CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ NHÂN SỰ TRONG DOANH NGHIỆP 1. Cơ sở pháp lý - Luật Doanh nghiệp 2020 số 59/2020/QH14 gồm 10 chương, 218 điều. Trong đó đã mở rộng quyền và trách nhiệm của lãnh đạo doanh nghiệp trong việc quản lý và điều hành hoạt động kinh doanh hàng ngày của doanh nghiệp. Điều này có thể ảnh hưởng đến cách thức quản lý nhân sự, đòi hỏi bộ phận nhân sự phải linh hoạt trong việc hỗ trợ ban lãnh đạo thực hiện các quyết định nhân sự nhanh chóng và hiệu quả.
- Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019 đã có nhiều quy định quan trọng trong quản trị nhân sự của các doanh nghiệp như: Quy định về hợp đồng lao động; Thời giờ làm việc và nghỉ ngơi; Quy định về tiền lương; Chấm dứt hợp đồng lao động; Quy định về công đoàn; Quy định về giải quyết tranh chấp lao động. Điều này nhằm đảm bảo tuân thủ pháp luật, đồng thời tạo điều kiện làm việc tốt nhất cho người lao động, giúp doanh nghiệp duy trì và phát triển bền vững. - Nghị định 38/2022/NĐ-CP quy định về mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động yêu cầu các doanh nghiệp phải điều chỉnh chính sách lương và các chính sách liên quan khác để tuân thủ quy định của pháp luật, đồng thời cân nhắc tác động tài chính và chiến lược nhân sự dài hạn. - Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động có ảnh hưởng rất lớn đến công tác quản trị nhân sự trong doanh nghiệp như: Quản lý thời giờ làm việc và nghỉ ngơi; chế độ chăm sóc sức khỏe và an toàn lao động; Quan hệ lao động; Chế độ bảo hiểm xã hội và các khoản phúc lợi; Quy định về kỷ luật lao động và trách nhiệm vật chất; Chính sách hỗ trợ và đào tạo nhân viên.
Việc tuân thủ nghiêm túc các quy định trong nghị định này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi 4 ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc tốt hơn, giữ chân người lao động và nâng cao hiệu quả hoạt động. - Luật Bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13 ngày 20/11/2014 có ảnh hưởng sâu rộng đến hoạt động quản trị nhân sự của doanh nghiệp, đặc biệt trong việc quản lý các chế độ phúc lợi và bảo hiểm xã hội cho người lao động. - Luật Việc làm số 3/2013/QH13 ngày 16/11/2013 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2015, đưa ra các quy định liên quan đến việc làm, bảo hiểm thất nghiệp, thông tin thị trường lao động và các dịch vụ việc làm. Luật này có nhiều tác động đáng kể đến hoạt động quản trị nhân sự của doanh nghiệp.
Cơ sở khoa học 1. Khái niệm, vai trò của quản trị nhân sự trong doanh nghiệp 1. Khái niệm Nhân sự là một thuật ngữ phổ biến trong quản lý doanh nghiệp và tổ chức, đề cập đến lực lượng lao động, tức là tất cả các cá nhân làm việc cho một tổ chức. Nhân sự không chỉ là tài sản quan trọng nhất của bất kỳ tổ chức nào mà còn là yếu tố quyết định sự thành bại của tổ chức đó.
Dưới đây là một số khái niệm cơ bản về nhân sự: Theo khía cạnh quản lý: “Nhân sự là lĩnh vực quản lý liên quan đến việc tuyển dụng, đào tạo, phát triển, và duy trì lực lượng lao động trong doanh nghiệp. Theo tác giả Trần Kim Dung thì “Quản trị nhân sự là tìm mọi cách tạo thuận lợi cho mọi người trong tổ chức hoàn thành tốt các mục tiêu chiến lược và kế hoạch của tổ chức, tăng cường cống hiến của mọi người phù hợp với chiến lược của tổ chức và đạo đức xã hội” [5, tr. Quản trị nhân sự là một lĩnh vực trong quản lý doanh nghiệp, tập trung vào việc tuyển dụng, đào tạo, phát triển, đánh giá, và duy trì lực lượng lao động trong một tổ chức. Mục tiêu chính của quản trị nhân sự là tối ưu hóa hiệu suất làm việc của nhân viên để đạt được các mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp.
5 Như vậy, quản trị nhân sự không chỉ liên quan đến các hoạt động hành chính mà còn là một chiến lược quản lý toàn diện nhằm phát triển và duy trì nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Vai trò Quản trị nhân sự đóng vai trò quan trọng và đa dạng trong việc đảm bảo hiệu quả hoạt động của một doanh nghiệp. Dưới đây là một số vai trò chính của quản trị nhân sự: - Quản trị nhân sự đóng vai trò quan trọng trong việc tuyển dụng và lựa chọn nhân viên phù hợp, đảm bảo rằng những người có kỹ năng và quan điểm phù hợp với văn hóa công ty được thuê. Họ cũng chịu trách nhiệm đào tạo và phát triển nhân viên, giúp họ nâng cao kỹ năng và tiếp tục phát triển sự nghiệp của mình.
Quản trị nhân sự cũng giám sát và đánh giá hiệu suất của nhân viên, nhằm đảm bảo rằng mục tiêu của công ty được đạt được. - Quản trị nhân sự cũng đóng vai trò trong việc duy trì môi trường làm việc tốt và công bằng, nơi mà nhân viên được đánh giá dựa trên công việc thực hiện, không phân biệt giới tính, tuổi tác, chủng tộc hay tôn giáo. Điều này không chỉ giúp tăng sự hài lòng của nhân viên mà còn tạo ra một nền văn hóa công ty tích cực, khuyến khích sự đổi mới và sự hợp tác. - Quản trị nhân sự cũng có trách nhiệm trong việc xây dựng và thực hiện các chính sách, quy định về nhân sự nhằm đảm bảo quyền lợi của nhân viên và tuân thủ các quy định pháp luật.
Điều này bao gồm việc xây dựng chính sách lương, thưởng, chế độ BHXH, BHYT và các quyền lợi khác cho nhân viên. - Quản trị nhân sự cũng có vai trò quan trọng trong việc xây dựng một hệ thống quản lý hiệu suất công việc, từ việc xác định mục tiêu công việc, đặt ra tiêu chí đánh giá hiệu quả công việc cho đến việc thực hiện và theo dõi kết quả. Hệ thống này giúp công ty có cái nhìn rõ ràng về hiệu suất làm việc của 6 mỗi nhân viên, từ đó đưa ra những quyết định quản trị nhân sự một cách chính xác và công bằng. Nội dung quản trị nhân sự trong doanh nghiệp 1.
Hoạch định nhân sự Theo Lê Thanh Hà (2014), giáo trình Quản trị nhân sự, Nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội: “Hoạch định nhân sự là quá trình nghiên cứu, xác định nhu cầu nhân sự, đưa ra các chính sách và thực hiện các chương trình, hoạt động đảm bảo cho tổ chức có đủ nhân sự với các phẩm chất, kỹ năng phù hợp để thực hiện công việc có năng suất, chất lượng và hiệu quả cao” [8, Tr. Các bước thực hiện hoạch định nhân sự của doanh nghiệp: - Phân tích hiện trạng nhân sự: + Đánh giá tình hình hiện tại về số lượng, chất lượng, cơ cấu, và phân bổ nhân sự trong doanh nghiệp. + Xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của lực lượng lao động hiện tại. - Dự báo nhu cầu nhân sự: + Dự báo nhu cầu nhân sự trong tương lai dựa trên các yếu tố như chiến lược kinh doanh, kế hoạch mở rộng, và xu hướng thị trường.
+ Xác định số lượng, loại hình và trình độ kỹ năng cần thiết. - Phân tích cung nhân sự: + Đánh giá nguồn cung nhân sự hiện tại và tiềm năng từ bên trong và bên ngoài doanh nghiệp. + Xem xét các yếu tố như tỷ lệ nghỉ việc, tỷ lệ thăng tiến, và khả năng thu hút nhân tài từ thị trường lao động. - Lập kế hoạch hành động: + Xây dựng các chiến lược và kế hoạch cụ thể để tuyển dụng, đào tạo, và phát triển nhân sự.
7 + Thiết lập các chương trình giữ chân nhân viên và các chính sách phúc lợi phù hợp. Hoạch định nhân sự giúp tổ chức chuẩn bị tốt hơn cho tương lai, đảm bảo có đủ nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển. Quá trình này không chỉ giúp tối ưu hóa việc sử dụng nhân lực mà còn hỗ trợ tổ chức trong việc quản lý thay đổi, phát triển bền vững và tăng cường khả năng cạnh tranh. Tuyển dụng nhân sự “Tuyển dụng nhân sự là quá trình tìm kiếm, thu hút, lựa chọn và giới thiệu những cá nhân phù hợp vào các vị trí công việc trong tổ chức.
Đây là một khâu quan trọng trong quản trị nhân sự, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất làm việc và sự phát triển bền vững của tổ chức.122] Tuyển dụng nhân sự là quá trình có hệ thống nhằm tìm kiếm, sàng lọc, phỏng vấn, đánh giá và chọn lựa các ứng viên phù hợp cho các vị trí công việc trống trong tổ chức. Tuyển dụng bao gồm hai giai đoạn chính: thu hút ứng viên và lựa chọn ứng viên. Các bước thực hiện tuyển dụng nhân sự trong doanh nghiệp: - Xác định nhu cầu tuyển dụng: Phân tích và xác định các vị trí cần tuyển dụng dựa trên nhu cầu về hoạt động kinh doanh và kế hoạch phát triển của doanh nghiệp. - Lập kế hoạch tuyển dụng: Lập kế hoạch chi tiết về quy trình tuyển dụng, bao gồm thời gian, nguồn lực và các phương pháp tuyển dụng sẽ sử dụng, các kênh tuyển dụng.
- Tiếp nhận và sàng lọc hồ sơ: Tiếp nhận, xem xét và đánh giá hồ sơ để chọn lọc những ứng viên phù hợp nhất cho vòng phỏng vấn chuyên môn. - Phỏng vấn và đánh giá: Tổ chức các buổi phỏng vấn để đánh giá kỹ năng, kinh nghiệm và sự phù hợp của ứng viên với vị trí công việc. - Lựa chọn ứng viên: Đánh giá kết quả phỏng vấn và chọn lựa ứng viên phù hợp nhất. Kiểm tra thông tin tham khảo và thực hiện các kiểm tra bổ sung nếu cần.
8 - Thông báo kết quả tuyển dụng: Hoàn tất các thủ tục tuyển dụng, tổ chức chương trình giới thiệu và hòa nhập cho nhân viên mới để họ nhanh chóng hòa nhập vào môi trường làm việc. Tuyển dụng nhân sự đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và duy trì lực lượng lao động chất lượng cao, đảm bảo tổ chức có đủ nhân lực đáp ứng nhu cầu hiện tại và tương lai. Quá trình tuyển dụng không chỉ giúp tổ chức tìm kiếm những ứng viên phù hợp mà còn góp phần xây dựng thương hiệu nhà tuyển dụng, tạo ấn tượng tích cực với các ứng viên tiềm năng.