Chương 2: KẾ TOÁN VỐN BẰNG TIỀN VÀ CÁC KHOẢN PHẢI THU CHƯƠNG 2: KẾ TOÁN VỐN BẰNG TIỀN VÀ CÁC KHOẢN PHẢI THU • Kế toán vốn bằng tiền • Kế toán các khoản phải thu Nội dung vốn bằng tiền • Tiền mặt (VN, ngoại tệ) • Tiền gửi ngân hàng, kho bạc • Tiền đang chuyển Nguyên tắc kế toán chung • Kế toán vốn bằng tiền phải sử dụng thống nhất một đơn vị tiền tệ là đồng Việt Nam. Các nghiệp vụ phát sinh bằng ngoại tệ phải được quy đổi ra đồng Việt Nam để ghi sổ kế toán - Ở những đơn vị có nhập quỹ tiền mặt hoặc có gửi vào tài khoản tại Ngân hàng, Kho bạc bằng ngoại tệ thì phải được quy đổi ngoại tệ ra đồng Việt Nam theo tỷ giá quy định tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ kinh tế để ghi sổ kế toán; - Khi xuất quỹ bằng ngoại tệ hoặc rút ngoại tệ gửi Ngân hàng thì quy đổi ngoại tệ ra đồng Việt Nam theo tỷ giá hối đoái đã phản ánh trên sổ kế toán theo một trong hai phương pháp: Bình quân gia quyền di động; Giá thực tế đích danh. Các loại ngoại tệ phải được quản lý chi tiết theo từng nguyên tệ. Nguyên tắc kế toán tiền mặt • Tài khoản này dùng để phản ánh tình hình thu, chi, tồn quỹ tiền mặt của đơn vị, bao gồm tiền Việt Nam, ngoại tệ.
• Chỉ phản ánh vào TK 111- Tiền mặt về giá trị tiền mặt, ngoại tệ thực tế nhập, xuất quỹ. Nguyên tắc kế toán tiền mặt • Kế toán quỹ tiền mặt phải có trách nhiệm mở sổ kế toán quỹ tiền mặt, ghi chép hàng ngày liên tục theo trình tự phát sinh các khoản nhập, xuất quỹ tiền mặt, ngoại tệ và tính ra số tồn quỹ tại mọi thời điểm, luôn đảm bảo khớp đúng giữa giá trị ghi trên sổ kế toán, sổ quỹ và thực tế. Thủ quỹ chịu trách nhiệm quản lý và nhập, xuất quỹ tiền mặt. Hàng ngày, thủ quỹ phải kiểm kê số tồn quỹ tiền mặt thực tế, đối chiếu số liệu sổ quỹ tiền mặt và sổ kế toán tiền mặt.
Mọi chênh lệch phát sinh phải xác định nguyên nhân, báo cáo lãnh đạo, kiến nghị biện pháp xử lý chênh lệch. • Kế toán tiền mặt phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định trong chế độ quản lý lưu thông tiền tệ hiện hành và các quy định về thủ tục thu, chi, nhập quỹ, xuất quỹ, kiểm soát trước quỹ và kiểm kê quỹ của Nhà nước. Nội dung, kết cấu Bên Nợ: Các khoản tiền mặt tăng, do: - Nhập quỹ tiền mặt, ngoại tệ; - Số thừa quỹ phát hiện khi kiểm kê; - Giá trị ngoại tệ tăng khi đánh giá lại số dư ngoại tệ tại thời điểm báo cáo (trường hợp tỷ giá tăng). Bên Có: Các khoản tiền mặt giảm, do: - Xuất quỹ tiền mặt, ngoại tệ; - Số thiếu hụt quỹ phát hiện khi kiểm kê; - Giá trị ngoại tệ giảm khi đánh giá lại số dư ngoại tệ tại thời điểm báo cáo (trường hợp tỷ giá giảm).
Số dư bên Nợ: Các khoản tiền mặt, ngoại tệ còn tồn quỹ. Nội dung, kết cấu Tài khoản 111 - Tiền mặt có 2 tài khoản cấp 2: - Tài khoản 1111- Tiền Việt Nam: Phản ánh tình hình thu, chi, tồn tiền Việt Nam tại quỹ tiền mặt. - Tài khoản 1112- Ngoại tệ: Phản ánh tình hình thu, chi, tồn ngoại tệ (theo nguyên tệ và theo đồng Việt Nam) tại quỹ của đơn vị. v Trường hợp rút tạm ứng dự toán chi hoạt động về quỹ tiền mặt của đơn vị để chi tiêu: a) Khi rút tạm ứng dự toán chi hoạt động, ghi: Nợ TK 111- Tiền mặt.
Có TK 337- Tạm thu (3371). Đồng thời, ghi: Có TK 008- Dự toán chi hoạt động (008211, 008221). b) Các khoản chi trực tiếp từ quỹ tiền mặt thuộc nguồn ngân sách nhà nước mà trước đó đơn vị đã tạm ứng, ghi: Nợ TK 611- Chi phí hoạt động Có TK 111- Tiền mặt. Đồng thời, ghi: Nợ TK 337- Tạm thu (3371) Có TK 511 - Thu hoạt động do NSNN cấp.
c) Khi làm thủ tục thanh toán tạm ứng với NSNN, ghi: Có TK 008- Dự toán chi hoạt động (008211, 008221) (ghi âm). Đồng thời, ghi: Có TK 008- Dự toán chi hoạt động (008212, 008222) (ghi dương). Ví dụ 1 Định khoản các nghiệp vụ sau: (Đvt: trđ) 1. Nhận dự toán kinh phí HCSN giao cả năm (TX): 2.
Rút tạm ứng dự toán về nhập quỹ: 20 3. Xuất quỹ chi tạm ứng công tác phí cho anh A: 2, chi tiền trà nước cơ quan: 3 4. Anh A thanh toán công tác phí 1,5; số chi không hết nhập lại quỹ TM. Thu dịch vụ công bằng tiền mặt 4 6.
Xuất quỹ mua TSCĐ 15 (đã bao gồm VAT) 7. Đơn vị làm thủ tục thanh toán tạm ứng với KBNN 20 Ví dụ 2: Định khoản các nghiệp vụ sau: (Đvt: trđ) 1. Xuất quỹ thanh toán tiền mua VPP dùng cho HĐ hành chính của đơn vị: 2,5 2. Nhận ứng trước tiền dịch vụ công của khách hàng B: 2 3.
Thu tiền do thanh lý tài sản: 7; chi phí thanh lý: 4 4. Chi phúc lợi từ quỹ phúc lợi 5 5. Xuất quỹ TM thanh toán tiền vật tư dùng cho bộ phận quản lý hoạt động dịch vụ theo yêu cầu: 6 6. Thu hộ ông C ngoài đơn vị: 5; chi hộ hết cho ông C Kế toán tiền gửi ngân hàng KB • Nguyên tắc kế toán • Phương pháp kế toán Nguyên tắc kế toán tiền gửi ngân hàng, kho bạc • Tài khoản này phản ánh số hiện có, tình hình biến động tất cả các loại tiền gửi không kỳ hạn của đơn vị gửi tại Ngân hàng, Kho bạc (bao gồm tiền Việt Nam và ngoại tệ).
• Căn cứ để hạch toán trên TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc là các giấy báo Có, báo Nợ hoặc Bảng sao kê của Ngân hàng, Kho bạc kèm theo các chứng từ gốc, trừ trường hợp tiền đang chuyển. Nguyên tắc kế toán tiền gửi ngân hàng, kho bạc • Kế toán phải tổ chức thực hiện việc theo dõi riêng từng loại tiền gửi (tiền gửi của các hoạt động: thu phí; SXKD dịch vụ; tiền gửi của chương trình dự án, đề tài; tiền gửi vốn đầu tư XDCB và các loại tiền gửi khác theo từng Ngân hàng, Kho bạc). Định kỳ phải kiểm tra, đối chiếu nhằm đảm bảo số liệu gửi vào, rút ra và tồn cuối kỳ khớp đúng với số liệu của Ngân hàng, Kho bạc quản lý. Nếu có chênh lệch phải báo ngay cho Ngân hàng, Kho bạc để xác nhận và điều chỉnh kịp thời.
• Kế toán tiền gửi phải chấp hành nghiêm chỉnh chế độ quản lý, lưu thông tiền tệ và những quy định có liên quan đến Luật Ngân sách nhà nước hiện hành. Kết cấu và nội dung Bên Nợ: - Các loại tiền Việt Nam, ngoại tệ gửi vào Ngân hàng, Kho bạc; - Giá trị ngoại tệ tăng khi đánh giá lại số dư ngoại tệ tại thời điểm báo cáo (trường hợp tỷ giá ngoại tệ tăng). Bên Có: - Các khoản tiền Việt Nam, ngoại tệ rút từ tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc; - Giá trị ngoại tệ giảm khi đánh giá lại số dư ngoại tệ tại thời điểm báo cáo (trường hợp tỷ giá ngoại tệ giảm). Số dư bên Nợ: Các khoản tiền Việt Nam, ngoại tệ còn gửi ở Ngân hàng, Kho bạc.
Kết cấu và nội dung Tài khoản 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc có 2 tài khoản cấp 2: - Tài khoản 1121- Tiền Việt Nam: Phản ánh số hiện có và tình hình biến động các khoản tiền Việt Nam của đơn vị gửi tại Ngân hàng, Kho bạc. - Tài khoản 1122- Ngoại tệ: Phản ánh số hiện có và tình hình biến động giá trị của các loại ngoại tệ đang gửi tại Ngân hàng, Kho bạc. Đồng thời, ghi: Nợ TK 012- Lệnh chi tiền thực chi. (nếu cấp bằng lệnh chi tiền thực chi) hoặc Nợ TK 013- Lệnh chi tiền tạm ứng.
c) Khi đơn vị chi tiêu các hoạt động từ nguồn viện trợ, vay nợ nước ngoài bằng chuyển khoản, ghi: Nợ các TK 141, 331, 612. Có TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc. v Lưu ý: - Trường hợp cấp bù miễn giảm giá dịch vụ giáo dục, đào tạo a) Khi đơn vị rút dự toán cấp bù miễn, giảm giá dịch vụ giáo dục, đào tạo về TK tiền gửi của đơn vị, ghi: Nợ TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc Có TK 531- Thu hoạt động SXKD, dịch vụ. Đồng thời, ghi: Có TK 008- Dự toán chi hoạt động.
b) Khi đơn vị chi cho các hoạt động từ nguồn được cấp bù giá dịch vụ giáo dục, đào tạo, ghi: Nợ các TK 154, 642 Có TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc. Trường hợp nào được cấp bù miễn giảm giá dịch vụ giáo dục đào tạo Ví dụ 1: Định khoản các nghiệp vụ sau: (Đvt: trđ) 1. Nhận kinh phí chuyển khoản vào TKTG bằng Lệnh chi tiền thực chi: 2. Rút tiền gửi kho bạc về nhập quỹ: 20 3.
Chuyển khoản trả tiền điện: 2, nước: 3 4. Thu hoạt động dịch vụ bằng tiền tiền gửi ngân hàng 4 Ví dụ 2 Định khoản các nghiệp vụ sau: (Đvt: trđ) 1. Lập UNC mua vật tư nhập kho: 3, thuế GTGT 0,3 2. Chuyển khoản mua TSCĐ 10, Thuế GTGT 10%, chi phí vận chuyển 1 trả bằng tiền mặt.
Lập UNC mua CCDC 3 nhập kho, chi phí vận chuyển 0,5 trả bằng tiền tạm ứng.