mở đầu - HS quan sát và tìm câu trả lời Thực hiện - HS làm việc cặp đôi theo bàn. Báo cáo thảo luận - Đại diện nhóm báo cáo, các nhóm còn lại theo dõi thảo luận. Đánh giá, nhận xét, - GV đánh giá kết quả của HS, trên cơ sở đó dẫn dắt HS vào bài học mới. Ho¿t đßng 2: Hình thành ki¿n thức mái Ho¿t đßng 2.1: Góc l°ÿng giác a) Māc tiêu: - HS nhận biết và thể hiện được khái niệm góc lượng giác, số đo góc lượng giác.
- HS hiểu, phát biểu và vận dụng được hệ thức Chasles. b) Nßi dung: - HĐ1: Một chiếc bánh lái tàu có thể quay theo cả hai chiều. Trong Hình 1 và Hình 2, lúc đầu thanh OM ở vị trí OA. a)Khi quay bánh lái ngược chiều kim đồng hồ (Hình 1), cứ mỗi giây, bánh lái quay một góc 60.
Bảng dưới đây cho ta góc quay của thanh OM sau t giây kể từ lúc bắt đầu quay. Thay dấu ? bằng số đo thich hợp. b) Nếu bánh lái được quay theo chiều ngược lại, nghĩa là quay cùng chiều kim đồng hồ (Hình 2 ) với cùng tốc độ như trên, người ta ghi −60 để chỉ góc mà thanh OM quay được sau mỗi giây. Bảng dưới đây cho ta góc quay của thanh OM sau t giây kể từ lúc bắt đầu quay.
Thay dấu ? bằng số đo thích hợp. Lời giải: a) Thời gian þ (giây) 1 2 3 4 5 6 Góc quay �㗼 60∘ 120∘ 180∘ 240∘ 300∘ 360∘ b) Thời gian þ 1 2 3 4 5 6 (giây) Góc quay �㗼 −60∘ −120∘ −180∘ −240∘ −300∘ −360∘ - Ki¿n thức tráng tâm: Cho hai tia Oa, Ob. + Nếu một tia Om quay quanh gốc O của nó theo một chiều cố định bắt đầu từ vị trí tia ÿÿ và dừng ở vị trí tia ÿĀ thì ta nói tia ÿ�㕚 quét một góc lượng giác có tia đầu ÿÿ, tia cuối ÿĀ, kí hiệu (ÿÿ, ÿĀ). + Khi tia ÿ�㕚 quay một góc �㗼, ta nói số đo của góc lượng giác (ÿÿ, ÿĀ) bằng �㗼, kí hiệu ýđ(ÿÿ, ÿĀ) = �㗼.
Chú ý: Với hai tia Oa và Ob cho trước: + Có vô số góc lượng giác có tia đầu là Oa và tia cuối Ob. Xác định số đo của các góc lượng giác ( Oa, Ob ) trong Hình 5. - Nhận xét: SGK - Thực hành 1: Cho MON = 60. Xác định số đo của các góc lượng giác được biểu diễn trong Hình 6 và viết công thức tổng quát của số đo góc lượng giác ( OM , ON ).
- Vận dāng 1: Trong các khoảng thời gian từ 0 giờ đến 2 giờ 15 phút, kim phút quét một góc lượng giác là bao nhiêu độ? - HĐ2: Hß thức Chasles (Sa-l¡) Cho Hình 7. a) Xác định số đo các góc lượng giác ( Oa , Ob ) , ( Ob , Oc ) và (Oa, Oc ). b) Nhận xét về mối liên hệ giữa ba số đo góc này. Lời giải: a) Số đo góc lượng giác ( Oa , Ob ) trong hình là 1350 Số đo góc lượng giác ( Ob , Oc ) trong hình là 800 Dựa vào hình, ta có aOc = 1350 − 800 = 550 Trong hình, góc lượng giác ( Oa, Oc ) tương ứng với chuyển động quay theo chiều dương từ Oa đến Oc sau đó quay thêm 1 vòng.
Do đó số đo góc lượng giác ( Oa, Oc ) trong hình là 550 + 3600 = 4150 b) Như vậy đối với ba góc trong hình, ta có tổng số đo góc lượng giác ( Oa , Ob ) , ( Ob , Oc ) chênh lệch với số đo góc lượng giác ( Oa, Oc ) là một số nguyên lần 360∘. K¿t luận - Hệ thức Chasles: Với ba tia Oa, Ob, Oc bất kì, ta có sđ ( Oa , Ob ) + sđ ( Ob , Oc ) =sđ ( Oa, Oc ) + k 3600 (k ) c) Sản ph¿m: HS hình thành được kiến thức bài học, câu trả lời của HS cho các câu hỏi. d) Tổ chức thực hißn: - GV tổ chức hoạt động trao đổi thảo luận của các nhóm làm HĐ1 - Trên cơ sở câu trả lời của học sinh, giáo viên chuẩn hóa kiến thức, từ đó nêu khái niệm góc lượng giác và chú ý - HS đọc ví dụ 1 sgk trang 8 trả lời câu hỏi Chuyển giao - Từ câu trả lời ở ví dụ 1 của HS, GV đưa ra nhận xét - GV yêu cầu HS làm TH1 và VD1 sgk trang 9 - GV tổ chức hoạt động trao đổi thảo luận của các nhóm làm HĐ2 - Từ câu trả lời của Hs, GV chuẩn hoá kiến thức, từ đó đưa ra khái niệm về hệ thức Chasles - HS hoạt động nhóm (cặp đôi theo bàn) thực hiện HĐ1 - HS ghi nhớ khái niệm về góc lượng giác và chú ý - Đọc, hiểu ví dụ 1 sgk và trả lời câu hỏi - Ghi nhớ nội dung nhận xét sgk - Thực hiện TH1 và VD1 - HS thực hiện HĐ2 và ghi nhớ khái niệm hệ thức Chasles Mong đợi: Thực hiện TH1: a) 600 b) 600 + 2.3600 = 7800 c) −3000 1 VD1: Kim phút quay 2 vòng theo chiều âm nên số đo góc lượng giác 4 1 là: = −2 .3600 = −8100 4 Báo cáo thảo luận - Đại diện nhóm báo cáo TH1,VD1 các nhóm còn lại theo dõi thảo luận. - GV nhận xét thái độ làm việc, phương án trả lời của học sinh, ghi nhận Đánh giá, nhận xét, và tuyên dương học sinh có câu trả lời tốt nhất.
Động viên các học sinh tổng hợp còn lại tích cực, cố gắng hơn trong các hoạt động học tiếp theo - Chốt kiến thức Ho¿t đßng 2.2: Đ¡n vß radian a) Māc tiêu: - HS nhận biết đơn vị radian. - HS chuyển đổi số đo góc lượng giác từ đơn vị radian sang đơn vị độ và ngược lại. b) Nßi dung: - HĐ3: Vẽ đường tròn tâm O bán kính R bất kì. Dùng một đoạn dây mềm đo bán kính và đánh dấu được một cung AB có độ dài đúng bằng R (Hình 9).
Đo và cho biết AOB có số đo bằng bao nhiêu độ. Giải: Số đo AOB không phụ thuộc vào đường tròn được vẽ và bằng khoảng 570 - Kết luận: + Trên đường tròn bán kính R tùy ý, góc ở tâm chắn một cung có độ dài đúng bằng R được gọi là một góc có số đo 1 radian (đọc là 1 ra – đi – an, viết tắt là 1rad ). + Do đó ta có công thức chuyển đổi số đo góc từ đơn vị radian sang độ và ngược lại như sau: a 180 ö * a = rad. 180 ø ø - Ví dā 2: Đổi các số đo góc sau đây từ radian sang độ hoặc ngược lại: 2 a) −60.
5 - TH2 : Hoàn thành bảng chuyển đổi đơn vị đo của các góc sau đây: Số đo theo độ 0 ? 45 60 ? 120 ? 150 180 Số đo theo rad ? ? ? ? 3 ? rad rad rad rad 6 2 4 Chú ý. a) Khi ghi số đo của một góc theo đơn vị radian, người ta thường bỏ đi chữ rad sau số đo. Ví dụ, rad được viết là , 2 rad được viết là 2. 2 2 b) Với đơn vị radian, công thức số đo tổng quát của góc lượng giác ( Oa , Ob ) là (Oa , Ob) = + k 2 ( k ) , trong đó là số đo theo radian của một góc lượng giác bất kì có tia đầu Oa và tia cuối Ob.
Lưu ý không được viết + k 360 hay a + k 2 (vì không cùng đơn vị đo). c) Sản ph¿m: HS hình thành được kiến thức bài học, lời giải cho các bài tập d) Tổ chức thực hißn: - GV tổ chức hoạt động trao đổi thảo luận của các nhóm làm HĐ3 - Trên cơ sở câu trả lời của học sinh, giáo viên chuẩn hóa kiến thức, từ đó nêu đưa ra khái niệm đơn vị radian và công thức chuyển đổi số đo góc từ đơn vị radian sang độ hoặc ngược lại. Chuyển giao - HS đọc ví dụ 2 sgk trang 10 - Từ ví dụ 2 GV yêu cầu HS vận dụng làm TH2 sgk trang 10 (HĐ cặp đôi theo bàn) - GV đưa ra chú ý - Hs ghi nhớ chú ý - HS hoạt động nhóm (cặp đôi theo bàn) thực hiện HĐ2 - HS ghi nhớ khái niệm đơn vị radian và công thức chuyển đổi số đo góc từ đơn vị radian sang độ hoặc ngược lại. Thực hiện - Đọc, hiểu ví dụ 2 sgk trang 10 - Thực hiện TH2 - Ghi nhớ chú ý - Đại diện 1 HS lên trình bày lời giải của TH2 Báo cáo thảo luận - Các HS khác quan sát bài làm của HS trên bảng, đối chiếu vở bài làm của mình và nêu nhận xét phản hồi - GV nhận xét thái độ làm việc, phương án trả lời của học sinh, ghi nhận Đánh giá, nhận xét, và tuyên dương học sinh có câu trả lời tốt nhất.
Động viên các học sinh tổng hợp còn lại tích cực, cố gắng hơn trong các hoạt động học tiếp theo - Chốt kiến thức Ho¿t đßng 2.3: Đ°ờng tròn l°ÿng giác a) Māc tiêu: - HS nhận biết và thể hiện được khái niệm đường tròn lượng giác. - HS biểu diễn góc lượng giác với số đo cho trước trên đường tròn lượng giác. b) Nßi dung: - HĐ4: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy , vẽ đường tròn tâm O bán kính bằng 1 và điểm A (1;0 ). Số đo góc lượng giác ( OA , OB ) bằng bao nhiêu radian ? b) Xác định các điểm A và B trên đường tròn sao cho các góc lượng giác ( OA , OA) , ( OA , OB) có số đo lần lượt là và −.
2 Lời giải : a) ( OA , OB ) = + k 2 (k ) 2 b) A’(-1;0) và B’(0;-1) - K¿t luận: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy , cho đường tròn tâm O bán kính bằng 1. Trên đường tròn này, chọn điểm A (1;0 ) làm gốc, chiều dương là chiều ngược chiều kim đồng hồ và chiều âm là chiều cùng chiều kim đồng hồ. Đường tròn cùng với gốc và chiều như trên được gọi là đường tròn lượng giác. - Ví dā 3 : Biểu diễn trên đường tròn lượng giác các góc lượng giác có số đo là: 7 a) 865 ; b) −.
3 - TH3 : Biểu điễn trên đường tròn lượng giác các góc lượng giác có số đo là: 19 a) −1485 ; b) .