lời mở đầu và phần kết luận thì đề tài được chia thành 3 phần: Phần 1: Cơ sở xây dựng đề án về hoạt động marketing của cơ sở giáo dục Phần 2: Nội dung hoạt động marketing của trƣờng trung cấp Y Khoa Việt Nam Phần 3: Các đề xuất và kiến nghị hoạt động marketing của trƣờng trung cấp Y Khoa Việt Nam 5 PHẦN 1: CƠ SỞ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN VỀ HOẠT ĐỘNG MARKETING CỦA CƠ SỞ GIÁO DỤC 1. Một số khái niệm liên quan đến dịch vụ giáo dục và đào tạo a. Khái niệm Marketing Theo hiệp hội Marketing Mỹ AMA (American Marketing Association): “Marketing là thực hiện các hoạt động kinh doanh nhằm hướng và dòng vận chuyển hàng hóa và dịch vụ từ người sản xuất đến người tiêu dùng hoặc người sử dụng” [ 15 ] Theo Philip Kotler (1994) “Marketing là một dạng hoạt động của con người nhằm thỏa mãn những nhu cầu, mong muốn thông qua trao đổi” [7]. Khái niệm này của marketing dựa trên những khái niệm cốt lõi: nhu cầu, mong muốn và yêu cầu, sản phẩm, giá trị, chi phí, và sự hài lòng, trao đổi, giao dịch, các mối quan hệ thị trường.
Theo tác giả Trần Minh Đạo (2009, trang 10), “marketing là quá trình làm việc với thị trường để thực hiện các cuộc trao đổi nhằm thỏa mãn những nhu cầu và mong muốn của con người. Cũng có thể hiểu, marketing là một dạng hoạt động của con người (bao gồm cả tổ chức) nhằm thỏa mãn các nhu cầu và mong muốn thông qua trao đổi” Từ các định nghĩa nêu trên nhận thấy sự khác nhau về quan điểm nhận thức của hoạt động marketing. Từ góc độ nhìn nhận cho thấy marketing là một quá trình nhằm dẫn dắt cho những nhu cầu của con người thông qua việc khơi gợi, chào bán và trao đổi giá trị hàng hóa, dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của con người. Khái niệm dịch vụ “ Theo A.
Payne ( 1993 ) cho rằng dịch vụ là bất cứ một hoạt động hoặc một sự thực hiện hoặc trải nghiệm mà một bên có thể cung cấp cho bên kia, mang tính vô hình và thường là không dẫn đến sự sở hữu bất cứ yếu tố nào của quá trình tạo ra hoạt động/ sự trải nghiệm dịch vụ.” “Trong nghiên cứu của Ch. Love lock và J. Wirtz (2001) dịch vụ được định nghĩa là những hoạt động kinh tế được một bên chào bán cho bên kia đem lại những kết quả mong muốn cho bản thân người nhận hoặc những vật, những tài sản của chủ sử dụng” Theo Kotler và Armstrong (2010) định nghĩa: “Một hoạt động hay một lịch ích mà một bên có thể cung cấp cho bên kia, trong đó nó có tính vô hình và không dẫn đến sự chuyển giao sở hữu nào cả” Từ một số định nghĩa trên chúng ta có thể hiểu marketing dịch vụ như sau: Marketing dịch vụ là sự thích nghi lý thuyết hệ thống marketing cơ bản vào thị trường dịch vụ bao gồm quá trình thu nhập, tìm hiểu, đánh giá và thỏa mãn nhu cầu thị trường mục tiêu bằng hệ thống hóa các chính sách, các biện pháp tác động vào toàn 7bộ quá trình cung ứng tiêu dùng dịch vụ thông qua phân phối các nguồn lực của tổ chức. Khái niệm dịch vụ đào tạo Theo Philip Kotler marketing là một quá trình tạo ra giá trị cho khách hàng và xây dựng mối quan hệ mạnh mẽ với khách hàng nhằm thu về giá trị từ khách hàng.
Áp dụng quan điểm này vào lĩnh vực giáo dục, dịch vụ đào tạo được xem như một sản phẩm đặc biệt mà các cơ sở giáo dục cung cấp để đáp ứng nhu cầu học tập, nâng cao kiến thức và kỹ năng của học viên. Dịch vụ đào tạo tại cơ sở giáo dục là một hoạt động có tổ chức, nhằm truyền đạt kiến thức, kỹ năng và giá trị cho học viên, giúp họ đạt được các mục tiêu học tập đã định. Dịch vụ này được cung cấp bởi các cơ sở giáo dục như trường đại học, cao đẳng, trung cấp, trung tâm đào tạo, v. Từ một số định nghĩa trên chúng ta có thể hiểu marketing dịch vụ đào tạo như sau: Giáo dục được coi là một loại hình dịch vụ, trong đó Nhà trường là nhà cung cấp dịch vụ và sinh viên là người sử dụng dịch vụ.
Trong khi dịch vụ đào tạo tại các trường từ trung cấp trở lên bao gồm các hoạt động và chương trình nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm cho sinh viên trong suốt quá trình học tập thì các dịch vụ hỗ trợ đào tạo trong trường được thiết kế để giúp sinh viên tối ưu hóa trải nghiệm học tập và phát triển cá nhân. Các dịch vụ này bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau, từ hỗ trợ học thuật đến đời sống cá nhân, nhằm đảm bảo rằng sinh viên có được sự hỗ trợ toàn diện. Nội dung hoạt động marketing của cơ sở giáo dục a. Nghiên cứu thị trường Nghiên cứu thị trường trong giáo dục là một hoạt động không thể thiếu giúp các cơ sở giáo dục hiểu rõ hơn về môi trường xung quanh, nhu cầu của học sinh, phụ huynh và các yếu tố tác động đến ngành giáo dục, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt hiện nay.
Nghiên cứu thị trường giúp nhà trường đưa ra các quyết định chiến lược hợp lý, nâng cao chất lượng đào tạo, tối ưu hóa các dịch vụ hỗ trợ học sinh và gia tăng hiệu quả thu hút học viên. Các nội dung quan trọng trong nghiên cứu thị trường cần bao gồm: Xác định đối tƣợng và phân khúc thị trƣờng: - Phân tích và nhận diện các nhóm đối tượng mục tiêu (học sinh, phụ huynh, doanh nghiệp sử dụng lao động) để hiểu rõ nhu cầu và kỳ vọng. Phân tích các nhóm thị trường tiềm năng (học sinh có nhu cầu học nghề y, đối tượng học viên đã tốt nghiệp cấp 3, người lớn có nhu cầu học lại nghề. - Phân loại đối tượng theo độ tuổi, nghề nghiệp, mức thu nhập và vị trí địa lý để xây dựng chiến lược marketing phù hợp.
Phân tích nhu cầu và kỳ vọng của học sinh và phụ huynh: - Tiến hành khảo sát trực tiếp, phỏng vấn hoặc thu thập dữ liệu qua các kênh truyền thông xã hội để tìm hiểu những yếu tố mà học sinh và phụ huynh quan tâm 7 khi lựa chọn trường học như chương trình đào tạo, cơ sở vật chất, chất lượng giảng viên, cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp. - Phân tích xu hướng lựa chọn nghề nghiệp của học sinh, đặc biệt trong lĩnh vực y khoa, để xác định các ngành học đang có nhu cầu cao và phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động. Đánh giá hiệu quả của các chƣơng trình đào tạo hiện tại: - Thu thập ý kiến phản hồi từ học sinh, cựu học sinh, phụ huynh và doanh nghiệp tuyển dụng để đánh giá mức độ phù hợp và hiệu quả của chương trình đào tạo. - Xác định các chương trình đào tạo nào đang đáp ứng tốt yêu cầu thị trường và chương trình nào cần điều chỉnh để nâng cao chất lượng.
Nghiên cứu đối thủ cạnh tranh: - Phân tích các cơ sở giáo dục khác trong khu vực (đặc biệt là các trường trung cấp y khoa, các trường đào tạo nghề có tính cạnh tranh cao) để nhận diện điểm mạnh, điểm yếu của đối thủ và những cơ hội mà nhà trường có thể tận dụng. - Xác định các yếu tố tạo ra sự khác biệt (cơ sở vật chất, chất lượng giảng viên, mối quan hệ với doanh nghiệp tuyển dụng, chương trình đào tạo đặc thù). Phân tích yếu tố bên ngoài ảnh hƣởng đến thị trƣờng giáo dục: - Nghiên cứu các yếu tố tác động từ môi trường vĩ mô như chính sách giáo dục của nhà nước, các văn bản pháp luật (như các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) và các xu hướng xã hội, kinh tế ảnh hưởng đến nhu cầu đào tạo nghề. - Phân tích sự phát triển của công nghệ trong giáo dục, như việc áp dụng công nghệ vào giảng dạy và học tập (học trực tuyến, các phần mềm hỗ trợ giáo dục, công cụ học tập điện tử).
Phân tích xu hƣớng và nhu cầu thị trƣờng lao động: - Nghiên cứu và dự báo xu hướng việc làm trong ngành y khoa, đặc biệt là nhu cầu lao động trong các lĩnh vực y tế, chăm sóc sức khỏe, dược phẩm và các ngành liên quan. - Phân tích yêu cầu về trình độ chuyên môn, kỹ năng của các nhà tuyển dụng để nhà trường có thể điều chỉnh chương trình đào tạo và phát triển các kỹ năng cần thiết cho học sinh. Đề xuất các giải pháp dựa trên kết quả nghiên cứu: - Dựa trên kết quả nghiên cứu thị trường, đề xuất các chiến lược và hoạt động marketing phù hợp để thu hút học sinh, tăng cường uy tín của trường và mở rộng thị trường tuyển sinh. - Đưa ra các kế hoạch phát triển chương trình đào tạo, nâng cấp cơ sở vật chất, cải thiện chất lượng giảng dạy và các dịch vụ hỗ trợ học sinh.
8 Bối cảnh nghiên cứu: Nghiên cứu thị trường trong giáo dục cần được thực hiện trong bối cảnh thị trường giáo dục và ngành y khoa thay đổi nhanh chóng. Các cơ sở giáo dục, đặc biệt là các trường nghề y khoa, đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ sự cạnh tranh gay gắt của các cơ sở giáo dục khác, nhu cầu học nghề ngày càng tăng cao và yêu cầu chất lượng đào tạo ngày càng khắt khe từ người học và thị trường lao động. Vì vậy, việc nghiên cứu thị trường và nắm bắt các yếu tố tác động là rất quan trọng để xây dựng chiến lược marketing hiệu quả, có thể vững vàng trong việc thu hút học viên và phát triển bền vững trong ngành giáo dục nghề nghiệp. Xác định mục tiêu hoạt động marketing Xác định mục tiêu hoạt động marketing trong cơ sở giáo dục là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong bất kỳ chiến dịch marketing nào, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục.
Mục tiêu rõ ràng sẽ định hướng cho tất cả các hoạt động tiếp theo và giúp đánh giá hiệu quả của chiến dịch. Mục tiêu hoạt động marketing trong các cơ sở giáo dục nhằm nâng cao hiệu quả tuyển sinh, phát triển uy tín thương hiệu và tối ưu hóa chất lượng đào tạo. Cụ thể: - Tăng trƣởng tuyển sinh: Xác định mục tiêu tuyển sinh cụ thể, tăng tỷ lệ chuyển đổi từ quảng cáo sang đăng ký học. - Xây dựng uy tín thƣơng hiệu: Tạo dựng hình ảnh trường học chuyên nghiệp, chất lượng cao và cơ hội nghề nghiệp tốt cho học viên.