CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG 1. Sự cần thiết của việc tổ chức kế toán tập hợp chi phí thi công và tính giá thành công trình xây dựng. Cũng như bất kì ngành sản xuất nào khác. Xây dựng cơ bản (XDCB) khi tiến hành sản xuất - kinh doanh thực chất là quá trình biến đổi đối tượng trở thành sản phẩm, hàng hoá.
Trong nhóm các ngành tạo ra của cải vật chất cho xã hội, ngành XDCB là ngành sản xuất vật chất độc lập, có chức năng tái tạo Tài sản cố định (TSCĐ) cho nền kinh tế, tạo cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội, tăng tiềm lực kinh tế - quốc phòng cho đất nước. Do vậy, XDCB luôn thu hút một bộ phận không nhỏ vốn đầu tư trong nước và nước ngoài, đồng thời cũng là ngành chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu nhập quốc dân. So với các ngành sản xuất khác, XDCB mang những nét đặc thù với những đặc điểm kỹ thuật riêng được thể hiện rõ qua đặc trưng về sản phẩm xây lắp và quá trình tạo sản phẩm. Thứ nhất, sản phẩm xây lắp là các công trình, vật kiến trúc có quy mô lớn, kết cấu phức tạp và mang tính đơn chiếc, thời gian sản xuất dài, trình độ kỹ thuật thẩm mĩ cao.
Do vậy việc tổ chức quản lý phải nhất thiết có dự toán, thiết kế và thi công. Trong suốt quá trình xây lắp, giá dự toán sẽ trở thành thước đo hợp lý hạch toán các khoản chi phí và thanh quyết toán các công trình. Thứ hai, mỗi công trình xây dựng gắn với vị trí nhất định, nó thường cố định tại nơi sản xuất còn các điều kiện sản xuất khác như: Lao động, vật tư, thiết bị máy móc. luôn phải di chuyển theo mặt bằng và vị trí thi công mà mặt bằng và vị trí thi công thường nằm rải rác khắp nơi và cách xa trụ sở đơn vị.
Do đó, luôn tồn tại một khoảng cách lớn giữa nơi trực tiếp phát sinh chi phí và nơi hạch toán chi phí đã gây không ít khó khăn cho công tác kế toán các đơn vị. Mặt khác hoạt động xây lắp lại tiến hành ngoài trời, thường chịu ảnh hưởng của các nhân tố khách quan như: thời tiết, khí hậu.nên dễ dẫn đến tình trạng hao hụt, lãng phí vật tư, tiền vốn.làm tăng chi phí sản xuất. Thứ ba, khi bắt đầu thực hiện hợp đồng, giá trị công trình đã được xác định thông qua giá trúng thầu hoặc giá chỉ định thầu. Điều đó có nghĩa là sản phẩm xây lắp thường 1 được tiêu thụ theo giá trị dự toán hoặc giá thoả thuận với chủ đầu tư từ trước.
Do đó, có thể nói tính chất hàng hoá của sản phẩm xây lắp không được thể hiện rõ. Thứ tư, xét về quá trình tạo ra sản phẩm xây lắp, từ khi khởi công đến khi thi công hoàn thành, bàn giao đưa vào sử dụng, thời gian thường dài, phụ thuộc vào quy mô tính chất phức tạp của từng công trình. Bên cạnh đó, quá trình thi công xây dựng được chia thành nhiều giai đoạn khác nhau, mỗi giai đoạn được chia thành nhiều công việc khác nhau. Từ những đặc điểm trên đây, đòi hỏi công tác kế toán vừa phải đáp ứng những yêu cầu chung về chức năng, nhiệm vụ kế toán một doanh nghiệp sản xuất vừa phải đảm bảo phù hợp đặc trưng riêng của ngành XDCB nhằm cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, cố vấn lãnh đạo cho việc tổ chức quản lý để đạt hiệu quả cao trong sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp.
Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh ảnh hưởng đến công tác kế toán tập hợp chi phí thi công và tính giá thành sản phẩm tại công ty thi công công trình. Đặc điểm sản phẩm xây dựng. Tiêu chuẩn hàng hóa của sản phẩm xây dựng không được thể hiện rõ. Nghiệp vụ bàn giao công trình, hạng mục công trình hoặc khối lượng xây dựng hoàn thành, đạt điểm dừng kĩ thuật cho bên giao thầu chính là quy trình để sản xuất ra sản phẩm xây dựng.
Sản phẩm xây dựng là những công trình, vật kiến trúc có quy mô lớn, kết cấu phức tạp, mang tính chất đơn chiếc, thời gian thi công để hoàn thành sản phẩm có giá trị sử dụng thường dài. Không chỉ vậy, tiêu chuẩn chất lượng kĩ thuật của sản phẩm đã được xác định cụ thể trong hồ sơ thiết kế kĩ thuật được duyệt. Vì vậy, doanh nghiệp xây dựng phải chịu trách nhiệm trước chủ đầu tư về kĩ thuật, chất lượng công trình. Sản phẩm xây dựng cố định tại nơi sản xuất, còn các điều kiện cần thiết cho sản xuất như các loại máy, thiết bị, nhân công phải di chuyển theo địa điểm công trình.
Bên cạnh đó, việc xây dựng còn chịu tác động của địa chất công trình. Mặt khác, việc xây dựng còn chịu tác động của điều kiện thời tiết, khí hậu của địa phương. Vậy nên công tác quản lý và sử dụng tài sản, vật tư cho công trình rất phức tạp, đòi hỏi phải có mức giá cho từng loại công tác xây dựng, cho từng vùng lãnh thổ. Đặc điểm đơn hàng xây dựng.
Mỗi công trình đều được tiến hành thi công theo đơn đặt hàng cụ thế, phụ thuộc vào yêu cầu của các khách hàng và thiết kế kĩ thuật của công trình đó. Khi thực hiện các đơn đặt hàng này của khách hàng đơn vị xây dựng phải bàn giao đúng tiến độ, đúng thiết kế kĩ thuật, đảm bảo chất lượng công trình. Đặc điểm tổ chức kế toán doanh nghiệp xây dựng. Do đặc điểm của ngành xây dựng là thời gian thi công dài, quy mô lớn nên thường hay xảy ra hiện tượng thất thoát, lãng phí.
Bộ máy kế toán trong doanh nghiệp cùng với các chính sách nhà nước cần phối hợp chặt chẽ để có các biện pháp tổ chức, quản lý sản xuất, quản lý chi phí sản xuất chặt chẽ, hợp lý và có hiệu quả. Doanh nghiệp xây dựng ngoài việc đảm bảo thi công đúng tiến độ, đúng kĩ thuật, đảm bảo chất lượng các công trình còn phải quản lý và hạch toán sao cho tiết kiệm được chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm, mà vẫn đảm bảo các tiêu chuẩn trên và doanh nghiệp hoạt động có lãi. Nội dung tổ chức kế toán doanh nghiệp xây dựng. Đảm bảo đầy đủ, chính xác kịp thời toàn bộ chi phí phát sinh : Tùy theo điều kiện cụ thể, có thế vận dụng phương pháp chi phí trực tiếp hoặc phương pháp gián tiếp.
Áp dụng phương pháp tính giá thành sản phẩm theo đơn đặt hàng, phương pháp trực tiếp , hệ số tỉ lệ hoặc phương pháp tính giá thành sản phẩm theo định mức. Kiểm tra, giám sát việc thực hiện các định mức chi phí, vật tư, nhân công, sử dụng máy thi công và các dự toán, các khoản chi phí khác, khoản thiệt hại, mất mát hư hỏng.trong sản xuất để có các biện pháp khắc phục. Tính toán chính xác kịp thời giá trị công tác xây dựng, các sản phẩm và các lao vụ hoàn thành của doanh nghiệp. Kiểm tra việc thực hiện hạ giá thành sản phẩm của doanh nghiệp theo từng công trình, hạng mục công trình, từng loại sản phẩm, lao vụ.tìm ra các biện pháp để hạ chi phí và giá thành một cách hợp lý và có hiệu quả.
Thực hiện bàn giao, thanh toán kịp thời khối lượng công tác xây dựng hoàn thành. Đầu kỳ kiểm tra và đánh giá khối lượng thi công dở dang theo nguyên tắc quy định. 3 Theo dõi, đánh giá đúng kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của công trình, hạng mục công trình, từng bộ phận thi công, đội, tổ.trong kì nhất định, kịp thời báo cáo kế toán phục vụ cho công tác quản lý của lãnh đạo doanh nghiệp. Nhiệm vụ, vai trò của kế toán tập hợp chi phí thi công và tính giá thành sản phẩm tại công ty thi công công trình xây dựng.Nhiệm vụ của công tác kế toán tập hợp chi phí thi công và tính giá thành sản phẩm tại công ty thi công công trình xây dựng.
Để thực hiện được mục tiêu phấn đấu tiết kiệm chi phí sản xuất hạ giá thành sản phẩm thì đơn vị kinh doanh xây lắp phải sử dụng vào sản xuất nhiều biện pháp khác nhau. Đứng trên giác độ quản lý, cần phải biết nguồn gốc hay con đường hình thành của nó, nội dung cấu thành của giá thành, để từ đó biết được nguyên nhân cơ bản nào, những nhân tố cụ thể nào đã làm tăng hoặc giảm giá thành và chỉ có trên cơ sở đó, người quản lý mới đề ra được biện pháp cần thiết để hạn chế loại trừ ảnh hưởng của nhân tố tiêu cực tác động nên và phát huy được mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tích cực, khai thác khả năng, tiềm năng trong việc quản lý, sử dụng nguồn vật tư, lao động và tiền vốn. Một trong những biện pháp quan trọng và không thể thiếu được, phải kể đến biện pháp quản lý công cụ kế toán. Bởi vậy phải tính đúng, tính đủ chi phí sản xuất vào giá thành mới đảm bảo phát huy công dụng của công tác kế toán trong quản lý sản xuất.
Do đó nhiệm vụ chủ yếu của công tác kế toán hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp là: xác định chính xác đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành phù hợp với điều kiện thực tế của Doanh nghiệp, thoả mãn yêu cầu quản lý đặt ra, vận dụng phương pháp hạch toán chi phí sản xuất và phương pháp tính giá thành một cách khoa học, hợp lý. Đảm bảo cung cấp một cách kịp thời, chính xác, đầy đủ các số liệu cần thiết cho công tác quản lý cụ thể là: - Phản ảnh đầy đủ, chính xác, kịp thời toàn bộ chi phí thực tế phát sinh cho từng đối tượng. - Kiểm tra tình hình chi phí về vật tư, lao động, chi phí sử dụng máy thi công và các chi phí khác, phát hiện kịp thời các khoản chênh lệch so với định mức, các chi phí khác ngoài kế hoạch, các khoản thiệt hại mất mát hư hỏng. trong sản xuất từ đó đề xuất các biện pháp ngăn chặn và khắc phục kịp thời.
4 - Thực hiện phân tích tình hình thực hiện dự toán chi phí sản xuất để có những kiến nghị cho các nhà quản trị Doanh nghiệp ra các quyết định phù hợp. - Tổ chức tập hợp phân bổ từng lọai chi phí sản xuất theo đúng đối tượng hạch toán chi phí sản xuất đã xác định bằng phương pháp thích hợp, xác định đúng giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ.