CHƯƠNG 1 NHỮNG VÁN ĐÈ LÝ LUẬN VỀ HỢP ĐÒNG ĐÀU TƯ THEO PHƯƠNG THỨC DOI TÁC CÔNG TƯ VÀ PHÁP LUAT VE HỢP BONG DAU TƯ THEO PHƯƠNG THỨC DOI TÁC CÔNG TƯ 1. Khái quátvề hợp đồng đầu tư thee phương thức đối tác công tư 1. Khái niệm, đặc điểm cña hợp đồng đầu tr theo phương thức đối tác công tr 1. Khải niệm hợp đồng đầu tư theo phương thức đối tác công tư Hop dong PPP được đặt trong moi quan hệ mật thiét với dau tư theo phương thức đối tác công tư.
Muốn hiểu bản chất của hop đông PPP, trước hết cân tim hiểu về PPP. PPP (Public-Private-Pertnership) là khái miệm được sử dung tương đối pho tiên trên thé giới. Trải qua nhiều giai đoạn và tùng quốc gia khác nhau ma khái mém này hiện nay tôn tại đưới nhiều quan điểm và được nhin nhận theo nhiều khía cạnh khác nhau. Thuật ngữ đổi tác công tư bat nguồn từ Hoa Kỳ, trong thập niên 1950 khi một số chương trình phát triển thuộc lĩnh vực giáo đục được khu vực công và khu vực tư tài tro.” Hiện nay, hôi đồng quốc gia về PPP của Mỹ đưa ra định.
nghiia: “PPP là một liên doanh hợp tác giữa khu vue công và tự, dựa trên lợi thé của mỗi bên nhằm xác định nhu cau của cộng đồng thông qua sự phân bỗ hẹp lý các nguồn lực, rid ro và lot ích “*Trong Số tay hướng đẫn về PPP do Ngân hang phát triển Châu A (ADB) phát hành năm 2008 nhận đính: “mdi quan hệ đối tác nhà nước- tư nhân là mỗi quan hệ có thé có giữa các tổ chức nhà nước và tổ chức tư nhân liên quan đến lĩnh vực cơ sở hạ tang và các lĩnh vực dich vụ khác” * Trong khi đó, Uy Ban Quốc gia về PPP của Vương quốc Anh cho rằng: “PPP là một kiểu quan hệ chia sé ria ro xuất phát từ nguyện vọng chưng của cả khu vực tư nhân và khm vực công nhằm đạt được kết quả xã hội mong muỗi af Trong khi đó, Bộ Tải chính Singapore lại cho rang “PPP dé cập đến mỗi quan hé hợp tác lâu đài giữa khu vực nhà nước và tư nhân trong lĩnh vực cưng cấp các dich vụ công công Nó là một phương pháp tiếp cận mới mà Chính phủ dang áp dung dé tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân trong việc cưng cấp các dich 2 Tạp chikinhté xây đựng (2021), “Chink sách đẫu tư đối tắc céng-ne (PPP) trong phát triển cơ sở ha tang Điệt Nam” truy cập ngày 18/2/2024 ,xem chỉ tiết tai Tưtps/ãnoc gov xiưtltn-tuc /66326/chinh-sach-dau-i-doitac-cong-tu-ppp-trong-phat-tritn-co-so-ha-tang- Vt ram aspx | "Ngo Manh Tuân (2019), “Hop tác công ne trong cing ing địch vụ? 12.6 Viet Nem”, Luận in Tiên sĩ * Lam Bảo Phương (2019), “Hyp đồng dau tư theo hinh thức đổi tác công tu theo pháp luật Việt Nem ~ Thực ng đâu nerdy đụng lạtang giao thông đường bộ qua hình thức đâu tục BOT”, Luận văn Thạc sĩ. ® Nes Minh Tuần (2019), “Hop tác cong tư rong cag ing dich vuy tế ở Việt Nem”, Lain in Tiên si. 6 vụ cổng cộng ”5. Theo Hội đồng quốc gia Trung Quốc về PPP nhận định: “PPP là sự théa thuận bằng hợp đồng giữa cơ quan Nhà nước và tư nhân, thông qua đó, mỗi bên chia sẽ các kỹ năng tài sản, ria ro và lợi ích trong việc cưng cấp các dich vụ và cơ sở hạ tầng đến côngđồng đâm cư”.
Ở Việt Nam, Nhà xước đã bat đầu thiết lập môi quan hệ hợp tác với các nha đầu tư tư nhân trong việc đầutư xây dụngvà kinh doanh các công trình kết câu hạ tang từ những năm 90 của thé ky XX thông qua việc ky kết những hợp đông BOT, hop đồng BTO và hợp đông BT. Song các khái tiệm xoay quanh về PPP chính thức xuất hiện vào năm 2010, khi Quyết dinh số 71/2010/QĐ-TTg, Trong văn bản này, PPP được hiểu là Nhà nước và nhà đầu tư cùng phối hợp thực hiện dự án phát triển kết cầu hạtang, cung cấp dịch vụ công trên cơ sở một hợp đôngdự én’. Thêm vào đó, khoản1 Điêu3 Nghị định 63/2018/NĐ-CP ngày 04/5/2018 quy đính về đầu tu theo hình thức đối tác côngtư nhận đính: “Đẩu tư theo hình thức đối tác công tư (sau day gọi tắt là PPP) là hình thức đầu tư được thực hiện trên cơ sở hopđồng dự án giữa cơ quan nhà nước có thâm quyên và nhà đầu te, doanh nghiệp ahr cin dé xây dựng cải tao, vận hành, kinh doanh, quản Ip công trình ha tầng cng cấp dich vụ công”. Hiện nay, khái niém về PPP không con được quy định trong Luật Dau tư ma được tách ra quy định trong luật riêng, đó là Luật PPP năm 2020.
Khoản 10 Điều 3 Luật này quy định 10: “Daw f theo phương thức đối tác công tư (Public Private Partmership - sau đây gọi là đầu tư theo phương thức PPP) là phương thức đâu he được thực hiện trên cơ sở hợp tác có thờihan giữa Nhà nước và nhà đâu tư tư nhân thông qua việc ký: kết và thực hiện hop đồng dự án PPP nhằm thu hit nhà đâu he tư nhân tham gia đự án PPP”. Dua trên định nghiia về PPP, Luật nay cũng đưa ra khái niém về hop dong du án PPP. Khoản 16 Điều 3 Luật PPP quy đính: “Hop đồng dir án PPP là théa thuân bằng văn bản giữa cơ quan lạ: kết hợp đồng với nha đầu tư doanh nghiệp dự dn PPP về việc Nhà nước nhượng quyén cho nhà dau tự. doanh nghiệp dự án PPP thực hiện dự án PPP theo quy định của Luật này, bao gồm các Sau một thời gian dai triển khai thực hiện, PPP đã có sự phát triển dé có cái nhìn bao quát, phù hop với từng giai đoạn phát triển kinh tế.
Theo đó, Luật Dau tư nam 2014 định nghia: “Hợp đồng đầu tư theo hình thức đối tác công tư là hợp đồng được Ip} kết giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyên và nhà đầu he doanh nghiệp dự án để thực hiện dự dn đầu tư theo quy định tại Điều 27 của Luật này °Ê. ° Mai Thị Thu, Nguyễn Vin Phúc, Ding Ngọc Trim, Nguyễn Down Trang (2014), “Piucong tute đốt tác công- te: Kenhnghtiém quốc tế và khuôn khổ thể chế tại Việt Nem”, N3{B Trì thức Zhong, L. (2008)~ Public-privete parmerships in China's when water sector: rntromental Management”, Trg. 963-877 ` TrườngĐại học Luật Hà Nội (2022), “Giáo trờnh Luật Đây: ne”, Nab.
Tự pháp, Trg 210. ` Khoản$ Điều3 Luật Đầu tenim 2014 V; Ở bình điện chung khái niệm hop đồng PPP là pham tru rông, được hiéu rat linh hoạt ở nhiều khía canh khác nhau, bởi hợp đồng này tiếp cân theo nhiều pham. vi và cách thức khác nhau, cũng như được nhìn nhận ở các cấp độ khác nhau, tùy thuộc vào các yêu tô về chính sách, luật pháp và mức độ phát trién của từng quốc gia Cụ thé: Dưới góc độ các bước của hoạt đồng đâu tư, hợp đồng PPP là cơ sở pháp ly cho việc thực hiện dur án PPP. Theo đó, dé triển khai và thực hiện dự án PPP, phải có trình tự, thủ tục nhật định theo quy định của pháp luật, từ việc tổ chức lập kê hoạch dự án, tổ chức đầu thâu, lựa chon nhà thâu va ký hợp đông PPP với bên thắng thâu.
Việc lựa chon nhà thâu tot, ký kết hợp đông chất chế là cơ sở đề việc triển khai dự án PPP thuận lợi và dat liệu quả cao. Dưới góc độ chủ thé và mục đích ký: kết hop đồng có nhiều quan điểm cho rang hợp đông PPP 1a một dang của hợp đông hành chính Một hợp đông được xem là hợp đồng hành chính khi phù hợp các tiêu chí sau: “. được xác lập trên cơ sở các quy phạm pháp luật hành chinh, tự do ý chí không phải là nguyên tắc tuyệt đối của chit thé trong hợp đồng hành chính nue chủ thé của hợp đồng dân sự; một bên trong quan hệ hợp đồng hành chính luôn là pháp nhân công quyền, còn lại có thể là thé nhân, pháp nhân tư pháp hay pháp nhân công quyền khác; mục dich của việc ký kết hợp đồng hành chính là nhằm đáp ứng nu cẩu, lợi ich công cộng. nhu cầu lợi ich của nhà nước, công đồng dân cư và xã hội nói chung?” Theo tác giả, hop dong PPP không được xem là hop đông dân sự hay thương mai don thuan bởi die vị pháp lý của các bên không thực sự bình đẳng và mục dich của các bên không đơn thuận chỉ tim kiêm lợi ích kinh tê thuân túy.
Dưới góc độ đổi tương của hop đồng PPP, có thé xem hợp đồng này là một loại “hop đồng nhương quyền”, có thể bao gồm việc nÏương quyên xây dung quyền sở hữu, quyền van hành, kinh doanh. Bởi sở di khi ký kết hợp dong PPP, Nha nước có mục đích chuyên giao quyên cho nhà dau tư dé thực hiện du án, còn nhà đầu tư có mục dich được thực hiện dự án PPP dé nhận lại lợi ich về mat kinh té. Nhìn chung theo quan điểm của tác giả, hợp đông PPP có thể được hiểu là “théa thuận được ký: kết bằng văn bản có thời hạn giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyên và nhà đầu tư doanh nghiệp đự án để thực liện việc đầu tư xây mới hoặc cải tao, nang cấp, mở rộng quản lý và vận hành công trình kết câu hạ tầng hoặc cưng cấp dich vu công thông qua các loại hop đồng cu thể được pháp luật quy dinh”. ‘Lam Bio Phương (2019),“Hep đồng đâu ne theo hùnh Đức đốt tác công tự theo pháp luật Việt Nam ~ Thực trạng đẩu tu xâ ching hạ tang giao thông đường bệ qua lành thức đẩu tư BOT” Luin văn Thạc si.
Đặc điểm của hợp đồng đầu tư theo phương thức đối tác công hư Để thực hiện dự án PPP doi hỏi phải ký kết nhiéu hợp dong song hợp đông PPP là cơ sở pháp lý quan trong nhất, được xem là “luật riêng" của mỗi dự án, tạo cơ sở, tiên dé cho việc thành lập và thực hién du án PPP. Dù có sự nhìn nhận và quan điểm khác nheu nhung các đánh giá, định nghĩa vé hợp đồng PPP đều thông nhất ở mét số điểm chính sau: Thứ nhất.