Luận án tiến sĩ về hợp đồng dịch vụ logistics theo pháp luật Việt Nam

Luận án tiến sĩ phân tích hợp đồng dịch vụ logistics theo pháp luật Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quy định và thực tiễn hiện nay.

• Tác giả: Đào Thị Cấm
• Người hướng dẫn: Phạm Sỹ Chung
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Hợp Đồng Dịch Vụ Logistics Theo Pháp Luật Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỢP ĐỒNG DỊCH VỤ LOGISTICS VÀ PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG DỊCH VỤ LOGISTICS
• 2.1. Cơ sở lý luận về hợp đồng dịch vụ logistics
• 2.2. Điều chỉnh pháp luật về hợp đồng dịch vụ logistics
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VỀ HỢP ĐỒNG DỊCH VỤ LOGISTICS Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Thực trạng một số quy định pháp luật về hợp đồng dịch vụ logistics
• 3.2. Thực trạng giao kết và thực hiện hợp đồng dịch vụ logistics ở Việt Nam hiện nay
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG DỊCH VỤ LOGISTICS Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 4.1. Quan điểm hoàn thiện pháp luật về hợp đồng dịch vụ logistics ở Việt Nam hiện nay
• 4.2. Giải pháp hoàn thiện một số quy định pháp luật về hợp đồng dịch vụ logistics ở Việt Nam hiện nay
• 4.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện hợp đồng dịch vụ logicstics hiện nay
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hợp đồng dịch vụ logistics

Hợp đồng dịch vụ logistics là một phần quan trọng trong ngành logistics, đóng vai trò quyết định trong việc quản lý và thực hiện các dịch vụ logistics. Theo pháp luật Việt Nam, hợp đồng logistics được quy định trong Luật Thương mại và các văn bản pháp luật liên quan. Hợp đồng này không chỉ đơn thuần là một thỏa thuận giữa các bên mà còn phải tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành. Dịch vụ logistics bao gồm nhiều loại hình khác nhau như vận chuyển, lưu kho, và dịch vụ hải quan. Việc hiểu rõ về hợp đồng dịch vụ logistics giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình vận chuyển và giảm thiểu chi phí. Theo nghiên cứu, số lượng doanh nghiệp cung cấp dịch vụ logistics tại Việt Nam đã tăng lên đáng kể, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của ngành này. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc giao kết và thực hiện hợp đồng do thiếu hiểu biết về quy trình và quy định pháp luật. Điều này dẫn đến những tranh chấp không đáng có, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của hợp đồng dịch vụ logistics

Hợp đồng dịch vụ logistics được định nghĩa là thỏa thuận giữa bên cung cấp dịch vụ và bên sử dụng dịch vụ, trong đó quy định rõ ràng quyền và nghĩa vụ của các bên. Quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng này bao gồm việc cung cấp dịch vụ, thanh toán phí dịch vụ, và trách nhiệm trong trường hợp xảy ra sự cố. Đặc điểm nổi bật của hợp đồng dịch vụ logistics là tính linh hoạt và khả năng điều chỉnh theo nhu cầu thực tế của các bên. Hợp đồng này có thể được điều chỉnh để phù hợp với các điều kiện cụ thể của từng giao dịch, từ đó tạo ra sự thuận lợi cho cả hai bên. Tuy nhiên, việc thiếu sự rõ ràng trong các điều khoản hợp đồng có thể dẫn đến tranh chấp, do đó, việc soạn thảo hợp đồng cần được thực hiện một cách cẩn thận và chi tiết.

II. Quy định pháp luật về hợp đồng dịch vụ logistics

Pháp luật Việt Nam hiện hành đã có những quy định cụ thể về hợp đồng dịch vụ logistics trong Luật Thương mại và các nghị định hướng dẫn. Các quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong giao kết và thực hiện hợp đồng. Quy định pháp luật yêu cầu các bên phải tuân thủ nguyên tắc tự do thỏa thuận, nhưng cũng phải đảm bảo không vi phạm các quy định của pháp luật. Điều này có nghĩa là các điều khoản trong hợp đồng phải hợp pháp và không trái với các quy định hiện hành. Ngoài ra, pháp luật cũng quy định rõ về hình thức hợp đồng, điều kiện có hiệu lực, và các trường hợp vô hiệu của hợp đồng. Việc nắm vững các quy định này là rất quan trọng để các doanh nghiệp có thể bảo vệ quyền lợi của mình trong quá trình thực hiện hợp đồng.

2.1. Các điều khoản cơ bản trong hợp đồng dịch vụ logistics

Các điều khoản cơ bản trong hợp đồng dịch vụ logistics bao gồm thông tin về các bên tham gia, mô tả dịch vụ, thời gian thực hiện, và mức phí dịch vụ. Mỗi điều khoản cần được quy định rõ ràng để tránh hiểu lầm và tranh chấp sau này. Đặc biệt, điều khoản về trách nhiệm của các bên trong trường hợp xảy ra sự cố là rất quan trọng. Pháp luật yêu cầu các bên phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu vi phạm hợp đồng. Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi của bên bị thiệt hại mà còn tạo ra động lực cho bên cung cấp dịch vụ thực hiện đúng cam kết. Việc quy định rõ ràng các điều khoản này sẽ giúp các doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động.

III. Thực trạng hợp đồng dịch vụ logistics ở Việt Nam

Thực trạng hợp đồng dịch vụ logistics ở Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nắm rõ các quy định pháp luật liên quan. Mặc dù số lượng doanh nghiệp cung cấp dịch vụ logistics ngày càng tăng, nhưng việc giao kết và thực hiện hợp đồng vẫn gặp nhiều khó khăn. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, thiếu kiến thức về quy trình và thủ tục giao kết hợp đồng, dẫn đến việc hợp đồng không đầy đủ hoặc không chính xác. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của doanh nghiệp mà còn gây ra những tranh chấp không đáng có. Theo thống kê, tỷ lệ tranh chấp trong lĩnh vực logistics đang có xu hướng gia tăng, cho thấy sự cần thiết phải nâng cao nhận thức và hiểu biết về hợp đồng dịch vụ logistics trong cộng đồng doanh nghiệp.

3.1. Những khó khăn trong việc thực hiện hợp đồng dịch vụ logistics

Một trong những khó khăn lớn nhất trong việc thực hiện hợp đồng dịch vụ logistics là sự thiếu hụt thông tin và kiến thức pháp luật. Nhiều doanh nghiệp không có đủ nguồn lực để tư vấn pháp lý chuyên nghiệp, dẫn đến việc họ không thể soạn thảo hợp đồng một cách chính xác. Bên cạnh đó, sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và thị trường cũng tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp trong việc điều chỉnh hợp đồng cho phù hợp. Việc không cập nhật kịp thời các quy định pháp luật mới cũng là một nguyên nhân dẫn đến tranh chấp. Do đó, việc đào tạo và nâng cao nhận thức về pháp luật cho các doanh nghiệp là rất cần thiết để giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động trong lĩnh vực logistics.

IV. Giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật về hợp đồng dịch vụ logistics

Để nâng cao hiệu quả thực hiện hợp đồng dịch vụ logistics, cần có những giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật hiện hành. Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho các doanh nghiệp. Việc tổ chức các khóa đào tạo về pháp luật logistics sẽ giúp doanh nghiệp nắm rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình trong hợp đồng. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp trong việc xây dựng và hoàn thiện các quy định pháp luật. Điều này không chỉ giúp tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho hoạt động logistics mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

4.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể để hoàn thiện quy định pháp luật về hợp đồng dịch vụ logistics bao gồm việc rà soát và điều chỉnh các quy định hiện hành để phù hợp với thực tiễn. Cần thiết phải xây dựng một bộ quy tắc mẫu cho hợp đồng dịch vụ logistics, giúp các doanh nghiệp có thể tham khảo và áp dụng. Ngoài ra, việc thiết lập một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả cũng là rất quan trọng. Các doanh nghiệp cần có một kênh thông tin để có thể tiếp cận nhanh chóng các quy định pháp luật mới và các thông tin liên quan đến dịch vụ logistics. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc giao kết và thực hiện hợp đồng, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động trong lĩnh vực logistics.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ luật học "Hợp đồng dịch vụ logistics theo pháp luật Việt Nam hiện nay" được tác giả Đào Thị Cấm thực hiện tại Học viện Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (chuyên ngành Luật Kinh tế, mã số 9380107, người hướng dẫn khoa học: Phạm Sỹ Chung, Hà Nội - 2020). Luận án được thực hiện theo hướng tiếp cận nghiên cứu pháp lý thực định kết hợp phân tích kinh tế - xã hội.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Cùng với sự phát triển của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật công nghệ, tự do hóa thương mại và toàn cầu hóa, dịch vụ logistics phát triển nhanh chóng nhằm tối ưu hóa quá trình vận chuyển và tiết kiệm chi phí. Các doanh nghiệp sản xuất và thương mại có xu hướng gia tăng thuê ngoài dịch vụ logistics để tập trung vào năng lực cốt lõi, thúc đẩy sự hình thành của nhiều nhà cung ứng dịch vụ logistics (LSP). Tại Việt Nam, dịch vụ logistics lần đầu tiên được chính thức ghi nhận trong hệ thống pháp luật thông qua Luật Thương mại năm 2005. Kể từ khi gia nhập WTO và tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (CPTPP, EVFTA), thị trường logistics Việt Nam tăng trưởng với khoảng 23.000 doanh nghiệp cung ứng dịch vụ, trong đó có khoảng 3.000 doanh nghiệp hoạt động logistics quốc tế (tập trung khoảng 70% tại Thành phố Hồ Chí Minh và vùng phụ cận).

Chính phủ Việt Nam đã ban hành Quyết định số 200/QĐ-TTg ngày 14/02/2017 phê duyệt Kế hoạch hành động nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đến năm 2025 với các mục tiêu cụ thể:

• Tỷ trọng đóng góp của ngành dịch vụ logistics vào GDP đạt từ 8% đến 10%.
• Tốc độ tăng trưởng dịch vụ đạt từ 15% đến 20%.
• Tỷ lệ thuê ngoài dịch vụ logistics đạt từ 50% đến 60%.
• Chi phí logistics giảm xuống tương đương 16% đến 20% GDP.
• Xếp hạng theo chỉ số năng lực quốc gia về logistics (LPI) trên thế giới đạt từ thứ 50 trở lên.

Mặc dù hợp đồng dịch vụ logistics là công cụ pháp lý quan trọng để doanh nghiệp vận hành chuỗi cung ứng, sự hiểu biết của đa số doanh nghiệp Việt Nam (nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ) về quy trình, thủ tục giao kết và thực hiện hợp đồng còn hạn chế, dẫn đến nhiều bất lợi khi xảy ra tranh chấp. Đồng thời, pháp luật hiện hành bộc lộ nhiều điểm bất cập trước sự xuất hiện của các phương thức logistics tích hợp và logistics điện tử. Luận án xác định khoảng trống nghiên cứu: chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện, chuyên sâu dưới góc độ luật học về hợp đồng dịch vụ logistics tại Việt Nam.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát: Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện một số quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện hợp đồng dịch vụ logistics ở Việt Nam hiện nay.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

• Luận giải và hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về logistics và hợp đồng dịch vụ logistics dưới giác độ luật học.
• Phân tích và đánh giá thực trạng quy định pháp luật cũng như thực tiễn giao kết, thực hiện hợp đồng dịch vụ logistics tại Việt Nam.
• Đề xuất các quan điểm và giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật, nâng cao hiệu quả thực hiện hợp đồng dịch vụ logistics.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

• Nhiệm vụ thứ nhất: Làm sâu sắc hơn cơ sở lý luận và điều chỉnh pháp luật về hợp đồng dịch vụ logistics; xác định bản chất, cấu trúc pháp lý bao gồm khái niệm, đặc điểm, vai trò, phân loại, nguồn luật điều chỉnh, nguyên tắc, trình tự giao kết, hình thức, chủ thể, nội dung, điều kiện có hiệu lực, các trường hợp vô hiệu, trường hợp miễn trách và giới hạn trách nhiệm của LSP.
• Nhiệm vụ thứ hai: Đánh giá thực trạng hợp đồng dịch vụ logistics theo pháp luật Việt Nam hiện nay thông qua phân tích các hợp đồng cụ thể, chỉ ra kết quả đạt được, bất cập và các vấn đề đặt ra đối với chủ thể hợp đồng cũng như cơ quan quản lý nhà nước trước bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.
• Nhiệm vụ thứ ba: Luận giải các quan điểm và đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện hợp đồng dịch vụ logistics ở Việt Nam.

Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu

Hệ thống câu hỏi nghiên cứu được xác định theo 3 nhóm:

1. Về lý luận: Khái niệm, đặc điểm, vai trò của dịch vụ logistics và hợp đồng dịch vụ logistics là gì? Nguồn luật điều chỉnh, nguyên tắc giao kết, chủ thể, hình thức, nội dung, điều kiện có hiệu lực, trường hợp vô hiệu, căn cứ miễn trách và giới hạn trách nhiệm của LSP được xác lập như thế nào?
2. Về thực tiễn: Thực trạng pháp luật và thực tiễn giao kết, thực hiện hợp đồng dịch vụ logistics ở Việt Nam hiện nay như thế nào? Những kết quả đạt được và vấn đề đặt ra là gì?
3. Về giải pháp: Quan điểm hoàn thiện pháp luật về hợp đồng dịch vụ logistics là gì? Các giải pháp cụ thể nào cần được thực hiện để hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi hợp đồng dịch vụ logistics tại Việt Nam?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu:

• Giả thuyết 1: Hợp đồng dịch vụ logistics là hợp đồng dịch vụ thương mại đặc thù, đối tượng của hợp đồng rất đa dạng, có tính chất phức tạp hơn nhiều hợp đồng dịch vụ thương mại khác.
• Giả thuyết 2: Từ khi Việt Nam gia nhập WTO, tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và chịu tác động của cuộc cách mạng công nghệ 4.0, số lượng và giá trị hợp đồng dịch vụ logistics gia tăng, hình thức giao kết phong phú và nội dung hợp đồng trở nên phức tạp hơn.
• Giả thuyết 3: Những bất cập trong quy định pháp luật Việt Nam về hợp đồng dịch vụ logistics và nhận thức hạn chế của doanh nghiệp là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến bất đồng và tranh chấp trong thực tiễn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Quy định pháp luật về hợp đồng dịch vụ logistics, thực tiễn giao kết và thực hiện hợp đồng, điều kiện giao dịch chung và hợp đồng theo mẫu của một số doanh nghiệp tại Việt Nam; các cam kết quốc tế và hiệp định thương mại liên quan.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các chế định pháp lý cơ bản của hợp đồng (khái niệm, nguồn luật, nguyên tắc, trình tự giao kết, hình thức, chủ thể, điều kiện hiệu lực, vô hiệu, miễn trách và giới hạn trách nhiệm). Luận án không đi sâu phân tích từng loại hợp đồng chuyên biệt đơn lẻ (chỉ sử dụng mang tính minh họa) và không nghiên cứu thủ tục tố tụng giải quyết tranh chấp.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu pháp luật Việt Nam, khảo sát thực tiễn tại các doanh nghiệp logistics trong nước, kết hợp đối chiếu với pháp luật của một số quốc gia và khu vực (Singapore, Nhật Bản, Hoa Kỳ, EU).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu từ thời điểm Luật Thương mại năm 2005 có hiệu lực, số liệu thực tiễn tập trung trong 05 năm gần nhất trước thời điểm bảo vệ, định hướng giải pháp đến năm 2030.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án phân loại và điểm luận các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo 3 nhóm nội dung chính:

Các hướng nghiên cứu trước đây

1. Nghiên cứu về dịch vụ logistics và pháp luật về dịch vụ logistics:

   • Giáo trình và sách chuyên khảo trong nước: Đoàn Thị Hồng Vân với "Logistics, những vấn đề cơ bản" và "Quản trị cung ứng"; An Thị Thanh Nhàn với "Giáo trình quản trị logistics kinh doanh"; Đỗ Ngọc Hiền với "Quản lý logistics"; Nguyễn Thành Hiếu với "Quản trị chuỗi cung ứng". Các tài liệu này tập trung vào khái niệm quản trị chuỗi cung ứng, kho bãi, vận chuyển và phân phối.
   • Công trình nghiên cứu hệ thống logistics của Đặng Đình Đào: "Phát triển các dịch vụ logistics ở nước ta trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế", "Một số vấn đề phát triển bền vững hệ thống logistics ở nước ta trong hội nhập quốc tế", "Logistics, những vấn đề lý luận và thực tiễn ở Việt Nam", "Dịch vụ logistics ở Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế".
   • Đề tài cấp Bộ: Phạm Thị Cải nghiên cứu giải pháp giảm thiểu chi phí vận tải và giao nhận; Nguyễn Hải Quang nghiên cứu phát triển dịch vụ logistics trong ngành hàng không Việt Nam đến năm 2020.
   • Luận án tiến sĩ: Vũ Thị Quế Anh (kinh nghiệm phát triển logistics Đông Nam Á); Nguyễn Quốc Tuấn (quản lý nhà nước đối với dịch vụ logistics tại cảng Hải Phòng); Bùi Duy Linh (năng lực cạnh tranh của ngành logistics); Đinh Lê Hải Hà (phát triển logistics giai đoạn 1986–2011). Trần Sỹ Lâm nghiên cứu phát triển trung tâm logistics. Ấn phẩm của Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) gồm "Sổ tay nghiệp vụ kinh doanh dịch vụ logistics" và "Sổ tay giải thích thuật ngữ về dịch vụ logistics".
   • Tài liệu quốc tế: Douglas M. Ellram ("Fundamentals of Logistics Management"); John Mangan, Chandra Lalwani, Tim Butcher và Rouya Javadpour ("Global Logistics and Supply Chain Management"); Alan Rushton, Phil Croucher, Peter Baker ("Handbook of Logistics and Distribution Management"); Don Taylor ("Logistics Engineering Handbook"); Donal Waters ("Global Logistics – New Directions in Supply Chain Management").

2. Nghiên cứu về hợp đồng dịch vụ và pháp luật về hợp đồng dịch vụ:

   • Luận án tiến sĩ: Hà Công Anh Bảo (hợp đồng thương mại dịch vụ và giải quyết tranh chấp); Kiều Thị Thùy Linh (hợp đồng dịch vụ theo pháp luật dân sự); Hoàng Thị Vịnh (hợp đồng dịch vụ pháp lý).
   • Sách chuyên khảo và tài liệu pháp lý: Bộ nguyên tắc hợp đồng thương mại quốc tế của UNIDROIT; tài liệu của Trung tâm Thông tin Thương mại Việt Nam về tranh chấp hợp đồng thương mại quốc tế; Tăng Văn Nghĩa và Đỗ Giang Nam nghiên cứu về điều kiện giao dịch chung và hợp đồng theo mẫu trong Bộ luật Dân sự; Doãn Hồng Nhung nghiên cứu kiểm soát rủi ro cho người tiêu dùng trong hợp đồng mẫu; Quốc Cường, Thanh Thảo, Nguyễn Trọng Đàn và VCCI nghiên cứu về hợp đồng thương mại và mẫu hợp đồng thông dụng. Về bảo hiểm hàng hóa vận chuyển đường biển có các công trình của Trần Sỹ Lâm, Nguyễn Vũ Hoàng và Đoàn Minh Phụng.

3. Nghiên cứu về hợp đồng dịch vụ logistics và các hợp đồng chuyên ngành:

   • Trong nước: Hà Việt Hưng (luận án về hợp đồng vận chuyển hàng hóa quốc tế bằng đường biển); Nguyễn Thị Ngọc Lan (kế toán chi phí vận tải đường bộ); Trần Văn Duy (nhận diện hợp đồng vận chuyển đường biển quốc tế); Hoàng Lê và Võ Nhật Thăng (hỏi đáp pháp lý về hợp đồng dịch vụ và vận tải đường biển). Về hợp đồng điện tử có các công trình của Trần Văn Biên (luận án tiến sĩ về hợp đồng điện tử, bài viết về chữ ký điện tử), Nguyễn Thành Luân và Nguyễn Ngọc Hà (phòng ngừa rủi ro giao kết hợp đồng điện tử).
   • Quốc tế: Joan Jane và Alfonso de Ochoa ("The Handbook of Logistics Contracts – A Practical Guide to a Growing Field"); Mari Olander và Andreas Norrman ("Legal Analysis of a Contract for Advanced Logistics Services" phân tích hợp đồng dịch vụ logistics 3PL và 4PL); mẫu hợp đồng dịch vụ logistics của Global Negotiator Business Publications.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Các công trình trên chủ yếu tiếp cận logistics dưới góc độ kinh tế học, quản trị kinh doanh, hoặc chỉ phân tích các hợp đồng vận tải đơn lẻ theo luật chuyên ngành hàng hải, đường bộ. Chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện về hợp đồng dịch vụ logistics dưới góc độ khoa học pháp lý chuyên ngành Luật Kinh tế tại Việt Nam, đặc biệt là việc làm rõ bản chất hợp đồng tích hợp (3PL, 4PL), hợp đồng logistics điện tử, điều kiện giao dịch chung và cơ chế giới hạn trách nhiệm của nhà cung ứng dịch vụ logistics.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết

• Lý thuyết tự do ý chí (Will Theory): Xác định sự thống nhất ý chí của các bên là nguồn gốc hình thành hợp đồng và phát sinh nghĩa vụ pháp lý. Tác giả kết hợp lý thuyết tự do ý chí với thuyết xã hội nhằm xác định giới hạn của quyền tự do giao kết hợp đồng thông qua các chuẩn mực trật tự công cộng và đạo đức xã hội.
• Lý thuyết kinh tế thị trường: Vận dụng các quy luật giá trị, quy luật cung - cầu để luận giải cơ chế hình thành giá dịch vụ logistics, sự phân công lao động xã hội và xu hướng thuê ngoài logistics trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, quán triệt các chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước về phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được triển khai gồm:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Áp dụng xuyên suốt các chương để phân tích quy định pháp luật và tổng hợp các luận điểm khoa học.
• Phương pháp so sánh luật học: Đối chiếu các quy định pháp luật Việt Nam với quy định của các tổ chức quốc tế (WTO, UN, Hiệp định khung ASEAN) và pháp luật của các quốc gia như Singapore, Nhật Bản, Hoa Kỳ, các nước Liên minh Châu Âu.
• Phương pháp thu thập và xử lý tài liệu: Khai thác các báo cáo chuyên ngành, dữ liệu thống kê của các bộ, ngành và hiệp hội.
• Phương pháp hệ thống hóa: Phân loại các cấp độ dịch vụ logistics từ 1PL đến 5PL tương ứng với các cấu trúc hợp đồng từ đơn lẻ đến tích hợp.
• Phương pháp trao đổi khoa học: Tiếp thu ý kiến chuyên gia thông qua các hội thảo khoa học chuyên đề về logistics và pháp luật kinh tế.

Nguồn dữ liệu và tư liệu

• Văn bản quy phạm pháp luật: Hiến pháp năm 1992, Hiến pháp năm 2013, Bộ luật Dân sự, Luật Thương mại năm 2005, Nghị định số 163/2017/NĐ-CP ngày 30/12/2017 của Chính phủ quy định về kinh doanh dịch vụ logistics, Quyết định số 200/QĐ-TTg ngày 14/02/2017 của Thủ tướng Chính phủ.
• Điều ước quốc tế và cam kết thương mại: Biểu cam kết dịch vụ của Việt Nam trong WTO, Hiệp định CPTPP, EVFTA, AFAS, TFA, Công ước Brussels 1924, Công ước Hamburg 1978, Công ước Warsaw 1929, Công ước Montreal 1999, Công ước Kyoto 1973.
• Số liệu thống kê: Báo cáo từ Cục Quản lý đăng ký kinh doanh (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), Báo cáo chỉ số LPI của Ngân hàng Thế giới.
• Dữ liệu thực tế: Hợp đồng dịch vụ logistics mẫu, điều kiện giao dịch chung của các doanh nghiệp logistics tại Việt Nam.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và các vấn đề liên quan đến đề tài luận án

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các công trình nghiên cứu liên quan đến dịch vụ logistics, hợp đồng dịch vụ và hợp đồng dịch vụ logistics cả trong nước và quốc tế. Tác giả chỉ ra rằng phần lớn các nghiên cứu trước đây chỉ tiếp cận ở góc độ quản trị chuỗi cung ứng hoặc luật chuyên ngành giao thông vận tải, chưa có nghiên cứu pháp lý tổng thể về hợp đồng dịch vụ logistics.

Trên cơ sở đó, chương này xác định rõ khung lý thuyết nghiên cứu dựa trên lý thuyết tự do ý chí và lý thuyết kinh tế thị trường; xây dựng hệ thống 3 nhóm câu hỏi nghiên cứu, 3 giả thuyết nghiên cứu tương ứng và xác lập cách tiếp cận đa ngành, liên ngành thuộc chuyên ngành Luật Kinh tế.

Chương 2: Những vấn đề lý luận về hợp đồng dịch vụ logistics và pháp luật về hợp đồng dịch vụ logistics

Chương 2 tập trung phân tích nguồn gốc, bản chất pháp lý và cấu trúc của hợp đồng dịch vụ logistics:

• Lịch sử và khái niệm dịch vụ logistics: Phân tích quá trình phát triển từ hoạt động hậu cần quân sự thời cổ đại (Hy Lạp "logistikos", La Mã, Byzantine, thời nhà Hán) đến ứng dụng trong tái thiết kinh tế sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Dưới góc độ luật học, dịch vụ logistics được xác định là hoạt động thương mại mà bên cung ứng thực hiện một hoặc nhiều công đoạn lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và kiểm soát việc vận chuyển, lưu trữ hàng hóa và thông tin liên quan từ điểm xuất phát đến nơi tiêu thụ cuối cùng.
• Khái niệm hợp đồng dịch vụ logistics: Là sự thỏa thuận giữa bên cung ứng dịch vụ và bên sử dụng dịch vụ, theo đó bên cung ứng thực hiện một hoặc nhiều dịch vụ logistics còn bên sử dụng dịch vụ thanh toán phí và sử dụng dịch vụ đã thỏa thuận. Luận án phân tích sự phát triển của hợp đồng tương ứng 5 cấp độ logistics:
  • 1PL: Tự tổ chức logistics, không phát sinh hợp đồng thuê ngoài.
  • 2PL: Cung cấp dịch vụ đơn lẻ (vận tải, kho bãi), phát sinh các hợp đồng dịch vụ đơn lẻ, chuyên biệt.
  • 3PL: Cung cấp dịch vụ logistics tích hợp trên cơ sở hợp đồng dịch vụ dài hạn.
  • 4PL: Hợp nhất dịch vụ logistics, quản lý toàn bộ chuỗi quy trình kinh doanh và công nghệ thông tin.
  • 5PL: Quản lý logistics trên nền tảng thương mại điện tử tích hợp hệ thống quản lý đơn hàng, kho hàng và vận tải.
• 6 đặc điểm pháp lý cơ bản của hợp đồng dịch vụ logistics:
  1. Là thỏa thuận pháp lý mang tính thương mại, có tính chất phức tạp và giá/phí dịch vụ khó xác định chính xác trước.
  2. Là hợp đồng song vụ, hợp đồng ưng thuận hoặc hợp đồng gia nhập và mang tính chất đền bù.
  3. Có tính rủi ro cao do gắn liền với sự di chuyển vật lý của hàng hóa qua nhiều không gian, địa bàn và rủi ro kỹ thuật trong môi trường số.
  4. Có thể được xác lập vì lợi ích của người thứ ba (người nhận hàng).
  5. Trong hình thức điện tử, có sự tham gia điều tiết của các chủ thể trung gian cung cấp nền tảng công nghệ và dịch vụ chứng thực chữ ký số.
  6. Thường xuyên chứa đựng yếu tố quốc tế về chủ thể, đối tượng hàng hóa và luật áp dụng.
• Phân loại hợp đồng: Theo số lượng dịch vụ (hợp đồng thực hiện một dịch vụ đơn lẻ và hợp đồng tích hợp từ hai dịch vụ trở lên - hợp đồng khung/nguyên tắc của 3PL); theo hình thức giao kết (hợp đồng truyền thống bằng văn bản giấy và hợp đồng điện tử qua thông điệp dữ liệu).
• Nguồn luật và nguyên tắc điều chỉnh: Hệ thống hóa nguồn luật đa tầng từ Bộ luật Dân sự, Luật Thương mại, các luật chuyên ngành đến các điều ước quốc tế (WTO, CPTPP, EVFTA, Công ước Brussels, Công ước Warsaw...). Luận án phân tích nguyên tắc tự do, tự nguyện thỏa thuận trong bối cảnh chuyển dịch hiến định từ Điều 57 Hiến pháp 1992 ("chọn cho") sang Điều 33 Hiến pháp 2013 ("chọn bỏ").

Chương 3: Thực trạng về hợp đồng dịch vụ logistics ở Việt Nam hiện nay

Chương 3 phân tích thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng hợp đồng dịch vụ logistics tại Việt Nam thông qua hệ thống dữ liệu thực tế và các bảng biểu thống kê:

Danh mục bảng / hình	Tên bảng biểu / hình ảnh trong luận án	Nội dung số liệu / phạm vi phản ánh
Bảng 3.1	Khối lượng hàng hoá vận chuyển theo thành phần kinh tế	Cơ cấu vận chuyển giữa kinh tế nhà nước, ngoài nhà nước và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài.
Bảng 3.2	Bảng vận chuyển hàng hóa theo ngành vận tải	Sản lượng vận chuyển phân chia theo đường bộ, đường biển, đường sắt, đường thủy nội địa, đường hàng không.
Bảng 3.3	Sản lượng vận chuyển và luân chuyển hàng hóa trong và ngoài nước	Thống kê sản lượng luân chuyển hàng hóa nội địa và xuất nhập khẩu.
Bảng 3.4	Bảng xếp hạng LPI của Việt Nam	Vị trí xếp hạng năng lực logistics quốc gia của Việt Nam theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới qua các kỳ công bố.
Bảng 3.5	Một số LSP hàng đầu thế giới đã có mặt tại Việt Nam	Danh mục các tập đoàn logistics đa quốc gia 3PL/4PL đang hoạt động tại thị trường Việt Nam.
Hình 3.1	Doanh thu hoạt động vận tải theo loại hình	Tỷ trọng cơ cấu doanh thu giữa các phương thức vận tải hàng hóa.

Đánh giá thực trạng giao kết và thực hiện hợp đồng:

• Cơ cấu thị trường: Trong số hơn 3.000 doanh nghiệp logistics quốc tế tại Việt Nam, doanh nghiệp nhà nước chiếm 20%, công ty TNHH chiếm 70%, doanh nghiệp tư nhân chiếm 10%.
• Tồn tại pháp lý: Khái niệm dịch vụ logistics tại Điều 233 Luật Thương mại năm 2005 còn mang tính chất liệt kê cơ học, chưa bao quát được các dịch vụ logistics hiện đại và các mô hình 3PL, 4PL, 5PL; chưa phân định rõ vị trí pháp lý của người giao nhận với tư cách là đại lý hay là người chuyên chở chính; quy định về giới hạn trách nhiệm và các trường hợp miễn trách nhiệm của thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics tại Nghị định 163/2017/NĐ-CP còn thiếu tính đồng bộ với các luật chuyên ngành hàng hải, hàng không và tập quán quốc tế.
• Tồn tại trong thực tiễn doanh nghiệp: Việc áp dụng điều kiện giao dịch chung và hợp đồng mẫu của các doanh nghiệp logistics Việt Nam còn tùy tiện, nhiều điều khoản loại trừ trách nhiệm bất hợp lý, thiếu các quy định chi tiết về quản trị rủi ro và giải quyết tranh chấp trong thương mại điện tử.

Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện hợp đồng dịch vụ logistics ở Việt Nam hiện nay

Chương 4 đề xuất các định hướng và giải pháp cụ thể đến năm 2030:

• Quan điểm hoàn thiện: Thể chế hóa đầy đủ các cam kết hội nhập quốc tế (WTO, CPTPP, EVFTA, TFA, AFAS); bảo đảm quyền tự do kinh doanh và tự do hợp đồng theo tinh thần Hiến pháp năm 2013; tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa doanh nghiệp logistics trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; thích ứng với chuyển đổi số và cuộc cách mạng công nghệ 4.0.
• Giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật:
  • Sửa đổi Điều 233 Luật Thương mại năm 2005 theo hướng tiếp cận logistics là chuỗi dịch vụ tích hợp quản lý dòng lưu chuyển hàng hóa và thông tin, thay vì liệt kê hành vi cơ học.
  • Hoàn thiện quy định về chủ thể, xác lập rõ địa vị pháp lý, quyền và nghĩa vụ của các nhà cung cấp dịch vụ logistics cấp độ 3PL, 4PL, doanh nghiệp logistics điện tử.
  • Chuẩn hóa các quy định về hình thức hợp đồng logistics điện tử, giá trị pháp lý của thông điệp dữ liệu và chữ ký số trong chuỗi cung ứng.
  • Sửa đổi, bổ sung quy định về giới hạn trách nhiệm tài chính và các trường hợp miễn trách nhiệm của LSP bảo đảm sự tương thích giữa Luật Thương mại, Nghị định hướng dẫn và các bộ luật chuyên ngành (Bộ luật Hàng hải, Luật Hàng không dân dụng).
• Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện hợp đồng:
  • Xây dựng và ban hành các mẫu hợp đồng dịch vụ logistics tiêu chuẩn và điều kiện giao dịch chung chuẩn mực thông qua vai trò của Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA).
  • Nâng cao năng lực pháp lý cho đội ngũ cán bộ quản lý và đàm phán hợp đồng tại các doanh nghiệp logistics và chủ hàng.
  • Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin (chuỗi khối - blockchain, phần mềm quản lý kho bãi, vận tải) trong quản trị thực hiện hợp đồng.
  • Tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, cải cách thủ tục hải quan và kiểm tra chuyên ngành nhằm thực hiện mục tiêu Quyết định số 200/QĐ-TTg.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án tự xác định các đóng góp mới về mặt khoa học, lý luận và thực tiễn:

1. Đóng góp về mặt lý luận:
   • Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về hợp đồng dịch vụ logistics dưới góc độ Luật Kinh tế; phân tích bản chất pháp lý, đặc điểm, cách phân loại và vai trò của hợp đồng trong nền kinh tế thị trường.
   • Làm rõ cấu trúc pháp lý của hợp đồng theo từng cấp độ phát triển logistics từ 1PL đến 5PL; phân tích các yếu tố cấu thành hợp đồng gồm nguồn luật điều chỉnh, nguyên tắc, trình tự giao kết, hình thức, chủ thể, đối tượng, nội dung cơ bản, điều kiện hiệu lực, vô hiệu, căn cứ miễn trách và giới hạn trách nhiệm của LSP.
   • Kết hợp phân tích so sánh pháp luật Việt Nam với các quy định quốc tế và kinh nghiệm lập pháp của một số quốc gia.
2. Đóng góp về mặt thực tiễn:
   • Làm rõ thực trạng các quy định pháp luật thực định của Việt Nam về hợp đồng dịch vụ logistics, chỉ ra các khoảng trống và điểm mâu thuẫn giữa Luật Thương mại năm 2005, Nghị định số 163/2017/NĐ-CP và các văn bản pháp luật chuyên ngành.
   • Đánh giá thực tiễn giao kết và thực hiện hợp đồng tại các doanh nghiệp logistics Việt Nam, làm rõ cơ cấu thị trường, mức độ hiểu biết pháp luật của doanh nghiệp, thực trạng sử dụng hợp đồng mẫu và điều kiện giao dịch chung.
   • Xác định những thời cơ và thách thức pháp lý đối với các chủ thể trong bối cảnh thực hiện các FTA thế hệ mới và thương mại điện tử.
3. Hệ thống kiến nghị và giải pháp:
   • Đề xuất hệ thống quan điểm mang tính định hướng cho việc hoàn thiện khung khổ pháp lý về hợp đồng dịch vụ logistics đến năm 2030.
   • Đưa ra các kiến nghị cụ thể sửa đổi Luật Thương mại năm 2005, Nghị định số 163/2017/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn thi hành.
   • Đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực thực thi hợp đồng cho cộng đồng doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Căn cứ vào phạm vi nghiên cứu được tác giả xác định trong văn bản:

• Hạn chế của đề tài:
  • Luận án không đi sâu phân tích độc lập từng loại hợp đồng dịch vụ thành phần (hợp đồng vận chuyển từng phương thức riêng biệt, hợp đồng thuê kho bãi riêng lẻ, hợp đồng dịch vụ khai thuê hải quan, hợp đồng bảo hiểm hàng hóa riêng biệt); các hợp đồng này chỉ được khai thác mang tính minh họa cho cấu trúc chung của hợp đồng dịch vụ logistics.
  • Luận án giới hạn phạm vi, không nghiên cứu mảng tranh chấp phát sinh từ việc thực hiện hợp đồng dịch vụ logistics gắn liền với các thủ tục tố tụng tư pháp tại Tòa án và Trọng tài thương mại do đây là lĩnh vực có nội dung mới, nội hàm rộng thuộc thủ tục tố tụng.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Nghiên cứu chuyên sâu về cơ chế pháp lý điều chỉnh từng loại hình hợp đồng dịch vụ logistics chuyên biệt như vận tải đa phương thức quốc tế, hợp đồng trung tâm logistics thông minh.
  • Nghiên cứu về các chế định hợp đồng logistics số hóa trên nền tảng công nghệ chuỗi khối (blockchain) và hợp đồng thông minh (smart contracts).
  • Nghiên cứu cơ chế giải quyết tranh chấp ngoài tòa án (ADR) và thực tiễn tố tụng trọng tài thương mại quốc tế đối với các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng dịch vụ logistics.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu chuyên khảo chuyên ngành Luật Kinh tế có giá trị tham khảo cho các nhóm đối tượng:

• Cơ quan xây dựng chính sách và lập pháp: Bộ Công Thương, Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các cơ quan của Quốc hội trong quá trình rà soát, sửa đổi Luật Thương mại năm 2005, Nghị định số 163/2017/NĐ-CP và xây dựng các văn bản hướng dẫn thực hiện Quyết định số 200/QĐ-TTg.
• Cơ sở nghiên cứu và đào tạo: Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Thương mại quốc tế, Quản trị Logistics và Chuỗi cung ứng, Kinh tế đối ngoại tại các viện nghiên cứu và trường đại học.
• Cộng đồng doanh nghiệp và tổ chức nghề nghiệp: Các nhà cung cấp dịch vụ logistics (LSP), các doanh nghiệp xuất nhập khẩu (chủ hàng), Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) trong việc tham khảo để soạn thảo, chuẩn hóa hợp đồng mẫu, thiết lập điều kiện giao dịch chung và phòng ngừa rủi ro pháp lý trong hoạt động thương mại.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Dưới góc độ luật học, hợp đồng dịch vụ logistics được tác giả định nghĩa như thế nào?

Dưới góc độ luật học, tác giả định nghĩa: Hợp đồng dịch vụ logistics là sự thỏa thuận giữa một bên gọi là bên cung ứng dịch vụ và một bên gọi là bên sử dụng dịch vụ, theo đó bên cung ứng dịch vụ có nghĩa vụ thực hiện một hoặc nhiều dịch vụ logistics còn bên sử dụng dịch vụ có nghĩa vụ thanh toán phí và sử dụng dịch vụ đã thỏa thuận.

2. Sự phát triển của các cấp độ dịch vụ logistics từ 1PL đến 5PL tác động thế nào đến cấu trúc hợp đồng theo phân tích của luận án?

Luận án chỉ ra sự tương ứng giữa cấp độ logistics và loại hình hợp đồng:

• 1PL: Doanh nghiệp tự thực hiện bằng nguồn lực nội bộ, không phát sinh hợp đồng thuê ngoài.
• 2PL: Cung cấp dịch vụ đơn lẻ (chủ yếu là vận tải, kho bãi), phát sinh các hợp đồng dịch vụ đơn lẻ, chuyên biệt.
• 3PL: Cung ứng dịch vụ logistics tích hợp cho toàn bộ hoặc từng phần chuỗi cung ứng, làm phát sinh hợp đồng dịch vụ logistics tích hợp (thường là hợp đồng khung/nguyên tắc dài hạn).
• 4PL: Nhà tích hợp đóng vai trò đầu mối điều phối, quản lý toàn bộ hệ thống các 3PL và công nghệ thông tin cho khách hàng.
• 5PL: Quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng trên nền tảng thương mại điện tử và dữ liệu số tích hợp hệ thống quản lý đơn hàng, kho bãi và vận tải.

3. Quyết định số 200/QĐ-TTg ngày 14/02/2017 đặt ra những mục tiêu cụ thể nào cho ngành logistics Việt Nam đến năm 2025?

Văn bản nêu rõ 5 chỉ tiêu mục tiêu đến năm 2025:

• Tỷ trọng đóng góp vào GDP đạt 8% - 10%.
• Tốc độ tăng trưởng dịch vụ đạt 15% - 20%.
• Tỷ lệ thuê ngoài dịch vụ logistics đạt 50% - 60%.
• Chi phí logistics giảm xuống tương đương 16% - 20% GDP.
• Xếp hạng theo chỉ số năng lực quốc gia về logistics (LPI) trên thế giới đạt từ thứ 50 trở lên.

4. Luận án chỉ ra những đặc điểm pháp lý cơ bản nào của hợp đồng dịch vụ logistics?

Luận án phân tích 6 đặc điểm pháp lý cơ bản:

1. Thỏa thuận pháp lý mang tính thương mại, có tính chất phức tạp và giá/phí dịch vụ khó xác định trước.
2. Là hợp đồng song vụ, hợp đồng ưng thuận hoặc hợp đồng gia nhập và mang tính chất đền bù.
3. Có tính rủi ro cao đối với an toàn hàng hóa và an toàn giao dịch điện tử.
4. Có thể là hợp đồng được xác lập vì lợi ích của người thứ ba.
5. Hợp đồng điện tử có sự tham gia điều tiết của các chủ thể trung gian công nghệ và chứng thực chữ ký số.
6. Thường xuyên chứa đựng yếu tố quốc tế.

5. Phạm vi nghiên cứu của luận án loại trừ những nội dung nào?

Luận án xác định rõ hai nội dung không đi sâu nghiên cứu:

• Không phân tích chi tiết từng loại hợp đồng dịch vụ chuyên biệt riêng lẻ (chỉ sử dụng mang tính minh họa cho các vấn đề pháp lý chung).
• Không đi sâu vào lĩnh vực giải quyết tranh chấp hợp đồng gắn liền với thủ tục tố tụng tư pháp tại Tòa án và Trọng tài thương mại.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ luật học của tác giả Đào Thị Cấm là công trình nghiên cứu hệ thống về hợp đồng dịch vụ logistics theo pháp luật Việt Nam hiện nay dưới góc độ chuyên ngành Luật Kinh tế. Tác giả đã làm rõ cơ sở lý luận về bản chất, đặc điểm, cấu trúc hợp đồng theo các cấp độ phát triển logistics từ 1PL đến 5PL, đồng thời phân tích thực trạng các quy định của Luật Thương mại năm 2005, Nghị định số 163/2017/NĐ-CP và thực tiễn giao kết hợp đồng của các doanh nghiệp. Trên cơ sở đối chiếu với các cam kết quốc tế trong WTO, CPTPP, EVFTA và mục tiêu tại Quyết định số 200/QĐ-TTg, luận án đề xuất hệ thống giải pháp sửa đổi luật thực định và giải pháp thực thi nhằm hoàn thiện môi trường pháp lý cho hoạt động dịch vụ logistics tại Việt Nam đến năm 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Nghiên cứu về dịch vụ logistics và pháp luật về dịch vụ logistics Hiện nay trên thế giới và Việt Nam có nhiều công trình nghiên cứu dưới nhiều góc độ lý luận, thực tiễn về dịch vụ logistics và pháp luật về dịch vụ logistics. Những công trình khoa học đã nêu không phải là toàn bộ hệ thống các nghiên cứu liên quan về logistics nhưng đã phản ánh được trạng thái và xu hướng cũng như quy mô nghiên cứu về lĩnh vực này.

Đầu tiên là các giáo trình, sách chuyên khảo như: “Logistics, những vấn đề cơ bản”[150] và “Quản trị cung ứng”[149] của Đoàn Thị Hồng Vân, “Giáo trình quản trị logistics kinh doanh”[96] của An Thị Thanh Nhàn, “Quản lý logistics”[73] của Đỗ Ngọc Hiền, “Quản trị chuỗi cung ứng”[77] của Nguyễn Thành Hiếu cung cấp cho NCS những kiến thức cơ bản liên quan đến khái niệm logistics, quản trị logistics, quản trị chuỗi cung ứng, thiết kế chuỗi cung ứng, đo lường hoạt động của chuỗi cung ứng, các dịch vụ liên quan đến hàng hóa như dịch vụ phân phối, dịch vụ khách hàng, dịch vụ kho bãi và công nghệ thông tin. Tác giả Đặng Đình Đào có nhiều công trình nghiên cứu về dịch vụ logistics và hệ thống logistics cho thấy bức tranh toàn cảnh của ngành này trong bối cảnh Việt Nam gia nhập WTO và hội nhập kinh tế quốc tế, tiêu biểu là các công trình như: “Phát triển các dịch vụ logistics ở nước ta trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế”[62], “Một số về vấn đề phát triển bền vững hệ thống logistics ở nước ta trong hội nhập quốc tế”[72] phân tích tổng thể dịch vụ logistics và hệ thống logistics, thực trạng phát triển dịch vụ logistics và hệ thống logistics Việt Nam, kinh nghiệm quốc tế về phát triển dịch vụ logistics và hệ thống logistics, những vấn đề cần giải quyết trong quá trình phát triển, đề xuất định hướng và luận giải được các giải pháp có tính khả thi cao nhằm thúc đẩy sự phát triển dịch vụ logistics ở Việt Nam trong điều kiện mở cửa thị trường. Cuốn sách: “Logistics, 8 luan an những vấn đề lý luận và thực tiễn ở Việt Nam”[60] và “Dịch vụ logistics ở Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế”[61] là tập hợp các bài viết khoa học về các nội dung chủ yếu của đề tài liên quan đến dịch vụ logistics, pháp luật về dịch vụ logistics bao gồm khái niệm dịch vụ logistics, vai trò logistics, tiêu chí đánh giá dịch vụ logistics, các quy định pháp lý đầu tiên có liên quan đến phát triển dịch vụ logistics ở Việt Nam, đầu tư phát triển hạ tầng cơ sở cho logistics, quá trình phát triển và thực trạng phát triển logistics ở Việt Nam, xu hướng thuê ngoài dịch vụ logistics, nguồn nhân lực cho phát triển logistics, cơ hội và thách thức lớn đối với các chủ thể cung cấp dịch vụ logistics và cũng là chủ thể của HĐDV logistics, giải pháp phát triển dịch vụ logistics ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập. Chi phí logistics (đặc biệt là chi phí vận tải) là vấn đề mang tính cạnh tranh của các LSP và là yếu tố làm nên phí/giá của HĐDV logistics.

Với đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Giải pháp nhằm giảm thiểu chi phí vận tải và giao nhận đối với một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam hiện nay” tác giả Phạm Thị Cải [27] đã đánh giá được tầm quan trọng của việc giảm thiểu chi phí vận tải, giao nhận, thực trạng chi phí vận tải giao nhận và một số giải pháp giảm thiểu chi phí hiện nay. Vận chuyển hàng không là một phương thức quan trọng trong các phương thức vận chuyển, đóng góp doanh thu không nhỏ cho ngành dịch vụ logistics. Nghiên cứu đề án cấp Bộ: “Nghiên cứu phát triển dịch vụ logistics trong ngành hàng không Việt Nam đến năm 2020, định hướng sau năm 2020” của Nguyễn Hải Quang [125] cung cấp cho NCS bức tranh của ngành hàng không Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh khắc nghiệt hiện nay. Tác giả đề cập về những vấn đề ý luận về dịch vụ logistics ngành hàng không, xây dựng phương pháp và công cụ đo lường giá trị dịch vụ logistics trong ngành hàng không vào GDP, nghiên cứu đánh giá thực trạng hệ thống dịch vụ logistics trong lĩnh vực hàng giao thông vận tải hàng không ở Việt Nam, nghiên cứu định hướng phát triển kinh tế xã hội, giao thông vận tải và giao thông vận tải hàng không đến năm 2020, tầm nhìn 2030, nhận dạng những cơ hội và thách thức trong tình hình mới.

9 luan an Quản lý và phát triển dịch vụ logistics cũng là một trong nhiều đề tài luận án tiến sỹ của nhiều tác giả cung cấp cho NCS tiếp cận nhiều góc độ và phương pháp đánh giá, tiêu biểu là luận án của các tác giả Vũ Thị Quế Anh, Nguyễn Quốc Tuấn, Bùi Duy Linh, Đinh Lê Hải Hà. Vũ Thị Quế Anh với luận án tiến sỹ đề tài: “Phát triển logistics một số nước Đông Nam Á - Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam”[2] phân tích những vấn đề lý luận cơ bản về logistics, kinh nghiệm phát triển logistics ở một số nước Đông Nam Á, đánh giá thực trạng logistics ở Việt Nam và đề xuất các giải pháp phát triển dịch vụ này ở Việt Nam. Luận án tiến sỹ của Nguyễn Quốc Tuấn với đề tài: “Quản lý nhà nước đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng”[145] phân tích cơ sở lý luận về quản lý Nhà nước đối với dịch vụ logistics, kinh nghiệm quản lý Nhà nước về dịch vụ logistics tại một số các quốc gia trên thế giới, thực trạng quản lý Nhà nước đối với dịch vụ logistics tại Hải phòng và đề xuất các giải pháp và chính sách về quản lý Nhà nước đối với dịch vụ logistics tại Hải Phòng. Bùi Duy Linh trong luận án tiến sỹ: “Nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dịch vụ logistics Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế”[87] nghiên cứu lý luận về năng lực cạnh tranh ngành dịch vụ logistics tại một số quốc gia, phương pháp nghiên cứu định lượng về năng lực cạnh tranh, thực trạng năng lực cạnh tranh của ngành dịch vụ logistics Việt Nam trong bối cảnh hội nhập, định hướng, giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dịch vụ logistics của Việt Nam trong những năm tới.

Luận án tiến sỹ của Đinh Lê Hải Hà với đề tài: “Phát triển dịch vụ logistics ở Việt Nam”[67] nghiên cứu tổng quan tình hình phát triển logistics, lý luận cơ bản về logistics và phát triển logistics của nền kinh tế, phân tích thực trạng phát triển logistics của Việt Nam giai đoạn 1986-2011, giải pháp định hướng phát triển logistics của Việt Nam 2013-2020. Trung tâm logistics là nơi tập kết, chia tách và trung chuyển hàng hóa có vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của ngành dịch vụ logistics. 10 luan an Tác giả Trần Sỹ Lâm có công trình: “Phát triển trung tâm logistics cho Việt Nam, tham khảo thành công một số nước châu Âu và châu Á”[84] phân tích những vấn đề lý luận về logistics, khái niệm và phân loại trung tâm logistics, kinh nghiệm xây dựng thành công trung tâm logistics tại một số nước châu Âu, châu Á và đề xuất giải pháp phát triển trung tâm logistics tại Việt Nam. Xu hướng thuê ngoài dịch vụ logistics trong nhiều năm gần đây rất phát triển và là một trong những chiến lược kinh doanh quan trọng của nhiều doanh nghiệp được phản ánh qua bài viết: “Giải pháp lựa chọn và quản lý nhà cung cấp dịch vụ thuê ngoài logistics tại các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh” của An Thị Thanh Nhàn [95] đề cập đến thực trạng LSP Việt Nam (chủ thể của HĐDV), tình hình lựa chọn LSP, giải pháp lựa chọn và quản lý LSP tại các doanh nghiệp.

Hiệp hội doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam có một số ấn phẩm phát hành nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp kiến thức cơ bản về logistics và kinh doanh dịch vụ logistics như cuốn: “Sổ tay nghiệp vụ kinh doanh dịch vụ logistics”[75] ban hành các điều kiện kinh doanh chuẩn tại Việt Nam, những hiểu biết cơ bản về kinh doanh dịch vụ logistics, kiến thức về vận đơn hàng hóa; “Sổ tay giải thích thuật ngữ về dịch vụ logistics”[76] giải thích các thuật ngữ chuyên ngành kinh doanh logistics và cung cấp thêm một số vụ kiện điển hình về logistics và freight forwarding (dịch vụ giao nhận vận tải). Cũng như ở Việt Nam, các công trình nước ngoài liên quan đến dịch vụ logistics đều đề cập đến những nội dung giống nhau như khái niệm dịch vụ logistics, quản trị chuỗi cung ứng, quản lý kho bãi, các vấn đề tồn kho, các kênh phân phối, dịch vụ khách hàng, vấn đề toàn cầu hóa, công nghệ thông tin…dưới nhiều góc độ tiếp cận như kinh tế học, quản trị kinh doanh, quản trị doanh nghiệp, luật học. Đầu tiên là công trình của nhóm tác giả Douglas M. Ellram: “Fundermental of Logistics Management”[160] nghiên cứu về khái niệm logistics, quản trị logistics, dịch vụ khách hàng, mua sắm, gia công, quản lý tồn kho, đóng gói, vận chuyển, phân phối, các vấn đề logistics 11 luan an toàn cầu, vận tải, tài chính, chiến lược, xây dựng, quản lý hệ thống thông tin và tổ chức thực hiện có hiệu quả hoạt động logistics.

Tiếp theo là nhóm tác giả John Mangan, Chandra Lalwani, Tim Butcher and Rouya Javadpour trong cuốn sách: “Global Logistics and Supply Chain Management”[166] cũng luận giải về logistics và quản trị logistics như: Định nghĩa logistics, định nghĩa chuỗi cung ứng, mối quan hệ của chuỗi cung ứng, chiến lược và thiết kế chuỗi cung ứng, các vấn đề về vận tải, vận tải đa phương thức, vấn đề kho bãi, quản lý nguyên vật liệu và hàng tồn kho. Đặc biệt ở cuốn sách này là còn thiết kế thêm các tình huống (case studies) để nghiên cứu và minh họa cho lý luận. Trong công trình mang tên: “Handbook of Logistics and Distribution Management”[157] và: “Handbook of Logistics and Distribution Management: Understanding the Supply Chain”[158] các tác giả Alan Rushton, Phil Croucher, Peter Baker nghiên cứu về logistics, chuỗi cung ứng, tích hợp chuỗi logistics, quản trị chuỗi cung ứng, dịch vụ khách hàng, các kênh phân phối, các vấn đề quản trị kho bãi, các phương thức vận tải.