Đặt vấn đề Việt Nam là một nước có nền kinh tế đang trên đà phát triển, trong đó sản xuất nông nghiệp đã trở thành ngành nghề truyền thống và góp phần không nhỏ cho nền kinh tế quốc dân. Cùng với trồng trọt thì chăn nuôi cũng là một ngành kinh tế quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, nó không những đáp ứng nhu cầu thực phẩm cho tiêu dùng hằng ngày của mọi người dân trong xã hội mà còn là nguồn thu nhập hiệu quả cao góp phần cải thiện đời sống xã hội của nhiều người lao động trong thời gian qua. Trong những năm gần đây cùng với ngành trồng trọt thì ngành chăn nuôi của nước ta đã không ngừng phát triển và đạt được kết quả đáng kể. Trong đó ngành chăn nuôi gia cầm đã góp phần vào sự phát triển của ngành chăn nuôi cả về số lượng và chất lượng sản phẩm.
Chăn nuôi gia cầm là một loại hình chăn nuôi phổ biến trong hộ gia đình Việt Nam và một số mô hình trang trại, xí nghiệp, doanh nghiệp. Với những đặc điểm nổi bật nó phù hợp với điều kiện xã hội, tự nhiên, điều kiện địa lý. của nước ta. Thực tế đã chứng minh chăn nuôi gia cầm đem lại hiệu quả kinh tế cao, chu kỳ sản xuất nhanh hơn nhiều so với các vật nuôi khác.
Chi phí thức ăn cho một kilogam tăng trọng thấp và nó tạo ra nguồn sản phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, đáp ứng được nhu cầu thực phẩm ngày càng cao trong xã hội cả về số lượng và chất lượng sản phẩm. Ngành chăn nuôi gia cầm nói chung và ngành chăn nuôi gà nói riêng trong những năm gần đây đã được nhà nước chú ý hơn, đặc biệt là công tác giống. Do đó trong những năm qua với mục đích mở rộng quy mô đàn gia cầm nâng cao năng suất chất lượng trong chăn nuôi. Nhà nước đã tiến hành nhập ngoại nhiều giống gà mới có năng suất cao như: gà Golline54 nhập e 2 năm 1990 từ Hà Lan; Brown Nick nhập từ mỹ năm 1993; Hysex brown nhập từ mỹ năm 1996 trong đó có gà Issa Brown có nguồn gốc từ Pháp do hãng Hubbard sản xuất được nhập vào nước ta từ năm 1998.
Đây là giống gà chuyên trứng cao sản của thế giới, sản lượng trứng từ 250 - 270 quả/mái/năm khối lượng trứng trung bình đạt từ 58 -60 gam, ( Nguyễn Duy Hoan, Trần Thanh Vân (1998)[7]. Trong những năm gần đây Công Ty Cổ Phần Chăn Nuôi CP Việt Nam đã nhập về giống gà này để cung cấp con giống cho các nhà chăn nuôi ở Tỉnh Thái Nguyên trong đó có huyện Đồng Hỷ. Huyện Đồng Hỷ - Thái Nguyên là huyện chăn nuôi gà phát triển lớn, đặc biệt là chăn nuôi gà đẻ trứng. Hiện nay địa bàn đã có hơn 50 trang trại nuôi gà hậu với số lượng từ 4000 - 8000 con/trại, 5 trang trại nuôi gà đẻ trứng thương phẩm với quy mô từ 12000 - 14000 gà/trại và một số điểm gia trại quy mô nhỏ.
Gà CP Brown là một trong những dòng được nhiều nhà chăn nuôi lựa chọn. Với khả năng đáp ứng được yêu cầu về sức sản xuất cũng như khả năng thích nghi chống đỡ bệnh tật,và đặc biệt được thị trường việt nam ưa chuộng. Do vậy việc nuôi dòng gà này đã đem lại hiệu quả và thu nhập cao cho người chăn nuôi. Để đánh giá được hiệu quả chăn nuôi từ gà sản xuất trứng thương phẩm tại địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, Được sự đồng ý của khoa Chăn nuôi thú y - Trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên và giáo viên hướng dẫn em đã tiến hành thực hiện đề tài “Khảo sát khả năng sản xuất trứng gà CP-Brown, nuôi tại trại chăn nuôi gia cầm gia đình ông Kiều Văn Kha, thị trấn chùa hang,huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên” 1.
Mục tiêu và yêu cầu của đề tài - Đánh giá được khả năng sản xuất trứng của giống gà CP-Brown nuôi trong trang trại nông hộ tại thị trấn Chùa Hang, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên e 3 - Bản thân làm quen với công tác nghiên cứu khoa học. Thành thạo các quy trình trong chăn nuôi. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Đề tài góp phần làm tài liệu nghiên cứu, đánh giá sức sản xuất của giống gà CP-Brown 1.
Ý nghĩa trong thực tiễn Kết quả của đề tài có thể là cơ sở để đưa ra khuyến cáo cho người chăn nuôi trong lựa chọn để nuôi. e 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu sự di truyền các tính trạng sản xuất của gia cầm Qua dòng thời gian cùng quá trình lịch sử tiến hóa lâu dài, ở gia cầm đã hình thành hàng loạt các tính trạng, có thể phân chia các tính trạng ở gia cầm thành 2 loại : Tính trạng chất lượng và tính trạng số lượng(hay tính trạng năng suất)(Nguyễn Văn Thiện và Cs,(2002) [13].
• Bản chất di truyền các tính trạng chất lượng Tính trạng chất lượng là những tính trạng không thể cân, đo, đong, đếm được mà chỉ đánh giá bằng cảm quan. (1978) [16], tính trạng chất lượng được quy định bởi một vài cặp gen có hiệu ứng lớn, tính trạng chất lượng thường có hệ số di truyền cao, không hoặc ít chịu tác động của môi trường và sự khác nhau trong biểu hiện các tính trạng chất lượng là rõ rệt. Ở gia cầm một số tính trạng thuộc về đặc điểm sinh học như: Màu lông, chất lượng thịt, kiểu mào, màu sắc trứng, màu chân. thuộc nhóm các tính trạng chất lượng (Trần Huê Viên, (2001) [14].
• Bản chất di truyền các tính trạng số lượng Các tính trạng số lượng và những tính trạng có thể xác định bằng những dụng cụ đo lường như: cân, đo, đong,đếm.Theo quan điểm di truyền học thì phần lớn các tính trạng về sản xuất có gia trị kinh tế của vật nuôi đều là tính trạng số lượng, thường là những chỉ tiêu quan trọng nên được sử dụng đánh giá phẩm chất giống. Những tính trạng số lượng do nhiều gen tương tác quy định nên có hệ số di truyền thấp, chịu ảnh hưởng nhiều bởi tác động của ngoại cảnh, vì vậy chúng có khoảng dao động lớn. e 5 Bộ phận di truyền có liên quan đến các tính trạng số lượng được gọi là di truyền học số lượng (Quantitative Character) hoặc di truyền sinh học trắc nghiệm (Biomen trical genetics). Di truyền học số lượng vẫn lấy các quy luật di truyền học của Mendel làm cơ sở.
Nhưng do đặc điểm riêng các tính tạng số lượng so với các tính trạng chất lượng (Qualitative Character) nên di truyền học số lượng khác di truyền học của Mendel về 2 phương diện. Đối tượng nghiên cứu trong di truyền học số lượng không chỉ dừng lại ở mức độ cá thể mà phải được mở rộng ở mức độ quần thể bao gồm các nhóm cá thể khác nhau. Sự sai khác nhau giữa các cá thể không chỉ là sự phân loại mà nó đòi hỏi phải có sự đo lường các cá thể. Theo Nguyễn Văn Thiện (1997) [12] các đặc tính bên ngoài cơ thể được coi là kiểu hình (phenotype), kiểu hình này do kiểu gen quy định và môi trường gây ra.
Giá trị đo lường được của tính trạng số lượng trên một cá thể được coi là tính trạng kiểu hình (phenotype value) của cá thể đó. Các giá trị đó có liên quan đến kiểu gen và sai lệch môi trường (enviromental deviation). Như vậy có nghĩa là kiểu gen quyết định một giá trị nào đó của cá thể và môi trường gây ra sự sai lệch với giá trị kiểu gen theo hướng này hoặc hướng khác. Quan hệ trên biểu hiện như sau: P=G+E Theo Trần Long (2006) [10] các tính trạng số lượng hình thành trong quá trình phát triển cá thể, chịu sự ảnh hưởng của nhiều enzim trong sự tương hỗ với các tính trạng khác.
Mối quan hệ giũa các gen với tính trạng số lượng được thể hiện như sau: Nhiều gen Nhiều enzym Một tính trạng Các gen có thể hoạt động riêng rẽ, ảnh hưởng tới hướng phát triển của tính trạng, song phần lớn các gen đều hoạt động theo 3 phương thức: Tác e 6 động trội-D; tác động át chế-I; tác động cộng gộp-A. Như vậy gí trị kiểu gen được xác định: G=A+D+I Trong đó: P: Giá trị kiểu hình A: Giá trị cộng gộp (hay hiệu ứng cộng tính) (Adtive value) D: Sai lệch trội (tác động trội) (dominance divitation) I: Sai lệch tương tác (sai lệch át gen) (interaction diviation) G: Giá trị kiểu gen E: Sai lệch môi trường Các tính trạng số lượng thường là các tính trạng sinh lý phát triển (sinh trưởng) và sinh lý sinh sản phục thuộc vào rất nhiều vào quá trình sống sảy ra trong cơ thể cũng như chịu tác động của môi trường. Người ta cũng phân tích ảnh hưởng của môi trường thành 2 phần: E =Eg + Es Trong đó: Eg: Sai lệch môi trường chung Es: Sai lệch môi trường riêng Sai lệch môi trường chung: Là sai lệch do các nhân tố môi trường tác động lên toàn bộ cá thể trong cơ thể hoặc tác động lên cả đời con vật, các nhân tố này có tính chất thường xuyên, không cục bộ như khí hậu, thức ăn. Sai lệch môi trường riêng: Là sai lệch do các nhân tố môi trường tác động tạo ra kiểu hình cho một hoặc một số cá thể, nó có tính chất tạm thời và cục bộ.
Vậy kiểu hình P sẽ được thể hiện như sau: P = A + D + I + Eg + Es Muốn nâng cao năng suất vật nuôi thì phải tác động về mặt di truyền dưới hai hình thức: e 7 Tác động vào hiệu ứng cộng tính - A bằng cách tác động vào hiệu ứng trội -D và tương tác át gen - I bằng cách cho phối giống tạp giao. Bên cạnh đó cần tác động về mặt môi trường bằng cách cải tiến chăm sóc nuôi dưỡng, thức ăn, chuồng trại. Ngày nay, sản lượng trứng và khối lượng trứng được chú ý đặc biệt. Tính trạng đầu có hệ số di truyền thấp (30%) và tính trạng thứ 2 có hệ số di truyền cao.
Nói chung, những tính trạng về sức đẻ trứng và sức sống có hệ số di truyền thấp. Những tính trạng liên quan đến sức sản xuất thịt của gà như khối lượng cơ thể, loại cấu trúc thân và chế độ mọc lông có hệ số di truyền trung bình từ 40-60%. Như vậy kết quả quan trọng nhất của di truyền học quần thể là sự hoàn thiện các phương pháp nhân giống trong công tác giống. Trong đó phương pháp nhân giống theo dòng là cơ sở để hoàn thiện giống và tạo cơ sỏ cho các phương pháp lai giống khác.
Giá trị hệ số di truyền của một số tính trạng sản xuất của gà (theo H.