Lêi më ®Çu §Ó qu¶n lý mét c¸ch cã hiÖu qu¶ ®èi víi c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh hay s¶n xuÊt dÞch vô cña mét doanh nghiÖp nãi riªng, mét nÒn kinh tÕ quèc d©n cña mét níc nãi chung ®Òu cÇn ph¶i sö dông c¸c c«ng cô qu¶n lý kh¸c nhau vµ mét trong nh÷ng c«ng cô qu¶n lý kh«ng thÓ thiÕu ®îc ®ã lµ kÕ to¸n. Trong ®ã h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm gi÷ mét vai trß rÊt quan träng trong c«ng t¸c kÕ to¸n cña doanh nghiÖp. V× ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù ®iÒu tiÕt vµ c¹nh tranh quyÕt liÖt, khi quyÕt ®Þnh lùa chän ph¬ng ¸n s¶n xuÊt mét lo¹i s¶n phÈm nµo ®ã ®Òu cÇn ph¶i tÝnh ®Õn lîng chi phÝ bá ra ®Ó s¶n xuÊt vµ lîi nhuËn thu ®îc khi tiªu thô. §iÒu ®ã cã nghÜa doanh nghiÖp ph¶i tËp hîp ®Çy ®ñ vµ chÝnh x¸c chi phÝ s¶n xuÊt.
Gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ chØ tiªu chÊt lîng quan träng ph¶n ¸nh kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt. Gi¸ thµnh s¶n phÈm thÊp hay cao, gi¶m hay t¨ng thÓ hiÖn kÕt qu¶ cña viÖc qu¶n lý vËt t, lao ®éng, tiÒn vèn. §iÒu nµy phô thuéc vµo qu¸ tr×nh tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp. ChÝnh v× thÕ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ hai qu¸ tr×nh liªn tôc, mËt thiÕt víi nhau.
Th«ng qua chØ tiªu vÒ chi phÝ vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm c¸c nhµ qu¶n lý sÏ biÕt ®îc nguyªn nh©n g©y biÕn ®éng chi phÝ vµ gi¸ thµnh lµ do ®©u vµ tõ ®ã t×m ra biÖn ph¸p kh¾c phôc. ViÖc phÊn ®Êu tiÕt kiÖm chi phÝ s¶n xuÊt vµ h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ mét trong nh÷ng 1 môc tiªu quan träng kh«ng nh÷ng cña mäi doanh nghiÖp mµ cßn lµ vÊn ®Ò quan t©m cña toµn x· héi. C«ng ty thiÕt bÞ l¹nh Long Biªn lµ mét doanh nghiÖp s¶n xuÊt, cã bÒ dÇy kinh nghiÖm. S¶n phÈm cña c«ng ty rÊt ®a d¹ng vµ phong phó c¶ vÒ quy c¸ch, chñng lo¹i, mÉu m· vµ chÊt lîng s¶n phÈm.
C«ng ty ®· x¸c ®Þnh ®îc quy tr×nh h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm kh¸ hoµn chØnh. Tuy nhiªn, qua thêi gian thùc tËp t¹i c«ng ty, ®îc tiÕp xóc trùc tiÕp víi c«ng t¸c kÕ to¸n ë c«ng ty, thÊy ®îc tÇm quan träng cña chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm, em muèn hiÓu thªm n÷a vÒ phÇn hµnh kÕ to¸n nµy nªn em ®· lùa chän ®Ò tµi: " KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty thiÕt bÞ l¹nh Long Biªn". Trong ®Ò tµi nµy em xin tr×nh bµy vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cña m¸y nÐn l¹nh 2AD150- s¶n phÈm chñ yÕu cña c«ng ty. Néi dung kho¸ luËn gåm ba ch¬ng: Ch¬ng I: Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt.
Ch¬ng II: Thùc tr¹ng c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty thiÕt bÞ l¹nh Long Biªn. Ch¬ng III: Mét sè ý kiÕn gãp phÇn hoµn thiÖn kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng Ty ThiÕt bÞ l¹nh Long Biªn. 2 3 Ch¬ng I Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh 1. Tæng quan vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.
Kh¸i niÖm vµ ph©n biÖt sù kh¸c nhau gi÷a CPSX vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. Kh¸i niÖm chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. * Chi phÝ s¶n xuÊt: Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt, DN ph¶i bá ra mét sè chi phÝ bao gåm nh÷ng chi phÝ vÒ lao ®éng sèng ( nh÷ng chi phÝ vÒ nh©n c«ng) vµ nh÷ng chi phÝ vÒ lao ®éng vËt ho¸ ( nh÷ng tiªu hao vÒ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh) ®Ó phôc vô cho viÖc s¶n xuÊt ra s¶n phÈm. Vµ chØ nh÷ng chi phÝ phôc vô cho qu¸ tr×nh SX míi ®îc gäi lµ CPSX v× trong doanh nghiÖp ngoµi ho¹t ®éng SXKD c¬ b¶n cßn cã c¸c ho¹t ®éng kh¸c nh x©y dùng c¬ b¶n, vËn t¶i.
ChÝnh v× vËy khi nãi ®Õn CPSX lµ nãi ®Õn toµn bé hao phÝ vÒ lao ®éng sèng, vÒ lao ®éng vËt ho¸ biÓu hiÖn b»ng tiÒn mµ doanh nghiÖp thùc tÕ ®· bá ra ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng SXKD trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh. Trong thùc tÕ CPSX thêng ®îc tËp hîp theo th¸ng, quý, n¨m. Trong s¶n xuÊt cÇn ph¶i tiÕt kiÖm chi phÝ v× cã tiÕt kiÖm chi phÝ míi t¹o nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Ó h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm. Tuy nhiªn, ë doanh nghiÖp còng cÇn ph¶i ph©n biÖt gi÷a chi phÝ vµ chi tiªu: - Chi phÝ lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ cÇn thiÕt cho qu¸ tr×nh ho¹t ®éng SXKD mµ doanh nghiÖp ph¶i chi ra trong mét kú kinh doanh.
Nh vËy, chØ ®îc tÝnh lµ chi phÝ cña kú h¹ch to¸n nh÷ng hao phÝ vÒ tµi 4 s¶n vµ lao ®éng cã liªn quan ®Õn khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra trong kú h¹ch to¸n. - Ngîc l¹i, chi tiªu lµ sù gi¶m ®i ®¬n thuÇn c¸c lo¹i vËt t, tµi s¶n, tiÒn vèn cña doanh nghiÖp bÊt kÓ nã ®îc dïng vµo môc ®Ých g×. Tæng sè chi tiªu cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt trong kú cña DN bao gåm chi tiªu cho qu¸ tr×nh cung cÊp, qu¸ tr×nh SXKD vµ chi tiªu cho qu¸ tr×nh tiªu thô. Chi phÝ vµ chi tiªu lµ hai kh¸i niÖm kh¸c nhau nhng cã quan hÖ mËt thiÕt víi nhau.
Chi tiªu lµ c¬ së ph¸t sinh cña chi phÝ, kh«ng cã chi tiªu th× kh«ng cã chi phÝ. Chi phÝ vµ chi tiªu kh«ng nh÷ng kh¸c nhau vÒ lîng mµ cßn kh¸c nhau vÒ thêi gian, cã nh÷ng kho¶n chi tiªu kú nµy nhng tÝnh vµo chi phÝ kú sau vµ cã nh÷ng kho¶n tÝnh vµo chi phÝ kú nµy nhng thùc tÕ cha chi tiªu. Së dÜ cã sù kh¸c biÖt gi÷a chi tiªu vµ chi phÝ trong c¸c DN lµ do ®Æc ®iÓm, tÝnh chÊt vËn ®éng vµ ph¬ng thøc chuyÓn dÞch gi¸ trÞ cña tõng lo¹i tµi s¶n vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ yªu cÇu kü thuËt h¹ch to¸n chóng. * Gi¸ thµnh s¶n phÈm: Gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé chi phÝ vÒ lao ®éng sèng, lao ®éng vËt ho¸ mµ doanh nghiÖp ®· bá ra tÝnh cho 1 ®¬n vÞ s¶n phÈm hoÆc lµ c«ng viÖc lao vô s¶n xuÊt ®· hoµn thµnh.
Gi¸ thµnh lµ mét chØ tiªu kinh tÕ tæng hîp ph¶n ¸nh chÊt lîng toµn bé ho¹t ®éng SXKD cña doanh nghiÖp trong ®ã ph¶n ¸nh kÕt qu¶ sö dông vËt t, tµi s¶n, tiÒn vèn, c¸c gi¶i ph¸p kinh tÕ kü thuËt mµ doanh nghiÖp ®· thùc hiÖn nh»m ®¹t ®îc môc ®Ých lµ s¶n xuÊt ®îc nhiÒu s¶n phÈm nhng tiÕt kiÖm ®îc chi phÝ s¶n xuÊt vµ h¹ thÊp gi¸ thµnh s¶n phÈm. Sù kh¸c nhau gi÷a CPSX vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. 5 Trong c¬ chÕ thÞ trêng ®ßi hái c¸c DN ph¶i tiÕt kiÖm CPSX vµ ®ã lµ môc tiªu phÊn ®Êu cña mçi DN vµ trªn c¬ së ®ã míi h¹ ®îc gi¸ thµnh, míi x¸c ®Þnh ®îc hiÖu qu¶ SXKD vµ t¨ng ®îc lîi nhuËn. Gi÷a CPSX vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm thêng cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi nhau trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®Ó t¹o ra s¶n phÈm.
CPSX lµ biÓu hiÖn mÆt hao phÝ cßn gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ biÓu hiÖn kÕt qu¶ cña s¶n xuÊt. Nã lµ hai mÆt thèng nhÊt cña mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt v× néi dung c¬ b¶n cña chóng ®Òu lµ nh÷ng chi phÝ biÓu hiÖn b»ng tiÒn mµ DN ®· bá ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. CPSX khi ®· tËp hîp ®îc lµ c¬ së, lµ ®iÒu kiÖn ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, tiÕt kiÖm CPSX hoÆc l·ng phÝ ®Òu ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn gi¸ thµnh. Do ®ã viÖc qu¶n lý gi¸ thµnh ph¶i g¾n liÒn víi CPSX.
Tuy nhiªn gi÷a chóng vÉn lµ hai kh¸i niÖm riªng biÖt vµ cã nh÷ng mÆt kh¸c nhau biÓu hiÖn nh sau: CPSX - G¾n víi tõng thêi kú ph¸t sinh chi phÝ - Bao gåm: + Chi phÝ tr¶ tríc cha ph©n bæ kú nµy + Chi phÝ ph¶i tr¶ ( CP tr¶ tríc) ®· tÝnh vµo gi¸ thµnh nhng kú nµy míi ph¸t sinh thùc tÕ + Liªn quan ®Õn s¶n phÈm hoµn thµnh, s¶n phÈm lµm dë cuèi kú vµ s¶n phÈm háng. Gi¸ thµnh s¶n phÈm - G¾n víi khèi lîng s¶n phÈm, lao vô ®· hoµn thµnh - Bao gåm: 6 + Chi phÝ tr¶ tríc ph©n bæ kú nµy + Chi phÝ ph¶i tr¶ kú nµy nhng thùc tÕ cha chi, cha ph¸t sinh + Liªn quan ®Õn CPSX cña s¶n phÈm lµm dë kú tríc chuyÓn sang, kh«ng liªn quan ®Õn s¶n phÈm lµm dë cuèi kú vµ s¶n phÈm háng. Cã thÓ kh¸i qu¸t sù kh¸c nhau gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm qua s¬ ®å sau: Chi phÝ s¶n 1. Sù cÇn thiÕt vµ nhiÖm vô cña kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm.
HiÖn nay, cïng víi chÊt lîng s¶n phÈm, gi¸ thµnh s¶n phÈm lu«n ®îc coi lµ mèi quan t©m hµng ®Çu cña c¸c doanh nghiÖp. PhÊn ®Êu h¹ gi¸ thµnh vµ n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh (SXKD) cña doanh nghiÖp vµ n©ng cao thu nhËp cña ngêi lao ®éng. Do ®ã h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt cã mét vÞ trÝ v« cïng quan träng trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña mçi doanh nghiÖp. Tríc kia trong c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung do c¸c xÝ nghiÖp ®- îc bao cÊp toµn bé l©u dµi, bao tiªu toµn bé ®Çu ra nªn c¸c xÝ nghiÖp kh«ng quan t©m ®Õn hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh, kh«ng chó ý 7 ®Õn chi phÝ s¶n xuÊt (CPSX) vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm bÞ bãp mÐo trong b¸o c¸o hoÆc do nguyªn nh©n nµo ®ã mµ ®¬n vÞ kh«ng ph¶n ¸nh ®óng CPSX vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm cña m×nh.
V× vËy CPSX vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm kh«ng ph¶i lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh hiÖu qu¶ kinh tÕ cña quy tr×nh s¶n xuÊt ë xÝ nghiÖp. KÓ tõ khi chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ trêng, mäi doanh nghiÖp ®Òu ph¶i c¹nh tranh gay g¾t víi nhau trªn thÞ trêng ®Ó cã thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn, c¸c doanh nghiÖp (DN) ph¶i thùc hiÖn h¹ch to¸n kinh tÕ ®éc lËp, tù bï ®¾p thu chi vµ ®¶m b¶o cã l·i.