mở đầu với hàng loạt các cuộc đấu tranh của công nhân trong cả nước: 5000 công nhân đồn điền cao su Phú Riêng (2-1930); 4000 công nhân nhà máy sợi Nam Định (26-3-1930); 400 công nhân nhà máy diêm Bến Thuỷ - Vinh (19-4-1930). Từ tháng 2 đến tháng 4-1930 có 1.236 cuộc bãi công, biểu tình của công nhân và nông dân trên cả ba miền chống đế quốc và phong kiến. Trong tháng 5 đến tháng 7-1930 có 74 cuộc đấu tranh của công nhân, biểu tình của nông dân, đã có 29 nông dân bị giết chết, 66 người bị thương và nhiều người bị bất. Nhân ngày Quốc tế chống chiến tranh 1-8-1930, Đảng cộng sản Việt Nam kêu gọi và cả nước có 20 cuộc biểu tình hưởng ứng.
Trong tháng 9 và 10-1930, cả nước có 362 cuộc đấu tranh!. Đỉnh cao là phong trào cách mạng ở Nghệ An và Hà Tĩnh. Đến tháng 12-1930, công nhân Vinh - Bến Thuỷ đã 8 lần bãi công và biểu tình với 2.500 người tham gia; 137 cuộc biểu tình thu hút gần 300.000 nông dân Thanh Chương biểu tình lập các Xô viết.000 nông dân Hưng Nguyên biểu tình bị thực dân Pháp ném bom và xả súng làm 174 người chết và 300 người bị thương. Từ tháng 9-1930 đến đầu năm 1931, ở Hà Tĩnh 170 làng lập Xô ', Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004, tr.
: 16 Viết; Nghệ An có hàng trăm làng Xô Viết. Huyện Thanh Chương có tới 68 trong tổng số 76 làng hình thành chính quyền Xô Viết. Xô Viết Nghệ -Tĩnh đã thực hiện một số chính sách tiến bộ trên mọi mặt của đời sống xã hội. Về chính trị, ban bố quyền tự do cho nhân dân; nam nữ bình đẳng trong mọi việc; quần chúng tự do bàn bạc giải quyết các vấn đề xã hội; bảo vệ trật tự trị an, phổ biến, tuyên truyền sách báo cách mạng.
Về kinh tế, đã thu lại cho nông dân hàng ngàn mẫu ruộng đất công bị địa chủ cường hào chiếm đoạt; chia lại công điền, công thổ cho cả nam và nữ; xoá bỏ thuế thân, thuế muối, thực hiện giảm tô, giảm tức, xoá nợ; động viên tổ chức nhân dân cùng nhau cày cấy, thu hoạch, cứu trợ người nghèo, giúp tự vệ luyện tập. Về văn hoá, xã hội, bài trừ mê tín dị đoan, cấm hút thuốc phiện, xoá mù chữ trong các thôn xóm, xây dựng cuộc sống mới. Những thành quả cách mạng bước đầu trên quê hương Xô Viết Nghệ - Tĩnh đã đặt niềm tin cho nhân dân cả nước vào sự nghiệp cách mạng của Đảng. Bọn thực dân, phong kiến căm tức tiến hành khủng bố trắng cao trào 1930-1931.
Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc gửi thư cho Quốc tế cộng sản nêu rõ: “Nhiệm vụ cấp thiết của giai cấp vô sản thế giới - đặc biệt là giai cấp vô sản Pháp là chìa bàn tay hữu nghị anh em và giúp đỡ tới Đông Dương, để chứng tỏ tình đoàn kết thực sự và tích cực của họ. Đông Dương bị áp bức và cách mạng cần điều ấy”! Trung ương Đảng chỉ thị: “Còn bổn phận cần kíp của toàn Đảng trong cả xứ là phải hết sức bênh vực Nghệ An đỏ, mở rộng phong trào thị uy biểu tình phản kháng lại thủ đoạn gian ác của đế quốc chủ nghĩa. Trách nhiệm tất cả đảng viên khắp mọi nơi là phải làm cho hết bổn phận để bệnh vực lấy sự tranh đấu của nông dân Nghệ Tĩnh theo khẩu hiệu: Phản đối đế quốc chủ nghĩa thảm sát nông dân Nghệ Tĩnh. `, Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, tr.
17 Công nông binh liên hiệp lại ủng hộ Nghệ Tĩnh đỏ” Ủng hộ Nghệ Tĩnh đỏ, các cuộc đấu tranh của công nhân, trí thức, nông dân diễn ra tại nhiều tỉnh, thành phố. Trung ương Đảng chỉ đạo Xứ uỷ Trung Kỳ “phải làm cách thế nào mà duy trì kiên cố ảnh hưởng của Đảng, của Xô viết trong quần chúng để đến khi thất bại thì ý nghĩa Xô viết ăn sâu vào trong óc quần chúng và lực lượng của Đảng và nông hội vẫn duy trì”. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Ngay từ ngày mới ra đời, Đảng đã tổ chức và lãnh đạo một phong trào quần chúng mạnh lớn xưa nay chưa từng có ở nước ta - phong trào Xô viết Nghệ - Tĩnh năm 1930. Quần chúng công nhân và nông dân hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh đã nổi lên lật đổ quyền thống trị của đế quốc và phong kiến, thành lập chính quyền Xô viết công nông binh, ban bố quyền tự đo dân chủ cho nhân dân lao động.
Tuy đế quốc Pháp đã dập tắt phong trào đó trong một biển máu, nhưng Xô viết Nghệ Tĩnh đã chứng tỏ tinh thần oanh liệt và năng lực cách mạng của nhân dân lao động Việt Nam. Phong trào tuy thất bại, nhưng nó rèn luyện lực lượng cho cuộc Cách mạng Tháng Tám thắng loi sau nay”, Kinh nghiệm cao trào cách mạng 1930-1931 và Xô Viết Nghệ Tĩnh là kết hợp chặt chẽ tiến hành song song hai nhiệm vụ chiến lược chống đế quốc và chống phong kiến theo đúng đường lối của Đảng; kết hợp đấu tranh dân tộc với đấu tranh giai cấp. Khi chưa có tình thế cách mạng trực tiếp, Đảng phải sử dụng những hình thức đấu tranh và phương pháp cách mạng thích hợp, lãnh đạo nhân dân đấu tranh đòi quyền lợi hàng ngày, chưa phải lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền.2 Khôi phục phong trào cách mạng 1932 - 1934 Thực dân Pháp tăng cường đàn áp đẫm máu Đảng cộng sản Đông Dương và cách mạng Việt Nam. Từ năm 1930 đến năm 1933, thực dân Pháp bắt giam 246.532 người Việt Nam.
Riêng Bắc Kỳ đã mở 21 phiên toà đại hình, xử 1.094 án, trong đó có 64 án tử hình, 114 khổ sai, 420 án lưu đày biệt xứ. Toàn bộ Ban Thường vụ Trung ương; một số Ủy viên Trung ương; nhiều Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy bị bát, giam cầm và bị giết hại. Đảng ta bị thiệt hại `. Đẳng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1998, tr56.
: - Dang Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Dang todn tap, Sdd, tap 2, tr. Hồ Chí Minh: Toàn tập, tap 10, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996, tr. Cách mạng nước ta lâm vào thoái trào, thiếu cán bộ lãnh đạo trầm trọng. Trong tình hình đó, Chương trình hành động của Đảng cộng sản Đông Dương đã ban hành ngày 15-6-1932, nêu rõ “Kinh nghiệm hai năm tranh đấu đạy ta rằng con đường giải phóng độc nhất chỉ là con đường võ trang tranh đấu của quần chúng thôi”!; nêu lên 10 nhiệm vụ cụ thể Đảng phải huy động lực lượng quần chúng cách mạng đông đảo trong công nhân, nông dân, binh lính, các tầng lớp lao động, thanh niên, phụ nữ, các dân tộc thiểu số, đoàn kết, nhất trí hiệp lực, đồng tâm sẽ mang lại thắng lợi cho sự nghiệp cách mạng.
Phần lớn đảng viên của Đảng bị địch bắt vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, đã biến nhà tù thành trường học rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng và nâng cao năng lực, trình độ nhận thức về lý luận cách mạng, lập các chi bộ đảng, dũng cảm lãnh đạo tù nhân đấu tranh chống đánh đập, đòi tự do, bảo vệ Đảng, bảo vệ lý tưởng cách mạng. Các tổ chức cơ sở Đảng chưa bị địch phá đã chỉ đạo quần chúng đấu tranh dưới mọi hình thức đòi dân chủ, chống khủng bố. Tháng 3-1934, Ban chỉ huy ở ngoài (BCHON) của Đảng cộng sản Đông Dương được thành lập, hoạt động như một Ban Chấp hành Trung ương lâm thời. Hội nghị của BCHON tháng 6-1934 đã nhận định: “Mặc dù có sự khủng bố trắng tàn khốc, nhiều cuộc đấu tranh đưới sự lãnh đạo của Đảng đã kết thúc thắng lợi.
Nhưng Đảng cũng còn nhiều thiếu sót và yếu kém mà Đảng không thể giấu được, trái lại Đảng cần phải phê phán để sửa chữa và đi theo đường lối đúng đắn của Lênin, theo đường lối của Quốc tế Cộng sản”?. Nghị quyết của Đảng kêu gọi: “Không chỉ các đảng viên cẩn chứ ý nghiên cứu chương trình hành động, mà ngược lại, cần phải bằng mọi cách phổ biến rộng rãi chương trình hành động của Đảng cho đông đảo quần chúng lao động, để họ hiểu được và để đưa cách mạng Đông Dương nhanh chóng đi đến thắng lợi hoàn toàn”3. Đưới sự lãnh đạo của BCHON, Xứ ủy lâm thời Bắc Kỳ được thành lập. Xứ ủy Trung Kỳ được chấn chỉnh lại.
Ba Đảng bộ địa phương Nam Trung Kỳ, ' Dang Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đẳng toàn tập, Sđd, t3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999, tr. : - Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, Sđd, t. `, Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, Sđđ, 1. 19 miền Đông Nam Kỳ và miền Tây Nam Kỳ được hợp nhất với nhau thành lập, Ban chấp ủy liên địa phương miền Nam Đông Dương.
Quá trình đấu tranh khôi phục tổ chức phong trào đã mang lại cho Đảng bản lĩnh kiên định đường lối chống đế quốc, phong kiến để thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc, dân chủ nhân dân. Đại hội đại biểu lần thứ nhất của Đảng (3-1935) nêu lên ba nhiệm vụ công tác cơ bản của toàn Đảng trong thời kỳ mới: - Củng cố và phát triển Đảng, “trước hết là tập trung đại lực của Đảng vào các miền kỹ nghệ, các nhà máy lớn, mỏ quan trọng, đồn điền rộng, các đường giao thông và các xí nghiệp thuộc về quân sự, cần phải biến mỗi sản nghiệp thành một thành luỹ của Đảng”. - Thu phục quảng đại quần ching: “Dang muốn chỉ huy nổi phong trào, muốn đưa cao trào cách mạng mới lên tới trình độ cao, tới toàn quốc vũ trang bạo động, đánh đổ đế quốc, phong kiến, lập nên chính quyền Xô viết thì trước hết cần phải thâu phục quảng đại quần chúng. Thâu phục quảng đại quần chúng là một nhiệm vụ trung tâm, căn bản, cần kíp của Đảng hiện thời”?.
Biện pháp chủ yếu là lãnh đạo quảng đại quần chúng tranh đấu đòi quyền lợi từ thấp đến cao; củng cố và phát triển các tổ chức quần chúng; xây dựng Mặt trận thống nhất đoàn kết rộng rãi các tầng lớp nhân dân tranh đấu; phổ biến những thành công to lớn của cách mạng Xô viết, làm cho lao động toàn xứ hiểu công tác của Xô viết và Hồng quân Tàu, cách mạng phản đế và điền địa ở các xứ thuộc địa và bán thuộc địa; “nhiệm vụ chống đế quốc chiến tranh là nhiệm vụ toàn Đảng và các đoàn thể cách mạng”.
