Luận văn báo cáo kết quả đề tài cấp bộ chọn và dẫn giống một số dòng keo tai tượng và bạch đàn có triển vọng ở vùng trung tâm bắc bộ để thiết lập vườn lưu giữ giống

Luận văn báo cáo kết quả đề tài cấp bộ về chọn lọc và dẫn giống các dòng keo tai tượng, bạch đàn triển vọng tại vùng Trung tâm Bắc Bộ, thiết lập vườn lưu giữ giống.

• Tác giả: Ths. Hà Văn Huy
• Trường học: Viện Nghiên Cứu Cây Nguyên Liệu Giấy
• Chuyên ngành: Lâm nghiệp
• Đề tài: Chọn và dẫn giống một số dòng keo tai tượng và bạch đàn có triển vọng ở vùng Trung Tâm Bắc Bộ để thiết lập vườn lưu giữ giống
• Loại tài liệu: Báo cáo kết quả đề tài cấp bộ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Phú Thọ

Tóm tắt

I. Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Phần này trình bày tính cấp thiết và mục tiêu của đề tài nghiên cứu. Keo tai tượng và Bạch đàn là hai loài cây có tiềm năng lớn trong việc cung cấp nguyên liệu giấy tại vùng Trung Tâm Bắc Bộ. Nghiên cứu nhằm chọn lọc và dẫn giống các dòng cây có triển vọng, thiết lập vườn lưu giữ giống để phục vụ sản xuất và nghiên cứu tiếp theo. Đề tài được thực hiện dựa trên cơ sở pháp lý từ Bộ Công Thương, với mục tiêu cải thiện năng suất và chất lượng rừng trồng.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài

Việc chọn lọc và dẫn giống Keo tai tượng và Bạch đàn là cần thiết để đáp ứng nhu cầu nguyên liệu giấy ngày càng tăng. Các cây trội được chọn lọc dựa trên đặc tính sinh trưởng nhanh, kháng sâu bệnh, và chất lượng gỗ tốt. Đề tài này góp phần bổ sung vào ngân hàng giống các dòng cây ưu trội, phục vụ cho nghiên cứu và sản xuất.

1.2. Mục tiêu của đề tài

Mục tiêu chính của đề tài là tạo ra các dòng Keo tai tượng và Bạch đàn mới bằng phương pháp giâm hom, trồng khảo nghiệm trên các vùng sinh thái khác nhau, và đánh giá để lựa chọn các dòng có năng suất cao phục vụ trồng rừng nguyên liệu giấy.

II. Phương pháp nghiên cứu

Phần này mô tả phương pháp giâm hom và kỹ thuật trồng được áp dụng trong nghiên cứu. Các hom được chọn từ cây trội, xử lý với thuốc kích thích ra rễ IBA, và giâm vào bầu đất. Các dòng cây được trồng khảo nghiệm trên diện tích 1,5 ha tại Phú Thọ và Tuyên Quang, với mật độ trồng 1333 cây/ha. Quy trình chăm sóc bao gồm phát thực bì, cắt dây leo, và bón phân NPK.

2.1. Giâm hom và xử lý

Hom được chọn từ các dòng Bạch đàn và Keo tai tượng, xử lý với IBA nồng độ 0,4% và 0,75% tương ứng. Kết quả cho thấy tỷ lệ ra rễ cao nhất ở các dòng E44 (69,4%) và A28 (85,7%).

2.2. Trồng khảo nghiệm

Các dòng cây được trồng khảo nghiệm tại Phú Thọ và Tuyên Quang. Kết quả sau 4 tháng cho thấy tỷ lệ sống cao, đặc biệt là các dòng E7, E46, và NM15 đạt 100%. Sinh trưởng về chiều cao và đường kính gốc cũng được ghi nhận, với dòng E28 và NM15 có sinh trưởng vượt trội.

III. Kết quả nghiên cứu

Phần này trình bày kết quả thực nghiệm về tỷ lệ ra rễ, sinh trưởng, và tỷ lệ sống của các dòng Keo tai tượng và Bạch đàn. Các dòng cây được đánh giá dựa trên các chỉ tiêu sinh trưởng và khả năng thích ứng với điều kiện môi trường. Kết quả cho thấy nhiều dòng cây có tiềm năng lớn trong việc trồng rừng nguyên liệu giấy.

3.1. Tỷ lệ ra rễ

Kết quả giâm hom cho thấy tỷ lệ ra rễ cao ở các dòng Bạch đàn E44 (69,4%) và Keo tai tượng A28 (85,7%). Điều này khẳng định hiệu quả của phương pháp giâm hom và việc sử dụng thuốc kích thích ra rễ IBA.

3.2. Sinh trưởng và tỷ lệ sống

Các dòng Bạch đàn và Keo tai tượng được trồng khảo nghiệm cho thấy tỷ lệ sống cao, đặc biệt là các dòng E7, E46, và NM15 đạt 100%. Sinh trưởng về chiều cao và đường kính gốc cũng được ghi nhận, với dòng E28 và NM15 có sinh trưởng vượt trội.

IV. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu đã thành công trong việc chọn lọc và dẫn giống các dòng Keo tai tượng và Bạch đàn có triển vọng. Các dòng cây này có tiềm năng lớn trong việc trồng rừng nguyên liệu giấy tại vùng Trung Tâm Bắc Bộ. Đề tài cũng đề xuất tiếp tục nghiên cứu và mở rộng diện tích trồng khảo nghiệm để đánh giá toàn diện hơn.

4.1. Kiến nghị

Cần tiếp tục nghiên cứu và mở rộng diện tích trồng khảo nghiệm các dòng cây đã chọn lọc. Đồng thời, cần tăng cường công tác bảo vệ và chăm sóc rừng trồng để đảm bảo hiệu quả kinh tế và môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ CÔNG THƯƠNG TỔNG CÔNG TY GIẤY VIỆT NAM VIỆN NGHIÊN CỨU CÂY NGUYÊN LIỆU GIẤY ……………………*…………………… BÁO CÁO KẾT QUẢ ĐỀ TÀI CẤP BỘ NĂM 2008 CHỌN VÀ DẪN GIỐNG MỘT SỐ DÒNG KEO TAI TƯỢNG VÀ BẠCH ĐÀN CÓ TRIỂN VỌNG Ở VÙNG TRUNG TÂM BẮC BỘ ĐỂ THIẾT LẬP VƯỜN LƯU GIỮ GIỐNG CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI: ThS. HÀ VĂN HUY CỘNG TÁC VIÊN: TS. HUỲNH ĐỨC NHÂN KS. HOÀNG NGỌC HẢI KS.

VŨ THỊ LAN KS. TRIỆU HOÀNG SƠN 7118 17/02/2009 PHÚ THỌ, THÁNG 12 NĂM 2008 Môc lôc Trang Danh môc ch÷ viÕt t¾t 3 Tãm t¾t 4 phÇn I. tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 6 1. TÝnh cÊp thiÕt vµ môc tiªu nghiªn cøu 6 2.

TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi 6 2. Môc tiªu cña ®Ò tµi 7 3. Néi dung nghiªn cøu 7 4. Tæng quan t×nh h×nh nghiªn cøu trong n−íc vµ n−íc ngoµi 7 PhÇn II.

KÕt qu¶ nghiªn cøu vµ TH¶o luËn 10 1. Ph−¬ng ph¸p tiÕn hµnh nghiªn cøu 10 2. Nguyªn vËt liÖu sö dông cho nghiªn cøu 11 3. KÕt qu¶ thùc nghiÖm 12 3.

Tû lÖ ra rÔ cña hom c¸c dßng B¹ch ®µn vµ Keo tai t−îng 12 3. C¸c dßng Keo tai t−îng 14 3. Trång bæ sung c©y cÊp hom vµo v−ên l−u gi÷ gièng 15 3. Sinh tr−ëng rõng trång kh¶o nghiÖm dßng v« tÝnh 2008 15 3.

C¸c dßng B¹ch ®µn trång ë vïng Phï Ninh, Phó Thä 15 3. C¸c dßng Keo tai t−îng trång ë vïng Hµm Yªn, Tuyªn Quang 19 3. Sinh tr−ëng rõng trång kh¶o nghiÖm dßng v« tÝnh 2007 24 3. C¸c dßng B¹ch ®µn trång ë vïng LËp Th¹ch, VÜnh Phóc 24 3.

C¸c dßng Keo tai t−îng trång ë vïng Hµm Yªn, Tuyªn Quang 29 3. C¸c dßng Keo tai t−îng trång ë vïng Phï Yªn, S¬n La 34 1 phÇn iiI. KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ 39 1. KiÕn nghÞ 40 Phô biÓu 41 Tµi liÖu tham kh¶o 52 2 Danh môc C¸c tõ viÕt t¾t NN & PTNN: N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n NPK: Ph©n v« c¬ hçn hîp ®¹m, l©n, kali H: ChiÒu cao H(tb): ChiÒu cao trung b×nh Hvn: ChiÒu cao vót ngän D1.3: §−êng kÝnh ë ®é cao 1,3 mÐt D1.3(tb): §−êng kÝnh trung b×nh ë ®é cao 1,3 mÐt TLS: Tû lÖ sèng Sig: X¸c xuÊt tÝnh ®−îc N: MËt ®é NC: Nghiªn cøu NL: Nguyªn liÖu NLG: Nguyªn liÖu giÊy CTLN: C«ng ty l©m nghiÖp 3 Tãm t¾t §Ó tiÕp tôc ch−¬ng tr×nh c¶i thiÖn gièng, n¨m 2006 ViÖn nghiªn cøu c©y nguyªn liÖu giÊy ®−îc Bé C«ng nghiÖp, nay lµ Bé C«ng Th−¬ng phª duyÖt thùc hiÖn ®Ò tµi "Chän vµ dÉn gièng mét sè dßng B¹ch ®µn vµ Keo tai t−îng cã triÓn väng ë vïng Trung t©m B¾c bé ®Ó thiÕt lËp v−ên l−u gi÷ gièng".

§Ò tµi ®· tiÕn hµnh chän ®−îc 200 c©y tréi, sau khi xö lý cã 148 c©y ra chåi, tiÕn hµnh thu chåi vµ gi©m hom kÕt qu¶ cã 103 c©y tréi cã hom ra rÔ. Trong 103 c©y tréi cã hom ra rÔ gåm 49 c©y B¹ch ®µn vµ 54 c©y Keo tai t−îng. C¸c c©y gièng t¹o tõ hom cña 103 c©y tréi nµy ®−îc trång trong v−ên l−u gi÷ gièng. N¨m 2007 ViÖn tiÕp tôc ®−îc Bé C«ng Th−¬ng phª duyÖt thùc hiÖn ®Ò tµi trªn nh»m tuyÓn chän, dÉn dßng, trång bæ sung v−ên l−u gi÷ gièng.

Tõ nh÷ng dßng ®· dÉn vÒ n¨m 2006, tiÕn hµnh s¶n xuÊt gièng vµ trång kh¶o nghiÖm tÝnh thÝch øng, kh¶ n¨ng sinh tr−ëng cña chóng trªn mét sè vïng lËp ®Þa ®¹i diÖn trong vïng nguyªn liÖu giÊy Trung t©m B¾c bé. N¨m 2007 ®Ò tµi ®· tuyÓn chän thªm ®−îc 34 c©y tréi, trong ®ã cã 17 c©y tréi B¹ch ®µn urophylla vµ 17 c©y tréi Keo tai t−îng trªn c¸c diÖn tÝch rõng trång s¶n xuÊt vµ rõng nghiªn cøu. §Ò tµi ®· dÉn thµnh c«ng 10 dßng B¹ch ®µn vµ trång bæ sung thªm 10 dßng nµy vµo v−ên l−u gi÷ gièng. §Ò tµi ®· t¹o gièng tõ mét sè dßng ë trong v−ên l−u gi÷ gièng trång n¨m 2006 vµ thiÕt lËp tæng sè 6 ha rõng kh¶o nghiÖm dßng.

Trong 6 ha gåm: 2,2 ha kh¶o nghiÖm 22 dßng B¹ch ®µn t¹i ®éi Ngäc Mü, C«ng ty l©m nghiÖp LËp Th¹ch, huyÖn LËp Th¹ch, tØnh VÜnh Phóc. DiÖn tÝch 2,0 ha kh¶o nghiÖm 27 dßng Keo tai t−îng t¹i ®éi Km 37, Trung t©m nghiªn cøu vµ thùc nghiÖm c©y nguyªn liÖu giÊy Hµm Yªn, tØnh Tuyªn Quang. DiÖn tÝch 1,8 ha kh¶o nghiÖm 24 dßng Keo tai t−îng t¹i b¶n B·i §u, x· T©n Lang, huyÖn Phï Yªn, tØnh S¬n La. N¨m 2008 ®Ò tµi tiÕp tôc thùc hiÖn nh©n gièng, c¸c c©y hom gièng nµy vµ tiÕp tôc trång kh¶o nghiÖm ngoµi hiÖn tr−êng, ®ång thêi trång bæ xung thªm c©y cÊp hom cña c¸c dßng t¹i v−ên −¬m ®Ó n¨m 2009 cã ®ñ sè l−îng hom dïng cho viÖc thö nghiÖm vÒ ¶nh h−ëng nång ®é cña chÊt kÝch thÝch tíi tû lÖ ra rÔ cña hom.

KÕt qu¶ 4 nh©n gièng n¨m 2008 cho thÊy ®èi víi c¸c dßng B¹ch ®µn, sö dông IBA nång ®é 0,4% th× c¸c dßng E11, E42 vµ E44 cã tû lÖ ra rÔ cao nhÊt tõ 56,5 - 69,4%. §èi víi c¸c dßng Keo tai t−îng, sö dông IBA nång ®é 0,75% th× cã ®Õn 22 dßng cã tû lÖ ra rÔ trªn 50%, trong ®ã cã c¸c dßng A28, A1, A36 vµ A2 cã tû lÖ ra rÔ tõ 83,5 - 85,7%. C¸c c©y hom t¹o ra tõ thÝ nghiÖm trªn ®−îc bè trÝ trång nh− sau: C¸c dßng B¹ch ®µn trång trªn diÖn tÝc 1,5 ha t¹i Khu 8, x· Phï Ninh, huyÖn Phï Ninh, tØnh Phó Thä. C¸c dßng Keo tai t−îng trång trªn diÖn tÝch 1,5 ha t¹i ®éi Km 37, Trung t©m nghiªn cøu vµ thùc nghiÖm c©y nguyªn liÖu giÊy Hµm Yªn, Tuyªn Quang.

KÕt qu¶ cña c¸c thÝ nghiÖm míi thiÕt lËp n¨m 2008 vµ c¸c thÝ nghiÖm thiÕt lËp n¨m 2007 sÏ tr×nh bµy chi tiÕt trong b¸o c¸o nµy. tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 1. C¬ së ph¸p lý N¨m 2008, ®Ò tµi "Chän vµ dÉn gièng mét sè dßng B¹ch ®µn vµ Keo tai t−îng cã triÓn väng ë vïng Trung t©m B¾c bé ®Ó thiÕt lËp v−ên l−u gi÷ gièng" lµ ®Ò tµi kÕ tiÕp n¨m 2006 vµ n¨m 2007. §Ò tµi lµ mét trong 7 ®Ò tµi, nhiÖm vô khoa häc c«ng nghÖ ®−îc Bé C«ng Th−¬ng phª duyÖt vµ giao cho ViÖn nghiªn cøu c©y NLG thùc hiÖn theo "QuyÕt ®Þnh vÒ viÖc giao kÕ ho¹ch khoa häc vµ c«ng nghÖ n¨m 2008 sè: 1999/Q§-BCT ngµy 03 th¸ng 12 n¨m 2007”.

§Ò tµi thùc hiÖn trªn khu©n khæ "Hîp ®ång nghiªn cøu khoa häc vµ ph¸t triÓn c«ng nghÖ sè: 4108RD/H§-KHCN" ký ngµy 23 th¸ng 01 n¨m 2008 gi÷a Bé C«ng Th−¬ng vµ ViÖn nghiªn cøu c©y NLG. §Ò tµi giao cho chñ nhiÖm ®Ò tµi chÞu tr¸ch nhiÖm tæ chøc thùc hiÖn theo "QuyÕt ®Þnh cña ViÖn tr−ëng ViÖn nghiªn cøu c©y NLG vÒ viÖc giao nhiÖm vô nghiªn cøu khoa häc vµ ph¸t triÓn c«ng nghÖ sè: 10/Q§-KHTH" ký ngµy 28 th¸ng 01 n¨m 2008. TÝnh cÊp thiÕt vµ môc tiªu nghiªn cøu 2. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Theo chu kú kinh doanh rõng trång NLG th× rõng ®−îc khai th¸c ë tuæi 7 vµ trång l¹i lu©n kú míi.

T¹i c¸c vïng NLG cña Tæng c«ng ty giÊy, mçi n¨m trång hµng ngµn ha rõng Keo vµ B¹ch ®µn. V× vËy ®iÒu tra lùa chän c©y tréi lµ nhiÖm vô tiÕn hµnh th−êng xuyªn, nh»m tuyÓn chän nh÷ng c©y tréi cã c¸c ®Æc tÝnh tèt nh− sinh tr−ëng nhanh, kh¸ng s©u bÖnh, chÞu h¹n, chÊt l−îng gç tèt, v. Nh÷ng c©y 6 tréi nµy dÉn dßng vÒ vµ l−u gi÷ t¹i ViÖn nghiªn cøu c©y NLG ®Ó lµm nguån vËt liÖu cho c¸c nghiªn cøu tiÕp theo nh−: t¹o gièng v« tÝnh hoÆc lai t¹o gièng, kh¶o nghiÖm dßng vµ ®i ®Õn c«ng nhËn gièng ®Ó bæ xung cho tËp ®oµn gièng trång rõng NLG. Môc tiªu cña ®Ò tµi - Nghiªn cøu t¹o c©y gièng míi Keo tai t−îng vµ B¹ch ®µn b»ng ph−¬ng ph¸p gi©m hom tõ v−ên l−u gi÷ gièng ®Ó trång kh¶o nghiÖm.

- Trång kh¶o nghiÖm mét sè dßng v« tÝnh Keo tai t−îng vµ B¹ch ®µn trªn mét sè vïng sinh th¸i. - Theo dâi, ®¸nh gi¸, lùa chän ®−îc mét sè dßng Keo tai t−îng vµ B¹ch ®µn n¨ng suÊt cao phôc vô trång rõng nguyªn liÖu giÊy trong vïng. Néi dung nghiªn cøu - Nghiªn cøu gi©m hom Keo tai t−îng vµ B¹ch ®µn cho c¸c dßng tuyÓn chän. - N¨m 2008, trång kh¶o nghiÖm nh÷ng dßng v« tÝnh c¸c dßng Keo tai t−îng vµ B¹ch ®µn míi tuyÓn chän trªn mét sè vïng sinh th¸i.

- Ch¨m sãc, b¶o vÖ, vµ tiÕp tôc theo dâi nh÷ng dßng Keo tai t−îng vµ B¹ch ®µn trång n¨m 2007. - Ph©n tÝch ®¸nh gi¸ vµ b−íc ®Çu lùa chän ®−îc mét sè dßng Keo tai t−îng vµ B¹ch ®µn cã triÓn väng ®Ó phôc vô trång rõng nguyªn liÖu giÊy. Tæng quan t×nh h×nh nghiªn cøu trong n−íc vµ n−íc ngoµi Chän c©y tréi vµ kh¶o nghiÖm lµ b−íc c«ng viÖc quan träng trong ch−¬ng tr×nh c¶i thiÖn gièng c©y trång. ChØ cã tuyÓn chän dßng −u viÖt th× n¨ng suÊt chÊt 7 l−îng rõng míi n©ng cao.

Ngµy nay nhê cã ph−¬ng ph¸p c¶i t¹o gièng, nhiÒu n−íc trªn thÕ giíi ®· ®−a n¨ng suÊt rõng ®¹t tíi 70m3/ha/n¨m nh− ë Brazil, thËm chÝ kÕt qu¶ nghiªn cøu ®¹t 100m3/ha/n¨m. T¹i Smurfit Carton Colombia víi môc tiªu n©ng cao n¨ng suÊt rõng hä ®· chän 1100 c©y tréi B¹ch ®µn Grandis vµ ®−a n¨ng xuÊt rõng trång tõ 25m3/ha/n¨m lªn 40m3/ha/n¨m. ë mét sè n−íc Ch©u ¸ nhê vµo ch−¬ng tr×nh c¶i thiÖn gièng nh− Trung Quèc, Th¸i Lan, Philippin rõng trång B¹ch ®µn còng ®¹t n¨ng suÊt cao, vÝ dô ë Th¸i Lan n¨ng suÊt rõng B¹ch ®µn Camaldulensis lµ 40m3/ha/n¨m, c¸ biÖt cßn ®¹t 80m3/ha/n¨m. Trong c«ng t¸c c¶i t¹o gièng c¸c n−íc ®Òu thiÕt lËp v−ên l−u gi÷ gièng gäi lµ ng©n hµng dßng (Clone Banks).

Môc tiªu lµ l−u gi÷ c¸c gièng ®· tuyÓn chän phôc vô nghiªn cøu vµ s¶n xuÊt. ThËm chÝ c¶ nh÷ng gièng khã ra rÔ còng ®−îc l−u gi÷ nÕu nh− c¸c gièng ®ã cã −u ®iÓm mong ®îi. ë Nam Phi khi thiÕt lËp v−ên l−u gi÷ gièng ng−êi ta th−êng trång 5-10 c©y cho mét gièng, Trung Quèc trång 5 c©y cho 1 gièng. ë viÖt Nam ch−¬ng tr×nh c¶i thiÖn gièng ®ang ë giai ®o¹n ®Çu cho mét sè gièng nhËp néi nh− B¹ch ®µn, Keo vµ Th«ng.

GÇn 20 n¨m trë l¹i ®©y ViÖn nghiªn cøu c©y nguyªn liÖu giÊy ®· thiÕt lËp mét sè thÝ nghiÖm kh¶o nghiÖm loµi vµ xuÊt xø cho c¸c loµi kÓ trªn. Sau ®ã lµ b−íc chän c©y tréi vµ kh¶o nghiÖm dßng. §Õn nay ®· chän ®−îc trªn 500 c©y tréi B¹ch ®µn vµ Keo, thiÕt lËp nhiÒu kh¶o nghiÖm dßng v« tÝnh cho 2 loµi nµy vµ ®· cã 8 dßng B¹ch ®µn, 5 dßng Keo ®−îc c«ng nhËn lµ gièng tiÕn bé kü thuËt. HiÖn nay c¸c dßng B¹ch ®µn vµ Keo lai −u tréi ®ã ®· ®−îc trång kh¶o nghiÖm trªn diÖn réng vµ cho n¨ng xuÊt rõng cao tõ 20- 30m3/ha/n¨m.