Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận, thực tiễn của đề tài Chương 2. Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu Chương 3. Thực trạng hoạt động sáp nhập và mua lại NHTM ở Việt Nam trong quá trình hội nhập KTQT Chương 4.
Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động sáp nhập và mua lại NHTM ở Việt Nam Kết luận 5 CHƢƠNG 1 : TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Để có cơ sở nghiên cứu, tác giả đã thu thập các nguồn thông tin, số liệu, dữ liệu thứ cấp từ các nghiên cứu uy tín, tạp chí tài chính, các báo cáo tổng hợp số liệu, các bài viết phân tích về hoạt động M&A trong lĩnh vực ngân hàng của các chuyên gia hàng đầu về kinh tế, tài chính, ngân hàng…. Đồng thời luận văn chú trọng việc kế thừa và phát triển một số công trình nghiên cứu trước về hoạt động M&A trong hệ thống NHTM Việt Nam. Tham khảo một số thể chế, chính sách, văn bản pháp luật mới nhất của Việt Nam quy định về hoạt động M&A trong lĩnh vực ngân hàng… trong đó đặc biệt chú trọng những nguồn tài liệu sau khi Việt Nam gia nhập WTO làm cơ sở để đánh giá hoạt động này hậu WTO.
Sau đây là tổng thuật những tài liệu có tính chất tham khảo quan trọng, góp phần làm cho đề tài « Hoạt động sáp nhập và mua lại ngân hàng thương mại ở Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế» được hoàn thiện hơn : + Tác giả Ngô Đức Huyền Ngân (2009) với nghiên cứu “Sáp nhập và mua lại NHTM tại Việt Nam” (Luận văn thạc sỹ, trường đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh) đã có khái quát được cơ sở lý luận về sáp nhập và mua lại NHTM làm cơ sở cho việc nghiên cứu. Trên cơ sở đó, luận văn phân tích thực trạng hoạt động M&A của hệ thống NHTM Việt Nam, qua đó thấy được điểm mạnh điểm yếu của các ngân hàng cũng như nêu ra được động cơ sáp nhập của các ngân hàng. Luận văn cũng đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM cũng như cách thức thực hiện để có một thương vụ M&A hiệu quả. Với phương pháp nghiên cứu thu thập thông tin và dữ liệu thứ cấp từ các nguồn tài liệu, luận văn đã sử dụng nghiên cứu định tính như phân tích, tổng hợp so sánh để xử lý số liệu trên nền tảng lý luận từ kiến thức kinh tế học, tài chính- ngân hàng… Từ đó, góp phần phác họa bức tranh M&A trong hệ thống NHTM Việt Nam giai đoạn trước năm 2009.
Tuy nhiên, luận văn phân tích hoạt động M&A trong NHTM Việt Nam với khung thời 6 gian nghiên cứu từ năm 2009 về trước. Do vậy, số liệu nghiên cứu chưa được đầy đủ, đa dạng, phản ảnh sâu sắc toàn cảnh hoạt động M&A của NHTM Việt Nam qua các thời kỳ và đặc biệt khi Việt Nam gia nhập WTO cũng như tham gia hội nhập KTQT ngày càng sâu rộng. Luận văn cũng chưa phân tích sâu sắc tác động của quá trình hội nhập KTQT sâu rộng và việc Việt Nam gia nhập WTO tới hoạt động M&A về mặt thể chế pháp lý vĩ mô cũng như yếu tố vi mô trong bản thân các NHTM. Đây là yếu tố vốn không thể thiếu, là xu thế tất yếu khách quan và là nhân tố nòng cốt thúc đẩy hoạt động M&A nói chung và M&A trong lĩnh vực ngân hàng Việt Nam nói riêng phát triển.
Do đó, tác giả đã chưa thể tái hiện làn sóng M&A gắn kết với xu thế hội nhập KTQT đang diễn ra từng giờ và dự đoán xu hướng này trong tương lai như là một xu thế tất yếu khách quan của thời đại nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam trên trường quốc tế. + Nguyễn Thanh Huyền (2013) với nghiên cứu về “Xây dựng pháp luật về mua bán, sáp nhập các tổ chức tín dụng ở Việt Nam” (Luận văn thạc sỹ, trường đại học Quốc gia Hà Nội), bằng phương pháp luận chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và chủ trương, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam trong tiến trình hội nhập KTQT đã tiếp cận hoạt động M&A trong lĩnh vực NHTM & TCTD dưới góc độ khung khổ pháp luật Việt Nam, những điểm tích cực và còn hạn chế của hành lang pháp lý Việt Nam liên quan đến hoạt động M&A nói chung và trong lĩnh vực TCTD nói riêng, qua đó đề tài đã làm rõ sự cần thiết phải xây dựng và hoàn thiện pháp luật về M&A đối với các TCTD ở Việt Nam, đồng thời đề tài cũng phân tích các quy định về pháp luật hiện hành liên quan đến hoạt động M&A của các TCTD và nghiên cứu về một số thương vụ thực tế đối với mua bán, sáp nhập TCTD tại Việt Nam cũng như một số quốc gia trên thế giới, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm và giải pháp xây dựng, hoàn thiện pháp luật về mua bán và sáp nhập các TCTD ở Việt Nam. + Tác giả Phan Diên Vỹ, (2013) với nghiên cứu “Sáp nhập, hợp nhất và mua bán Ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam” (Luận án tiến sỹ, trường đại học ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh), bằng cách tiếp cận phương pháp nghiên 7 cứu duy vật biện chứng, luận án đã tìm ra những tác động của sáp nhập, hợp nhất và mua bán ngân hàng đem lại lợi ích như hiệu quả kinh tế do quy mô, do phạm vi kinh doanh, lợi ích có được từ hiệu ứng kế toán và hiệu ứng quản lý; những tác động đem lại lợi ích cho nền kinh tế và xã hội; Mặt khác cho thấy được toàn cảnh mặt trái của hoạt động sáp nhập, hợp nhất và mua bán ngân hàng tác động ảnh hưởng đến một số lợi ích của những cổ đông thiểu số về xung đột lợi ích với cổ đông lớn, khó duy trì văn hóa ngân hàng do bị xáo trộn văn hóa khi hội nhập lại với nhau, xuất hiện tập trung độc quyền trong cạnh tranh, xu hướng dịch chuyển nhân sự giữa các bên hoặc chuyển qua các ngân hàng khác cũng là một vấn đề đặc biệt cần quan tâm. Luận án đã phân tích một cách khá sâu sắc, toàn diện về hoạt động sáp nhập, hợp nhất và mua bán NHTM của Việt Nam, từ đó đưa ra một số giải pháp ý nghĩa thúc đẩy hoạt động này được phát triển và giảm thiểu những hạn chế mang lại khi NHTM thực hiện sáp nhập và mua bán.
+ Nghiên cứu của VPBank securities (2014) về “Báo cáo ngành Ngân hàng Việt Nam”, bằng việc sử dụng phương pháp nghiên cứu thu thập dữ liệu thứ cấp từ những tổng hợp của Ngân hàng nhà nước và các tổ chức tín dụng khác và phân tích định tính dựa trên những số liệu đã có để đánh giá hoạt động của NHTM Việt Nam thời gian qua và dự báo triển vọng của ngành trong thời gian tới. Nghiên cứu đã phân tích, tổng hợp sâu sắc toàn cảnh bức tranh ngành ngân hàng Việt Nam tính đến năm 2014. Báo cáo cũng đã nêu bật quá trình phát triển lịch sử của ngành Ngân hàng Việt Nam, những tăng trưởng ấn tượng trong quá khứ, những phân tích bối cảnh thị trường sâu sắc, và kết quả hoạt động của các NHTM dựa trên một số tiêu chí như: Chỉ số ROA & ROE; Phân tích Dupont; Bảng cân đối kế toán; Đánh giá chất lượng tín dụng….Ngoài ra, báo cáo cũng đưa ra một số nhận định về triển vọng của ngành trong thời gian tới. Liên quan đến hoạt động M&A trong lĩnh vực NHTM, báo cáo cũng khái quát sơ bộ thực trạng của hoạt động này trong một số năm gần đây (từ năm 2012-2014).
+ Đào Minh Tú (2011) trong nghiên cứu « Sáp nhập và hợp nhất ngân hàng - Quan điểm và cách thức tiến hành » (Tạp chí khoa học & Đào tạo ngân 8 hàng, số 114) đã phân tích sắc sảo về tình hình thực tế của hệ thống NHTM Việt Nam trong bối cảnh khủng hoảng tài chính thế giới tác động cũng như sự cạnh tranh quốc tế ngày càng khốc liệt khi các NH 100% vốn nước ngoài thâm nhập vào thị trường gia tăng, tác giả đã khẳng định vai trò của sáp nhâp, mua lại ngân hàng là một hướng đi đúng đắn và cần thiết đối với quá trình tái cấu trúc ngân hàng nhằm gia tăng sức mạnh, sức cạnh tranh vươn tầm quốc tế. Quá trình này không chỉ diễn ra giữa các ngân hàng yếu với ngân hàng mạnh hay giữa các ngân hàng yếu với nhau mà bản thân giữa các ngân hàng mạnh cũng cần có sự liên kết, sáp nhập, hợp nhất để tạo ra những ngân hàng lớn mạnh hơn, đủ sức cạnh tranh với các ngân hàng trong khu vực và trên thế giới. Nhất là khi sự hiện diện của các ngân hàng 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam gia tăng. Như vậy, bài viết đã khẳng định việc sáp nhập, hợp nhất, mua bán lại NHTM là con đường tất yếu trong lộ trình phát triển ngân hàng Việt Nam hiện tại và tương lai.
Vì vậy, NHNN cũng như bản thân mỗi ngân hàng thương mại cần có sự nhìn nhận đúng đắn về vấn đề này để có lộ trình và bước đi phù hợp nhằm mang lại lợi ích cao nhất cho toàn hệ thống và bản thân mỗi ngân hàng. Tuy nhiên, bài viết còn thiếu hệ thống số liệu sơ cấp và thứ cấp nhằm làm cho lập luận có tính thuyết phục cao. Đồng thời, bài viết chỉ nghiên cứu hoạt động M&A dưới một khía cạnh đó là tính tất yếu của nó đối với xu thế thời đại nhằm phát huy và củng cố sức mạnh của hệ thống NHTM Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế. Vì vậy, bài viết chưa thể phản ánh đầy đủ và toàn diện hoạt động M&A trong lĩnh vực tài chính- ngân hàng, những mặt tích cực, hạn chế, giải pháp đẩy mạnh hoạt động này trong thời gian tới….
+ Tác giả Hoàng Đức (2013) với nghiên cứu “Tái cấu trúc NHTM ở Việt Nam” (Tạp chí phát triển & hội nhập, số 8, trang 17-20) đã nêu bật được tính tất yếu cần thiết của việc tái cấu trúc, mua lại và sáp nhập NHTM Việt Nam. Nền kinh tế Việt Nam chỉ có thể phát triển bền vững, trên cơ sở sắp xếp lại, cấu trúc lại nền kinh tế, trong đó tái cấu trúc hệ thống NHTM giữ vai trò vô cùng quan trọng.