Mạch điện

Giáo trình môn học Mạch điện Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa - Mã môn MH 08

• Tác giả: Ngô Thị Huyền
• Trường học: Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa
• Chuyên ngành: Điện
• Đề tài: Mạch điện
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Thanh Hóa

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình Mạch điện Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa

Giáo trình Mạch điện Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa giữ vai trò nền tảng trong chương trình đào tạo khối kỹ thuật. Tài liệu được Khoa Điện, Điện tử - Đo lường hoàn thiện vào năm 2025 theo chuẩn khung giáo dục nghề nghiệp quốc gia. Nhóm tác giả Ngô Thị Huyền, Phạm Thị Thúy Hà và Trịnh Anh Phương phụ trách biên soạn. Cấu trúc nội dung bao gồm bốn chương lớn phản ánh đầy đủ lý thuyết điện cơ sở. Chương đầu tiên giải thích tường tận các khái niệm sơ cấp và hệ thống định luật bảo toàn. Chương tiếp theo đi sâu vào phân tích mạng điện một chiều. Chương thứ ba trình bày dòng điện xoay chiều hình sin một pha. Chương cuối cùng khảo sát toàn diện mạng điện xoay chiều ba pha đối xứng. Bản biên soạn mới lược bỏ các công thức hàn lâm dư thừa. Nội dung tập trung vào tính trực quan và khả năng liên hệ thực tiễn sản xuất. Các ví dụ minh họa gắn liền với sơ đồ mạch công nghiệp thực tế. Sinh viên dễ dàng tiếp cận kiến thức từ cơ bản đến chuyên sâu. Đây là cẩm nang học tập không thể thiếu cho kỹ thuật viên tương lai.

1.1. Mục tiêu đào tạo và chuẩn đầu ra môn học

Môn học Mạch điện trang bị tư duy giải tích mạng điện cho người học kỹ thuật. Học sinh viên cần nắm vững bản chất dòng điện, điện áp cùng công suất tiêu thụ trên tải. Tài liệu xác định rõ mục tiêu chuyển hóa lý thuyết thành năng lực đo kiểm thực hành. Người học phải vận hành thành thạo thiết bị đo chuyên dụng như đồng hồ vạn năng và dao động ký. Khả năng phát hiện sai số mạch điện được rèn luyện thông qua chuỗi bài tập định lượng. Giáo trình bảo đảm chuẩn đầu ra theo quy định của Tổng cục Giáo dục Nghề nghiệp. Sinh viên tốt nghiệp tự tin lắp đặt, sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống điện cơ bản trong doanh nghiệp sản xuất.

1.2. Khung chương trình đào tạo chuẩn nghề điện

Chương trình môn học được sắp xếp khoa học theo tiến trình nhận thức kỹ thuật. Khối lượng kiến thức phân bổ hợp lý giữa phần lý thuyết nền và bài tập áp dụng. Phần mở đầu trình bày quy ước chiều dòng điện và thông số linh kiện R, L, C. Phần tiếp theo khai thác sâu các trạng thái ghép nối tiếp, song song và hỗn hợp. Mạch điện xoay chiều một pha phân tích kỹ hiện tượng lệch pha giữa dòng điện và điện áp. Phần mạch xoay chiều ba pha làm rõ ưu điểm vượt trội của mạng truyền tải công nghiệp. Mỗi chương đều có hệ thống câu hỏi trắc nghiệm cùng bài tập tính toán có hướng dẫn lời giải chi tiết.

II. Phân tích giáo trình Mạch điện Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa

Nội dung giáo trình tập trung mổ xẻ những khó khăn điển hình khi sinh viên giải tích mạng điện. Bài toán một chiều nhiều vòng nhánh thường gây nhầm lẫn về dấu của sức điện động và sụt áp. Học viên thường lúng túng khi xác định chiều dòng điện giả định trong các phương trình định luật Kirchhoff. Khi chuyển sang miền tần số xoay chiều, độ phức tạp toán học tăng vọt. Sự kết hợp giữa điện trở thuần, cuộn cảm và tụ điện tạo ra độ lệch pha phức tạp giữa u và i. Hiện tượng cộng hưởng điện áp hoặc cộng hưởng dòng điện dễ gây cháy nổ linh kiện nếu tính sai trị số cực đại. Đối với lưới điện ba pha, vấn đề mất cân bằng tải tại dây trung tính đòi hỏi kỹ năng tính toán chính xác cao độ. Giáo trình đã phân loại cụ thể từng dạng sai sót kinh điển này. Sách chỉ rõ nguyên nhân gốc rễ bắt nguồn từ việc hiểu sai khái niệm vật lý ban đầu. Nhờ lối phân tích mạch lạc, các rào cản học thuật được tháo gỡ từng bước.

2.1. Thách thức khi tính toán mạch xoay chiều hình sin

Mạch xoay chiều hình sin đòi hỏi người học phải xử lý đồng thời hai biến số biên độ và góc pha. Điện cảm L làm dòng điện trễ pha góc chín mươi độ so với điện áp. Ngược lại, điện dung C khiến dòng điện vượt trước điện áp cùng một góc pha tương đương. Khi mắc nối tiếp R, L, C, tổng trở Z phụ thuộc mật thiết vào tần số nguồn phát f. Việc tính toán công suất tác dụng P, công suất phản kháng Q và công suất biểu kiến S dễ phát sinh nhầm lẫn nếu không làm chủ ký hiệu phức. Nhiều sinh viên gặp trở ngại khi cộng các đại lượng hình sin bằng đồ thị hình học. Giáo trình thấu hiểu rào cản này và cung cấp quy tắc quy đổi đại lượng cực kỳ chi tiết.

2.2. Vấn đề phức tạp trong mạng ba pha đối xứng và không đối xứng

Mạng điện ba pha tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao nếu vận hành sai quy chuẩn. Hai dạng đấu nối hình sao và hình tam giác sở hữu mối tương quan điện áp khác biệt hoàn toàn. Khi đấu hình sao, điện áp dây gấp căn ba lần điện áp pha. Ngược lại, đấu hình tam giác duy trì điện áp dây bằng đúng điện áp pha. Sinh viên thường nhầm lẫn giữa dòng điện pha và dòng điện dây khi giải bài tập tải phức hợp. Hiện tượng đứt dây trung tính trong mạng ba pha bốn dây dẫn tới hiện tượng lệch điện áp nghiêm trọng. Hậu quả gây cháy hỏng phụ tải sinh hoạt và thiết bị điện công nghiệp. Giáo trình phân tích sâu nguyên lý cân bằng để sinh viên chủ động phòng ngừa rủi ro vận hành.

III. Phương pháp giải trong giáo trình Mạch điện Cao đẳng Thanh Hóa

Giáo trình thiết lập hệ thống phương pháp giải mạch tối ưu cho từng cấu trúc lưới điện cụ thể. Đối với mạng điện một chiều, sách trình bày chi tiết năm phương pháp kinh điển bao gồm biến đổi tương đương, xếp chồng, dòng điện nhánh, dòng điện vòng và điện áp hai nút. Phương pháp biến đổi tương đương giúp đơn giản hóa mạng điện nhiều điện trở mắc nối tiếp hoặc song song. Phương pháp dòng điện nhánh áp dụng trực tiếp hai định luật Kirchhoff nhằm xây dựng hệ phương trình tuyến tính độc lập. Đối với mạch xoay chiều hình sin, phương pháp đồ thị vectơ trực quan hóa góc lệch pha giữa điện áp và dòng điện. Phương pháp biên độ phức chuyển đổi các phép tính vi tích phân phức tạp thành phép toán đại số cơ bản. Việc sử dụng số phức giúp giải quyết nhanh gọn các mạch điện phân nhánh nhiều phần tử R, L, C. Sinh viên chỉ cần nắm chắc thuật toán từng bước là có thể xác định chính xác thông số dòng, áp và công suất mạch.

3.1. Phương pháp biến đổi tương đương và dòng điện nhánh

Phương pháp biến đổi tương đương là công cụ cơ bản để rút gọn các mạch điện một chiều phức tạp. Khi các điện trở mắc nối tiếp, điện trở tương đương bằng tổng giá trị từng phần tử. Dòng điện chạy qua mọi điện trở trong mạch nối tiếp là duy nhất. Khi đấu song song, điện áp đặt trên các nhánh luôn bằng nhau và điện dẫn tương đương bằng tổng điện dẫn các nhánh thành phần. Đối với mạch nhiều nguồn và nhiều nhánh phân bố, phương pháp dòng điện nhánh mang lại hiệu quả vượt trội. Kỹ thuật viên áp dụng định luật Kirchhoff 1 cho các nút và định luật Kirchhoff 2 cho các mạch vòng độc lập. Thuật toán phân tích giúp tìm ra chính xác dòng điện chạy qua từng nhánh tải.

3.2. Kỹ thuật đồ thị vectơ và phương pháp biên độ phức

Kỹ thuật đồ thị vectơ giải quyết bài toán xoay chiều bằng hình học không gian phẳng. Mỗi đại lượng xoay chiều hình sin được biểu diễn qua một vectơ quay với tốc độ góc omega. Phương pháp cho phép cộng trừ dòng điện và điện áp thông qua quy tắc hình bình hành. Trục chuẩn Ox thường chọn trùng pha với điện áp chung của mạch song song. Tiếp đó, phương pháp biên độ phức nâng cấp việc tính toán lên môi trường đại số số phức. Giá trị hiệu dụng kết hợp với góc pha tạo thành một số phức đại diện. Trở kháng của cuộn dây và tụ điện lần lượt biểu diễn thành jX_L và -jX_C. Toàn bộ định luật Ohm và Kirchhoff đều áp dụng nguyên vẹn ở dạng phức, giúp tối ưu hóa thời gian tính toán.

IV. Ứng dụng thực tế từ giáo trình Mạch điện Cao đẳng Thanh Hóa

Giáo trình Mạch điện Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa khẳng định giá trị thực tiễn vượt trội trong đào tạo nghề điện hiện đại. Kiến thức mạch một chiều tạo tiền đề trực tiếp cho việc vận hành các hệ thống pin, ắc quy và nguồn điện phân cực trong trạm biến áp. Lý thuyết dòng điện xoay chiều một pha giúp thợ điện xử lý trơn tru các sự cố tụ bù, ổn áp gia đình và thiết bị gia dụng. Đặc biệt, chương mạch điện xoay chiều ba pha giữ vai trò cốt lõi trong việc tính toán vận hành động cơ điện không đồng bộ và lưới truyền tải nhà xưởng. Học viên tốt nghiệp có khả năng đọc hiểu bản vẽ đấu dây sao hoặc tam giác một cách độc lập. Kỹ năng phân tích tải cân bằng hỗ trợ đắc lực việc nâng cao hệ số công suất cos phi nhằm tiết kiệm điện năng doanh nghiệp. Cuốn sách không dừng lại ở lý thuyết mà thực sự trở thành cẩm nang kỹ thuật thực hành. Tài liệu đồng hành lâu dài cùng kỹ sư và công nhân kỹ thuật trên mọi công trình.

4.1. Ứng dụng trong lắp đặt và sửa chữa điện công nghiệp

Kỹ năng giải tích mạch phục vụ đắc lực cho công tác thi công lắp đặt tủ điện công nghiệp. Người thợ dựa vào nguyên lý cân pha để phân bổ phụ tải chiếu sáng và thiết bị đều trên ba pha nguồn. Điều này triệt tiêu hiện tượng sụt áp và tránh cháy máy biến áp phân phối tại nhà máy. Khả năng tính toán chính xác dòng điện định mức giúp kỹ thuật viên lựa chọn đúng tiết diện dây dẫn và khí cụ đóng cắt bảo vệ như Aptomat hay rơ le nhiệt. Việc nắm chắc đặc tính mạch R-L-C cũng hỗ trợ quá trình sửa chữa biến tần và các bộ lọc nguồn nhiễu công nghiệp đạt hiệu quả cao.

4.2. Hướng phát triển chuyên môn nghề nghiệp cho sinh viên

Làm chủ toàn bộ kiến thức trong giáo trình mở ra nhiều cơ hội phát triển nghề nghiệp cho sinh viên kỹ thuật. Đây là nền tảng tất yếu để học tập các học phần chuyên ngành tiếp theo như Máy điện, Khí cụ điện và Cung cấp điện. Người tốt nghiệp tự tin ứng tuyển vị trí giám sát cơ điện M&E, kỹ thuật viên bảo trì dây chuyền tự động hóa hoặc chuyên viên kiểm định năng lượng. Năng lực tư duy mạch điện vững vàng giúp cá nhân dễ dàng thích nghi với công nghệ điện thông minh mới. Sinh viên có thể liên thông lên trình độ đại học hoặc thi lấy chứng chỉ hành nghề kỹ thuật viên quốc tế một cách thuận lợi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 trình bày những nội dung khái quát về mạch điện, các định lý, định luật dùng trong quá trình tính toán mạch điện cho các môn học chuyên ngành. Mục tiêu: - Phân tích được nhiệm vụ, vai trò của các phần tử cấu thành mạch điện như: nguồn điện, dây dẫn, phụ tải, thiết bị đo lường, đóng cắt; - Giải thích được cách xây dựng mô hình mạch điện, các phần tử chính trong mạch điện. Phân biệt được phần tử lý tưởng và phần tử thực; - Phân tích và giải thích được các khái niệm cơ bản trong mạch điện, hiểu và vận dụng được các biểu thức tính toán cơ bản; - Rèn được tính cẩn thận, phương pháp học tư duy và nghiêm túc trong công việc. Nội dung chính: 1.

CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ MẠCH ĐIỆN 1. Khái niệm về mạch điện Mạch điện là tập hợp các thiết bị để cho dòng điện chạy qua. Mạch điện gồm ba phần tử cơ bản là nguồn điện, vật tiêu thụ điện, dây dẫn và các thiết bị phụ trợ như: thiết bị đóng cắt, đo lường, bảo vệ, tự động … Hình 1-1 Mạch điện 1. Cách biểu diễn mạch điện Biểu diễn mạch điện như hình 1-1 rất bất tiện nên thực tế, người ta biểu diễn mạch điện bằng những hình vẽ quy ước, gọi là sơ đồ mạch điện, hay vắn tắt hơn là sơ đồ (hình 1-2) 6 R Hình 1-2 Sơ đồ mạch điện * Nguồn điện: là các thiết bị để biến đổi các dạng năng lượng khác thành điện năng: - Biến đổi hoá năng thành điện: pin, ăcquy.

- Biến đổi cơ năng thành điện: máy phát điện. - Biến đổi nhiệt năng thành điện: cặp nhiệt điện - Biến đổi quang năng thành điện: pin quang điện …. rd Trên sơ đồ (hình 1-2) nguồn điện được biểu thị bằng một sức điện động, ký hiệu là E, có chiều đi từ cực âm (-) về cực dương (+) của nguồn và 1 điện trở trong r0 (còn gọi là nội trở) * Dây dẫn: dẫn dòng điện (chuyển tải điện năng) từ nguồn điện tới nơi tiêu thụ. Trên sơ đồ dây dẫn được biểu thị bằng 1 điện trở đường dây, ký hiệu là rd.

* Vật tiêu thụ điện: để biến đổi năng lượng điện thành các dạng năng lượng khác, như quang năng (đèn điện), nhiệt năng (bếp điện, lò điện, hàn điện…), cơ năng (nam châm điện, động cơ điện…), hoá năng (bình điện phân, mạ điện… ),… Sức tiêu thụ điện của vật tiêu thụ gọi là phụ tải, hay còn gọi là tải. Trên sơ đồ, các phụ tải như đèn điện, bếp điện, lò điện… được biểu thị bằng 1 điện trở R, còn các phụ tải như động cơ điện, mạ điện, điện phân… được biểu thị bằng 1 sức điện động E (còn gọi là sức phản điện) và điện trở trong r0. * Các thiết bị phụ trợ dùng để: - Đóng cắt và điều khiển mạch điện như: cầu dao, máy cắt… - Đo lường các đại lượng của mạch như: ampe mét , vôn mét… - Bảo vệ mạch điện như: cầu chì, rơle… 2. CÁC ĐỊNH LUẬT CƠ BẢN DÙNG TRONG MẠCH ĐIỆN 2.

Định luật Ôm a. Định luật ôm cho một đoạn mạch Ta xét một đoạn mạch AB có điện áp đặt vào là U, chiều dài là l, tiết diện là S. Điện áp U tạo ra trong vật dẫn AB một điện trường xác định theo: 7 U E= l Cường độ điện trường sẽ làm các điện tử tự do di chuyển trong AB, tạo ra dòng điện I, có mật độ là: I δ= s Nếu I càng lớn thì δ sẽ càng lớn. Mặt khác, ở trên ta đã biết, điện trở suất của vật liệu càng lớn thì dòng điện càng nhỏ và mật độ dòng điện càng nhỏ.

Kết quả là mật độ dòng điện tỷ lệ nghịch với điện trở suất và tỷ lệ thuận với cường độ điện trường: E δ= ρ I U = Hay s l. ρ Từ đó rút ra U I= l ρ s (1-1) Định luật ôm: Dòng điện trong một đoạn mạch tỷ lệ với điện áp hai đầu đoạn mạch và tỷ lệ nghịch với điện trở của đoạn mạch: U I= r (1-2) Từ (1-2) rút ra: U = Ir (1-3) Tức là: Điện áp đặt vào điện trở (còn gọi là sụt áp trên điện trở) tỷ lệ với trị số điện trở và dòng điện qua điện trở. Trong biểu thức (1-3), nếu cho U = 1V, I = 1A thì r = 1. Vậy ôm là một điện trở của một đoạn mạch khi có dòng điện 1 ampe qua nó gây ra một sụt áp là 1 vôn trên điện trở b.

Định luật ôm cho toàn mạch Giả sử có mạch điện không phân nhánh, vẽ trên hình 1-4. Gồm nguồn điện có s.đ là E, nội trở là r0, cung cấp cho phụ tải có điện trở là r, qua một đường dây có điện trở là rd, dòng điện trong mạch là I. Áp dụng định luật Ôm cho từng đoạn mạch, ta có: Sụt áp trên phụ tải: U = I. r Sụt áp trên đường dây: Ud = Ird 8 Sụt áp trên điện trở trong của nguồn: U0 = Ir0 Muốn duy trì dòng điện I thì s.đ E của nguồn phải cân bằng với các sụt áp trong mạch: E = U + Ud + U0 = I ( r + rd + r0 ) = Ir Ở đây r = r + rd + r0 Vậy: dòng điện trong mạch tỷ lệ với s.đ của nguồn và tỷ lệ nghịch với điện trở toàn mạch: E E I= = rΣ r0+ R (1-4) Ví dụ 1-1: Mạch điện hình 1.3 có: rd E = 231V, r0 = 0,1 Ω R r = 22 Ω , rd = 1 Ω Hãy xác định dòng điện trong mạch, điện áp đặt vào phụ tải và sụt áp trên đường dây, điện áp trên hai cực của nguồn Giải: Hình 1.3 Định luật Ôm cho toàn mạch Áp dụng định luật ôm cho toàn mạch để tính dòng điện E E 231 I= = = =10 A r Σ r 0 +r d + R 22+0 .1+1 Điện áp vào các điện trở tính theo (1-3): Điện áp đặt vào tải: U = IR = 10.

22 = 220V Sụt áp trên đường dây: Ud = Ird = 10. 1 = 10V Sụt áp trên điện trở trong: U0 = Ir0 = 10. 0,1 = 1V Điện áp đầu đường dây bằng điện áp trên phụ tải cộng với sụt áp trên đường dây: U1 = U + Ud = 220 + 10 = 230V 2. Định luật Joule – Lentz Dòng điện tích chuyển dời trong vật dẫn sẽ va chạm với các phân tử vật dẫn, truyền bớt năng lượng cho các phân tử, làm tăng mức chuyển động nhiệt trong vật 9 dẫn.

Như vậy, dòng điện qua vật dẫn sẽ làm nóng vật dẫn, tức điện năng đã chuyển hoá thành nhiệt. Gọi điện trở của vật dẫn là r, thì công của dòng điện xác định theo biểu thức: A = I2 rt (J) Biết đương lượng nhiệt của công là 0,24 calo với mỗi Jun, nên nhiệt lượng do công A chuyển hoá là: Q = 0,24A = 0,24 I2 rt ( calo ) (1-5) Định luật này do hai nhà bác học là Joule (người Anh) và Lentz (người Nga) tìm ra bằng thực nghiệm, nên được gọi là định luật Joule-Lentz. Định luật Joule-Lentz: Nhiệt lượng do dòng điện toả ra trên một điện trở tỷ lệ với bình phương của cường độ dòng điện, với trị số điện trở và với thời gian dòng điện chạy qua. Nếu thay I bởi biểu thức (1-5), ta có: 2 U t Q = 0,24 r (calo) (1-6) Ví dụ 1-2: Một dụng cụ nhiệt có điện trở là 24Ω, đặt vào điện áp 110V.

Tính nhiệt lượng toả ra trong 0,5 giờ. Giải: Thời gian tính nhiệt lượng T = 0,5h = 0,5. 3600 = 1800 s Áp dụng (1-6) để tính nhiệt lượng: 2 U t Q = 0,24 r = 217800 calo = 217,8 kcalo 2. Định luật Kirhof a.

Khái niệm nhánh, nút, vòng Hình 1-4 là sơ đồ mạch điện đơn giản, còn hình 1-5 là sơ đồ mạch điện phân nhánh. Các yếu tố kết cấu chủ yếu của mạch điện là nút và nhánh. Nhánh là phần đoạn mạch chỉ có một dòng điện duy nhất chạy qua. Ví dụ các nhánh AB, FE, AD trên hình 1-5.

Nút là điểm gặp nhau của ít nhất ba nhánh trở lên. Mạch không có điểm nút gọi là mạch không phân nhánh. Mạch không phân nhánh chỉ tạo thành một nhánh duy nhất, tức chỉ có một dòng điện duy nhất chạy qua tất cả các phần tử của nó. Ngược lại mạch có điểm nút gọi là mạch phân nhánh.

10 rd R Hình 1-4 Mạch điện đơn giản Hình 1-5 Mạch điện phân nhánh Trên hình 1-5, các điểm B, D là các điểm nút. Thực ra ba điểm G, D, H chỉ là một điểm nút duy nhất, vì chúng có cùng một điện thế. Tập hợp các nhánh tạo thành một vòng kín gọi là một mạch vòng. Chẳng hạn các mạch vòng ABDGA, BCHDB.

Các vòng không chứa nhánh bên trong gọi là mắt lưới hay mắt. Định luật Kirhof + Định luật Kirhof 1 Tổng dòng điện đi đến một điểm nút bằng tổng các dòng điện rời khỏi nút đó: chẳng hạn đối với nút A hình 1-5 ta có: I3 = I 1 + I 2 Hay I1 + I 2 – I3 = 0 Nếu quy ước dấu như sau: dòng điện đi đến điểm nút có dấu dương, dòng điện rời khỏi nút có dấu âm thì định luật Kirhof 1 phát biểu như sau: Định luật: Tổng đại số các dòng điện đi đến một điểm nút bằng không. ΣI = 0 + Định luật Kirhof 2 Trong mỗi mạch vòng của mạch điện, nếu ta xuất phát từ một điểm, đi qua tất cả các phần tử của vòng rồi trở lại điểm xuất phát thì ta có lại điện thế ban đầu. Như vậy ta nhận xét rằng tổng các sức điện động trong mạch vòng sẽ cân bằng với sụt áp trên từng đoạn mạch.

Đó chính là cơ sở của định luật Kirhof 2. Định luật: Đi theo một mạch vòng bất kỳ, tổng đại số các sđđ bằng tổng đại số các sụt áp trên các phần tử của vòng. ΣE = ΣIr Để viết được phương trình Kirhof 2 ta phải chọn chiều dương cho vòng (thuận hay ngược chiều kim đồng hồ, tuỳ theo sự thuận tiện đối với từng mạch vòng).đ và điện áp nào cùng chiều quy ước sẽ mang dấu dương, ngược chiều quy ước sẽ mang dấu âm. 11 Chẳng hạn, đối với mạch vòng ADGH, ta chọn chiều dương thuận chiều kim đồng hồ, định luật Kirhof 2 có dạng: E1 = I1r1 + I3r3 3.

CÁC PHẦN TỬ CỦA MẠCH ĐIỆN 3. Nguồn điện Nguồn điện là thiết bị duy trì dòng điện trong mạch. Muốn thế, cần duy trì một điện áp ở hai đầu nguồn điện. Ta xét chi tiết quá trình hình thành điện áp này.

Giả sử nguồn điện được biểu thị bởi dây dẫn thẳng AB.