Kết Hợp Dạy Học và Nghiên Cứu Khoa Học cho Học Sinh Lớp 12 Môn Hóa Học Hữu Cơ

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích kết hợp dạy học và nghiên cứu khoa học cho học sinh lớp 12 phần hóa học hữu cơ trung học phổ thông, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Phạm Thị Thủy
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Thị Oanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Kết Hợp Dạy Học và Nghiên Cứu Khoa Học cho Học Sinh Lớp 12 Môn Hóa Học Hữu Cơ
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA HỌC SINH THPT
• 1.1. Thực trạng và định hướng đổi mới dạy học hiện nay
• 1.2. Cơ sở lí luận của dạy học theo dự án
• 1.2.1. Định nghĩa dạy học theo dự án
• 1.2.2. Đặc điểm của dạy học theo dự án
• 1.2.3. Quy trình tổ chức cho học sinh học theo dự án
• 1.2.4. Ưu điểm và hạn chế của dạy học theo dự án
• 1.2.5. Điều kiện để thực hiện có hiệu quả
• 1.2.6. Các kỹ năng được phát triển
• 1.2.7. Nguyên tắc lựa chọn các bài để thiết kế dự án
• 1.2.8. Quy trình thiết kế dự án
• 1.3. Cơ sở lí luận của công tác nghiên cứu khoa học
• 1.3.1. Đại cương về nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Trình tự logic của nghiên cứu khoa học
• 1.3.3. Thu thập và xử lý thông tin
• 1.3.4. Trình bày luận điểm khoa học
• 1.3.5. Đạo đức khoa học
• 1.4. Tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học cho học sinh THPT
• 1.4.1. Hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh THPT
• 1.4.2. Vai trò của hoạt động NCKH trong giáo dục trung học
• 1.4.3. Quy trình nghiên cứu khoa học của học sinh trung học
• 1.4.4. Hướng dẫn học sinh THPT nghiên cứu khoa học
• 1.5. Thực trạng của DHTDA và NCKH của HS ở một số trường THPT
• 1.5.1. Thực trạng của dạy học dự án
• 1.5.2. Thực trạng của hoạt động NCKH ở một số trường trung học
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT HỢP DẠY HỌC DỰ ÁN VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CHO HỌC SINH LỚP 12 PHẦN HÓA HỌC HỮU CƠ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 2.1. Mục tiêu, cấu trúc phần hóa học hữu cơ lớp 12 Trung học phổ thông
• 2.2. Cấu trúc của chương trình
• 2.3. Một số dự án dạy học hóa học hữu cơ lớp 12 Trung học phổ thông
• 2.4. Cơ sở khoa học của việc hướng dẫn HS THPT nghiên cứu khoa học
• 2.4.1. Nguyên tắc của hoạt động hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học
• 2.4.2. Quy trình triển khai công tác hướng dẫn HS NCKH
• 2.5. Kết hợp DHTDA và NCKH cho học sinh THPT
• 2.5.1. So sánh DHTDA và hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh
• 2.5.2. Ý nghĩa của việc kết hợp NCKH và DHTDA trong giảng dạy
• 2.5.3. Vai trò của GV và HS trong việc kết hợp DHTDA và NCKH
• 2.5.4. Điều kiện để thực hiện có hiệu quả
• 2.5.5. Xây dựng một số đề tài NCKH và cách hướng dẫn học sinh thực hiện
• 2.5.5.1. Những vấn đề liên quan đến Este – Lipit
• 2.5.5.2. Những vấn đề liên quan đến cacbohidrat
• 2.5.5.3. Những vấn đề liên quan đến Amin-Aminoaxit- Protein
• 2.5.5.4. Những vấn đề liên quan đến Polime
• 2.5.5.5. Một số đề tài khác
• 2.5.5.6. Một số đề tài đã tham gia Hội thi KHKT dành cho HS trung học
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm
• 3.1.1. Mục đích của thực nghiệm
• 3.1.2. Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Kế hoạch và kết quả thực nghiệm sư phạm của tổ chức DHTDA
• 3.2.1. Chọn đối tượng và địa bàn thực nghiệm
• 3.2.2. Tiến hành thực nghiệm
• 3.2.3. Kết quả thực nghiệm sư phạm tổ chức dạy học theo dự án
• 3.2.4. Kết quả từ phiếu thăm dò ý kiến của học sinh
• 3.3. Kế hoạch và kết quả thực nghiệm sư phạm của hoạt động NCKH
• 3.3.1. Chọn đối tượng và địa bàn thực nghiệm
• 3.3.2. Đánh giá đề tài
• 3.3.3. Kết quả thực nghiệm sư phạm về hoạt động NCKH
• 3.3.4. Kết quả phỏng vấn
• 3.4. Một số kinh nghiệm khi triển khai DHTDA kết hợp hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kết Hợp Dạy Học và Nghiên Cứu Hóa Hữu Cơ

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, việc kết hợp dạy học và nghiên cứu khoa học (NCKH) trở nên vô cùng quan trọng. Đặc biệt, đối với môn Hóa học hữu cơ lớp 12, việc này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển tư duy sáng tạo, khả năng giải quyết vấn đề và ứng dụng kiến thức vào thực tiễn. Theo Luật Giáo dục (2005), phương pháp giáo dục phổ thông cần phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm từng lớp học, môn học. Việc kết hợp dạy học và NCKH là một trong những phương pháp hiệu quả để đạt được mục tiêu này. Nó giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sâu sắc, chủ động và có ý nghĩa hơn, đồng thời rèn luyện các kỹ năng cần thiết cho tương lai. Dạy học hóa hữu cơ lớp 12 không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là khơi gợi niềm đam mê khoa học.

1.1. Tầm quan trọng của Nghiên cứu Khoa học Hóa học THPT

Nghiên cứu khoa học trong Hóa học hữu cơ THPT đóng vai trò then chốt trong việc phát triển tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề cho học sinh. Tham gia vào các dự án NCKH, học sinh không chỉ học lý thuyết mà còn thực hành, thí nghiệm, phân tích dữ liệu và đưa ra kết luận. Quá trình này giúp các em hiểu sâu sắc hơn về bản chất của các hiện tượng hóa học, đồng thời rèn luyện khả năng làm việc nhóm, giao tiếp và trình bày kết quả nghiên cứu. Dự án nghiên cứu khoa học hóa hữu cơ giúp học sinh tiếp cận với các vấn đề thực tiễn, từ đó tìm ra các giải pháp sáng tạo và có ý nghĩa cho cộng đồng. Theo đánh giá của Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc cho học sinh tham gia vào NCKH góp phần vào đổi mới phương pháp giáo dục và dạy học trong nhà trường.

1.2. Lợi ích của việc Kết hợp Dạy Học và Nghiên cứu Khoa học

Việc kết hợp dạy học và NCKH mang lại nhiều lợi ích cho cả học sinh và giáo viên. Đối với học sinh, nó giúp các em hiểu rõ hơn về kiến thức, phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng làm việc nhóm. Đối với giáo viên, nó tạo cơ hội để đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao trình độ chuyên môn và tạo ra môi trường học tập tích cực, chủ động. Phương pháp dạy học hóa học hữu cơ hiệu quả là phương pháp kết hợp lý thuyết và thực hành, khuyến khích học sinh tự tìm tòi, khám phá và sáng tạo. Việc này giúp các em không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho tương lai. STEM trong dạy học hóa học hữu cơ là một hướng đi tiềm năng, giúp học sinh ứng dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn.

II. Thách Thức và Giải Pháp Dạy Hóa Hữu Cơ Lớp 12 Hiện Nay

Mặc dù việc kết hợp dạy học và NCKH mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về thời gian và nguồn lực. Chương trình Hóa học hữu cơ lớp 12 nâng cao thường rất nặng, đòi hỏi giáo viên phải nỗ lực để hoàn thành chương trình trong thời gian quy định. Bên cạnh đó, việc tìm kiếm các đề tài NCKH phù hợp với trình độ của học sinh và có tính ứng dụng thực tiễn cũng là một vấn đề khó khăn. Ngoài ra, cơ sở vật chất, trang thiết bị thí nghiệm còn hạn chế cũng là một rào cản lớn đối với việc triển khai NCKH trong trường học. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, giáo viên, học sinh và các nhà khoa học.

2.1. Vấn đề Thiếu Hụt Thời Gian và Nguồn Lực Nghiên Cứu

Thời gian là một trong những yếu tố quan trọng nhất đối với việc triển khai NCKH. Học sinh cần có đủ thời gian để nghiên cứu, thí nghiệm, phân tích dữ liệu và viết báo cáo. Tuy nhiên, chương trình học hiện nay thường rất nặng, khiến học sinh không có nhiều thời gian dành cho NCKH. Bên cạnh đó, nguồn lực tài chính cũng là một vấn đề quan trọng. Việc mua sắm trang thiết bị thí nghiệm, hóa chất và tài liệu tham khảo đòi hỏi một nguồn kinh phí không nhỏ. Kinh nghiệm dạy học hóa hữu cơ cho thấy, việc thiếu hụt thời gian và nguồn lực là một trong những nguyên nhân chính khiến nhiều giáo viên và học sinh e ngại tham gia vào NCKH.

2.2. Khó khăn trong việc Lựa Chọn Đề Tài Nghiên Cứu Phù Hợp

Việc lựa chọn đề tài NCKH phù hợp với trình độ của học sinh và có tính ứng dụng thực tiễn là một thách thức không nhỏ. Đề tài cần phải đủ hấp dẫn để thu hút sự quan tâm của học sinh, đồng thời phải có tính khả thi và phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường. Đề tài nghiên cứu khoa học hóa học hữu cơ cần phải liên quan đến các vấn đề thực tiễn, có tính mới mẻ và có khả năng đóng góp vào việc giải quyết các vấn đề của cộng đồng. Giáo viên cần phải có kiến thức sâu rộng về lĩnh vực Hóa học hữu cơ và có khả năng hướng dẫn học sinh trong quá trình nghiên cứu.

2.3. Hạn chế về Cơ sở Vật Chất và Trang Thiết Bị Thí Nghiệm

Cơ sở vật chất và trang thiết bị thí nghiệm đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai NCKH. Tuy nhiên, nhiều trường học hiện nay vẫn còn thiếu thốn về cơ sở vật chất và trang thiết bị thí nghiệm, đặc biệt là các trường ở vùng sâu, vùng xa. Điều này gây khó khăn cho việc thực hiện các thí nghiệm phức tạp và đòi hỏi độ chính xác cao. Thí nghiệm hóa học hữu cơ lớp 12 cần phải được thực hiện trong môi trường an toàn và có đầy đủ trang thiết bị bảo hộ. Nhà trường cần đầu tư vào việc nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị thí nghiệm để tạo điều kiện tốt nhất cho học sinh tham gia vào NCKH.

III. Phương Pháp Kết Hợp Dạy Học và Nghiên Cứu Khoa Học Hiệu Quả

Để kết hợp dạy học và NCKH một cách hiệu quả, cần có một phương pháp tiếp cận toàn diện, bao gồm việc xây dựng chương trình học phù hợp, đào tạo giáo viên, cung cấp nguồn lực và tạo môi trường học tập tích cực. Chương trình học cần được thiết kế sao cho vừa đảm bảo kiến thức cơ bản, vừa tạo cơ hội cho học sinh tham gia vào các hoạt động NCKH. Giáo viên cần được đào tạo về phương pháp NCKH và có khả năng hướng dẫn học sinh trong quá trình nghiên cứu. Nguồn lực cần được cung cấp đầy đủ để đảm bảo việc thực hiện các thí nghiệm và nghiên cứu. Môi trường học tập cần được tạo ra sao cho khuyến khích sự sáng tạo, tư duy phản biện và tinh thần hợp tác.

3.1. Xây dựng Chương Trình Học Tích Hợp Nghiên Cứu Khoa Học

Chương trình học cần được xây dựng sao cho tích hợp các hoạt động NCKH vào nội dung giảng dạy. Điều này có nghĩa là giáo viên cần phải tìm cách liên kết các bài học với các vấn đề thực tiễn và khuyến khích học sinh tham gia vào các dự án NCKH liên quan đến các vấn đề đó. Bài tập hóa học hữu cơ lớp 12 cần được thiết kế sao cho khuyến khích học sinh tư duy sáng tạo và áp dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn. Chương trình học cũng cần phải linh hoạt để có thể điều chỉnh theo nhu cầu và khả năng của học sinh.

3.2. Đào tạo Giáo Viên về Phương Pháp Nghiên Cứu Khoa Học

Giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn học sinh tham gia vào NCKH. Do đó, giáo viên cần được đào tạo về phương pháp NCKH và có khả năng hướng dẫn học sinh trong quá trình nghiên cứu. Phương pháp dạy học hóa học hữu cơ cần phải được đổi mới để khuyến khích sự sáng tạo, tư duy phản biện và tinh thần hợp tác của học sinh. Giáo viên cũng cần phải có kiến thức sâu rộng về lĩnh vực Hóa học hữu cơ và có khả năng truyền đạt kiến thức một cách dễ hiểu và hấp dẫn.

3.3. Cung cấp Nguồn Lực và Tạo Môi Trường Học Tập Tích Cực

Việc cung cấp đầy đủ nguồn lực và tạo môi trường học tập tích cực là rất quan trọng để khuyến khích học sinh tham gia vào NCKH. Nguồn lực bao gồm trang thiết bị thí nghiệm, hóa chất, tài liệu tham khảo và kinh phí. Môi trường học tập tích cực là môi trường mà học sinh cảm thấy thoải mái, được khuyến khích sáng tạo, tư duy phản biện và hợp tác với nhau. Phát triển tư duy nghiên cứu khoa học cho học sinh cần phải được thực hiện trong một môi trường học tập tích cực và có đầy đủ nguồn lực.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Hóa Hữu Cơ Lớp 12

Việc ứng dụng hóa học hữu cơ trong thực tiễn là một trong những mục tiêu quan trọng của việc kết hợp dạy học và NCKH. Học sinh cần được khuyến khích tìm hiểu về các ứng dụng của Hóa học hữu cơ trong đời sống hàng ngày, trong công nghiệp, nông nghiệp và y học. Các dự án NCKH cần phải tập trung vào việc giải quyết các vấn đề thực tiễn và có khả năng đóng góp vào việc cải thiện chất lượng cuộc sống của cộng đồng. Hóa học hữu cơ và đời sống có mối liên hệ mật thiết với nhau. Các sản phẩm hóa học hữu cơ có mặt ở khắp mọi nơi, từ thực phẩm, quần áo, thuốc men đến các vật dụng gia đình và các sản phẩm công nghiệp.

4.1. Các Dự Án Nghiên Cứu Khoa Học Tiêu Biểu về Hóa Hữu Cơ

Có rất nhiều dự án NCKH tiêu biểu về Hóa học hữu cơ mà học sinh có thể tham gia. Ví dụ, học sinh có thể nghiên cứu về các phương pháp tổng hợp các hợp chất hữu cơ có hoạt tính sinh học, nghiên cứu về các vật liệu polyme mới có tính chất đặc biệt, hoặc nghiên cứu về các phương pháp xử lý ô nhiễm môi trường bằng các chất hóa học hữu cơ. Ứng dụng hóa học hữu cơ trong thực tiễn là một nguồn cảm hứng lớn cho các dự án NCKH của học sinh.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu và Đóng Góp vào Cộng Đồng

Các dự án NCKH về Hóa học hữu cơ có thể mang lại những kết quả nghiên cứu có giá trị và đóng góp vào việc giải quyết các vấn đề của cộng đồng. Ví dụ, các nghiên cứu về các phương pháp tổng hợp các hợp chất hữu cơ có hoạt tính sinh học có thể giúp phát triển các loại thuốc mới để chữa bệnh. Các nghiên cứu về các vật liệu polyme mới có tính chất đặc biệt có thể giúp phát triển các sản phẩm mới có tính năng vượt trội. Các nghiên cứu về các phương pháp xử lý ô nhiễm môi trường bằng các chất hóa học hữu cơ có thể giúp bảo vệ môi trường sống của chúng ta. Hóa học hữu cơ và môi trường có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Các chất hóa học hữu cơ có thể gây ô nhiễm môi trường, nhưng cũng có thể được sử dụng để xử lý ô nhiễm môi trường.

V. Kết Luận và Hướng Phát Triển Dạy Học Hóa Hữu Cơ Sáng Tạo

Việc kết hợp dạy học và NCKH là một hướng đi đúng đắn và cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục Hóa học hữu cơ. Nó giúp học sinh nắm vững kiến thức, phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng ứng dụng kiến thức vào thực tiễn. Để triển khai thành công phương pháp này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, giáo viên, học sinh và các nhà khoa học. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học hóa học hữu cơ sáng tạo, hiệu quả và phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.

5.1. Tóm tắt Các Điểm Chính và Bài Học Kinh Nghiệm

Việc kết hợp dạy học và NCKH mang lại nhiều lợi ích cho cả học sinh và giáo viên. Tuy nhiên, để triển khai thành công phương pháp này, cần phải vượt qua nhiều thách thức, bao gồm sự thiếu hụt về thời gian và nguồn lực, khó khăn trong việc lựa chọn đề tài nghiên cứu phù hợp và hạn chế về cơ sở vật chất và trang thiết bị thí nghiệm. Kinh nghiệm dạy học hóa hữu cơ cho thấy, việc xây dựng chương trình học tích hợp NCKH, đào tạo giáo viên về phương pháp NCKH và cung cấp nguồn lực và tạo môi trường học tập tích cực là rất quan trọng.

5.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo về Dạy Hóa Hữu Cơ

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học hóa học hữu cơ sáng tạo, hiệu quả và phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam. Các hướng nghiên cứu có thể bao gồm việc phát triển các mô hình dạy học tích hợp NCKH, nghiên cứu về tác động của NCKH đối với sự phát triển tư duy và kỹ năng của học sinh, và nghiên cứu về các phương pháp đánh giá hiệu quả của việc kết hợp dạy học và NCKH.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lí luâ ̣n và thực tiễn của vấn đề dạy học theo dự án và nghiên cứu khoa học của học sinh THPT Chương 2. Kết hợp dạy học dự án và nghiên cứu khoa học cho học sinh lớp 12 phần Hóa học hữu cơ trung học phổ thông Chương 3. Thực nghiê ̣m sư pha ̣m 6 z CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA HỌC SINH THPT 1.

Thực trạng và định hƣớng đổi mới dạy học hiện nay Chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông bước đầu thể hiện được quan điểm dạy học phân hóa, tích hợp và tính liên thông, có nhiều tiến bộ về nội dung và hình thức trình bày. Đầu tư cho giáo dục được ưu tiên, cơ sở vật chất của nhà trường từng bước được cải thiện, xã hội hóa giáo dục được đẩy mạnh. Tuy nhiên, chất lượng giáo dục phổ thông nhìn chung vẫn chưa đáp ứng được mục tiêu giáo dục cũng như yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong thời kì hội nhập. Hệ thống giáo dục Việt Nam hiện nay còn “thiếu hơi thở của thời đại và hơi thở của thực tiễn” chất lượng giáo dục thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu xã hội [45].

Giáo dục kiến thức về xã hội, kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin, trình độ ngoại ngữ, kĩ năng thực hành lập kế hoạch, làm việc nhóm.còn kém, chưa phát huy khả năng tự học, tính chủ động sáng tạo của người học. Để thực hiện mục tiêu đổi mới giáo dục toàn diện trước hết nội dung chương trình phải đổi mới theo hướng phân hóa HS, tích hợp, giảm lí thuyết, tăng cường thực tiễn; đổi mới mạnh mẽ từ nhà trường khép kín sang giáo dục xã hội, đưa nhà trường thâm nhập vào cuộc sống. PPDH phải đổi mới theo hướng phân hóa, dạy theo hướng tương tác đa chiều, không dừng lại ở lí thuyết mà vươn tới hoạt động thực hành, trải nghiệm. HS thích thú, chủ động và tích cực tìm tòi học tập, nâng cao năng lực tự học, tạo ra môi trường học tập ở đó HS được trải nghiệm, được giải quyết các bài toán thực tế, được phát triển mọi kĩ năng cần thiết.[44] Một trong những PPDH đáp ứng được định hướng trên đó là dạy học theo dự án và tổ chức cho học sinh NCKH.

Cơ sở lí luận của dạy học theo dự án 1. Định nghĩa dạy học theo dự án Theo định nghĩa của Bộ Giáo dục Singapore “Dạy học theo dự án là hoạt động học tập nhằm tạo cơ hội cho HS tổng hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực học tập và áp dụng một cách sáng tạo vào thực tế cuộc sống” [12, tr. Đặc điểm của dạy học theo dự án Chủ đề của dự án gắn với thực tiễn, kết quả dự án phải có ý nghĩa thực tiễn xã hội, thu hút người học vào những dự án phức tạp trong thực tiễn xã hội, góp phần gắn việc học tập trong nhà trường với thực tiễn đời sống xã hội. Chủ đề của dự án phù hợp với hứng thú của người học, tăng cường năng lực hoàn thành những công việc quan trọng và mong muốn được đánh giá.

Cơ hội cộng tác với các bạn cùng lớp, tham gia tích cực, sáng tạo và nghiêm túc. Kết quả của dự án có thể là bài báo, bài trình bày, các mô hình, thí nghiệm …[12, tr. Quy trình tổ chức cho học sinh học theo dự án 1.Bước 1: Lập kế hoạch 1). Lựa chọn chủ đề GV và HS cùng nhau đề xuất ý tưởng, xác định chủ đề và mục đích của dự án.

Từ chủ đề lớn, GV tổ chức hướng dẫn HS phát triển tìm các chủ đề nhỏ là vấn đề nghiên cứu cụ thể. Sơ đồ tư duy và sơ đồ câu hỏi 5W1H là công cụ hiệu quả xác định, lựa chọn ý tưởng cũng như những vấn đề cần giải quyết xung quanh dự án. Lập kế hoạch HS cần lập kế hoạch để xác định các vấn đề cần nghiên cứu liên quan đến tiểu chủ đề nhằm giải quyết trả lời câu hỏi nghiên cứu và phân công nhiệm vụ trong nhóm. Ai sẽ làm nhiệm vụ gì và thời hạn hoàn thành, xác định phương tiện và dự kiến sản phẩm.

Sau khi lập được kế hoạch các nhóm cử đại diện trình bày, các nhóm khác và GV bổ sung ý kiến, HS chỉnh sửa hoàn thiện kế hoạch. Sau đó GV hướng dẫn HS cách thực hiện dự án, tổng hợp kết quả, trình bày báo cáo, đánh giá rút kinh nghiệm. GV cần cung cấp cho mỗi nhóm sổ theo dõi dự án.Bước 2: Thực hiện dự án 1).Thu thập thông tin: Theo nhiệm vụ đã được phân công, các thành viên trong nhóm thu thập thông tin từ sách báo, internet, làm thực nghiệm, điều tra, phỏng vấn.Các phương tiện hỗ trợ cần sử dụng như: phiếu phỏng vấn, phiếu ghi dữ liệu, phiếu thiết kế các hoạt động thực nghiệm, máy ghi âm, máy ảnh,. Xử lí thông tin Sau khi đã thu thập được các dữ liệu cần tiến hành xử lí dữ liệu bằng bảng, biểu đồ, sơ đồ, so sánh, đối chiếu.Trong nhóm thường xuyên trao đổi thảo luận để 8 z tập hợp dữ liệu, giải quyết vấn đề, kiểm tra tiến độ.

Đồng thời xin ý kiến của GV cần sự giúp đỡ kịp thời để đảm bảo tiến độ và hướng đi của dự án.Bước 3: Tổng hợp báo cáo sản phẩm 1). Xây dựng sản phẩm Các thành viên trong nhóm cùng tổng hợp tất cả các kết quả đã phân tích thành sản phẩm cuối cùng, có thể trình bày dưới nhiều dạng khác nhau: bài thuyết trình, đóng kịch, hát, trưng bày triển lãm, powerpoint. Trình bày báo cáo sản phẩm GV tổ chức cho HS trình bày các sản phẩm đã làm. Không nên để một HS phụ trách báo cáo mà nên chia nhỏ để nhiều thành viên cùng được có cơ hội thể hiện khả năng của mình.

Trong buổi này, GV nên kêu gọi các chuyên gia liên quan đến dự án, ban giám hiệu tham gia và đặt câu hỏi, cũng như đưa ý kiến nhận xét, góp phần làm cho buổi báo cáo thêm sinh động, hấp dẫn và thiết thực. Đánh giá rút kinh nghiệm GV thiết kế cho các nhóm tự chấm điểm và chấm điểm lẫn nhau, đánh giá sản phẩm của từng nhóm. GV tổng kết các phiếu tự đánh giá của các nhóm, nhận xét, cho điểm từng nhóm và rút kinh nghiệm [12, tr 132-140]. Một bài dạy truyền thống Thực tiễn cuộc sống Xây dựng bản kế hoạch dạy học dự án Kế hoạch hoạt động GV Kế hoạch hoạt động HS Đề ra tiêu chí đánh giá Sản phẩm dự án Kết quả là sự phát triển các năng lực, kĩ năng của học sinh Sơ đồ 1.1: Quy trình tổ chức cho học sinh học theo dự án 9 z 1.

Ƣu điểm và hạn chế của dạy học theo dự án Các đặc điểm của DHTDA đã thể hiện những ưu điểm của PPDH này đó là: Gắn lý thuyết với thực hành, phát triển kĩ năng phát hiện và giải quyết vấn đề cho người học, kích thích động cơ, hứng thú học tập của người học. Tuy nhiên, DHTDA cũng có những hạn chế và thách thức nhất định như DHTDA không phù hợp trong việc truyền thụ tri thức lý thuyết mang tính hệ thống cũng như rèn luyện hệ thống kỹ năng cơ bản, mất nhiều thời gian, đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp, yêu cầu GV phải có trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm, tích cực, yêu nghề [12, tr. Điều kiện để thực hiện có hiệu quả Bài học được thiết kế cẩn thận, lôi cuốn HS vào những nhiệm vụ mở và có tính thực tiễn cao. GV giữ vai trò người hỗ trợ, hướng dẫn.

HS hợp tác làm việc với nhau trong các nhóm, phát huy tối đa năng lực cá nhân khi đảm nhận những vai trò khác nhau. Dự án có các mục tiêu rõ ràng và tập trung vào những hiểu biết của HS sau quá trình học. Dự án phải gắn với đời sống thực tế của HS [12, tr. Các kỹ năng đƣợc phát triển Kỹ năng thu thập và xử lý thông tin: bao hàm những khả năng rút ra những thông tin từ một tư liệu và ghi chép từ một thông báo hay bài phát biểu.

Kỹ năng giao tiếp: như vấn đáp, lắng nghe tích cực, tiếp nhận và phản hồi thông tin, xử lý tình huống, giải quyết mâu thuẫn, hợp tác và hỗ trợ trong nhóm. Kỹ năng tư duy sáng tạo: Thông qua những sản phẩm tư duy của HS như: các cuộc thảo luận, các bảng biểu, sơ đồ, và những ghi chép, GV có thể biết được nhiều điều về quá trình tư duy của HS, lựa chọn PPDH phù hợp cho đối mỗi tượng là cá nhân hay nhóm HS. Kỹ năng trình bày: Tạo ra một bài thuyết trình là một nghệ thuật. Đó là khả năng của những người thuyết trình trong quá trình truyền đạt thông tin một cách hấp dẫn và cách dẫn dắt nội dung thông tin nhằm thu hút nhiều người nghe hơn và trình bày thông tin đầy đủ và chính xác trong một khoảng thời gian ngắn [23, tr.

Nguyên tắc lựa chọn các bài để thiết kế dự án - Các bài để thiết kế dự án phải nằm trong nội dung chương trình. - Làm cho các em quan tâm, khơi gợi được hứng thú của các em. 10 z - Phải có ý nghĩa thực tiễn nhất định, có liên hệ với thực tế, môi trường, xã hội. - Phải vừa sức, phù hợp với năng lực học sinh và không tạo áp lực nặng nề về thời gian cho các em.

- Các sản phẩm của dự án có thể thực hiện được và rõ ràng. Quy trình thiết kế dự án Bước 1: Xác định mục tiêu học tập Để đảm bảo dự án thiết kế đạt được các chuẩn học tập được yêu cầu trong quá trình giảng dạy, GV cần làm những việc sau đây: - Tìm và đọc lại chuẩn kiến thức và kĩ năng trong bài dạy. - Đưa ra ý tưởng dự án phù hợp với một số kiến thức và kĩ năng cụ thể. - Phát triển một ý tưởng dự án vừa hướng đến những kiến thức và kĩ năng vừa có thể kết nối với thực tế cuộc sống.

- Ghi lại ý tưởng dự án và các chuẩn kiến thức và kĩ năng có liên quan. Bước 2: Lập kế hoạch đánh giá Các tiêu chuẩn đánh giá gồm: đánh giá quá trình học tập, đánh giá sản phẩm, kỹ năng của HS, đánh giá nhóm. Bước 3: Tổ chức cho học sinh học theo dự án Các hoạt động trong buổi 1 (buổi lập kế hoạch): Tổ chức cho HS lựa chọn chủ đề, xậy dựng tiểu chủ đề, lập kế hoạch các nhiệm vụ học tập.