung môi hữu cơ là một phương pháp phổ biến để thu hồi thành phần hóa học từ cây hương nhu tía. Các dung môi như ethanol, methanol, ethyl acetate và chloroform thường được sử dụng. Ưu điểm của phương pháp này là đơn giản, dễ thực hiện và chi phí thấp. Tuy nhiên, nhược điểm là có thể không chiết xuất được tất cả các hoạt chất sinh học và có thể gây ô nhiễm môi trường.

3.2. Sắc Ký Khí Khối Phổ GC MS Trong Phân Tích Định Tính

Sắc ký khí khối phổ (GC-MS) là một kỹ thuật mạnh mẽ để phân tích định tính các thành phần hóa học trong cây hương nhu tía. Kỹ thuật này cho phép xác định các hợp chất thực vật dựa trên khối lượng phân tử và cấu trúc phân mảnh của chúng. GC-MS thường được sử dụng để phân tích tinh dầu hương nhu tía và các hợp chất terpenoid.

3.3. Sắc Ký Lỏng Hiệu Năng Cao HPLC Cho Phân Tích Định Lượng

Sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) là một kỹ thuật quan trọng để phân tích định lượng các thành phần hóa học trong cây hương nhu tía. Kỹ thuật này cho phép xác định nồng độ của các hợp chất thực vật đã biết trong mẫu. HPLC thường được sử dụng để phân tích các hợp chất flavonoid, phenol và axit hữu cơ.

IV. Thành Phần Hóa Học Chính Và Hoạt Tính Sinh Học Tiềm Năng

Cây hương nhu tía chứa một loạt các thành phần hóa học có hoạt tính sinh học tiềm năng. Các hợp chất thực vật chính bao gồm tinh dầu, flavonoid, terpenoid, alkaloid, phenol, axit hữu cơ, vitamin và khoáng chất. Các hoạt chất sinh học này có thể có tác dụng kháng khuẩn, chống oxy hóa, chống viêm, kháng tiểu đường và bảo vệ gan.

4.1. Tinh Dầu Hương Nhu Tía Thành Phần Và Tác Dụng

Tinh dầu hương nhu tía là một trong những thành phần hóa học quan trọng nhất của cây. Thành phần chính của tinh dầu bao gồm eugenol, methyl eugenol, caryophyllene và các terpenoid khác. Tinh dầu hương nhu tía có tác dụng kháng khuẩn, chống viêm và chống oxy hóa.

4.2. Flavonoid Và Phenol Đặc Tính Chống Oxy Hóa Mạnh Mẽ

Cây hương nhu tía chứa nhiều flavonoid và phenol, là những hợp chất thực vật có đặc tính chống oxy hóa mạnh mẽ. Các flavonoid và phenol này có thể giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do các gốc tự do và giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính.

4.3. Ursolic Acid Và Rosmarinic Acid Hoạt Tính Chống Viêm

Ursolic acid và rosmarinic acid là hai hợp chất thực vật có hoạt tính chống viêm được tìm thấy trong cây hương nhu tía. Các axit này có thể giúp giảm viêm và đau trong các bệnh viêm khớp và các bệnh viêm khác.

V. Ứng Dụng Dược Lý Và Nghiên Cứu Khoa Học Mới Nhất

Cây hương nhu tía có nhiều ứng dụng dược lý tiềm năng, bao gồm điều trị các bệnh nhiễm trùng, viêm, tiểu đường và các bệnh gan. Các nghiên cứu khoa học gần đây đã chứng minh tác dụng kháng khuẩn, chống oxy hóa, chống viêm, kháng tiểu đường và bảo vệ gan của cây hương nhu tía. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu lâm sàng để xác nhận các tác dụng này và xác định liều dùng an toàn và hiệu quả.

5.1. Kháng Khuẩn Và Chống Viêm Cơ Chế Tác Dụng

Cây hương nhu tía có tác dụng kháng khuẩn và chống viêm nhờ vào các thành phần hóa học như tinh dầu, flavonoid và phenol. Các hợp chất này có thể ức chế sự phát triển của vi khuẩn và giảm viêm bằng cách ức chế các enzyme gây viêm.

5.2. Kháng Tiểu Đường Tiềm Năng Điều Trị Bệnh Tiểu Đường

Cây hương nhu tía có tiềm năng điều trị bệnh tiểu đường nhờ vào khả năng giảm đường huyết và cải thiện độ nhạy insulin. Các nghiên cứu trên động vật đã chứng minh tác dụng kháng tiểu đường của cây hương nhu tía. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu trên người để xác nhận tác dụng này.

5.3. Bảo Vệ Gan Giảm Tổn Thương Gan Do Hóa Chất

Cây hương nhu tía có tác dụng bảo vệ gan nhờ vào khả năng giảm tổn thương gan do các hóa chất độc hại. Các nghiên cứu trên động vật đã chứng minh tác dụng bảo vệ gan của cây hương nhu tía. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu trên người để xác nhận tác dụng này.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Về Hương Nhu Tía

Cây hương nhu tía (Ocimum sanctum L.) là một loại thảo dược quý với nhiều ứng dụng dược lý tiềm năng. Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh tác dụng kháng khuẩn, chống oxy hóa, chống viêm, kháng tiểu đường và bảo vệ gan của cây hương nhu tía. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để khám phá đầy đủ tiềm năng của cây hương nhu tía và phát triển các sản phẩm dược phẩm an toàn và hiệu quả.

6.1. Tiêu Chuẩn Hóa Dược Liệu Và Đảm Bảo Chất Lượng

Để đảm bảo chất lượng và hiệu quả của các sản phẩm từ cây hương nhu tía, cần có các tiêu chuẩn chất lượng và quy trình bảo quản dược liệu nghiêm ngặt. Việc tiêu chuẩn hóa các thành phần hóa học và hoạt chất sinh học là rất quan trọng để đảm bảo tính nhất quán của sản phẩm.

6.2. Nghiên Cứu Lâm Sàng Để Xác Nhận Tác Dụng Dược Lý

Cần có thêm nhiều nghiên cứu lâm sàng trên người để xác nhận các tác dụng dược lý của cây hương nhu tía và xác định liều dùng an toàn và hiệu quả. Các nghiên cứu này cần được thực hiện theo các tiêu chuẩn khoa học nghiêm ngặt để đảm bảo tính tin cậy của kết quả.

6.3. Phát Triển Các Sản Phẩm Dược Phẩm Từ Hương Nhu Tía

Với những tiềm năng dược lý đã được chứng minh, cây hương nhu tía có thể được sử dụng để phát triển các sản phẩm dược phẩm mới, an toàn và hiệu quả. Các sản phẩm này có thể được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm trùng, viêm, tiểu đường và các bệnh gan.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 80% dân số toàn cầu dựa vào y học cổ truyền trong việc chăm sóc sức khỏe ban đầu. Trong bối cảnh bệnh đái tháo đường đang là một trong những bệnh lý mãn tính có tỷ lệ tử vong cao hàng thứ ba thế giới (sau tim mạch và ung thư), nhu cầu tìm kiếm các hoạt chất điều trị hiệu quả và an toàn từ nguồn dược liệu tự nhiên ngày càng trở nên cấp thiết.

Hương nhu tía (Ocimum sanctum L.), loài thực vật thuộc họ Bạc hà (Lamiaceae), từ lâu đã được sử dụng trong y học dân gian tại nhiều quốc gia châu Á. Các nghiên cứu quốc tế từ giữa thế kỷ XX đã chỉ ra cây hương nhu tía có nhiều hoạt tính sinh học như kháng khuẩn, kháng viêm, bảo vệ gan, chống oxy hóa và hạ đường huyết. Tuy nhiên, tại Việt Nam thời điểm thực hiện đề tài, các tài liệu công bố về thành phần hóa học phân lập chi tiết của loài thực vật này còn rất hạn chế, chủ yếu dừng lại ở việc khảo sát thành phần tinh dầu thô hoặc bài thuốc dân gian. Do đó, đề tài "Khảo sát thành phần hóa học của cây hương nhu tía (Ocimum sanctum L.) họ Bạc hà (Lamiaceae)" được thực hiện nhằm góp phần làm sáng tỏ thành phần hóa học và tác dụng dược lý kháng tiểu đường của loài cây này.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài gồm:

1. Chiết xuất và phân đoạn các nhóm hợp chất từ phần trên mặt đất của cây hương nhu tía bằng các dung môi có độ phân cực khác nhau.
2. Cô lập và tinh chế các hợp chất hữu cơ tinh khiết từ phân đoạn cao ethyl acetate bằng kỹ thuật sắc ký cột.
3. Nhận danh và xác định cấu trúc hóa học của các hợp chất cô lập được bằng các phương pháp phổ cộng hưởng từ hạt nhân (1D và 2D-NMR).
4. Khảo sát hoạt tính kháng tiểu đường thông qua thử nghiệm ức chế enzym $\alpha$-glucosidase in vitro của hợp chất phân lập được.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Phần thân, lá, hoa và hạt trên mặt đất của cây hương nhu tía (Ocimum sanctum L.).
• Phạm vi không gian: Mẫu thực vật tươi được thu hái tại tỉnh Bình Dương; các thực nghiệm chiết xuất, phân lập, đo phổ và thử hoạt tính sinh học được tiến hành tại Phòng Hóa học các Hợp chất Thiên nhiên – Viện Công nghệ Hóa học (Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam) và Khoa Hóa học – Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Mẫu cây thu hái vào tháng 8 năm 2011; toàn bộ nghiên cứu và xử lý dữ liệu được hoàn thành vào tháng 5 năm 2012.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết và phân loại học

• Vị trí phân loại thực vật: Cây hương nhu tía có tên khoa học là Ocimum sanctum L., thuộc chi Ocimum, họ Bạc hà (Lamiaceae), bộ Hoa môi (Lamiales), phân lớp Lamiidae, lớp Magnoliophyta.
• Thành phần hóa học thực vật: Cây chứa các nhóm hợp chất tự nhiên chính gồm:
  • Hợp chất phenol: Các dẫn xuất flavonoid (apigenin, luteolin, cirsimaritin, isothymusin, cirsilineol, salvigenin, orientin, vicenin...), phenylpropanoid $C_6-C_3$ (eugenol, methyl eugenol, rosmarinic acid, chlorogenic acid), các dẫn xuất phenolic $C_6-C_1$ và $C_6-C_2$ (gallic acid, protocatechuic acid, vanillic acid).
  • Triterpenoid và Sterol: Ursolic acid, oleanolic acid, stigmasterol, $\beta$-sitosterol.
  • Hợp chất tinh dầu: Eugenol (chiếm trên 70%), methyl eugenol (trên 12%), caryophyllene, $\alpha$-pinene, $\beta$-pinene, camphor, linalool...

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

• Phương pháp chiết xuất: Sử dụng phương pháp ngâm dầm nguyên liệu thực vật ở nhiệt độ phòng với dung môi ethanol 96°, sau đó chiết phân bố lỏng - lỏng phân đoạn lần lượt với các dung môi có độ phân cực tăng dần: $n$-hexan, ethyl acetate (EtOAc), và methanol (MeOH).
• Phương pháp phân lập và tinh chế:
  • Sắc ký lớp mỏng (TLC): Bản mỏng silica gel $60\text{ F}_{254}$ (Merck), phát hiện vết bằng đèn tử ngoại (UV) và thuốc thử dung dịch acid $\text{H}_2\text{SO}_4$ 10% trong ethanol, nung nóng bản mỏng.
  • Sắc ký cột hấp thu (Adsorption column chromatography): Sử dụng silica gel 60 (Scharlau, kích thước hạt 0,06 mm) và hệ thống sắc ký cột HPLC điều chế với cột kích thước $40 \times 300\text{ mm}$, rửa giải bằng hệ dung môi gradient từ $n$-hexan đến ethyl acetate.
• Phương pháp nhận danh cấu trúc: Sử dụng phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR) đa chiều, bao gồm:
  • Phổ cộng hưởng từ hạt nhân proton ($^1\text{H-NMR}$).
  • Phổ cộng hưởng từ hạt nhân carbon-13 ($^{13}\text{C-NMR}$).
  • Phổ DEPT (Distortionless Enhancement by Polarization Transfer).
  • Phổ tương quan dị hạt nhân qua một liên kết (HSQC).
  • Phổ tương quan dị hạt nhân qua nhiều liên kết (HMBC).
• Phương pháp thử hoạt tính sinh học kháng tiểu đường in vitro: Phương pháp ức chế men $\alpha$-glucosidase (Bakers Yeast, type I).
  • Nguyên tắc: Men $\alpha$-glucosidase thủy phân cơ chất $p$-nitrophenyl-$\alpha$-D-glucopyranoside (PNP-Glc) thành D-glucose và $p$-nitrophenol (PNP). Lượng PNP tạo thành có khả năng hấp thu quang học được đo tại bước sóng $\lambda = 405\text{ nm}$ trên máy đọc đĩa 96 giếng Elx800 (BioTek).
  • Tính toán: Xác định phần trăm ức chế ($I%$) theo công thức $I% = \frac{A_0 - A_s}{A_0} \times 100%$ (với $A_0$ là độ hấp thụ của mẫu đối chứng không có chất ức chế, $A_s$ là độ hấp thụ của mẫu có chất ức chế) và xác định giá trị $\text{IC}_{50}$ qua phương trình hồi quy tuyến tính. Mẫu đối chứng dương là thuốc điều trị đái tháo đường Glucobay (hoạt chất Acarbose 50 mg).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan

Chương này tổng thuật toàn diện các tài liệu khoa học về cây hương nhu tía trong và ngoài nước:

• Thực vật học và sinh thái: Mô tả đặc điểm hình thái thân cành màu đỏ tía, lá mọc đối có lông mềm, cụm hoa chùm xim, quả bế tư dẹt màu nâu nhạt. Cây ưa khí hậu nhiệt đới ẩm (nhiệt độ $25-30^\circ\text{C}$, lượng mưa $1800-2600\text{ mm/năm}$), sinh trưởng mạnh vào mùa hè và tàn lụi vào đầu mùa đông.
• Tổng quan dược lý:
  • Nghiên cứu trong nước: Đánh giá khả năng kháng khuẩn của tinh dầu hương nhu tía trên các chủng vi khuẩn bằng đường kính vòng vô khuẩn (như Bacillus subtilis đạt $60\text{ mm}$, Shigella dysenteriae đạt $30\text{ mm}$, Salmonella typhi đạt $22\text{ mm}$, Staphylococcus aureus đạt $20\text{ mm}$); tác dụng diệt amip Entamoeba moskowskii ở nồng độ 1/1280; các bài thuốc cổ truyền trị cảm sốt, say nắng, hôi miệng.
  • Nghiên cứu quốc tế: Hoạt tính hạ đường huyết trên mô hình chuột (cao cồn hạ glucose huyết thanh $70,43-91,55%$; thử nghiệm lâm sàng trên 40 bệnh nhân đái tháo đường không phụ thuộc insulin với liều $2,5\text{ g/ngày}$ bột lá tươi làm giảm đường huyết lúc đói $21\text{ mg/dl}$); hoạt tính bảo vệ gan chống paracetamol và $\text{CCl}_4$; tác dụng kháng viêm thực nghiệm trên phù chân chuột; tác dụng ức chế tế bào ung thư; hoạt tính chống phóng xạ của flavonoid orientin và vicenin; tác dụng chống loét dạ dày và tăng cường trí nhớ.
• Thành phần hóa học: Thống kê chi tiết các thành phần hóa học đã phân lập trên thế giới gồm hơn 50 hợp chất thuộc các nhóm tinh dầu, flavonoid, phenylpropanoid, triterpenoid và acid béo.

Chương II: Các phương pháp

Chương này trình bày cơ sở lý thuyết, nguyên tắc hoạt động và quy trình kỹ thuật chuẩn của:

• Kỹ thuật chiết ngâm dầm phân đoạn thực vật.
• Nguyên lý tách chất của sắc ký lớp mỏng và sắc ký cột hấp thu pha thường trên chất hấp phụ silica gel.
• Cơ chế phản ứng enzym học của men $\alpha$-glucosidase và phương pháp đo quang phổ hấp thụ phân tử xác định mật độ quang của sản phẩm $p$-nitrophenol ở bước sóng $\lambda = 405\text{ nm}$.

Chương III: Thực nghiệm

Trình bày chi tiết đối tượng nguyên liệu, hóa chất, thiết bị và các bước tiến hành thực nghiệm:

• Xử lý mẫu: $5\text{ kg}$ hương nhu tía tươi (thân, lá, hoa, hạt) được cắt nhỏ, ngâm dầm với 10 lít ethanol 96°. Dịch chiết được lọc và cô quay thu hồi dung môi dưới áp suất giảm, thu được $146\text{ g}$ cao ethanol tổng.
• Chiết phân đoạn: Cao ethanol ($146\text{ g}$) được chiết phân bố lần lượt với 4 lít $n$-hexan (thu $27\text{ g}$ cao $n$-hexan), 6 lít ethyl acetate (thu $12,3\text{ g}$ cao EtOAc) và 1,5 lít methanol (thu $94\text{ g}$ cao MeOH).
• Phân lập sắc ký: Nạp $10\text{ g}$ cao EtOAc vào cột HPLC điều chế ($40 \times 300\text{ mm}$, pha tĩnh silica gel 60 hạt $0,06\text{ mm}$). Rửa giải gradient với hệ dung môi $n$-hexan : ethyl acetate (HE) thu 9 phân đoạn chính từ A đến I ($250\text{ mL/phân đoạn}$).
• Tinh chế hoạt chất: Phân đoạn C cho kết tinh màu vàng, sau khi rửa bằng $n$-hexan và kết tinh lại trong MeOH thu được $22\text{ mg}$ chất Os01 dạng tinh thể hình kim màu vàng. Các phân đoạn F và G tiếp tục được xử lý sắc ký để phân lập các hợp chất Os02, Os03 và Os04.
• Quy trình thử hoạt tính: Chuẩn bị dung dịch đệm $\text{pH} = 6,8$, dung dịch enzym $\alpha$-glucosidase, cơ chất PNP-Glc và ủ phản ứng ở nhiệt độ thích hợp trước khi đo quang phổ trên máy đọc đĩa 96 giếng.

Phân đoạn sắc ký	Hệ dung môi rửa giải (n-Hexan : EtOAc)	Đặc điểm sắc ký lớp mỏng (TLC)	Hợp chất phân lập
Phân đoạn A	HE 75 : 25	Một vết chính màu tím hồng	-
Phân đoạn B	HE 75 : 25	Một vết chính màu vàng	-
Phân đoạn C	HE 50 : 50	Một vết chính màu vàng	Os01 ($22\text{ mg}$)
Phân đoạn D	HE 50 : 50	Nhiều vết	-
Phân đoạn E	HE 25 : 75	Nhiều vết	-
Phân đoạn F	HE 25 : 75	Một vết chính màu vàng nâu	Os02
Phân đoạn G	HE 25 : 75	Nhiều vết	Os03, Os04
Phân đoạn H	EtOAc 100%	Vệt kéo dài	-
Phân đoạn I	EtOAc 100%	Vệt kéo dài	-

Chương IV: Kết quả và thảo luận

Chương IV trình bày các kết quả thực nghiệm đạt được:

• Hiệu suất chiết xuất: Tổng hợp khối lượng các loại cao chiết thu được từ $5\text{ kg}$ nguyên liệu tươi.
• Phân tích phổ và nhận danh cấu trúc:
  • Hợp chất Os01: Tinh thể hình kim màu vàng ($22\text{ mg}$). Nhận danh cấu trúc dựa trên phổ phân tích $^1\text{H-NMR}$, $^{13}\text{C-NMR}$, DEPT, HSQC, HMBC và so sánh với tài liệu tham khảo để xác định cấu trúc thuộc nhóm flavonoid.
  • Hợp chất Os02: Phân tích dữ liệu phổ cộng hưởng từ một chiều ($^1\text{H}$, $^{13}\text{C}$, DEPT) và phổ hai chiều (HMBC), đối chiếu tài liệu tham khảo để xác định khung cấu trúc.
  • Hợp chất Os03: So sánh sắc ký lớp mỏng và dữ liệu phổ với chất chuẩn ursolic acid.
  • Hợp chất Os04: Xác định cấu trúc hóa học qua phổ DEPT, $^{13}\text{C-NMR}$, $^1\text{H-NMR}$ và HMBC.
• Khảo sát hoạt tính ức chế enzym $\alpha$-glucosidase: Xây dựng đường chuẩn $p$-nitrophenol, đo mật độ quang phân đoạn và đánh giá phần trăm ức chế enzym theo nồng độ của hợp chất Os03, xác định giá trị $\text{IC}_{50}$.

Chương V: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ các kết quả đạt được về mặt chiết xuất, phân lập 4 hợp chất từ cao ethyl acetate, xác định cấu trúc hóa học và thử nghiệm hoạt tính sinh học; đồng thời đề xuất các định hướng nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính kèm số liệu thực nghiệm

1. Kết quả chiết xuất phân đoạn từ $5\text{ kg}$ hương nhu tía tươi:
   • Thu được $146\text{ g}$ cao ethanol tổng.
   • Thu được $27\text{ g}$ cao $n$-hexan.
   • Thu được $12,3\text{ g}$ cao ethyl acetate (EtOAc).
   • Thu được $94\text{ g}$ cao methanol (MeOH).

Loại cao chiết	Khối lượng thu được (g)	Tỷ lệ so với cao EtOH (%)
Cao EtOH tổng	146,0	100,00
Cao $n$-hexan	27,0	18,49
Cao EtOAc	12,3	8,42
Cao MeOH	94,0	64,38

2. Kết quả phân lập và nhận danh hợp chất:
   • Phân lập thành công 4 hợp chất hữu cơ ký hiệu Os01, Os02, Os03, và Os04 từ $10\text{ g}$ cao EtOAc bằng sắc ký cột HPLC điều chế.
   • Tinh chế được $22\text{ mg}$ hợp chất Os01 ở dạng tinh thể hình kim màu vàng từ phân đoạn C (hệ dung môi HE 50:50).
   • Xác lập đầy đủ hệ thống dữ liệu phổ NMR ($^1\text{H-NMR}$, $^{13}\text{C-NMR}$, DEPT, HSQC, HMBC) của các hợp chất cô lập được và so sánh đối chiếu với các tài liệu phổ chuẩn.
3. Kết quả thử hoạt tính sinh học:
   • Thiết lập thành công quy trình thử nghiệm hoạt tính ức chế men $\alpha$-glucosidase in vitro ở bước sóng $\lambda = 405\text{ nm}$.
   • Đo mật độ quang, xây dựng phương trình đường chuẩn và xác định hoạt tính ức chế enzym của hợp chất Os03.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Tiếp tục khảo sát thành phần hóa học của các phân đoạn cao còn lại (cao $n$-hexan và cao MeOH) của cây hương nhu tía.
• Tiến hành thử nghiệm hoạt tính ức chế enzym $\alpha$-glucosidase và các hoạt tính sinh học khác trên các hợp chất còn lại (Os01, Os02, Os04).
• Mở rộng nghiên cứu đánh giá hoạt tính dược lý in vivo trên mô hình động vật thực nghiệm để có cơ sở ứng dụng làm thuốc hỗ trợ điều trị đái tháo đường.

Đóng góp khoa học

• Cung cấp dữ liệu thực nghiệm về quy trình chiết tách, phân đoạn và phân lập các hợp chất từ cây hương nhu tía thu hái tại miền Nam Việt Nam (Bình Dương).
• Bổ sung dữ liệu phổ cộng hưởng từ hạt nhân chi tiết (1D và 2D-NMR) của các hợp chất tự nhiên phân lập từ loài Ocimum sanctum L. tại Việt Nam vào hệ thống tài liệu hóa thực vật trong nước.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Nghiên cứu chỉ tập trung phân lập các hợp chất từ phân đoạn cao ethyl acetate, chưa khảo sát sâu thành phần hóa học của các phân đoạn cao $n$-hexan và cao methanol.
  • Số lượng hợp chất tinh khiết được cô lập và nhận danh dừng lại ở 4 hợp chất (Os01 đến Os04).
  • Thử nghiệm hoạt tính ức chế $\alpha$-glucosidase mới chỉ thực hiện trên mô hình in vitro sử dụng men nguồn gốc nấm men (Bakers Yeast), chưa tiến hành thử nghiệm lâm sàng hoặc trên mô hình động vật sống (in vivo).
  • Mẫu thực vật khảo sát được thu hái tại một địa điểm duy nhất (Bình Dương) vào tháng 8/2011, chưa đánh giá sự biến thiên thành phần hóa học theo mùa hoặc theo các vùng địa lý khác nhau.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu chiết tách các phân đoạn cao khác, sàng lọc thêm các hoạt tính sinh học mới (kháng khuẩn, chống oxy hóa, gây độc tế bào) và khảo sát cơ chế tác dụng dược lý chuyên sâu của các đơn chất phân lập được.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo cho sinh viên, học viên cao học và cán bộ nghiên cứu thuộc các chuyên ngành Hóa hữu cơ, Hóa học các hợp chất thiên nhiên, Hóa dược và Dược học:

• Quy trình thực nghiệm chiết xuất: Cung cấp thông số cụ thể về tỷ lệ dung môi, quy trình ngâm dầm và phân đoạn cao chiết từ mẫu thực vật tươi.
• Phương pháp sắc ký cột: Hữu ích trong việc tham khảo điều kiện chạy sắc ký cột HPLC điều chế phân đoạn cao ethyl acetate bằng hệ dung môi gradient $n$-hexan : EtOAc.
• Quy trình phân tích phổ NMR: Cung cấp phương pháp biện giải và đối chiếu phổ cộng hưởng từ hạt nhân đa chiều ($^1\text{H}$, $^{13}\text{C}$, DEPT, HSQC, HMBC) để xác định cấu trúc hóa học các hợp chất tự nhiên.
• Quy trình thử nghiệm sinh học: Cung cấp chi tiết các bước thiết lập thử nghiệm ức chế enzym $\alpha$-glucosidase trên đĩa 96 giếng đo quang học ở bước sóng $405\text{ nm}$.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khối lượng nguyên liệu và hiệu suất thu hồi các phân đoạn cao trong khóa luận là bao nhiêu?
Từ $5\text{ kg}$ hương nhu tía tươi thu hái tại Bình Dương, quá trình chiết ngâm dầm với 10 lít ethanol 96° thu được $146\text{ g}$ cao ethanol tổng. Sau khi chiết phân bố phân đoạn lỏng - lỏng, tác giả thu được $27\text{ g}$ cao $n$-hexan (chiếm 18,49%), $12,3\text{ g}$ cao ethyl acetate (chiếm 8,42%) và $94\text{ g}$ cao methanol (chiếm 64,38%).

2. Hợp chất Os01 được phân lập từ phân đoạn nào và có đặc điểm cảm quan ra sao?
Hợp chất Os01 được phân lập từ phân đoạn C của cột sắc ký HPLC cao ethyl acetate (hệ dung môi rửa giải $n$-hexan : EtOAc tỷ lệ 50:50). Sau khi rửa bằng $n$-hexan và kết tinh lại nhiều lần trong methanol, thu được $22\text{ mg}$ hợp chất Os01 ở dạng tinh thể hình kim màu vàng.

3. Khóa luận sử dụng những phương pháp phổ nào để nhận danh cấu trúc các hợp chất cô lập?
Tác giả sử dụng các phương pháp phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR) một chiều và hai chiều bao gồm: phổ proton ($^1\text{H-NMR}$), phổ carbon ($^{13}\text{C-NMR}$), phổ DEPT, phổ tương quan dị hạt nhân qua một liên kết (HSQC) và phổ tương quan dị hạt nhân qua nhiều liên kết (HMBC), kết hợp so sánh với các dữ liệu phổ trong tài liệu tham khảo khoa học.

4. Nguyên tắc của phép thử hoạt tính kháng tiểu đường được thực hiện trong khóa luận là gì?
Phép thử dựa trên nguyên tắc ức chế men $\alpha$-glucosidase (Bakers Yeast, type I) thủy phân chất nền $p$-nitrophenyl-$\alpha$-D-glucopyranoside (PNP-Glc) giải phóng D-glucose và $p$-nitrophenol (PNP). Lượng PNP tạo thành tỷ lệ thuận với hoạt độ enzym và được xác định bằng cách đo mật độ quang tại bước sóng $\lambda = 405\text{ nm}$ trên máy đọc đĩa 96 giếng Elx800.

5. Chất đối chứng dương được sử dụng trong thử nghiệm ức chế $\alpha$-glucosidase là gì?
Chất đối chứng chuẩn được sử dụng là thuốc điều trị đái tháo đường Glucobay có hàm lượng hoạt chất $50\text{ mg}$ Acarbose (xuất xứ từ Đức).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thụy Khả Ái đã hoàn thành việc khảo sát thành phần hóa học của cây hương nhu tía (Ocimum sanctum L.) thông qua quy trình chiết xuất ngâm dầm và phân đoạn dung môi từ $5\text{ kg}$ nguyên liệu tươi. Nghiên cứu đã phân lập thành công 4 hợp chất (Os01, Os02, Os03, Os04) từ cao ethyl acetate bằng kỹ thuật sắc ký cột HPLC điều chế và nhận danh cấu trúc thông qua hệ thống phổ NMR đa chiều. Đồng thời, đề tài đã thiết lập thành công mô hình thử nghiệm in vitro đánh giá khả năng ức chế enzym $\alpha$-glucosidase của hợp chất phân lập, tạo cơ sở dữ liệu thực nghiệm quan trọng cho các nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo về dược liệu hương nhu tía tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: TỔNG QUAN 1. ĐẠI CƯƠNG VỀ CÂY HƯƠNG NHU TÍA: 1. MÔ TẢ CÂY [2,3,4,5,8]: 1. KHÁI QUÁT: • Tên khoa học: Ocimum sanctum L.

• Ngành: Magnoliophyta • Lớp: Magnoliophyta • Phân lớp: Lamiidae (hoa môi) • Bộ : Lamiales (hoa môi) • Họ: Lamiaceae (bạc hà) • Chi: Ocimum • Loài: B. monnieri • Tên Việt Nam: é tía, é rừng, é đỏ,… • Tên nước ngoài: Monk’s basil, sacred basil, holy basil, rough basil, tulsi, mosquito plant of South Africa (Anh) ; basilic saint, basilic sacré (Pháp). MÔ TẢ[3,4]: Cây nhỏ, sống hàng năm hay sống dai, cao đến gần 1m, thân cành đỏ tía (Hình 1. Lá mọc đối, có cuốn dài, hình mác hoặc thuôn, dài 2-5 cm, rộng 1-3 cm, mép khía răng, hai mặt màu tím có lông mềm (Hình 1.2) Cụm hoa mọc ở đầu cành thành chùm xim phân nhánh, lá bắc nhỏ, hoa màu trắng hay tím tía, xếp thành tứng vòng 5-6 cái trên cụm hoa, đài hoa dài 3-5 mm, thùy trên hình mắt chim, thùy dưới hình giùi, dài hơn, những thùy bên rất ngắn, tràng hoa có cánh hơi lượn sóng ở mép, nhị 4, vươn ra ngoài tràng (Hình 1.3) Quả bế tư, gần hình cầu, hơi dẹt, màu nâu nhạt hoặc đỏ, có đốm đen nhỏ, nằm trong đài tồn tại (Hình 1.4) Mùa hoa quả: tháng 5-7.

PHÂN BỐ VÀ SINH THÁI [3]: Ocimum L. có 8 loài, ở Việt Nam có 5 loài đều là cây trồng. Hương nhu tía vốn là cây cổ nhiệt đới châu Á, trồng rải rác ở Ấn Độ, Trung Quốc, Lào, Thái Lan để làm thuốc và làm rau gia vị. Ở Việt Nam, hương nhu tía mới được trồng hạn chế trong vườn các gia đình hoặc ở các cơ sở chữa bệnh theo y học cổ truyền.

Cây ưa khí hậu nhiệt đới nóng và ẩm, nhiệt độ trung bình khoảng 25-300C, lượng mưa 1800-2600 mm/năm. Ở các vùng núi cao có khí hậu cận nhiệt đới và hơi lạnh không thấy trồng. Hương nhu tía mọc từ hạt vào khoảng cuối mùa xuân, sinh trưởng nhanh trong mùa hè, đến cuối mùa thu hay đầu mùa đông thì tàn lụi. Cây ra hoa quả nhiều.

Quả tự chín mở, hạt rơi xuống đất và nảy mầm sau 5-6 tháng. Cây trồng dễ dàng bằng hạt.1: Cây hương nhu tía.2: Lá hương nhu tía Hình 1.3: Cụm hoa hương nhu tía.4: Quả hương nhu tía. CÁC NGHIÊN CỨU VỀ HƯƠNG NHU TÍA: 1. Các nghiên cứu trong nước: Hương nhu tía là loài thực vật có ở Việt Nam, nhân dân hay dùng lá cây này để chữa một số bệnh.

Song cho đến nay chưa có tài liệu nào công bố về thành phần hóa học của cây hương nhu tía. Ngoại trừ một số tác dụng và bài thuốc có hương nhu tía sau đây: Tác dụng kháng khuẩn: Ở Việt Nam, tác dụng kháng khuẩn của tinh dầu hương nhu tía đã được viện nghiên cứu Đông y thí nghiệm trên các chủng sau, với sự đánh giá bằng đường kính vòng vô khuẩn[1] Bảng 1. Khảo sát đường kính vòng vô khuẩn[1]. Chủng vi khuẩn Đường kính vòng vô khuẩn (mm) Basillus mecoydes 22 B.subtilis 60 Diplococcus pneumoniae 0 Escherichia coli 15 Klebsiella sp 12 Mycobacterium tuberculosi 18 Proteus vulgaris 18 Salmonella typhy 22 Shigella dysenteriae 30 Sh.flexneri 12 Staphylococcus aureus 20 Streptococcus haemolyticus 15 Chữa cảm sốt, nhức đầu, đau bụng, tay chân lạnh: Hương nhu tía 500g, hậu phác (tẩm gừng nướng) 200g, bạch biến đậu (sao) 2000g.

tất cả tán nhỏ, trộn đều, mỗi lần uống 10g có khi đền 20g với nước sôi để nguội[2,3]. Chữa cảm, làm ra mồ hôi, hạ sốt: Hương nhu tía, hoắc hương, bạc hà, sả, tía tô, lá bưởi, lá chanh mỗi thứ 10g. Tất cả rủa sạch, đun sôi, dùng xông hơi [2,3] Phòng, chữa cảm nắng, say nắng: Lá hương nhu tía 32g, hạt đậu ván 32g, củ sắn dây 32g, gừng sống 12g. Các vị phơi khô, tán nhỏ, rây bột mịn.

Mỗi lần người lớn dùng 16g, trẻ em 8g, hãm với nước sôi, gạn uống[2,3]. Chữa hôi miệng: Hương nhu tía 10g, sắc với 200ml nước, dùng súc miệng và ngậm[3]. Tác dụng khác: Tinh dầu hương nhu tía còn được chứng minh là có tác dụng diệt amid- Entamoeba moskowskii trên môi trường nuôi cấy với nồng độ 1/1280[1]. Ngoài ra, tinh dầu hương nhu tía đã được xác nhận có tác dụng kháng histamin trong thí nghiệm gây co bóp hồi trường cô lập chuột lang[1].

Các nghiên cứu ngoài nước: Những nghiên cứu của nền y học hiện đại cho thấy, những phần khác nhau của cây hương nhu tía như lá, hoa, hạt, rễ, thân,…đều có khả năng chữa bệnh. Và một số đã được sử dụng trong hỗ trợ điều trị các loại bệnh như làm thuốc long đờm, giảm đau, kháng ung thư, chống hen, làm tiết mồ hôi, chống nôn, bảo vệ gan, giảm huyết áp, giảm mỡ trong máu, giảm căng thẳng, hạ sốt, viêm phế quản, viêm khớp, co giật[14]… Sau dây là một số nghiên cứu trên Thế giới về dược tính của hương nhu tía: • Tính kháng khuẩn: Tinh dầu hương nhu tía được nghiên cứu có tác dụng ngăn cản sự phát triển của Mycobacterium tuberculosis và Micrococcus pyogenes var.aureus, Anthrobacter globiformis, Bacillus megaterium, Escherichiacoli, Pseudomonas spp. Staphylococcus aureus, Staphylococcus albus và Vibrio cholerae[18, 37], các chủng nấm Alternaria solani, Candida guillermondii, Colletotricum capsici, Curvularia spp.Fusarium solani, Helminthosporium oryzae. Tinh dầu hương nhu tía có thể tác dụng với cả hai loại vi khuẩn Gram dương và Gram âm.

Tinh dầu hương nhu tía tác dụng bằng 1/10 hiệu lực của streptomycin và bằng 1/4 isoniazid trong việc điều trị lao phổi[10]. Cao nước hay aceton của hương nhu tía có tác dụng chống lại nhiều loại nấm mốc như Alternaria tenuis, Helminthosporium spp, và Curvularia penniseli[41]. Cao nước và cao cồn hương nhu tía đều cho thấy tác dụng chống khuynh hướng kháng lại thuốc của S.aureus, Neisseria gonorrhe[12]. Tính kháng khuẩn của hương nhu tía nói chung cao hơn so với các cây khác cùng loài Ocimum (i.

Lá hương nhu tía tươi có tính kháng khuẩn và nấm mạnh hơn so với lá khô. • Kháng tiểu đường: Điều trị trên 15 ngày bằng cao chiết lá hương nhu tía làm hạ mức đường huyết xuống 43% thí nghiệm trên chuột tiểu đường. Việc kiểm soát mức đường huyết trên của chuột dừng lại ngay khi ngừng cho ăn cao chiết lá hương nhu tía. Điều này chứng minh một cách rõ ràng hoạt tính giảm glycemic của hương nhu tía[9].

Tương tự, tác dụng của cao ethanol hương nhu tía trên chuột tiểu đường gây ra bởi glucose và streptozotocin, cho thấy tác dụng hạ mức glucose trong huyết thanh là 91.55% trên chuột bình thường và 70,43% trên chuột bệnh [9]. Cao methanol hương nhu tía (200 mg/kg, bw) dùng trong 30 ngày trên động vật thí nghiệm, hoạt động của glucokinase và hexokinase tăng lên đáng kể[55]. Cao nước toàn cây hương nhu tía (200mg/kg, bw) dùng trong 60 ngày làm trì hoãn sự kháng insulin ở chuột thí nghiệm được cho ăn fructose[40]. Hương nhu tía cũng thể hiện tính kháng tiểu đường khi phối trộn với các thảo dược khác.

Sử dụng 1% bột lá hương nhu tía khô trong khẩu phần ăn của chuột bệnh trong 30 ngày, kết quả mức đường huyết, axit uronic, tổng lượng amino axit, triglyceride, phospholipid và tổng lượng lipid hạ xuống cách đáng kể[38]. Cao ethanol và các dung môi hữu cơ khác đều được nhân thấy có tác dụng kích thích sự tiết insulin ở chuột. Trong một thử nghiệm ban đầu tính kháng tiểu đường của hương nhu tía trên người, người ta nghiên cứu trên 40 bệnh nhân không insulin. Thực tế cho thấy, sử dụng khi đói, liều 2.5g/ngày bột lá hương nhu tía tươi có thể giảm mức đường huyết xuống 21mg/dl và mức đường huyết ngay sau bữa ăn là 15.

• Bảo vệ gan: Cao ethanol hương nhu tía có thể bảo vệ gan khỏi những tổn thương do sử dụng thuốc điều trị lao phổi và paracetamol trên chuột thí nghiệm[50]. Nó làm tăng đáng kể các enzyme (aspartate, aminotransferase, alkaline và acid phosphatase) và glutathione trên chuột thí nghiệm[17]. Dùng cao cồn chiết lá hương nhu tía (200 mg/kg, bw) ở chuột cho thấy tác dụng bảo vệ khỏi tổn thương gan gây bởi paracetamol. Cao nước, lạnh hương nhu tía (3g/100g, dùng 6 ngày) cho thấy tác dụng chống tổn thương gan ở chuột gây bởi carbon tetrachloride (0,2 ml/100g)[46].

• Kháng viêm: Nhũ dịch và cao methanol của hương nhu tía cho thấy tác dụng ngăn cản chứng viêm cấp tính và mãn tính ở chuột với liều lượng (500mg/day/kg, bw)[21]. Tinh dầu chiết từ lá tươi và hạt hương nhu tía có tác dụng kháng viêm trong chứng phù chân gây bởi carrageenan, serotonin, histamine và prostaglandin-E-2 ở những loài thú có móng. Trong một thí nghiệm, người ta cho chuột ăn tinh dầu lá (200mg/kg,bw) và tinh dầu hạt hương nhu tía (0.1ml/kg,bw) trước khi tiêm vào cơ thể tác nhân gây viêm. Kết quả cho thấy tác dụng của hương nhu tía có thể so sánh được nhưng ít hơn so với thuốc kháng viêm tiêu chuẩn flurbiprofen [47] So sánh tính kháng viêm của những cây khác cùng chi Ocimum (có tỷ lệ cao chất béo chưa bão hòa).

Ocimum basilicum chứa hàm lượng axit linolenic cao nhất (21%) và tác dụng cao nhất (72,42%), Ocimum sanctum chứa 16,63% axit linolenic tác dụng kháng viêm 68,97%. Trong khi Ocimum americanum tác dụng kháng viêm ít nhất [44] • Kháng ung thư: Cao chiết acol của lá hương nhu tía ảnh hưởng lên enzyme chuyển hóa chất sinh ung thư như cytochrome P450, cytochome b 5, aryl hydrocarbon hydroxylase và glutathione S-transferase…nhờ đó giải độc chất sinh ung thư và biến đổi gen[42]. Tác dụng kháng ung thư của hương nhu tía đã được nghiên cứu cho thấy nó ngăn chặn chứng xơ hóa cấu trúc tế bào, liều lượng tối thiểu gây đầu độc tế bào là 50µg/ml[54]. Về mặt hình thái, tế bào chất bị teo lại và nhân tế bào bị cô đặc.

DNA quan sát thấy bị phân mảnh trong gel agarnose tích điện[23]. Hương nhu tía có ý nghĩa trong việc giảm tác động của benzo(a)pyrine gây khối u ở dạ dày trước và 3’- methyl-4-dimethylaminoazo-benzene gây ung thư gan trên chuột[11]. Cao chiết cồn của hương nhu tía cho thấy tác dụng ngăn chặn tác nhân hóa học gây ung thư da chuột[53]. Tác dụng của hương nhu tía trên 7,12-dimethylbenz(a)anthracene (DMBA) giảm đáng kể khối u gây bởi papillomagenesis.

Hương nhu tía còn có tác dụng ngăn ngừa sớm tác động của DMBA gây ung thư thành dạ dày[24] và làm trở ngại hay ngăn chặn sự kết hợp các chất sinh ung thư, ngăn sự chuyển hóa, hoạt hóa chất sinh ung thư[34]. • Tăng cường miễn dịch: Những hợp chất cô lập từ hương nhu tía thể hiện tính chống viêm hoặc ngăn chặn hoạt động của cyclooxygenase[42]. Eugenol ngăn chặn 97% hoạt động của cyclooxygenase khi làm thí nghiệm ở 1000µM cô đặc. Civsilineol, Cirsimaritin, Isothymusin, Apigenin và axit Rosmarinic cũng chứng minh tác dụng ngăn chặn hoạt động của cyclooxygenase.

• Chống phóng xạ: [52] Umadevi và cộng sự (đại học y dược Kasturba, Ấn độ) là những người tiên phong trong việc nghiên cứu khả năng chống phóng xạ của hương nhu tía.