Chương I: Cơ sở lý luận chung về kế toán các khoản phải thu trong các doanh nghiệp Chương 2: Thực trạng công tác kế toán các khoản phải thu tại Ban Khách hàng Tổ chức Doanh nghiệp - Tổng Công ty Dịch vụ Viễn Thông Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện công tác kế toán các khoản phải thu tại Ban Khách hàng Tổ chức Doanh nghiệp - Tổng Công ty Dịch vụ Viễn Thông CHUONG 1: CO SO LY LUAN CHUNG VE KE TOAN CAC KHOAN PHAI THU TRONG CAC DOANH NGHIEP 1.1 Một số vấn đề chung liên quan đến các khoản phải phải thu và kế toán các khoản phải thu 1. Cac khái niệm cơ bản Trên bảng cân đối kế toán ( báo cáo tình hình tài chính), các khoản phải thu là một loại tài sản của doanh nghiệp, và đó là các khoản nợ mà doanh nghiệp cần phải thu hồi trong quá trình hoạt động. Nguồn gốc phát sinh các khoản phải thu là các nghiệp vụ kinh tế phát sinh giữa doanh nghiệp với khách hàng, các nhà cung cấp và các đối tượng nội bộ khác mà bên nợ chưa thanh toán cho doanh nghiệp.Nguyễn Tuấn Duy và TS.Đặng Thị Hòa (chủ biên), Giáo trình Kế toán tài chính, Trường Đại học Thương mại, Nhà xuất bản Thống kê Hà Nội 2010: “?rong quá trình hoạt động kinh doanh, giữa doanh nghiệp với khách hàng, với các đối tượng khác bên ngoài và bên trong doanh nghiệp phát sinh các mối quan hệ kinh tế. Các mối quan hệ kinh tế đó làm phát sinh các quan hệ thanh toán mà doanh nghiệp được quyên đòi tiền ở đối tượng có liên quan, từ đó hình thành lên các khoản phải thu ”.
Trương Thị Thủy, PGS. Ngô Thị Thu Hồng, giáo trình Kế toán Tài chính Doanh nghiệp, Học viện Tài chính, Nhà xuất bản Tài chính 2019: “Nợ phải thu là tài sản của doanh nghiệp, đó là khoản nợ mà doanh nghiệp cân phải thu hồi, thanh toán về. Đây là các khoản doanh nghiệp phải thu của các cá nhân, các tổ chức, đơn vị bên trong và bên ngoài doanh nghiệp về số tiền mua sản phẩm, hàng hóa, vật tư, dịch vụ và các khoản khác chưa thanh toán cho doanh nghiệp hoặc các khoản bị các doanh nghiệp, các ca nhân chiếm dụng chưa thu hồi được”. Như vậy, Các khoản phải thu là bộ phận quan trọng trong cơ cấu tài sản của doanh nghiệp, phản ánh mối quan hệ kinh tế liên quan đến các đối tượng trong và ngoài doanh nghiệp.
Mức độ đa dạng của các khoản phải thu tùy thuộc vào công tác tổ chức sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Việc quản lý các khoản phải thu là vô cùng quan trọng vì đây sẽ là nguồn vốn lưu động giúp bù đắp các khoản nợ phải trả và là cơ sở đề doanh nghiệp phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh. Phân loại các loại khoản phải thu Có nhiều cách phân loại các khoản phải thu; tuy nhiên phân loại theo đối tượng và phân loại theo thời gian thường được sử dụng nhiều trong các tài liệu học tập và nghiên cứu. Phân loại các khoản phải thu theo đối tượng thu Các khoản phải thu phân loại theo đối tượng thu được phân loại thành 3 nhóm phải thu sau: a.
Các khoản phải thu khách hàng: là các khoản phải thu mang tính chất thương mại phát sinh từ các giao dịch mua bán, trao đổi hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ với khách hàng, khách hàng có thê thanh toán I phần hoặc chưa thanh toán toán tạo ra các khoản nợ. Các khoản phải thu nội bộ: là các khoản phải thu phát sinh trong nội bộ doanh nghiệp giữa cấp trên với cấp dưới hoặc giữa các đơn vị cấp dưới trong cùng hệ thống các đơn vị trực thuộc: các khoản phải thu phát sinh từ các giao dịch mua/bán hàng hóa/dịch vụ nội bộ, các khoản thu hộ/chi hộ, các khoản cấp kinh phí cấp trên cho cấp dưới.Do là các đơn vị nội bộ trong cùng đơn vị độc lập nên các khoản phải thu của đơn vị này sẽ là khoản phải trả của đơn vị khác, do vậy cuối kỳ kế toán phải thực hiện kiểm tra, đối chiếu xác nhận số liệu phát sinh trong kỳ tiến hành thanh toán theo hình thức tiền mặt hoặc bù trừ theo từng đối tượng. Các khoản phải thu khác: là các khoản phải thu không phát sinh từ các g1ao dịch mua bán như là: -_ Các khoản phải thu được tạo ra từ các hoạt động tài chính: lãi cho vay, lãi tiền gửi, cổ tức và lợi nhuận được chia; -_ Các khoản chi hộ cho bên thứ 3 được quyền nhận lại; các khoản bên nhận ủy thác xuất khâu phải thu hộ cho bên giao ủy thác; - Các khoản phải thu về tiền phat, béi thường, tài sản thiếu chờ xử lý, các khoản tạm ứng chi phí cho người lao động 1. Phân loại các khoản phải thu theo thời gian Theo thời gian các khoản phải thu được phân loại thành các khoản phải thu ngắn hạn và các khoản phải thu dai hạn căn cứ vào kỳ hạn thu hồi với mốc thời gian là 12 tháng hoặc là một chu kỳ sản xuất kinh doanh.
Các khoản phải thu ngắn hạn: là các khoản phải thu có thời gian thu hồi dưới 12 tháng hoặc trong một chu kỳ kinh doanh thông thường; b. Các khoản phải thu dài hạn: là các khoản phải thu có thời hạn thu hồi trên 12 tháng hoặc lớn hơn một chu kỳ sản xuất kinh doanh Bằng cách phân loại theo thời gian sẽ giúp cho nhà quản trị cân đối được nguồn tài chính phù hợp với kế hoạch sản xuất, kinh doanh. Tác động của các khoản nợ phải thu dén hoat động của doanh nghiệp Các khoản phải thu chính là tài sản lưu động của doanh nghiệp đang bị chiếm dụng, do đó có ảnh hưởng lớn đến tính thanh khoản của doanh nghiệp. Quy mô của các khoản phải thu phụ thuộc vào loại hình kinh doanh (bán buôn, bán lẻ), tinh chất của loại sản phẩm, dịch vụ kinh doanh, chính sách/chiến lược kinh doanh của mỗi doanh nghiệp tại mỗi thời kỳ (duy trì thị phần hay tăng trưởng thị phần) Thông thường, khi thực hiện mục tiêu gia tăng thị phần quy mô các khoản phải thu của doanh nghiệp có xu hướng tăng và ngược lại.
Tuy nhiên để xét về hiệu quả chúng ta cần xem xét đến chỉ số vòng quay các khoản phải thu 4A 2 2. Doanh số tín dung ròng Số vòng quay khoản phải thu =—————————— Các khoản phải thu bình quần Trong trường hợp quy mô các khoản phải thu tăng lên nhưng số vòng quay các khoản phải thu vẫn duy trì hoặc tăng lên điều này chứng tỏ rằng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đang thuận lợi, việc quản lý và thu hồi công nợ của doanh nghiệp tốt, doanh nghiệp đang sử dụng tốt đồng vốn của mình. Trong trường hợp ngược lại, nếu quy mô các khoản phải thu tăng trong khi doanh thu và quy mô kinh doanh của không tăng, lúc này doanh nghiệp cần phải xem xét lại tình hình hoạt động kinh doanh của mình về sản phẩm, dịch vụ, về chính sách bán hàng. Trên khía cạnh khác, xét mối tương quan tỷ lệ giữa các khoản phải thu và các khoản phải trả của doanh nghiệp Các khoản phải thu Tỷ lệ các khoản phải thu so với các khoản phải trả = * 100% Các khoản phải trả Nếu tỷ lệ các khoản phải thu so với các khoản phải trả >50%, điều này chứng tỏ các khoản phải thu lớn hơn các khoản phải trả, các khoản thu không đủ bù đắp cho các khoản chỉ, doanh nghiệp có nguy cơ bị chiếm dụng vốn nếu không có biện pháp thu hồi hiệu qua dé bảo toàn nguồn vốn.
Nếu tỷ lệ này <50%, có nghĩa là các khoản phải trả lớn hơn các khoản phải thu, doanh nghiệp đang chiếm dụng được nguồn vốn của đơn vị khác, tuy nhiên điều này cũng đồng nghĩa với việc các khoản chi phí phát sinh của doanh nghiệp tăng lên. Như vậy, các khoản phải thu có tác động đến nguồn vốn lưu động, khả năng thanh toán và các quyết định kinh doanh của doanh nghiệp. Do vậy, khi thực hiện chính sách tín dụng doanh nghiệp cần phải có kế hoạch cụ thê, phân loại, đánh giá khách hàng, xây dựng các biện pháp thu hồi và các phương án xử lý dự phòng để tránh bị thất thoát vốn. Nhiệm vụ của kế toán các khoản phải thu 1.
Yêu cầu công tác hạch toán các khoản phải thu Các khoản phải thu cần phải được hạch toán ghi nhận chỉ tiết cho từng đối tượng phải thu theo từng nội dung nghiệp vụ kinh tế phát sinh, đồng thời phân loại nợ theo thời gian hạn nợ (nợ ngắn hạn/nợ dài hạn) Đối với những khách hàng có quan hệ giao dịch thường xuyên hoặc có số dư phải thu lớn, tại thời điểm cuối tháng hoặc theo định kỳ kế toán tiễn hành kiểm tra đối chiếu công nợ. Trường hợp khách hàng thanh toán bằng hình thức trao đổi hàng hóa/dịch vụ hoặc bù trừ công nợ cần phải có các chứng từ hợp pháp, hợp lệ liên quan như: biên bản đối chiếu công nợ, biên bản xác nhận bù trừ công nợ. Đối với các khoản phải thu bị nợ đọng lâu ngày khó hoặc không có khả năng thu hồi cần phải có văn bản xác minh hoặc yêu cầu xác minh để làm cơ sở thực hiện trích lập dự phòng phải thu khó đòi. Công việc của kế toán các khoản phải thu Các khoản phải thu chính là tài sản của doanh nghiệp đang bị các đơn vị, cá nhân chiếm dụng, do đó để quản lý và thu hồi kịp thời khoản phải thu, kế toán cần thực hiện các nhiệm vụ như sau: - Phan ánh chính xác, kịp thời các khoản phải thu phát sinh tại đơn vị, theo dõi chỉ tiết cho từng đơn vị, từng cá nhân và theo từng nội dung kinh kế cụ thể, - Phản ánh kịp thời, chính xác từng lần thanh toán của từng đối tượng nợ, hạch toán giảm công nợ phải thu tương ứng, - Thường xuyên hoặc theo định kỳ đối chiếu khoản nợ phải thu với khách hàng nợ và các cá nhân có liên quan, trong trường hợp phát sinh chênh lệch cần phải tìm hiểu nguyên nhân và sử lý kịp thời, - Theo dõi, đôn đốc việc thu hồi nợ đề hạn chế phát sinh các khoản công nợ phải thu khó đòi.