Tài Liệu Tham Khảo Về Quản Lý Danh Mục Đầu Tư Của Lê Văn Hải

Tài liệu nghiên cứu Tài liệu tham khảo quản lý danh mục đầu tư lê văn hải, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: TS. Lê Văn Hải
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Lý Danh Mục Đầu Tư
• Đề tài: Quản Lý Danh Mục Đầu Tư
• Loại tài liệu: Tài Liệu Tham Khảo
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ DANH MỤC ĐẦU TƯ
• 1.1. Danh mục đầu tư và nghiệp vụ quản lý danh mục đầu tư
• 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.1.2. Các loại tài sản trong danh mục đầu tư
• 1.1.3. Nghiệp vụ quản lý danh mục đầu tư
• 1.2. Lịch sử hình thành và phát triển các lý thuyết về danh mục đầu tư
• 1.2.1. Sự khởi đầu của lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại
• 1.2.2. Harry Markowitz và lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại (Modern portfolio theory – MPT)
• 1.2.3. Những lý thuyết đầu tư hậu lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại
• 1.2.3.1. Lý thuyết thị trường vốn (Capital market theory)
• 1.2.3.2. Sự ra đời của mô hình định giá tài sản vốn (Capital asset pricing model – CAPM)
• 1.2.3.3. Lý thuyết định giá chênh lệch giá (Arbitrage pricing theory – APT)
• 1.2.3.4. Mô hình đa nhân tố (Multifactor model)
• 1.3. Vòng đời của một nhà đầu tư
• 1.3.1. Sự chuẩn bị ban đầu
• 1.3.1.1. Mua bảo hiểm
• 1.3.1.2. Dự trữ tiền mặt
• 1.3.2. Các chiến lược đầu tư trong suốt vòng đời của nhà đầu tư
• 1.3.2.1. Giai đoạn tích lũy (accumulation phase)
• 1.3.2.2. Giai đoạn củng cố (consolidation phase)
• 1.3.2.3. Giai đoạn chi tiêu (spending phase)
• 1.3.2.4. Giai đoạn cho tặng (gift phase)
• 1.3.3. Các mục tiêu đầu tư trong suốt vòng đời của nhà đầu tư
• 1.4. Quy trình xây dựng danh mục đầu tư
• 1.4.1. Bước lập kế hoạch
• 1.4.1.1. Xác định rõ mục tiêu và những trở ngại đầu tư của nhà đầu tư
• 1.4.1.2. Soạn thảo bản tuyên bố chính sách đầu tư
• 1.4.1.3. Hình thành kỳ vọng thị trường vốn
• 1.4.1.4. Thiết lập việc phân bổ tài sản chiến lược
• 1.4.2. Bước thực hiện
• 1.4.3. Bước phản hồi
• 1.4.3.1. Giám sát và tái cân bằng
• 1.4.3.2. Đánh giá hiệu quả hoạt động
• 1.5. Tầm quan trọng của bản tuyên bố chính sách đầu tư
• 1.5.1. Hiểu và xác định các mục tiêu thực tế của nhà đầu tư
• 1.5.2. Các tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả hoạt động của danh mục đầu tư
• 1.5.3. Các lợi ích khác
• 1.6. Thu thập dữ liệu cho việc soạn thảo bản tuyên bố chính sách đầu tư
• 1.6.1. Mục tiêu đầu tư
• 1.6.1.1. Mục tiêu đầu tư của khách hàng 25 tuổi
• 1.6.1.2. Mục tiêu đầu tư của khách hàng 65 tuổi
• 1.6.2. Những ràng buộc đầu tư
• 1.6.2.1. Nhu cầu thanh khoản
• 1.6.2.2. Thời gian đầu tư
• 1.6.2.3. Các vấn đề về thuế
• 1.6.2.4. Các ràng buộc về pháp lý
• 1.6.2.5. Các nhu cầu và sở thích riêng
• 1.7. Tóm tắt chương
• 1.8. Câu hỏi và bài tập
• 2. CHƯƠNG 2: LÝ THUYẾT MARKOWITZ
• 2.1. Tỷ suất lợi nhuận và rủi ro của danh mục đầu tư
• 2.1.1. Tỷ suất lợi nhuận và rủi ro của chứng khoán riêng lẻ
• 2.1.1.1. Tỷ suất lợi nhuận quá khứ (historical rates of return)
• 2.1.1.2. So sánh tỷ suất lợi nhuận cho các thời kỳ nắm giữ khác nhau
• 2.1.1.3. Tỷ suất lợi nhuận quá khứ trung bình (mean historical returns)
• 2.1.1.4. Tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng
• 2.1.1.5. Rủi ro của chứng khoán riêng lẻ
• 2.1.1.6. Hệ số biến thiên
• 2.1.2. Tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng của danh mục đầu tư
• 2.1.3. Đo lường sự tương quan giữa các tài sản đầu tư
• 2.1.3.1. Hệ số hiệp phương sai
• 2.1.3.2. Hệ số tương quan
• 2.1.3.3. Tương quan ngẫu nhiên
• 2.1.4. Rủi ro của một danh mục đầu tư
• 2.1.5. Ứng dụng tin học trong tính toán lợi nhuận, rủi ro của danh mục đầu tư
• 2.2. Đa dạng hoá danh mục đầu tư
• 2.2.1. Vai trò của đa dạng hoá
• 2.2.2. Ảnh hưởng của mối tương quan giữa các chứng khoán lên quá trình đa dạng hoá danh mục đầu tư
• 2.2.2.1. Trường hợp 1: 1,2 = 1
• 2.2.2.2. Trường hợp 2: 1,2 = −1
• 2.2.2.3. Trường hợp 3: 1,2 = 0
• 2.2.2.4. Trường hợp 4: Danh mục đầu tư gồm nhiều chứng khoán không tương quan
• 2.2.2.5. Trường hợp 5: 1,2 = [−1; 1]
• 2.2.3. Phân tích rủi ro tổng thể và hiệu quả của việc đa dạng hoá
• 2.2.3.1. Phân tích rủi ro tổng thể
• 2.2.3.2. Bàn về hiệu quả của việc đa dạng hoá
• 2.3. Mô hình Markowitz
• 2.3.1. Những giả định của Lý thuyết Markowitz
• 2.3.2. Mức ngại rủi ro và hàm hiệu dụng
• 2.3.3. Đường biên hiệu quả (efficient frontier)
• 2.3.4. Lựa chọn danh mục đầu tư tối ưu
• 2.3.4.1. Lựa chọn danh mục đầu tư tối ưu bằng hàm hữu dụng
• 2.3.4.2. Lựa chọn danh mục đầu tư tối ưu bằng thuật toán
• 2.3.5. Ứng dụng tin học trong việc tìm danh mục đầu tư hiệu quả và danh mục đầu tư tối ưu
• 2.3.6. Hạn chế của mô hình Markowitz
• 2.4. Tóm tắt chương
• 2.5. Câu hỏi và bài tập
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ MÔ HÌNH ĐỊNH GIÁ TÀI SẢN
• 3.1. Giới thiệu Lý thuyết thị trường vốn và mô hình định giá tài sản vốn (CAPM)
• 3.1.1. Tài sản phi rủi ro và danh mục đầu tư thị trường
• 3.1.1.1. Tài sản phi rủi ro
• 3.1.1.2. Danh mục đầu tư thị trường
• 3.1.2. Giả định của Lý thuyết thị trường vốn
• 3.2. Đường thị trường vốn (Capital market line – CML)
• 3.3. Mô hình CAPM và đường thị trường chứng khoán
• 3.4. Ứng dụng của CAPM
• 3.5. Những điểm bất thường của mô hình CAPM
• 3.6. Giới thiệu một số mô hình sau CAPM
• 3.6.1. Mô hình chỉ số đơn (SIM)
• 3.6.1.1. Nội dung của mô hình
• 3.6.1.2. Những căn cứ và giả định của mô hình
• 3.6.1.3. Ứng dụng mô hình trong việc tính toán tỷ suất lợi nhuận và rủi ro của chứng khoán riêng lẻ và danh mục đầu tư
• 3.6.2. Mô hình đa nhân tố (multifactor model – MFM)
• 3.6.2.1. Nội dung của mô hình
• 3.6.2.2. Nguyên tắc lựa chọn nhân tố
• 3.6.2.3. Mô hình đa nhân tố của Chen, Roll và Ross
• 3.6.2.4. Mô hình ba nhân tố của Fama và French
• 3.6.3. Mô hình định giá dựa trên cơ sở kinh doanh chênh lệch giá (APT)
• 3.6.3.1. Giả định của APT
• 3.6.3.2. Nội dung của mô hình
• 3.6.3.3. Ứng dụng của mô hình
• 3.7. Tóm tắt chương
• 3.8. Câu hỏi và bài tập
• 4. CHƯƠNG 4: LÝ THUYẾT THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ
• 4.1. Lý thuyết thị trường hiệu quả
• 4.1.1. Khái niệm thị trường hiệu quả
• 4.1.2. Các giả định của giả thuyết thị trường hiệu quả
• 4.2. Các hình thái thị trường hiệu quả
• 4.2.1. Hình thái hiệu quả dạng yếu (weak-form efficient market hypothesis)
• 4.2.2. Hình thái hiệu quả dạng trung bình (semistrong-form efficient market hypothesis)
• 4.2.3. Hình thái hiệu quả dạng mạnh (strong-form efficient market hypothesis)
• 4.3. Vận dụng lý thuyết thị trường hiệu quả trong việc xây dựng danh mục đầu tư
• 4.3.1. Thị trường hiệu quả và phân tích kỹ thuật
• 4.3.2. Thị trường hiệu quả và phân tích cơ bản
• 4.3.3. Thị trường hiệu quả và quản lý danh mục đầu tư
• 4.3.3.1. Quản lý danh mục đầu tư với sự tham gia của chuyên gia phân tích cấp cao
• 4.3.3.2. Quản lý danh mục đầu tư không có sự tham gia của các chuyên gia phân tích cấp cao
• 4.3.3.3. Cơ sở lý luận và việc sử dụng quỹ chỉ số và quỹ hoán đổi danh mục
• 4.4. Tóm tắt chương
• 4.5. Câu hỏi và bài tập
• 5. CHƯƠNG 5: QUẢN LÝ DANH MỤC ĐẦU TƯ CỔ PHIẾU
• 5.1. Các phương pháp phân tích và đầu tư cổ phiếu
• 5.1.1. Phân tích cơ bản
• 5.1.1.1. Phương pháp phân tích cơ bản
• 5.1.1.2. Nội dung phân tích cơ bản
• 5.1.2. Phân tích kỹ thuật
• 5.1.2.1. Các giả định trong phân tích kỹ thuật
• 5.1.2.2. Các công cụ thường dùng trong phân tích kỹ thuật
• 5.2. Chiến lược quản lý danh mục đầu tư cổ phiếu
• 5.2.1. Chiến lược quản lý danh mục đầu tư cổ phiếu thụ động
• 5.2.1.1. Kỹ thuật xây dựng danh mục đầu tư chỉ số
• 5.2.1.2. Mức sai lệch so với chỉ số tham chiếu và xây dựng danh mục đầu tư chỉ số
• 5.2.1.3. Các phương pháp đầu tư theo danh mục đầu tư chỉ số
• 5.2.2. Chiến lược quản lý danh mục đầu tư cổ phiếu chủ động
• 5.2.2.1. Phân tích cơ bản
• 5.2.2.2. Phân tích kỹ thuật
• 5.2.2.3. Phân tích các bất thường trên thị trường
• 5.2.2.4. Hiệu quả về thuế và quản lý danh mục đầu tư cổ phiếu chủ động
• 5.2.3. So sánh đầu tư theo giá trị và đầu tư theo tăng trưởng
• 5.3. Tổng quan về phân tích phong cách đầu tư
• 5.4. Tóm tắt chương
• 5.5. Câu hỏi và bài tập
• 6. CHƯƠNG 6: QUẢN LÝ DANH MỤC ĐẦU TƯ TRÁI PHIẾU
• 6.1. Lợi suất danh mục đầu tư trái phiếu
• 6.1.1. Đặc tính trái phiếu
• 6.1.1.1. Thời hạn của trái phiếu
• 6.1.1.2. Mệnh giá trái phiếu
• 6.1.1.3. Lãi suất danh nghĩa
• 6.1.2. Định giá trái phiếu
• 6.1.2.1. Trái phiếu chiết khấu
• 6.1.2.2. Trái phiếu lãi gộp
• 6.1.2.3. Trái phiếu Coupon
• 6.1.2.4. Định giá trái phiếu giữa các định kỳ trả lãi
• 6.1.3. Các loại lãi suất của trái phiếu
• 6.1.3.1. Lãi suất coupon – lãi suất danh nghĩa (Coupon rate – Nominal yield)
• 6.1.3.2. Lợi suất hiện hành (Current Yield – CY)
• 6.1.3.3. Lợi suất đáo hạn (Yield to maturity – YTM)
• 6.1.3.4. Lợi suất thu hồi (Yield to call – YTC)
• 6.2. Rủi ro của danh mục đầu tư trái phiếu
• 6.2.1. Các loại rủi ro trong đầu tư trái phiếu
• 6.2.1.1. Rủi ro lãi suất (Interest rate Risk)
• 6.2.1.2. Rủi ro tái đầu tư (Re-investment Risk)
• 6.2.1.3. Rủi ro tín dụng (Credit Risk)
• 6.2.1.4. Rủi ro tỷ giá hối đoái (exchange rate risk hoặc currency risk)
• 6.2.1.5. Rủi ro lạm phát (inflation risk)
• 6.2.1.6. Rủi ro thanh khoản (Liquidity risk)
• 6.2.1.7. Rủi ro về thuế (tax risk)
• 6.2.2. Đo lường rủi ro lãi suất của trái phiếu
• 6.2.2.1. Thời gian đáo hạn bình quân (Duration)
• 6.3. Chiến lược quản lý danh mục đầu tư trái phiếu
• 6.3.1. Chiến lược quản lý danh mục đầu tư trái phiếu chủ động
• 6.3.1.1. Chiến lược dự báo xu hướng lãi suất
• 6.3.1.2. Chiến lược dự báo chênh lệch đường cong lợi suất
• 6.3.1.3. Chiến lược phân tích định giá
• 6.3.1.4. Chiến lược phân tích tín dụng
• 6.3.1.5. Chiến lược phân tích và dự báo chênh lệch lãi suất
• 6.3.1.6. Chiến lược dự đoán mức biến động của lãi suất
• 6.3.2. Chiến lược quản lý danh mục đầu tư trái phiếu thụ động
• 6.3.2.1. Chiến lược mua và nắm giữ (buy and hold strategy)
• 6.3.2.2. Chiến lược đầu tư theo chỉ số trái phiếu
• 6.3.2.3. Chiến lược trung hòa rủi ro lãi suất
• 6.3.2.4. Chiến lược khớp dòng tiền
• 6.4. Tóm tắt chương
• 6.5. Câu hỏi và bài tập
• 7. CHƯƠNG 7: ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ DANH MỤC ĐẦU TƯ
• 7.1. Nguyên tắc đánh giá hiệu quả danh mục đầu tư
• 7.2. Các phương pháp đánh giá hiệu quả danh mục đầu tư
• 7.2.1. Tỷ suất lợi nhuận trung bình (Average rates of return)
• 7.2.1.1. Mức sinh lời tuyệt đối / Mức sinh lời tương đối
• 7.2.1.2. Tỷ suất lợi nhuận bình quân cộng (Tỷ suất lợi nhuận bình quân số học)
• 7.2.1.3. Tỷ suất lợi nhuận bình quân nhân
• 7.2.1.4. Tỷ suất lợi nhuận nội bộ (IRR) hay tỷ suất lợi nhuận theo trọng số giá trị (dollar- weighted rate of return)
• 7.2.2. Tỷ suất lợi nhuận điều chỉnh cho rủi ro (Adjusting returns for risk)
• 7.2.2.1. Phương pháp Sharpe (Sharpe’s measure)
• 7.2.2.2. Phương pháp Treynor (Treynor’s measure)
• 7.2.2.3. Phương pháp Jensen (Jensen’s measure)
• 7.2.2.4. Phương pháp chỉ số thông tin (Information ratio – IR)
• 7.2.3. Thước đo hiệu suất M2 (The M2 Measure of performance)
• 7.3. Tóm tắt chương
• 7.4. Câu hỏi và bài tập
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Quản lý danh mục đầu tư

Quản lý danh mục đầu tư là một lĩnh vực quan trọng trong tài chính, liên quan đến việc lựa chọn và giám sát các khoản đầu tư nhằm đạt được mục tiêu tài chính của nhà đầu tư. Theo Lê Văn Hải, quản lý danh mục đầu tư không chỉ là một nghệ thuật mà còn là một khoa học, yêu cầu sự hiểu biết sâu sắc về các loại tài sản và rủi ro liên quan. Việc phân bổ tài sản một cách hợp lý có thể giúp tối ưu hóa lợi nhuận trong khi vẫn kiểm soát được rủi ro. Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường tài chính hiện đại, việc áp dụng các lý thuyết như lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại (MPT) và lý thuyết thị trường hiệu quả (EMH) trở nên cần thiết để xây dựng một chiến lược đầu tư hiệu quả.

1.1 Khái niệm và vai trò của danh mục đầu tư

Danh mục đầu tư là tập hợp các tài sản như cổ phiếu, trái phiếu và tiền mặt, được quản lý nhằm đạt được mục tiêu tài chính cụ thể. Theo Lê Văn Hải, việc quản lý danh mục đầu tư giúp nhà đầu tư tối đa hóa lợi nhuận kỳ vọng và giảm thiểu rủi ro. Đặc biệt, việc phân bổ tài sản một cách hợp lý có thể tạo ra sự đa dạng hóa, từ đó giảm thiểu rủi ro tổng thể của danh mục. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của quản lý danh mục đầu tư trong việc bảo vệ tài sản và tối ưu hóa lợi nhuận cho nhà đầu tư.

1.2 Các chiến lược quản lý danh mục đầu tư

Quản lý danh mục đầu tư có thể được chia thành hai chiến lược chính: quản lý chủ động và quản lý thụ động. Quản lý chủ động nhằm mục tiêu đánh bại thị trường thông qua việc mua bán chứng khoán một cách linh hoạt, trong khi quản lý thụ động tập trung vào việc theo dõi chỉ số thị trường. Lê Văn Hải nhấn mạnh rằng mỗi chiến lược đều có ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn chiến lược phù hợp phụ thuộc vào mục tiêu đầu tư và khả năng chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư.

II. Lịch sử và phát triển lý thuyết danh mục đầu tư

Lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại (MPT) được phát triển bởi Harry Markowitz vào những năm 1950, đã làm thay đổi cách tiếp cận trong đầu tư. Markowitz đã chỉ ra rằng nhà đầu tư không nên chỉ tập trung vào lợi nhuận mà còn phải xem xét đến rủi ro. Ông đã phát triển một mô hình toán học để tối ưu hóa danh mục đầu tư bằng cách cân nhắc giữa lợi nhuận kỳ vọng và rủi ro. Theo Lê Văn Hải, sự ra đời của MPT đã mở ra một kỷ nguyên mới trong quản lý danh mục đầu tư, giúp các nhà đầu tư có cái nhìn sâu sắc hơn về mối quan hệ giữa lợi nhuận và rủi ro.

2.1 Những lý thuyết đầu tư nổi bật

Các lý thuyết đầu tư như lý thuyết thị trường vốn (CML) và mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) đã được phát triển dựa trên nền tảng của MPT. Những lý thuyết này cung cấp công cụ để đánh giá và định giá các tài sản trong danh mục đầu tư. Theo Lê Văn Hải, việc hiểu rõ các lý thuyết này là rất quan trọng để xây dựng một danh mục đầu tư hiệu quả, giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định thông minh và chính xác hơn.

2.2 Tác động của MPT đến quản lý danh mục đầu tư

MPT đã thay đổi cách mà các nhà đầu tư nhìn nhận về rủi ro và lợi nhuận. Thay vì chỉ tập trung vào việc chọn lựa các cổ phiếu tốt, các nhà đầu tư giờ đây đã bắt đầu cân nhắc đến sự đa dạng hóa trong danh mục đầu tư. Lê Văn Hải cho rằng, chính nhờ vào MPT mà nhiều nhà đầu tư đã có thể giảm thiểu rủi ro đồng thời tối ưu hóa lợi nhuận, tạo ra một cách tiếp cận khoa học hơn trong quản lý danh mục đầu tư.

III. Quy trình xây dựng danh mục đầu tư

Quy trình xây dựng danh mục đầu tư bao gồm nhiều bước quan trọng, từ việc xác định mục tiêu đầu tư đến việc thực hiện và theo dõi danh mục. Theo Lê Văn Hải, bước đầu tiên là xác định rõ mục tiêu đầu tư của nhà đầu tư, bao gồm cả thời gian đầu tư và khả năng chấp nhận rủi ro. Sau đó, nhà đầu tư cần phải phân bổ tài sản một cách hợp lý để đạt được các mục tiêu này. Việc theo dõi và điều chỉnh danh mục đầu tư cũng rất cần thiết để đảm bảo rằng danh mục vẫn phù hợp với các mục tiêu đã đề ra.

3.1 Xác định mục tiêu đầu tư

Xác định mục tiêu đầu tư là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quy trình xây dựng danh mục đầu tư. Nhà đầu tư cần phải hiểu rõ về các mục tiêu tài chính của mình, từ đó đưa ra các quyết định đầu tư phù hợp. Lê Văn Hải nhấn mạnh rằng việc xác định mục tiêu rõ ràng sẽ giúp nhà đầu tư có một hướng đi cụ thể và tránh được những quyết định sai lầm trong quá trình đầu tư.

3.2 Phân bổ tài sản

Phân bổ tài sản là một trong những quyết định quan trọng nhất trong việc quản lý danh mục đầu tư. Nhà đầu tư cần phải quyết định tỷ lệ đầu tư vào từng loại tài sản như cổ phiếu, trái phiếu và tiền mặt. Theo Lê Văn Hải, việc phân bổ tài sản hợp lý sẽ giúp tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro, đồng thời tạo ra sự đa dạng hóa cần thiết cho danh mục đầu tư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ DANH MỤC ĐẦU TƯ Mục tiêu của chương: Sau khi học xong chương này, người học có thể: - Biết được lịch sử hình thành của các lý thuyết danh mục đầu tư; - Phân tích được các chiến lược đầu tư trong vòng đời của một nhà đầu tư cá nhân; - Phác thảo được quy trình xây dựng một danh mục đầu tư; - Thiết kế được một bản tuyên bố chính sách đầu tư; 1.1 Danh mục đầu tư và nghiệp vụ quản lý danh mục đầu tư 1.1 Một số khái niệm cơ bản Danh mục đầu tư (investment portfolio) là một tập hợp các khoản đầu tư vào các tài sản như cổ phiếu, trái phiếu, hàng hóa, tiền mặt và các khoản tương đương tiền… Thông thường, cổ phiếu và trái phiếu là những khoản đầu tư chủ yếu, chiếm tỷ trọng lớn nhất của một danh mục đầu tư. Các loại tài sản khác như bất động sản, tác phẩm nghệ thuật và các khoản đầu tư tư nhân khác cũng có thể được đưa vào một danh mục đầu tư (Reilly & Brown, 2019). Quản lý danh mục đầu tư (portfolio management) là một hoạt động vừa mang tính nghệ thuật vừa mang tính khoa học trong việc lựa chọn và giám sát các khoản đầu tư của một danh mục đầu tư để đáp ứng các mục tiêu tài chính ngắn và dài hạn, cũng như phù hợp với khả năng chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư. Nhà đầu tư có thể tự mình nắm giữ và quản lý danh mục đầu tư cho chính mình hoặc có thể thuê người khác quản lý danh mục đầu tư cho họ.

Trong cả hai trường hợp, mục tiêu cuối cùng của nhà quản lý danh mục đầu tư là tối đa hóa lợi nhuận kỳ vọng của các khoản đầu tư trong một mức độ rủi ro thích hợp hoặc là tối thiểu hóa rủi ro với mức lợi nhuận kỳ vọng biết trước (Bodie, Kane & Marcus, 2018). Quản lý danh mục đầu tư đòi hỏi khả năng đánh giá được điểm mạnh và điểm yếu, cơ hội và thách thức của toàn bộ các khoản đầu tư. Về bản chất, danh mục đầu tư có thể được quản lý thụ động hoặc chủ động. Quản lý danh mục đầu tư thụ động (passive portfolio management) là một chiến lược mua và nắm giữ dài hạn các khoản đầu tư với mục tiêu thu được mức lợi nhuận bằng với mức lợi nhuận trung bình của thị trường.

Ngược lại, quản lý danh mục đầu tư chủ động (active portfolio management) cố gắng đánh bại thị trường bằng cách chủ động mua và bán các chứng khoán riêng lẻ. Đa dạng hoá trong đầu tư (diversification) là một kỹ thuật đầu tư giúp giảm thiểu rủi ro bằng cách phân bổ các khoản đầu tư giữa nhiều loại công cụ tài chính, giữa các ngành nghề hoặc giữa các thị trường khác nhau (Reilly & Brown, 2019). Khi một số khoản đầu tư bị sụt giảm và một số khoản đầu tư khác tăng trưởng thì việc lựa chọn đa dạng hoá trong đầu tư giúp nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro thua lỗ. Một ví dụ đơn giản nhất về đa dạng hóa là câu tục ngữ "Đừng bỏ tất cả trứng vào một giỏ".

Nếu tất cả trứng được đựng trong một giỏ thì khả năng cao là toàn bộ trứng sẽ bị vỡ khi giỏ bị rơi. Nếu số lượng quả trứng này được đặt vào nhiều giỏ khác nhau thì khả năng toàn bộ trứng đều bị vỡ sẽ giảm xuống đáng kể. Tuy nhiên, việc đa dạng hóa có thể làm tăng chi phí giao dịch và quản lý.2 Các loại tài sản trong danh mục đầu tư Một loại/nhóm tài sản (asset class) là các khoản đầu tư có các đặc điểm tương tự nhau và chịu sự quản lý từ những luật lệ giống nhau (Reilly & Brown, 2019). Các loại tài sản thường được lựa chọn để đưa vào danh mục đầu tư gồm cổ phiếu, trái phiếu và các công cụ trên thị trường tiền tệ.

Bên cạnh đó, bất động sản, hàng hóa, công cụ tài chính phái sinh và thậm chí cả tiền điện tử gần đây cũng trở thành những loại tài sản phổ biến. Một loại tài sản, ví dụ như trái phiếu, có thể được chia thành nhiều loại tài sản nhỏ hơn, ví dụ như tín phiếu kho bạc, trái phiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp… Các nhóm tài sản khác nhau thường có mối tương quan thấp, và trong một số trường hợp, chúng có mối tương quan nghịch với nhau. Các nhà đầu tư thường nắm giữ các nhóm tài sản khác nhau để nhằm mục đích đa dạng hóa danh mục đầu tư. Việc lựa chọn các loại tài sản để đưa vào danh mục đầu tư, cũng như tỷ trọng đầu tư của từng loại tài sản là các quyết định quan trọng của việc phân bổ tài sản chiến lược (strategic asset allocation) vì có ảnh hưởng lâu dài đến lợi nhuận và rủi ro của danh mục đầu tư.3 Nghiệp vụ quản lý danh mục đầu tư Nghiệp vụ quản lý danh mục đầu tư (Portfolio management operations) là hoạt động quản lý danh mục đầu tư được thực hiện bởi các chuyên gia theo ủy thác của từng nhà đầu tư trong việc mua, bán hoặc nắm giữ các loại tài sản cho nhà đầu tư (Luật Chứng khoán năm 2019).

Đối tượng khách hàng của quản lý danh mục đầu tư không chỉ bao gồm các nhà đầu tư có tổ chức mà ngày càng được mở rộng sang các khách hàng cá nhân có thu nhập cao. Nghiệp vụ quản lý danh mục đầu tư có thể được tóm tắt bởi một quy trình gồm bốn bước như sau: nhận yêu cầu, ký hợp đồng, thực hiện hợp đồng và kết thúc hợp đồng. - Bước 1: Tiếp xúc và tìm hiểu nhu cầu của khách hàng. Các thông tin cần tìm hiểu bao gồm: khả năng tài chính, thời hạn đầu tư, mục tiêu đầu tư, mức độ rủi ro có thể chấp nhận, các hạn chế đầu tư… - Bước 2: Ký hợp đồng quản lý.

Các định chế tài chính ký hợp đồng quản lý giữa khách hàng và công ty theo các nội dung đã được thống nhất. - Bước 3: Thực hiện hợp đồng quản lý. Các định chế tài chính thực hiện đầu tư vốn uỷ thác của khách hàng theo các nội dung đã được cam kết và phải đảm bảo tuân thủ các quy định về quản lý vốn, tài sản tách biệt giữa khách hàng và chính công ty. - Bước 4: Thanh lý hợp đồng quản lý.

Khi việc quản lý danh mục đầu tư kết thúc, khách hàng có nghĩa vụ thanh toán các khoản phí quản lý theo hợp đồng ký kết và xử lý các trường hợp khi định chế tài chính cung cấp dịch vụ bị ngưng hoạt động, giải thể hoặc phá sản.2 Lịch sử hình thành và phát triển các lý thuyết về danh mục đầu tư 1.1 Sự khởi đầu của lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại Vào những năm 1930, trước khi lý thuyết danh mục đầu tư ra đời, các nhà đầu tư vẫn có một “danh mục đầu tư” cho riêng mình. Tuy nhiên, nhận thức của họ về danh mục đầu tư cũng như phương pháp chính để xây dựng danh mục đầu tư là rất khác nhau. Năm 1938, John Burr Williams đã viết một cuốn sách “Lý thuyết về giá trị đầu tư” (The Theory of Investment Value). Cuốn sách ghi lại suy nghĩ của các nhà đầu tư tại thời điểm đó trong việc xây dựng một danh mục đầu tư, cụ thể là các nhà đầu tư mong muốn tìm được cổ phiếu tốt và mua được với giá tốt nhất.

Trong khoảng thời gian này, dù ý định của nhà đầu tư là gì, việc lựa chọn cổ phiếu để đầu tư giống như việc đặt cược vào những cổ phiếu mà nhà đầu tư nghĩ rằng đó là mức giá tốt nhất 3 của chúng. Lý do là vì thông tin vẫn đến chậm và giá cổ phiếu không nói lên toàn bộ câu chuyện của chúng. Giữa thực trạng đó, một số nhà đầu tư đã đạt được những tiến bộ vượt bậc bằng cách tìm kiếm những thông tin chính xác, tiến hành phân tích một cách kỹ lưỡng những thông tin đó để đưa ra các quyết định đầu tư. Điển hình trong số này là Benjamin Graham, tác giả của cuốn sách nổi tiếng “Phân tích chứng khoán” (Security Analysis).

Các nhà quản lý quỹ thành công là những người đầu tiên xem xét đến giá trị cơ bản của một công ty khi đưa ra quyết định đầu tư. Tuy nhiên, mục tiêu của họ chỉ là để tìm kiếm các công ty tốt với giá rẻ, chứ không quan tâm đến rủi ro của các khoản đầu tư. Không ai tập trung vào rủi ro cho đến khi Harry Markowitz, một nghiên cứu sinh 25 tuổi, đã thay đổi cách nhìn của thế giới tài chính.2 Harry Markowitz và lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại (Modern portfolio theory – MPT) Harry Markowitz, khi đó là một nghiên cứu sinh, đang tìm kiếm một chủ đề cho luận án tiến sĩ của mình. Một cuộc gặp gỡ tình cờ với một nhân viên môi giới chứng khoán trong phòng chờ đã khiến anh bắt đầu theo hướng viết về thị trường chứng khoán.

Khi Markowitz đọc cuốn sách của John Burr Williams, anh ta bị ấn tượng bởi một thực tế là hầu hết các nhà đầu tư không quan tâm đến rủi ro của các khoản đầu tư. Điều này đã truyền cảm hứng cho ông viết bài nghiên cứu "Lựa chọn danh mục đầu tư" (Portfolio selection) và được đăng trên Tạp chí Tài chính (Journal of Finance) vào năm 1952. Tuy nhiên, thay vì gây ra được một tiếng vang lớn trong lĩnh vực tài chính, bài nghiên cứu này đã phải nằm trên kệ sách của thư viện trong một thập kỷ, trước khi nó được mọi người chú ý đến. Một trong những lý do làm cho bài nghiên cứu này không tạo ra tiếng vang ngay lập tức là vì những công thức toán học và đồ thị minh họa chiếm phần lớn số trang của bài nghiên cứu.

Bài báo đã dùng toán học để chứng minh hai tiền đề: "không có mạo hiểm thì không có thành tựu" và "không bỏ tất cả trứng vào một giỏ". Kết quả của bài báo đã đưa mọi người đến kết luận rằng rủi ro, chứ không phải mức giá tốt nhất, mới là mấu chốt của bất kỳ danh mục đầu tư nào. Hơn nữa, khi khả năng chấp nhận rủi ro (risk tolerance) của nhà đầu tư đã được thiết lập, việc xây dựng một danh mục đầu tư tối ưu chỉ là việc đưa các thông số của khoản các đầu tư riêng biệt, như tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng và độ lệch chuẩn của tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng…, vào những công thức đã được chứng minh.