Chương 1: Hoạt động đổi ngoại của Việt Nam trước đổi mới (1975 - 1986). Chương 2: Hoạt động đổi ngoại của nhả nước Việt Nam trong thời kỳ đổi mới (giai đoạn 1986 - 2005) Chương 3: Một số nhận xét rút ra từ hoạt động đỗi ngoại của Việt Nam (giai đoạn 1986 - 2005) Trang 9 CHUONG | HOAT DONG DOI NGOẠI CUA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỚC DOI MỚI (1975 - 1986) 1.Khai quát tinh hình thé giới và khu vực những năm 1975 - 1986 1. Tình hình thể giới Cuộc cách mạng khoa học - ky thuật lần thứ 2 diễn ra với tốc độ cao, dẫn đến sự thay đổi về chất của lực lượng sản xuất và phân công lao động quốc tế, kéo theo sự thay đổi nội dung quan hệ hợp tác giữa các nước hướng vảo mục tiểu phát triển kinh tế. Những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ đã tac động sau sắc đến mọi mặt đời sống xã hội, kể cả mỗi quan hệ quốc tế và chính sách đổi ngoại của các nước.
Sau chiến tranh ở Việt Nam, Mỹ rút quân khỏi Đông Nam A lục địa, nên chính trị thé giới bước vào thời ky “saw Việt Nam". Các nước lớn đã có những điều chỉnh quan trọng trong chính sách đổi ngoại. Cục diện quan hệ giữa các nước lớn cũng diễn biển phức tạp. Nước Mỹ suy giảm thé va lực, khủng hoảng tòan diện vé chính trị, kinh tế, xã hội.
Tây Âu, Nhật Bản vươn lên cạnh tranh gay gắt với Mỹ. Xu thể độc lập của Mỹ trong phương Tây tăng lên. Tổng thống Mỹ G. Ford (20/2/1973 - 20/1/1977) công bố “Học thuyết Thái Bình Dương” nhằm củng cổ quan hệ với các nước đồng minh vả duy trì vai trỏ cường quốc kinh té của Mỹ.
Các nước đẳng loạt tiền hành điều chỉnh chiến lược tập trung vào phát triển kinh tế, day nhanh quá trình quốc tế hóa các lực lượng sản xuất. Liên X6 cũng nhận thay việc chạy đua vũ trang đã tao ra sự thua kém về tỐc độ phát triển kinh tế so với các nước nên đi vào cải thiện quan hệ với Mỹ dé tập trung sức cho sự phát triển kinh tế và khoa học kỷ thuật. Trung Quốc bất đầu triển khai thực hiện các chương trình cải cách, hiện đại hóa và mở cửa kinh tế. Để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế Trung Quốc day mạnh quan hệ với Mỹ (1/1979), Nhật Bản và các nước phương Tây khác, Đồng thời Trung Quốc tiếp tục mở rộng quan hệ với các nước trong thể giới thứ ba, chủ trọng cải thiện quan hệ với các nước ở Déng Nam A.
Trang 10 Tinh hình kinh tế, xã hội va quan hệ giữa các nước trong hệ thong XHCN đã xuất hiện những dau hiệu không thuận lợi. Hệ thong chủ nghĩa xã hội mở rộng ảnh hưởng quốc tế, nhưng cảng lấn sâu vào cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội tram trọng. Quan hệ giữa Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Dong Âu có nhiều trục trac. Phong trào Trí thức, công đoàn đoàn kết ở Ba Lan phát triển theo xu hướng muốn tách Ba Lan khỏi Liên minh kinh tế, quân sự với Liên Xô.
Nhóm “Hién chương T7"ở Tiệp Khắc cũng tăng cường hoạt động chong pha sự cỏ mat của quản đội Liên Xô trên đất nước họ.Sự khủng hoảng kinh tế - xã hội, cùng với sai lam ve đường lỗi cai tổ, cơ chế quan liêu bao cấp, SỰ chong pha của các thé lực thủ dich. Liên Xô và Đông Âu làm cho so sánh lực lượng dan thay đổi bat lợi cho phong trao cách mạng thể giới. Các nước Á, Phi, Mỹ Latinh sau một thời gian gắn bó và đoàn kết với hệ thống xã hội chủ nghĩa đã tỏ ra hoài nghi về mô hình CNXH. Quan hệ ngảy cảng xấu đi khi Liên Xô đưa quân vảo Afganistan, quân tỉnh nguyện Việt Nam vào giải phóng Campuchia khỏi họa diệt chủng Khmer Đỏ và Trung Quốc gây ra sự xung đột ở biên giới với Việt Nam.
Các nước tư bản chủ nghĩa sau một thời gian ngắn (1973 - 1978) day mạnh quan hệ với các nước A, Phi, Mỹ Latinh (trong đó có Việt Nam) đã điều chỉnh chính sách, cùng với Mỹ bao vây vẻ chính trị, cắm vận về kinh tế đỗi với Việt Nam. Trật tự thể giới hai cực Yanta tiếp tục chỉ phổi quan hệ quốc tế, nhưng xu hướng hòa hoãn quốc tế ngày cảng rõ rang. Vì lợi ich quốc gia các nước thỏa hiệp và hợp tác với nhau dé đản xếp các van dé tòan cầu có tác dụng làm giảm căng thing đổi đầu làm cho trật tự thé giới hai cực và chiến tranh lạnh rạn nứt nhưng đồng thời cũng gây sức ép nặng nễ với các nước khác. Tinh hình khu vực Đông Nam A là một khu vực sôi động nhất thé giới va là khu vực có ảnh hưởng quan trọng trong đời sống chính trị quốc tế ke từ sau khi chiến tranh thể giới thứ hai, trở thành nơi dan xen lợi ích chiến lược của các nươc lớn như Mf, Trung Quốc, Liên Xô va Nhật Bản.
Sau khi that bại trong cuộc chién tranh ở Việt Nam, Mỹ buộc phải rút quan khỏi Đông Duong va hạn chế ảnh hưởng ở khu vực này. Đông Nam A là một khu Trang 11 Khóa luận tốt nghiệ GVHD: Lễ Văn vực ma Liên Xô và Trung Quốc muốn tranh giảnh ảnh hưởng. Ở khu vực nảy tổn tại nhiều van dé chính trị nóng bỏng như: van dé tranh chip biển Đông, vẫn dé Campuchia.La cơ hội để các cường quốc gia tăng ảnh hưởng va cảng làm cho tinh hình Đông Nam A thêm phức tap. Chinh sách cắm vận của Hoa Ky đã gây ra cho Việt Nam rất nhiễu khó khăn “Cảm vận của Hoa Kj giống như một con dao sắc khoét thêm vào các vết thương chiến tranh van đã khả hàn gan”.
Nhưng vào năm 1977, Mỹ đã mở ra lộ trình dam phản bình thường hóa quan hệ với Việt Nam nhằm mục dich hạn chế ảnh hưởng của Liên Xô và Trung Quốc ở khu vực Đông Nam A. Trung Quốc ủng hộ lực lượng Khmer Đỏ, tăng cường ảnh hưởng ở Campuchia, cho quản tắn công dọc biên giới Việt - Trung gây nên tinh trạng căng thing giữa Việt Nam và Trung Quốc. Trung Quốc tìm kiểm con đường hòa hoãn với Mỹ chẳng Liên Xô va Việt Nam. Cuỗi năm 1977, Liên Xô mở rộng ảnh hưởng ra nhiều khu vực trên thể giới, quan hệ Liên Xô và Việt Nam ngày cảng được tăng cường dẫn tới việc ký kết Hiệp ước Hữu nghị và hợp tác vao cudi năm 1988, quan hệ Việt Nam va Trung Quốc ngày cảng căng thẳng.
Mỹ hủy bỏ vòng đảm phan Hoa Kỷ - Việt Nam dự định diễn ra vào tháng 2/1978 và phối hợp với Trung Quốc chống lại sự mở rộng ảnh hưởng của Liên Xö ở Đông Nam Á và thực hiện chính sách bao vây, cắm vận Việt Nam. Ngày 24/2/1976, các nước ASEAN ký kết Hiệp ước Thân thiện vả hợp tác tại Bali (Indénéxia) với mong muốn thiết lập một khu vực hỏa bình, an ninh, phát triển. Sau tuyên bé Bali, hai nước ASEAN cuỗi cùng đã lần lượt thiết lập quan hệ với Việt Nam la Philippin (12/7/1976) va Thái Lan (6/8/1976), tao điều kiện thúc đây quan hệ hợp tác tòan diện giữa các nước Đông Nam A. Khi Việt Nam thi hành chính sách đổi ngoại nghiêng hẳn về phía Liên Xô vả hỗ trợ cho lực lượng cách Campuchia giải phóng thủ dé Phnémpénh (1979), mau thuẫn giữa hai nhóm nước: các nước ASEAN và các nước Đông Dương phát triển gay gat.
Các nước Trung Quốc, Mỹ và các nước ASEAN đồng thanh công kích Việt Nam “xám lược Campuchia" và lên tiếng đòi Việt Nam rút quân, đây không khí doi đầu căng thăng giữa hai nhom nước ASEAN và Đông Dương ngảy cảng gay gat. Các nước ASEAN trở thành một bộ phận quan trọng trong các lực lượng thủ địch quốc tế bao vây, cắm vận va cỗ lập Việt Nam. Thái Lan va nhiều nước ASEAN không những vu cáo Việt Trang I3 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Lê Văn Đạt Nam đe dọa ỗn định vả an ninh ở khu vực mà còn công khai bảo vệ tính hợp pháp của Campuchia dan chủ ở các tổ chức quốc tế, đồng thời chứa chấp, dung dưỡng tan quân Khmer Đỏ, chẳng lại quân tỉnh nguyện Việt Nam và quân đội cách mạng Campuchia truy kích bon diệt chủng ở khu vực hiện giới Thái Lan - Campuchia. Lợi dụng tinh hình ấy, Mỹ va Trung Quốc ra sức tap hợp lực lượng, tuyên truyền, kích động làm cho bau không khí chính trị nóng bỏng ở khu vực Đông Nam A.
Trung Quốc thi gây ra cuộc xung đột biên giới với Việt Nam, tim mọi cách vực dậy lực lượng tan quân Khmer Đỏ, kéo dải tinh trạng nội chiến ở Campuchia va gây sức ép đòi Việt Nam rút quân không điều kiện. Mỹ bãi bỏ kế hoạch bình thường hóa với Việt Nam và cùng các nửơc đồng minh thực hiện chính sách bao vây vẻ chỉnh trị, cam vận về kinh tế với Việt Nam va các nước Đông Dương. Trong tinh hình đó, Việt Nam cùng Lao và Campuchia phối hợp với Liên X6 chủ động tắn công ngoại giao nhằm cân bằng lực lượng ở Đông Nam A va thé giới. Xu thé đỗi thoại giữa các nước Đông Nam A đã bat đầu xuất hiện ở cuỗi giai đoạn nảy.
Ngay từ tháng 8/1984, hai nước Indénéxia và Malaixia đã nêu sang kiến về thực hiện một khu vực không có vũ khi hạt nhân mà không chờ giải quyết van dé Campuchia. Tháng 2/1985, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN va Đông Dương, là sự khởi động cho xu thể đổi thoại giữa hai nhóm nước ASEAN và Đông Duong. Sự kiện này đánh dau bước chuyển biến quan trong trong lập trường của các nước ASEAN, đồng thời là sự thé hiện thắng lợi của tình thần chủ động, linh hoạt, kiên tri ma ngoại giao Việt Nam, Lào, Campuchia đã phối hợp tiễn hành trong thời kỳ 1979 - 1985. Hoạt động doi ngoại góp phan xây dựng va bio vệ Tả quắc (1975 - 1986) 1.
Tham gia khắc phục hậu quả chiến tranh và khôi phục kinh tế Trên tinh than cả nước độc lập, thống nhất va hòa bình cing tién lên CNXH trong khi thể cách mạng của dẫn tộc vừa giảnh được thing lợi vĩ đại, cuộc Tang tuyển cir bau quốc hội chung cả nước ngày 25/4/1976, khẳng định một nước Việt Nam độc lập, hòa bình, thống nhất và XHCN. Ky hop dau tiên của Quốc hội khóa VI (cuỗi tháng 6 dau tháng 7 năm 1976) quyết định lay tên nước là Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, bau ra các cơ quan quyền lực Nha nước vả thông qua chính sách đổi nội va đôi ngoại.