Trường Đại Học Ngoại Thương: Nghiên Cứu Về Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Việt Nam

Khám phá Trường đại học ngoại thương, nơi đào tạo chuyên gia kinh tế, thương mại quốc tế hàng đầu tại Việt Nam với chương trình học chất lượng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. Đoàn Thanh Hà
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính, Ngân Hàng
• Đề tài: Thu Hút Vốn Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Vào Việt Nam Thời Kỳ Hậu Khủng Hoảng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI
• 1.1. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI
• 1.2. CÁC HÌNH THỨC ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI
• 1.3. BẢN CHẤT VÀ VAI TRÒ CỦA ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Kết cấu của luận văn

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Việt Nam

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã trở thành một phần quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Từ khi mở cửa kinh tế, Việt Nam đã thu hút được nhiều nguồn vốn FDI từ các quốc gia khác nhau. Điều này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân. Tuy nhiên, việc thu hút FDI cũng gặp phải nhiều thách thức, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gia tăng.

1.1. Khái Niệm Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là hình thức đầu tư mà nhà đầu tư từ một quốc gia mang vốn sang một quốc gia khác để thực hiện hoạt động đầu tư. Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), FDI xảy ra khi một nhà đầu tư có được tài sản ở một quốc gia khác cùng với quyền quản lý tài sản đó.

1.2. Lịch Sử Phát Triển FDI Tại Việt Nam

Việt Nam bắt đầu thu hút FDI từ những năm 1988. Kể từ đó, dòng vốn FDI đã tăng trưởng mạnh mẽ, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ. Các chính sách mở cửa và cải cách kinh tế đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

II. Thách Thức Trong Việc Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài

Mặc dù Việt Nam đã đạt được nhiều thành công trong việc thu hút FDI, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như cơ sở hạ tầng yếu kém, chính sách đầu tư chưa đồng bộ và rủi ro chính trị có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp nước ngoài.

2.1. Cơ Sở Hạ Tầng Yếu Kém

Cơ sở hạ tầng tại Việt Nam vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của các nhà đầu tư nước ngoài. Việc thiếu hụt về giao thông, điện, nước và các dịch vụ hỗ trợ khác có thể làm giảm sức hấp dẫn của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư.

2.2. Chính Sách Đầu Tư Chưa Đồng Bộ

Chính sách đầu tư tại Việt Nam còn thiếu sự đồng bộ và nhất quán. Điều này có thể gây khó khăn cho các nhà đầu tư trong việc tìm hiểu và thực hiện các thủ tục đầu tư.

III. Phương Pháp Tăng Cường Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài

Để tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, Việt Nam cần cải thiện môi trường đầu tư và tạo ra các chính sách hấp dẫn hơn cho các nhà đầu tư. Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cải thiện cơ sở hạ tầng cũng là những yếu tố quan trọng.

3.1. Cải Thiện Môi Trường Đầu Tư

Việt Nam cần cải thiện môi trường đầu tư bằng cách đơn giản hóa các thủ tục hành chính và tạo ra một hệ thống pháp lý rõ ràng hơn. Điều này sẽ giúp các nhà đầu tư cảm thấy an tâm hơn khi quyết định đầu tư vào Việt Nam.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực

Đầu tư vào giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực là rất cần thiết. Một lực lượng lao động có trình độ cao sẽ thu hút nhiều nhà đầu tư hơn, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ cao.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Đầu Tư Nước Ngoài Tại Việt Nam

Các dự án FDI đã mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế Việt Nam, từ việc tạo ra việc làm đến việc chuyển giao công nghệ. Nhiều doanh nghiệp nước ngoài đã thành công và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế của đất nước.

4.1. Tạo Ra Việc Làm

FDI đã tạo ra hàng triệu việc làm cho người dân Việt Nam. Các doanh nghiệp nước ngoài thường có nhu cầu cao về lao động, từ đó giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp và nâng cao thu nhập cho người lao động.

4.2. Chuyển Giao Công Nghệ

Nhiều doanh nghiệp FDI đã mang theo công nghệ tiên tiến và quy trình sản xuất hiện đại vào Việt Nam. Điều này không chỉ giúp nâng cao năng suất lao động mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm.

V. Kết Luận Về Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Việt Nam

Đầu tư trực tiếp nước ngoài đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng với những chính sách hợp lý và sự nỗ lực cải cách, Việt Nam có thể tiếp tục thu hút được nhiều nguồn vốn FDI trong tương lai.

5.1. Triển Vọng Tương Lai Của FDI Tại Việt Nam

Triển vọng thu hút FDI tại Việt Nam trong tương lai là rất khả quan. Với sự phát triển của nền kinh tế và cải cách chính sách, Việt Nam sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài.

5.2. Những Giải Pháp Đề Xuất

Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện môi trường đầu tư, bao gồm việc nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng, cải cách thủ tục hành chính và phát triển nguồn nhân lực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh hậu khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008. Từ năm 1988 đến 2007, Việt Nam đã thu hút được khoảng 230 tỷ USD vốn đăng ký FDI với gần 15.000 dự án còn hiệu lực, trong đó vốn thực hiện đạt khoảng 89 tỷ USD, chiếm tỷ lệ 38,7%. Tuy nhiên, dòng vốn FDI có sự biến động thất thường, đặc biệt giảm mạnh sau khủng hoảng tài chính châu Á 1997 và tiếp tục chịu ảnh hưởng nặng nề từ khủng hoảng toàn cầu 2008. Năm 2008, vốn đăng ký FDI đạt đỉnh cao kỷ lục khoảng 71,7 tỷ USD nhưng sau đó giảm dần xuống còn khoảng 16,3 tỷ USD năm 2012, giảm hơn 77% so với năm 2008.

Nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng thu hút FDI vào Việt Nam trong giai đoạn hậu khủng hoảng tài chính toàn cầu, từ năm 2008 đến 2012, nhằm làm rõ các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút vốn FDI và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thu hút vốn trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước còn nhiều biến động. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các yếu tố kinh tế, chính trị, pháp lý, cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực tại Việt Nam, cũng như tác động của môi trường quốc tế đến dòng vốn FDI. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp trong việc cải thiện môi trường đầu tư, tăng cường thu hút vốn FDI nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế về đầu tư trực tiếp nước ngoài, bao gồm:

• Lý thuyết lợi thế so sánh: Giải thích tại sao các nhà đầu tư lựa chọn đầu tư vào các quốc gia có lợi thế về chi phí lao động, tài nguyên thiên nhiên, hoặc thị trường tiêu thụ.
• Lý thuyết động cơ đầu tư FDI: Phân loại FDI theo động cơ tìm kiếm nguồn lực, thị trường, hiệu quả và tài sản chiến lược, giúp phân tích các yếu tố thúc đẩy dòng vốn FDI vào Việt Nam.
• Mô hình môi trường đầu tư: Bao gồm các yếu tố chính trị, pháp luật, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và chính sách thu hút đầu tư, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài.
• Khái niệm và đặc điểm FDI: Theo định nghĩa của WTO, IMF và Luật Đầu tư Việt Nam 2005, FDI là hình thức đầu tư mà nhà đầu tư nước ngoài có quyền quản lý và sở hữu tối thiểu 10% vốn điều lệ dự án.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: vốn đăng ký và vốn thực hiện FDI, hình thức đầu tư (liên doanh, 100% vốn nước ngoài, hợp đồng hợp tác kinh doanh, BOT/BTO/BT), các ngành kinh tế thu hút FDI, và các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI như môi trường chính trị, pháp luật, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ Tổng cục Thống kê, Cục Đầu tư nước ngoài - Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các báo cáo ngành và tài liệu pháp luật liên quan đến FDI tại Việt Nam giai đoạn 1988-2012.
• Phương pháp phân tích: Phân tích xu hướng dòng vốn FDI qua các năm, so sánh tỷ lệ vốn đăng ký và vốn thực hiện, phân tích phân bố theo địa bàn, ngành nghề và hình thức đầu tư. Đồng thời, phân tích các nhân tố ảnh hưởng dựa trên lý thuyết và thực tiễn, kết hợp với so sánh kinh nghiệm quốc tế.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu bao gồm toàn bộ các dự án FDI còn hiệu lực và đăng ký mới trong giai đoạn nghiên cứu, đảm bảo tính đại diện và toàn diện.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn hậu khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2012, so sánh với giai đoạn trước đó (1988-2007) để đánh giá tác động và xu hướng thay đổi.

Phương pháp nghiên cứu nhằm mục tiêu làm rõ thực trạng, nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phù hợp với bối cảnh kinh tế Việt Nam và xu hướng toàn cầu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Biến động vốn FDI sau khủng hoảng toàn cầu 2008: Năm 2008, vốn đăng ký FDI đạt đỉnh 71,7 tỷ USD, nhưng giảm mạnh xuống còn 23,1 tỷ USD năm 2009, tiếp tục giảm còn khoảng 16,3 tỷ USD năm 2012, tương đương giảm hơn 77% so với năm 2008. Vốn thực hiện duy trì ổn định hơn, đạt khoảng 10-12 tỷ USD/năm trong giai đoạn này.

2. Phân bố địa bàn đầu tư không đồng đều: Thành phố Hồ Chí Minh dẫn đầu với 20,45 tỷ USD vốn đăng ký (chiếm 10,17% tổng vốn), tiếp theo là Bà Rịa - Vũng Tàu với 7,46 tỷ USD và Hải Phòng 3,96 tỷ USD. Các vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và phía Bắc chiếm hơn 50% tổng vốn đăng ký và số dự án.

3. Hình thức đầu tư chuyển dịch theo xu hướng 100% vốn nước ngoài: Từ năm 2004 trở đi, hình thức 100% vốn nước ngoài chiếm 77,6% số dự án và 55,9% tổng vốn đăng ký, tăng mạnh so với giai đoạn trước chủ yếu là liên doanh. Vốn thực hiện giữa hai hình thức này tương đương, khoảng 38% mỗi loại.

4. Lĩnh vực đầu tư tập trung vào công nghiệp và dịch vụ: Công nghiệp và xây dựng chiếm 66,8% số dự án và hơn 60% vốn đăng ký, trong đó có sự gia tăng đáng kể đầu tư vào công nghệ cao, điện tử, công nghệ thông tin với sự tham gia của các tập đoàn đa quốc gia như Intel, Samsung. Dịch vụ chiếm 22,6% số dự án và 34,5% vốn đăng ký, với nhiều dự án quy mô lớn trong bất động sản, cảng biển, du lịch.

Thảo luận kết quả

Sự sụt giảm mạnh vốn đăng ký FDI sau khủng hoảng tài chính toàn cầu phản ánh tác động tiêu cực của môi trường kinh tế thế giới đến Việt Nam, đặc biệt là sự giảm sút nhu cầu đầu tư và thắt chặt tín dụng toàn cầu. Tuy nhiên, vốn thực hiện duy trì ổn định cho thấy các dự án đã được cấp phép tiếp tục triển khai, góp phần ổn định nền kinh tế.

Phân bố địa bàn đầu tư tập trung vào các thành phố lớn và vùng kinh tế trọng điểm do các địa phương này có cơ sở hạ tầng tốt, nguồn nhân lực dồi dào và môi trường đầu tư thuận lợi. Điều này phù hợp với lý thuyết môi trường đầu tư và kinh nghiệm quốc tế, cho thấy vai trò quan trọng của cơ sở hạ tầng và chính sách địa phương trong thu hút FDI.

Xu hướng tăng tỷ trọng đầu tư theo hình thức 100% vốn nước ngoài phản ánh sự thay đổi trong chính sách pháp luật và mong muốn của nhà đầu tư nước ngoài về quyền kiểm soát và quản lý dự án. Điều này cũng phù hợp với xu hướng toàn cầu về đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Việc tập trung vốn vào công nghiệp và dịch vụ, đặc biệt là công nghệ cao, cho thấy Việt Nam đang dần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại hóa, nâng cao giá trị gia tăng và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc tế. Sự tham gia của các tập đoàn đa quốc gia lớn góp phần chuyển giao công nghệ và nâng cao trình độ quản lý.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện xu hướng vốn đăng ký và vốn thực hiện qua các năm, bảng phân bố vốn theo địa bàn và ngành nghề, giúp minh họa rõ nét các biến động và xu hướng đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải thiện môi trường pháp lý và chính sách đầu tư: Đẩy mạnh hoàn thiện hệ thống pháp luật minh bạch, nhất quán và phù hợp với thông lệ quốc tế nhằm giảm chi phí và rủi ro cho nhà đầu tư. Chủ thể thực hiện: Chính phủ và các bộ ngành, thời gian: 1-2 năm.

2. Phát triển cơ sở hạ tầng đồng bộ tại các vùng trọng điểm và địa phương tiềm năng: Tăng cường đầu tư hạ tầng giao thông, điện, viễn thông, khu công nghiệp để nâng cao sức hấp dẫn đầu tư. Chủ thể thực hiện: Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Xây dựng, UBND các tỉnh, thời gian: 3-5 năm.

3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đào tạo kỹ năng chuyên môn: Tập trung đào tạo lao động kỹ thuật cao, quản lý chuyên nghiệp đáp ứng yêu cầu của các dự án FDI công nghệ cao. Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học, doanh nghiệp, thời gian: liên tục.

4. Tăng cường xúc tiến đầu tư và hợp tác quốc tế: Tổ chức các hội nghị, hội thảo xúc tiến đầu tư, ký kết các hiệp định đầu tư song phương và đa phương để mở rộng thị trường và thu hút các tập đoàn đa quốc gia. Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các cơ quan xúc tiến đầu tư, thời gian: liên tục.

5. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý dự án FDI: Rút ngắn thời gian cấp phép, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phối hợp giữa các cấp chính quyền để tạo thuận lợi cho nhà đầu tư. Chủ thể thực hiện: Chính phủ, UBND các tỉnh, thời gian: 1-2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Nhận diện các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI, từ đó xây dựng chính sách phù hợp nhằm cải thiện môi trường đầu tư và phát triển kinh tế.

2. Các nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp FDI: Hiểu rõ bối cảnh đầu tư tại Việt Nam, các xu hướng và thách thức trong giai đoạn hậu khủng hoảng, giúp đưa ra quyết định đầu tư chính xác và hiệu quả.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế, tài chính và quản trị kinh doanh: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn về FDI tại Việt Nam, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Các tổ chức xúc tiến đầu tư và phát triển kinh tế địa phương: Hỗ trợ xây dựng chiến lược thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương thông qua các giải pháp cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao vốn đăng ký FDI giảm mạnh sau khủng hoảng 2008 nhưng vốn thực hiện vẫn ổn định?
   Vốn đăng ký giảm do nhà đầu tư thận trọng trước môi trường kinh tế toàn cầu bất ổn, trong khi các dự án đã cấp phép tiếp tục triển khai nên vốn thực hiện duy trì ổn định. Ví dụ, năm 2009 vốn đăng ký giảm gần 70% so với 2008 nhưng vốn thực hiện vẫn đạt khoảng 10 tỷ USD.

2. Những ngành nào thu hút FDI nhiều nhất tại Việt Nam?
   Công nghiệp và xây dựng chiếm hơn 60% vốn đăng ký, đặc biệt là công nghệ cao, điện tử, công nghệ thông tin. Dịch vụ chiếm khoảng 34,5%, với các dự án lớn trong bất động sản, cảng biển và du lịch.

3. Địa bàn nào thu hút nhiều FDI nhất?
   Thành phố Hồ Chí Minh dẫn đầu với hơn 20 tỷ USD vốn đăng ký, tiếp theo là Bà Rịa - Vũng Tàu và Hải Phòng. Các vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và Bắc chiếm hơn 50% tổng vốn đăng ký.

4. Hình thức đầu tư nào phổ biến nhất?
   Hình thức 100% vốn nước ngoài chiếm 77,6% số dự án và 55,9% vốn đăng ký, tăng mạnh từ năm 2004, phản ánh xu hướng nhà đầu tư muốn kiểm soát toàn bộ dự án.

5. Các yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến thu hút FDI tại Việt Nam?
   Môi trường pháp lý minh bạch, cơ sở hạ tầng phát triển, nguồn nhân lực chất lượng cao, chính sách ưu đãi và ổn định chính trị là những nhân tố then chốt. Ví dụ, cải cách thủ tục hành chính đã giúp rút ngắn thời gian cấp phép, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư.

Kết luận

• Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong thu hút FDI với tổng vốn đăng ký khoảng 230 tỷ USD từ 1988 đến 2007, nhưng dòng vốn có sự biến động mạnh sau các cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.
• Giai đoạn hậu khủng hoảng 2008-2012 chứng kiến sự giảm sút đáng kể vốn đăng ký FDI, tuy nhiên vốn thực hiện vẫn duy trì ổn định, góp phần ổn định kinh tế trong nước.
• Phân bố vốn FDI tập trung chủ yếu ở các vùng kinh tế trọng điểm, ngành công nghiệp và dịch vụ, với xu hướng tăng đầu tư công nghệ cao và 100% vốn nước ngoài.
• Các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI bao gồm môi trường pháp lý, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và chính sách đầu tư, đồng thời chịu tác động từ môi trường kinh tế quốc tế.
• Đề xuất các giải pháp cải thiện môi trường đầu tư, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường xúc tiến đầu tư nhằm thúc đẩy thu hút FDI bền vững trong thời gian tới.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô và quốc tế để điều chỉnh chính sách phù hợp, nhằm tận dụng tối đa lợi ích từ dòng vốn FDI cho phát triển kinh tế Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Khủng hoảng kinh tế là m t hi ng không mới, khi khủng hoảng tài chính toàn cầu diễn ra t i M vào cu i ăm 7 ha h h g a ỏa a g ớc trên thế giới ng không nhỏ ến nền kinh tế thế giới và kéo theo h quả là sự ă g ng chậm l i hầu hế ớc và Vi Nam ũ g h g g i l. Mặ ù ăm 2007 kinh tế Vi t Nam r t phát triể ầy l ua h g Vi t Nam v n chịu tác ng của khủng hoảng mặc dù có chậm hơ ớc khác. M t trong những yếu t chịu ng của khủng hoảng tài chính toàn cầu ầu ực tiếp ớc ngoài, các dự ă g ý mới và thực hi n bị giảm m nh.

Sự suy giảm dòng v ầu ực tiếp ớc ngoài vào Vi t Nam sau khủng hoảng cho th y m i g ầu ủa Vi am a g u ng c p nghiêm tr ng và kém s c hút với các h ầu Hơ hế nữa, hi u quả của vi c sử dụng ngu n v ầu ực tiếp ớc ngoài t i Vi Nam h a a V hế, vi c tìm ra giải ph p hu h ầu ực tiếp ớc ngoài vào Vi t Nam th i kỳ hậu khủng hoảng là v ề quan tr g ể m ra m t l i i h nền kinh tế g giai n suy thoái hi n nay. Mục đích nghiên cứu ề tài tập trung nghiên c u thực tr g hu h ầu ực tiếp ớc ngoài t i Vi t Nam th i kỳ hậu khủng hoả g h gi ng của khủng hoảng kinh tế toàn cầu ến vi c thu hút ngu n v n này nhằm trả l i câu hỏi “Những nhân t g ến thu hút v ầu ực tiếp ớc ngoài vào Vi Nam?” ơ ph h a a giải pháp khắc phục những h n chế còn t n t i nhằm ẩy m nh thu hút ngu n v ầu ực tiếp ớc ngoài vào Vi t Nam ể phát triển kinh tế 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu  Đối tượng nghiên cứu: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nghiên c u những nhân t ả h h g ế ầu ực tiếp ớc ngoài t i Vi t Nam h : h h h huế ơ h tầng, ngu n lự uy m ……  Phạm vi nghiên cứu: h h h hu h ầu ực tiếp ớc ngoài vào Vi Nam ớc và sau cu c khủng hoảng tài chính tiền t 2007. Do nền kinh tế Vi Nam a g hịu sự ả h h ng của nhiều nhân t khách quan và chủ quan, bên trong và bên ngoài r t ph c t p u hay ổi khó dự ng chính xác, vì vậy những giải ph p ề ra chủ yếu mang tính ch ị h h ớng ịnh tính.

Kết cấu của luận văn ề i: “ hu h v n ầu ực tiếp ớc ngoài vào Vi t Nam th i kỳ hậu khủng hoả g” Luậ ă g m h ơ g: Ch ơ g : ơ lý luận về ầu ực tiếp ớc ngoài. h ơ g : Thực tr g hu h ầu ực tiếp ớc ngoài vào Vi t Nam th i kỳ hậu khủng hoảng. h ơ g :Giải ph p hu h ầu ực tiếp ớc ngoài vào Vi t Nam th i kỳ hậu khủng hoảng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI 1. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI 1.

Khái niệm Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài (FDI – Foreign Direct Investment) là hình thức đầu tƣ mà chủ sở hữu vốn (thƣờng là doanh nghiệp) mang nguồn lực của mình sang một quốc gia khác để thực hiện hoạt động đầu tƣ, trong đó chủ sở hữu vốn trực tiếp tham gia vào quá trình đầu tƣ và chịu trách nhiệm về hiệu quả đầu tƣ. Theo Tổ chức Thƣơng mại thế giới (WTO) thì: FDI xảy ra khi một nhà đầu tƣ từ một nƣớc (nƣớc chủ đầu tƣ) có đƣợc một tài sản ở một nƣớc khác (nƣớc thu hút đầu tƣ) cùng với quyền quản lý tài sản đó. Theo Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) lại có một định nghĩa khác về FDI: FDI là một công cuộc đầu tƣ ra khỏi biên giới quốc gia, trong đó ngƣời đầu tƣ trực tiếp (direct investor) đạt đƣợc một phần hay toàn bộ quyền sở hữu lâu dài một doanh nghiệp đầu tƣ trực tiếp (direct investment enterprise) trong một quốc gia khác. Quyền sở hữu này tối thiểu phải là 10% tổng số cổ phiếu mới đƣợc công nhận là FDI.

Theo Luật đầu tƣ của Việt Nam năm 2005 thì “FDI là việc nhà đầu tƣ nƣớc ngoài đƣa vào Việt Nam vốn bằng tiền hoặc bằng bất kỳ tài sản nào để tiến hành các hoạt động đầu tƣ theo quy định của pháp luật”, trong đó nhà đầu tƣ nƣớc ngoài đƣợc hiểu là tổ chức kinh tế, cá nhân nƣớc ngoài đầu tƣ vào Việt Nam. Nhƣ vậy, đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài là hoạt động di chuyển vốn của các cá nhân và tổ chức nhằm xây dựng các cơ sở, chi nhánh ở nƣớc ngoài và làm chủ toàn bộ hay từng phần cơ sở đó. Đặc điểm của thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài Xuất phát từ khái niệm, chúng ta có thể rút ra một số đặc điểm của thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài nhƣ sau: Một là, mức vốn đầu tƣ trực tiếp phải đạt mức tối thiểu quy định: Tỷ lệ vốn của các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài trong vốn pháp định của dự án phải đạt mức độ tối LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 thiểu tùy theo luật đầu tƣ của từng nƣớc quy định. Ví dụ : luật đầu tƣ nƣớc ngoài tại Việt Nam quy định chủ đầu tƣ nƣớc ngoài phải góp tối thiểu 30% vốn pháp định của dự án, ở Mỹ quy định là 10% và một số nƣớc khác là 20%.

Hai là, quyền quản lý doanh nghiệp phụ thuộc vào mức độ góp vốn của chủ đầu tƣ trong vốn pháp định của dự án. Đối với doanh nghiệp liên doanh và hợp đồng hợp tác kinh doanh thì quyền quản lý doanh nghiệp và quản lý đối tƣợng hợp tác tùy thuộc vào mức vốn góp của các bên khi tham gia, còn đối với doanh nghiệp 100% vốn nƣớc ngoài thì ngƣời nƣớc ngoài (chủ đầu tƣ) toàn quyền quản lý doanh nghiệp. Trong thời gian đầu tƣ, quyền sở hữu và quyền sử dụng vốn gắn liền với chủ đầu tƣ, thành viên hội đồng quản trị và việc điều hành, quản lý quá trình sản xuất kinh doanh đƣợc phân chia theo tỷ lệ góp vốn. Quyền lợi của chủ đầu tƣ đƣợc gắn liền với lợi ích do đầu tƣ mang lại.

Ba là, lợi nhuận của nhà đầu tƣ nƣớc ngoài phụ thuộc vào kết quả hoạt động kinh doanh và đƣợc phân chia theo tỷ lệ góp vốn. Bốn là, FDI đƣợc thực hiện thông qua việc xây dựng doanh nghiệp mới, mua lại toàn bộ hoặc từng phần doanh nghiệp đang hoạt động hoặc sát nhập các doanh nghiệp với nhau. Năm là, FDI không chỉ gắn liền với di chuyển vốn mà còn gắn với chuyển giao công nghệ, chuyển giao kiến thức và kinh nghiệm quản lý và tạo ra thị trƣờng mới cho cả phía đầu tƣ và phía nhận đầu tƣ. Nhà đầu tƣ cùng với việc đƣa vốn còn đƣa cả công nghệ, bí quyết công nghệ, kỹ năng tiếp thị, quản lý, đào tạo nhân công và các năng lực trong sản xuất kinh doanh cũng nhƣ trong vấn đề quản lý doanh nghiệp cho nƣớc tiếp nhận vốn.

Sáu là, FDI hiện nay gắn liền với các hoạt động kinh doanh quốc tế của các công ty đa quốc gia và quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Chính sách về FDI của mỗi quốc gia tiếp nhận đầu tƣ thể hiện chính sách mở cửa và quan điểm hội nhập quốc tế về đầu tƣ, đây đƣợc coi là nhân tố kéo, mặt khác, các công ty đa quốc gia, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 trong chiến lƣợc phát triển của mình sẽ mở rộng phạm vi hoạt động khi có điều kiện phù hợp. Các dự án FDI chịu sự chi phối của nhiều luật khác nhau: Một dự án FDI càng có nhiều bên tham gia thì càng bị chi phối bởi nhiều luật khác nhau, nhƣng thông thƣờng là sử dụng luật pháp của nƣớc chủ nhà. Vì vậy, trong quá trình hội nhập và phát triển, các quốc gia phải luôn luôn có sự điều chỉnh và sửa đổi luật pháp của mình sao cho ngày càng gần và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài thƣờng lựa chọn hình thức doanh nghiệp liên doanh để giảm bớt rủi ro, nhƣng khi đã tìm hiểu và rõ hơn về thị trƣờng đầu tƣ thì họ lại có xu hƣớng đầu tƣ theo hình thức 100% vốn nƣớc ngoài để có thể toàn quyền quyết định mà không muốn có sự phụ thuộc hay tranh chấp trong các quyết định đầu tƣ. CÁC HÌNH THỨC ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI Chúng ta có nhiều cách phân loại hoạt động FDI dựa trên các tiêu chí khác nhau nhƣ: tỷ lệ sở hữu vốn của chủ đầu tƣ nƣớc ngoài, tính chất đầu tƣ, lĩnh vực đầu tƣ, phƣơng thức đầu tƣ… Theo tỷ lệ sở hữu vốn thì FDI chia thành 2 nhóm là vốn hỗn hợp (có phần góp vốn của doanh nghiệp ở nƣớc nhận đầu tƣ) và doanh nghiệp 100% vốn FDI. Với hình thức vốn hỗn hợp (hợp đồng hợp tác kinh doanh hoặc doanh nghiệp liên doanh) nhà đầu tƣ nƣớc ngoài chịu trách nhiệm và đƣợc hƣởng quyền lợi theo tỷ lệ vốn góp. Còn ở hình thức 100% vốn FDI thì nhà đầu tƣ nƣớc ngoài chịu hoàn toàn trách nhiệm cũng nhƣ hƣởng toàn bộ quyền lợi từ hoạt động đầu tƣ.

Theo tính chất đầu tƣ có thể chia FDI thành hai loại: Đầu tƣ tập trung trong khu công nghiệp, khu chế xuất và đầu tƣ phân tán. Mỗi loại đầu tƣ đều có ảnh hƣởng tới chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu công nghiệp của từng quốc gia. Theo phƣơng thức đầu tƣ, có 2 loại là đầu tƣ mới và mua lại và sát nhập (M&A). Đầu tƣ mới là việc nhà đầu tƣ nƣớc ngoài dịch chuyển nguồn lực sang một quốc gia khác và hình thành nên một cơ sở sản xuất kinh doanh mới.

Còn ở dạng M&A thì nhà đầu tƣ nƣớc ngoài thực hiện việc mua lại một phần hay toàn bộ doanh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 nghiệp đã tồn tại ở quốc gia khác, hoặc sát nhập một phần hay toàn bộ doanh nghiệp của mình với doanh nghiệp ở quốc gia khác.