I. Sản xuất mía và nguyên liệu mía tại xã Xuân Phú
Sản xuất mía là hoạt động kinh tế chủ đạo tại xã Xuân Phú, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi, cây mía đã trở thành cây trồng chính, góp phần xóa đói giảm nghèo và nâng cao thu nhập cho hộ nông dân. Tuy nhiên, năng suất mía tại đây có xu hướng giảm trong những năm gần đây, đạt trung bình 51,35 tấn/ha, thấp hơn so với mức trung bình của toàn vùng (60 tấn/ha). Nguyên nhân chính là do kỹ thuật canh tác lạc hậu, đất đai manh mún, và thiếu đầu tư vào giống mới. Nguyên liệu mía từ xã Xuân Phú chủ yếu phục vụ cho Công ty cổ phần mía đường Lam Sơn (Lasuco), nhưng chất lượng và sản lượng chưa đáp ứng được yêu cầu.
1.1. Thực trạng sản xuất mía
Sản xuất mía tại xã Xuân Phú chủ yếu được thực hiện bởi các hộ nông dân với quy mô nhỏ lẻ. Diện tích mía nguyên liệu có xu hướng giảm, từ 100 ha/vụ, do nhiều hộ chuyển sang trồng các loại cây khác như sắn. Chi phí lao động chiếm tỷ lệ lớn trong tổng chi phí sản xuất, dao động từ 9,95 đến 11,45 triệu đồng/ha. Giá trị sản xuất mía đạt 35,77 triệu đồng/ha, thu nhập hỗn hợp là 17,46 triệu đồng/ha, cao hơn so với các loại cây trồng khác như sắn (12 triệu đồng/ha). Tuy nhiên, kết quả sản xuất chưa tương xứng với tiềm năng do hạn chế về kỹ thuật và giống mía kém hiệu quả.
1.2. Vai trò của nguyên liệu mía
Nguyên liệu mía là yếu tố quan trọng trong chuỗi sản xuất đường, chiếm 60-70% giá thành sản phẩm. Tại xã Xuân Phú, mía nguyên liệu không chỉ đóng góp vào kinh tế địa phương mà còn tạo việc làm cho hàng nghìn lao động. Tuy nhiên, chất lượng mía chưa ổn định do sử dụng giống cũ và kỹ thuật canh tác lạc hậu. Việc chuyển đổi sang giống mới như QĐ94-119 đã mang lại hiệu quả cao hơn, với giá trị sản xuất đạt 36 triệu đồng/ha so với giống MY.
II. Kết quả sản xuất mía của hộ nông dân
Kết quả sản xuất mía của hộ nông dân tại xã Xuân Phú phản ánh rõ những thách thức và cơ hội trong ngành nông nghiệp địa phương. Mặc dù mía là cây trồng chủ đạo, nhưng năng suất và chất lượng chưa đạt mức tối ưu. Các hộ nông dân gặp nhiều khó khăn như thiếu vốn, đất đai manh mún, và thiếu kiến thức kỹ thuật. Điều này dẫn đến kết quả sản xuất không đồng đều giữa các nhóm hộ, đặc biệt là nhóm hộ có diện tích nhỏ (dưới 0,5 ha) và nhóm hộ có diện tích lớn (trên 1 ha).
2.1. Phân tích kết quả sản xuất
Kết quả sản xuất mía được đánh giá thông qua các chỉ tiêu như năng suất, giá trị sản xuất, và thu nhập hỗn hợp. Nhóm hộ có diện tích dưới 0,5 ha (QMN) đạt giá trị sản xuất cao nhất nhờ đầu tư kỹ thuật tốt. Tuy nhiên, nhóm hộ có diện tích lớn (QML) lại gặp nhiều khó khăn do thiếu vốn và kỹ thuật. Kết quả sản xuất cũng bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như thời tiết, loại đất, và kinh nghiệm canh tác. Ví dụ, sản xuất trên đất đồi cho giá trị thấp hơn đất vườn khoảng 3,07 triệu đồng/ha.
2.2. Nhân tố ảnh hưởng đến kết quả sản xuất
Các nhân tố chính ảnh hưởng đến kết quả sản xuất mía bao gồm: thời tiết, kỹ thuật canh tác, và chất lượng giống. Thời tiết bất lợi như mưa nhiều hoặc hạn hán làm giảm năng suất mía. Kỹ thuật canh tác lạc hậu và thiếu đầu tư vào giống mới cũng là nguyên nhân chính dẫn đến kết quả sản xuất thấp. Ngoài ra, việc xử lý giống trước khi trồng cũng ảnh hưởng đáng kể đến năng suất, với nhóm hộ xử lý giống đạt giá trị sản xuất cao hơn 2-3 triệu đồng/ha so với nhóm không xử lý.
III. Giải pháp nâng cao kết quả sản xuất mía
Để nâng cao kết quả sản xuất mía tại xã Xuân Phú, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính sách hỗ trợ đến cải thiện kỹ thuật canh tác. Các biện pháp chính bao gồm: cung cấp vốn và kỹ thuật mới cho hộ nông dân, quy hoạch lại đất đai, và chuyển đổi sang giống mía hiệu quả hơn. Việc xây dựng hệ thống thủy lợi và cơ sở hạ tầng cũng là yếu tố quan trọng để đảm bảo năng suất và chất lượng mía nguyên liệu.
3.1. Cung cấp vốn và kỹ thuật
Cung cấp vốn và kỹ thuật mới là giải pháp then chốt để nâng cao kết quả sản xuất mía. Các hộ nông dân cần được hỗ trợ vốn để đầu tư vào giống mới, phân bón, và công nghệ canh tác tiên tiến. Đồng thời, các chương trình tập huấn kỹ thuật cần được tổ chức thường xuyên để nâng cao trình độ canh tác của hộ nông dân. Việc áp dụng kỹ thuật xử lý giống trước khi trồng cũng cần được khuyến khích để tăng năng suất và chất lượng mía.
3.2. Quy hoạch đất đai và cơ sở hạ tầng
Quy hoạch lại đất đai và xây dựng cơ sở hạ tầng là yếu tố quan trọng để cải thiện kết quả sản xuất mía. Việc dồn đổi đất đai sẽ giúp tăng quy mô sản xuất, giảm tình trạng manh mún. Đồng thời, xây dựng hệ thống thủy lợi sẽ đảm bảo nguồn nước ổn định cho cây mía, đặc biệt là trong điều kiện thời tiết bất lợi. Các dự án hỗ trợ từ chính quyền địa phương và doanh nghiệp cũng cần được triển khai để thúc đẩy phát triển bền vững ngành mía đường tại xã Xuân Phú.
