BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ GIỚI NINH BÌNH GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN: QUI TRÌNH CHẠY THỬ, CHẨN ĐOÁN VÀ KHẮC PHỤC LỖI TRONG HỆ THỐNG MÁY LẠNH, MÁY ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ NGHÀNH/NGHỀ: KỸ THUẬT MÁY LẠNH & ĐHKK TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG VÀ TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCGNB ngày tháng năm 2021 của Hiệu trưởng Trường cao đẳng Cơ giới Ninh Bình) Ninh Bình 2021 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Qui trình chạy thử, chẩn đoán và khắc phục lỗi trong hệ thống máy lạnh, máy điều hòa không khí là một trong những mô đun chuyên môn mang tính đặc trưng cao thuộc nghề Kỹ thuật máy lạnh và ĐHKK. Mô đun này có ý nghĩa quyết định đến việc tiếp thu kiến thức cũng như kỹ năng nghề nghiệp.
Giáo trình này được thiết kế theo mô đun thuộc hệ thống mô đun/ môn học của chương trình đào tạo nghề Kỹ thuật máy lạnh và ĐHKK ở cấp trình độ Cao đẳng nghề và được dùng làm giáo trình cho học viên trong các khóa đào tạo. Ngoài ra, tài liệu cũng có thể được sử dụng cho đào tạo ngắn hạn hoặc cho các công nhân kỹ thuật, các nhà quản lý và người sử dụng nhân lực tham khảo. Mô dun này có ý nghĩa quyết định để hình thành kỹ năng cho người học làm tiền đề để người học tiếp thu các kỹ năng cao hơn như: Chẩn đoán và khắc phục lỗi trong hệ thống máy lạnh và điều hòa không khí. Mặc dù đã hết sức cố gắng, song sai sót là khó tránh.
Tác giả rất mong nhận được các ý kiến phê bình, nhận xét của bạn đọc để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Ninh Bình, ngày tháng năm 2021 Tham gia biên soạn 1. 3 MỤC LỤC TRANG BÀI 1: QUY TRÌNH VÀ CÁC YÊU CẦU CHẠY THỬ MÁY LẠNH, MÁY 6 ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ……………. Thông số vận hành của hệ thống lạnh và điều hòa không khí…….
Qui trình chạy nghiệm thu hệ thống lạnh và điều hòa không khí…. Đo lường các thông số vận hành …. Cải tiến hệ thống với một môi chất lạnh thay thế…. Thực hành kiểm tra các thông số vận hành của Tủ bảo quản Trái cây ….
Thực hành kiểm tra công suất của hệ thống khi các điều kiện vận hành thay 36 đổi……. Thực hành kiểm tra tình trạng máy nén……. Thực hành Căn chỉnh dẫn động bằng dây đai và khớp nối của máy nén…. Thực hành chạy nghiệm thu hệ thống lạnh thương nghiệp…………….
Thực hành đo và cân bằng luồng không khí……. 41 BÀI 2: CHẨN ĐOÁN VÀ KHẮC PHỤC LỖI TRONG HỆ THỐNG LẠNH VÀ 43 ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ…………………………………………………………… 1. Kế hoạch và quy trình bảo dưỡng phòng ngừa …………………………………… 43 2. Hoạt động bình thường và bất thường của hệ thống và bộ phận ………….
Tìm và sửa các lỗi trong hệ thống. Chẩn đoán và sửa lỗi trên các hệ thống làm lạnh và điều hòa không khí.52 Tài liệu tham khảo.65 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN TÊN MÔ ĐUN: QUI TRÌNH CHẠY THỬ, CHẨN ĐOÁN VÀ KHẮC PHỤC LỖI TRONG HỆ THỐNG MÁY LẠNH, MÁY ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ MÃ SỐ MÔ ĐUN: MĐ 22 VỊ TRÍ TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN: - Vị trí: Mô đun được thực hiện sau khi học sinh học xong các môn học, mô đun kỹ thuật cơ sở của chương trình, mô đun lạnh cơ bản; - Tính chất: Là mô đun chuyên ngành MỤC TIÊU MÔ ĐUN: - Về kiến thức: - Phân tích được nguyên lý hoạt động, cấu tạo hệ thống lạnh và điều hoà không khí; - Về kỹ năng: - Chẩn đoán, sửa chữa được các lỗi trong hệ thống máy lạnh và điều hoà không khí đúng quy trình kỹ thuật; - Sử dụng thành thạo các dụng cụ, đồ nghề; - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: - Đảm bảo an toàn lao động; - Cẩn thận, tỷ mỉ; - Tổ chức nơi làm việc gọn gàng, ngăn nắp; - Biết làm việc theo nhóm. NỘI DUNG MÔ ĐUN: 5 6 BÀI 1: QUY TRÌNH VÀ CÁC YÊU CẦU CHẠY THỬ MÁY LẠNH, MÁY ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ Mã bài: MĐ22 - B01 MỤC TIÊU CỦA BÀI: Sau khi học xong bài này, người học sẽ hiểu được qui trình và tiêu chuẩn để chạy thử toàn bộ hệ thống lạnh; bao gồm kiểm tra trước khi chạy thử, khởi động hệ thống, tối ưu hóa nạp môi chất lạnh, cân bằng và điều chỉnh cơ bản luồng không khí và nước, kiểm tra và điều chỉnh các bộ phận và kiểm soát để đảm bảo nó hoạt động hiệu quả và cân bằng, và hoàn thành tài liệu hướng dẫn vận hành. NỘI DUNG CỦA BÀI: 1.
Thông số vận hành của hệ thống lạnh và điều hòa không khí 1. Năng suất lạnh của hệ thống: - Năng suất lạnh của hệ thống phụ thuộc và các yếu tố: + Hiệu ứng làm lạnh + Lưu lượng + Thể tích riêng + Công suất hệ thống + Nhiệt độ xả + Tổng nhiệt thải + Nhiệt của quá trình nén + Đặc tính và hiệu suất của môi chất lạnh 1. Kiểm tra công suất vận hành so với công suất thiết kế của hệ thống làm mát/ sưởi ấm - Kiểm tra công suất vận hành so với công suất thiết kế của hệ thống làm mát - Kiểm tra công suất vận hành so với công suất thiết kế của hệ thống sưởi ấm 1. Năng suất vận hành của máy nén bao gồm 1.
Phương pháp truyền động máy nén. Truyền động đai: Sử dụng dây cua roa là phương pháp phổ biến nhất, ưu điểm của dây cua roa là dễ dàng lắp đặt và tháo bỏ, vận hành tốt mà đỏi hỏi bảo trì thấp, có thể hấp thụ chấn động giữa các bộ truyền động. Tác động nêm giúp cho dây cua roa có khả năng bám giữ. Góc của dây là 40˚ và góc của bánh răng thì thấp hơn một chút.\ Do dây cuaroa cuốn quanh bánh răng, tiết diện chịu nén sẽ bị biến dạng và làmtăng chiều rộng của dây, khiến cho bánh đai truyền bị rít Chức năng của dây cua roa là truyền chuyển động xoay của bánh răng được vận hành sang một hoặc nhiều bánh răng truyền động khác.
Cần phải thiết kế và sản xuất dây cua roa sao cho nó có thể truyền nguồn năng lượng này một cách hiệu quả và đáng tin cậy. 7 Hình 1: Phương pháp truyền động máy nén: - Các loại dây cua roa Dây cua roa Dây cua roa Dây cua roa Dây đai Dây đồng bộ Dây nối tiếp Dây cua roa Dây cua roa truyền thống lục giác hẹp (nêm thăng răng (định thời) (ghép) rãnh chữ V điều tốc ngựa - Cấu tạo dây cua roa (1) Vỏ (2) Hợp chất cách điện (3) Bộ phận chịu căng (4) Khu vực chịu nén Hình 2: Cấu tạo dây cua roa 8 Vỏ là lớp vỏ bằng sợi bảo vệ được nhúng tẩm với cao su, Tiết diện chịu sức căng– hợp chất cao su tổng hợp có thể kéo dãn dây khi dây bị uốn, Sợi dây – dây bằng sợi tổng hợp truyền năng lượng và giảm thiểu độ giãn, Tiết diện chịu nén – hợp chất cao su tổng hợp để chống đỡ cho dây một cách đồng đều và chịu nén khi dây bị uốn cong. • 1/3 loại thiết bị có sử dụng dây cua roa • Mô tơ có tính linh hoạt cao khi kết hợp với tải, dễ điều chỉnh tốc độ • Một số loại dây đai: Dây cua roa rãnh chữ V(có răng, hoặc không có răng), dây trơn, dây đồng bộ. • Loại dây cua roa được sử dụng phổ biến nhất, có hiệu suất từ 90-96% (phụ thuộc và độ đàn hồi, độ căng, độ trượt và cách hiệu chỉnh) • Loại dây có hiệu suất cao nhất là loại dây trơn và dây đồng bộ.
Dây đồng bộ có hiệu suất ừ 98-99%. • Tuổi thọ của dây cua roa sẽ bị ảnh hưởng nếu lắp dây không cân, và • Kéo dãn dây để lắp và làm căng dây không đúng cách. • Dây bị kéo căng quá mức sẽ khiến cho vòng đệm, giá của trục động cơ bị mòn sớm. Bản thân dây cũng sẽ chóng bị mòn.
• Dây mà chưa đủ căng sẽ làm giảm hiệu suất và dây nhanh bị hỏng. • Đo chiều dài (tính khoảng cách từ 2 tâm của bánh răng, bằng đơn vị mm) • Chiều dài x 0.016 = độ chênh lệch • Đo lực cần thiết để tạo độ chênh lệch • Nếu kéo căng dây quá mức có thể khiến dây và đệm bánh răng bị mài mòn quá mức. • Nếu kéo dây không đủ căng, có thể xảy ra trượt dây, giảm hiệu suất và mài mòn phụ Hình 3: Độ căng của dây cua roa 9 b. Truyền động trực tiếp.
Truyền động trực tiếp có 2 loại: - Khớp nối cố định chỉ sử dụng khi phải điều chỉnh trục bánh răng thật thẳng hàng với độ chính xác cao - Linh động linh động được thiết kế để hấp thu rung chấn và cho phép sai số điều chỉnh độ thẳng hàng ở mức thấp ◦ Khớp nối mặt bích linh hoạt ◦ Khớp nối đĩa ◦ Khớp nối ống ◦ Khớp nối xích kép ◦ Khớp nối chốt và ống lót Có thể sử dụng khớp nối vạn năng khi độ lệch của 2 trục thay đổi (khớp nối có thể cài được ở bất kỳ góc nào) 1. Điều chỉnh năng suất lạnh máy nén pitston có 5 phương pháp. - Phương pháp ON/OFF. - Phương pháp tiết lưu hơi hút.
- Phương pháp Bypass hơi tự động. - Phương pháp vô hiệu hóa một số xilanh hoặc cụm xilanh. - Phương pháp thay đổi tốc độ quay trục khuỷu a.Phương pháp ON/OFF Phương pháp này thường dùng để đóng ngắt các máy nén có công suất nhỏ. Đối với các máy nén sử dụng trong hệ thống lạnh có công suất nhỏ như tủ lạnh gia đình, máy điều hòa không khí một khối, máy điều hòa không khí hai khối …Người ta sử dụng rơle nhiệt độ trực tiếp đóng ngắt máy nén.
Nguyên lý làm việc :Khi đạt nhiệt độ phòng rơle nhiệt độ tác động trực tiếp ngắt máy nén. Khi nhiệt độ phòng tăng lên bằng giá trị cài đặt chạy lại thì rơle nhiệt độ sẽ tác động cho máy nén làm việc trở lại. TBNT MN TL Thermostat TBBH Hình 4: Điều chỉnh năng suất lạnh máy nén pitston bằng phương pháp ON/OFF 10 Đối với các máy nén sử dụng trong hệ thống lạnh có công suất trung bình và lớn. Người ta không sử dụng rơle nhiệt độ trực tiếp đóng ngắt máy nén mà thông qua rơle áp suất thấp để thực hiện việc đóng ngắt bằng các mạch hút kiệt pump out, pump down.