mở đầu. - Triển khai văn bản, đoạn văn triển khai (đoạn văn thân). - Đóng văn bản, đoạn văn kết thúc (gọi tắt là đoạn văn kết). - Chuyển tiếp ý, đoạn văn chuyển tiếp 1.
Chia tách thành đoạn văn theo các phương diện ý nghĩa Chia tách đoạn văn về phƣơng diện nghĩa xuất phát từ một phạm trù rất quan trọng là tính khả phân, một phạm trù đối lập với tính nhất thể, nhƣng tạo thành hai phạm trù quan trọng, biểu hiện hai mặt không thể thiếu của mọi văn bản. Một văn bản luôn có sự thống nhất về chủ đề, tập trung thể hiện một nội dung nhất định. Nhƣng chủ đề đó có thể đƣợc phân chia thành những chủ đề nhỏ hơn đƣợc chứa đựng trong những đoạn văn. Do vậy, phƣơng diện ý nghĩa của đoạn văn có thể đƣợc hiểu rất rộng: có thể là những sự việc, những hiện tƣợng, những vấn đề, những ý…, có thể là những khoảng, những điểm không gian hoặc thời gian, 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những chức năng, những vẻ bên ngoài… Theo Diệp Quang Ban có thể có một số trƣờng hợp sau: + Chia tách thành đoạn văn theo sự việc, theo thời gian, theo không gian bên trong một sự kiện lớn.
+ Chia tách thành đoạn văn theo những sự việc trái nhau. + Chia tách thành đoạn văn theo sự khác nhau về nhiệm vụ. + Chia tách thành đoạn văn theo những vấn đề (nội dung) nhỏ khác nhau bên trong một vấn đề (nội dung) lớn. Phương thức phân loại đoạn văn do Trần Ngọc Thêm đề xuất: Theo Trần Ngọc Thêm, việc chia tách thành đoạn văn vừa nhằm mục đích làm rõ cấu trúc nội dung của văn bản, vừa là phƣơng tiện đƣa vào văn bản những “ý không lời”, thể hiện tình cảm hoặc dụng ý không đƣợc diễn đạt một cách tƣờng minh, do vậy, có thể dẫn ra ba nguyên tắc dẫn đến việc phân đoạn văn bản thành đoạn văn: - Nguyên tắc phân đoạn theo sự thay đổi của các thông số.
Mọi văn bản, dù thuộc phong cách chức năng nào cũng bao gồm không ngoài 4 thông số: chủ thể (đối tƣợng đƣợc đề cập), vận động (hoạt động của đối tƣợng), thời gian và không gian (tọa độ hoạt động của đối tƣợng). Khi 1 hoặc hơn 1 (2 hoặc 3) thông số trên trong một văn bản thay đổi thì dễ trở thành lý do để “xuống dòng”, tức là tách văn bản thành những đoạn văn có tính độc lập tƣơng đối. - Nguyên tắc phân đoạn theo sự cân xứng về độ dài: một đoạn văn không thể quá dài. Khi đạt tới độ dài nhất định thì ngƣời viết có nhu cầu tách thành đoạn văn để giúp chia văn bản thành những phần nội dung, đồng thời cũng giúp ngƣời đọc dễ dàng trong việc cảm nhận kết cấu của toàn văn bản.
Nhƣng dài khoảng bao nhiêu dòng lại phụ thuộc nhiều về phong cách của từng ngƣời viết và cũng bị chế định bởi những thay đổi về thông số của nguyên tắc thứ nhất. - Nguyên tắc phân đoạn theo nhu cầu nhấn mạnh: Không ít tác giả sử dụng đoạn văn nhƣ một công cụ để thể hiện cảm xúc. Khi cần nhấn mạnh một nội dung hoặc một ý nào đó, ngƣời viết có thể tách nội dung đó, có thể có dung 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lƣợng chỉ là 2 hoặc thậm chí 1 câu, cho phép hoạt động với tƣ cách là một đoạn văn độc lập. Chính nguyên tắc này khiến một số nhà ngôn ngữ nghi ngờ giá trị “ngôn ngữ học” khi lấy đoạn văn làm đối tƣợng nghiên cứu khi họ nhấn mạnh giá trị phong cách, mang tính tùy ý của đơn vị này.
Trên cơ sở các nguyên tắc trên, việc phân loại sẽ đƣa ra kết quả khác nhau nếu dựa vào các cơ sở khác nhau và ứng dụng trong các kiểu loại văn bản thuộc các phong cách chức năng khác nhau. Một số loại đoạn văn điển hình và cấu trúc cơ bản của đoạn văn trong văn bản khoa học tiếng Anh lĩnh vực Điện tử -Viễn thông Theo Diệp Quang Ban, có thể phân đoạn văn thành hai loại là đoạn văn thông thƣờng và đoạn văn bất thƣờng. Khảo sát trên cơ sở tƣ liệu văn bản khoa học tiếng Anh phục vụ đề tài luận văn, chúng tôi có thấy xuất hiện những tƣơng ứng phổ biến theo cách phân loại trên. Đoạn văn thông thường: Là những đoạn văn thƣờng gặp, đƣợc sử dụng phổ biến trong nhiều loại văn bản.
Loại đoạn văn này thƣờng có nội dung tƣơng đối trọn vẹn, có hình thức tƣơng đối hoàn chỉnh. Về mặt cấu tạo nội tại, loại đoạn văn thông thƣờng có năm kiểu thƣờng gặp là: + Đoạn văn mở: gồm hai phần là câu mở đoạn và phần triển khai. Ví dụ: Manufactured circuit components which contain definite amounts of resistance are called resistors. In simplest terms, resistors resist, or oppose, the flow of electrons through a circuit.
Every material offers some resistance, or opposition, to the flow of electric current through it. Good conductors, such as copper, silver, and aluminum, offer very little resistance. Poor conductors, or insulators, such as glass, wood and paper, offer a high resistance to current flow. (Nguồn: http:/www.com) “Những linh kiện mạch điện có chứa một lượng trở kháng nhất định được gọi là các điện trở.
Hiểu một cách đơn giản nhất, điện trở cản trở hoặc chống lại 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dòng chảy của các điện tử qua một đoạn mạch. Mọi vật chất đều có trở kháng đối với dòng điện chạy qua nó. Các chất dẫn điện tốt, như đồng, bạc và nhôm có trở kháng rất nhỏ. Các chất dẫn điện kém, hay chất cách điện, như thủy tinh, gỗ và giấy, có trở kháng cao đối với dòng điện.‖ + Đoạn văn khung: gồm ba phần là câu mở đoạn, phần triển khai và câu kết đoạn.
Câu mở đoạn và câu kết đoạn thƣờng giữ vai trò là câu chủ đề của đoạn văn với những giá trị không hoàn toàn giống nhau. Ví dụ: Digital tape’s main advantage over analogue recording lies in its ability to copy a digital recording with almost no loss. If everyone listented only to original master tapes, modern analogue tapes might well have a slight edge over their digital counterparts in terms of dynamie range. However, to produce recording for the home or broadcast, the original recording must be copied a number of times.
It usually requires some editing to eliminate mistakes made during the performance. It is much safer to edit a copy of the master rather than the original. In digital recording, the master is preserved and copies are used for all subsequent editing stages. (Nguồn: The New book of popular science by Grolier International, Inc) “Ưu điểm chính của ghi băng kỹ thuật số so với ghi băng tương tự là ở khả năng sao chép bản ghi số mà hầu như không bị mất tín hiệu.
Giả sử tất cả mọi người đều cùng nghe một băng gốc, thì các loại băng tương tự hiện đại có thể có một chút ưu thế so với băng số về dải động. Tuy nhiên để tạo ra bản ghi phục vụ nhu cầu giải trí hàng ngày hay để phát sóng, bản ghi gốc cần phải được sao chép nhiều lần. Việc này đòi hỏi phải chỉnh sửa đôi chút nhằm loại bỏ các lỗi tạo ra trong quá trình ghi. Việc chỉnh sửa một bản sao an toàn hơn nhiều so với việc chỉnh sửa bản gốc.
Trong ghi kỹ thuật số, bản gốc được bảo quản còn các bản sao được dùng cho tất cả các giai đoạn chỉnh sửa tiếp theo.‖ + Đoạn văn đóng: không chứa câu mở đoạn, chỉ gồm có hai phần: phần triển khai và câu kết đoạn. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ví dụ: Hold a piece of tissue over a hot radiator and watch it drift upwards. The air above the radiator is being heated and rises. As the air cools, it becomes heavier and sinks to the floor.
This movement of hot air round a room is called convection and is a very important way of heating houses. (Nguồn: http://bka-bonn.de/) ―Cầm một mảnh giấy mỏng phía trên một vật nóng tỏa nhiệt và nhìn nó bị cong lên. Không khí phía trên vật tỏa nhiệt dần nóng lên và nhẹ hơn, bay cao lên. Khi không khí nguội, nó trở nên nặng và rơi xuống.
Quá trình này gọi là sự đối lưu và cực kỳ quan trọng trong cách làm ấm áp ngôi nhà.” + Đoạn văn chỉ có phần triển khai: là đoạn văn không có câu mở đoạn và câu kết đoạn. Ví dụ: Doctors use lasers to burn away birthmarks and some cancer cells. 2In military lasers guide missiles to their targets. 3And in facrories use powerful lasers to cut through metal, glass and even cloth for clothing.
4Also the coherent light from lasers is used for making holograms. (Nguồn: http://dhp.com) ―Bác sỹ dùng tia laze để đốt những vết bớt và một số tế bào ung thư. Trong quân sự dùng để điều khiển tên lửa đến mục tiêu. Trong nhà máy dùng năng lượng tia laze để cắt kim loại, thủy tinh và thậm chí cả vải để may mặc.
Ngoài ra ánh sáng kết hợp từ laze cũng được dùng tạo ra các hình ảnh ba chiều. Đoạn văn bất thường: Là loại đoạn văn không trọn vẹn về nội dung và không hoàn chỉnh về hình thức. Chúng thƣờng đƣợc dùng phục vụ những mục đích riêng (nhấn mạnh, thu hút sự chú ý) nên mang đậm màu sắc tu từ. Chính vì vậy đoạn văn bất thƣờng đƣợc thấy nhiều hơn trong văn bản mang tính nghệ thuật cao (văn bản văn học nghệ thuật, chính luận).
Chúng thƣờng chỉ đƣợc cấu tạo từ một câu, thậm chí câu đó chỉ tƣơng đƣơng về dung lƣợng với một ngữ hoặc một từ. Trong các văn bản khoa học, loại đoạn văn này hầu nhƣ không xuất hiện với chức năng tu từ. Đôi khi chúng tôi gặp một số đoạn văn chỉ đƣợc cấu tạo từ một câu, ví dụ: 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “To understand how electronic devices operate, one has first to learn about the atomic structure of matter. (Nguồn: Introduction to Electronic Engineering) ―Để hiểu các thiết bị điện tử hoạt động như thế nào, một việc đầu tiên phải tìm hiểu là cấu trúc nguyên tử của vật chất.‖ Tuy không đảm nhiệm chức năng tu từ, song chức năng làm phƣơng tiện chuyển tiếp giữa các nội dung lớn của văn bản là chức năng chính mà các đoạn văn này đảm nhiệm.
Do vậy, đối với văn bản khoa học, có thể coi đây là một loại đoạn văn đặc biệt, phục vụ một mục đích mang tính đặc thù.